II OSK 2390/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-18
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowaniepostępowanie administracyjnestrony postępowaniaCOVID-19ustawa COVIDskarga kasacyjnawłaściwość organównieważność decyzji

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że złożenie informacji o zmianie sposobu użytkowania budynku w związku z COVID-19 nie wpływa wstecz na postępowanie dotyczące nieważności pozwolenia na użytkowanie wydanego przed pandemią.

Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję GINB o umorzeniu postępowania odwoławczego. Spółka kwestionowała brak uznania jej za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie budynku, argumentując, że późniejsze złożenie informacji o zmianie sposobu użytkowania w związku z COVID-19 wyłącza stosowanie Prawa budowlanego. NSA uznał te argumenty za nieuzasadnione, podkreślając, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana przed pandemią, a późniejsze działania spółki nie mają wpływu na postępowanie dotyczące tej decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę [...] sp. z o.o. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze zostało zainicjowane od decyzji stwierdzającej nieważność pozwolenia na użytkowanie budynku wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Główny Inspektor umorzył postępowanie, uznając, że spółka nie jest stroną w sprawie, ponieważ pozwolenie na użytkowanie zostało wydane innej osobie (H. K.). Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i P.p.s.a., argumentując przede wszystkim, że złożenie przez nią informacji o zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 (na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy COVID) wyłącza stosowanie przepisów Prawa budowlanego, w tym art. 59 ust. 7 P.b., który określa krąg stron. W konsekwencji spółka twierdziła, że powinna być uznana za stronę postępowania, a organy nadzoru budowlanego utraciły właściwość do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie. Spółka podnosiła również zarzuty dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku WSA i braku uwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji istotnych okoliczności, takich jak późniejsze pismo Prezydenta Miasta Białegostoku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 5 marca 2019 r. została wydana ponad rok przed wejściem w życie ustawy COVID-19. Złożenie przez spółkę informacji w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID we wrześniu 2020 r. nie miało skutku wstecznego i nie wyłączało przepisów Prawa budowlanego ani właściwości organów w odniesieniu do decyzji wydanych przed epidemią. Sąd uznał, że art. 12 ust. 1 u.COVID wyłączał przepisy P.b. jedynie w odniesieniu do konkretnych zamierzeń inwestora podjętych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, a nie w odniesieniu do obiektu budowlanego jako takiego i wszystkich wcześniejszych aktów z nim związanych. W związku z tym, krąg stron postępowania wyznaczał art. 59 ust. 7 P.b., a stroną była wyłącznie H. K. Sąd odrzucił również argument spółki o posiadaniu statusu strony z uwagi na nabycie lokalu w budynku, powołując się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym status inwestora nie przechodzi na nabywców lokali. Sąd uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, złożenie informacji w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID nie ma skutku wstecznego i nie wyłącza przepisów Prawa budowlanego ani właściwości organów w odniesieniu do decyzji wydanych przed epidemią COVID-19.

Uzasadnienie

Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana przed pandemią. Zawiadomienie złożone w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID dotyczyło późniejszych działań spółki i nie wpływa na postępowanie dotyczące wcześniejszej decyzji, w tym na określenie kręgu stron postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

P.b. art. 59 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 40 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 20

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.COVID art. 12 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 1-6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Złożenie informacji o zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego w związku z COVID-19 nie ma skutku wstecznego i nie wyłącza przepisów Prawa budowlanego ani właściwości organów w odniesieniu do decyzji wydanych przed epidemią. Status inwestora w kontekście art. 59 ust. 7 P.b. nie przechodzi na nabywców lokali mieszkalnych. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne i merytoryczne.

Odrzucone argumenty

Złożenie informacji o zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego w związku z COVID-19 wyłącza stosowanie Prawa budowlanego i właściwość organów nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie wydanego przed pandemią. Spółka powinna być uznana za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie z uwagi na nabycie lokalu w budynku. Wyrok WSA jest wadliwy z powodu braku szczegółowego uzasadnienia i nierozpatrzenia wszystkich zarzutów skargi, w tym dotyczących art. 12 u.COVID.

Godne uwagi sformułowania

Informacja ta nie ma jednak skutku wstecznego i nie wyłącza P.b. oraz właściwości organów w odniesieniu do dawniejszych decyzji wydanych przed początkiem epidemii COVID-19. Podjęcie przez inwestora działań w trybie art. 12 u.COVID wyłączało przepisy P.b. tylko w odniesieniu do szczególnej, zamierzonej aktywności związanej z przeciwdziałaniem COVID-19, a nie w odniesieniu do obiektu budowlanego jako takiego.

Skład orzekający

Jan Szuma

sprawozdawca

Jerzy Siegień

przewodniczący

Robert Sawuła

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i ustawy COVID-19 w kontekście postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczącego pozwolenia na użytkowanie i kręgu stron postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy działania związane z COVID-19 podjęto po wydaniu decyzji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie, która nie miała związku z pandemią.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 i ich wpływu na postępowania administracyjne dotyczące wcześniejszych decyzji. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Czy pandemia COVID-19 wyczyściła błędy w pozwoleniach na budowę sprzed lat? NSA odpowiada.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2390/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 612/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-23
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 59 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 138 § 1 pkt 2 i 3, art. 40 § 3 i art. 10 § 1, art. 19, art. 20 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1, art. 7a § 1, art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 612/21 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Białymstoku na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 stycznia 2021 r. znak DON.7100.269.2020.ANE w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 612/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w Białymstoku na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Głównym Inspektorem") z dnia 29 stycznia 2021 r., nr DON.7100.269.2020.ANE o umorzeniu postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem skarżącej od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 28 września 2020 r., nr WOP.771.1.15.2020.MW stwierdzającej z kolei nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 5 marca 2019 r., nr WUAiOZ-t-6740.2057-2.12.2-SJ.237064.
Ostatnią z wymienionych decyzji Powiatowy Inspektor udzielił H. K. pozwolenia na użytkowanie wybudowanego budynku zamieszkania zbiorowego z samodzielnymi lokalami, garażem podziemnym, murami oporowymi wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działce nr [...] obręb [...] – [...] w Białymstoku przy ul. [...] (na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydenta Miasta Białegostoku w dniu 1 marca 2018 r.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. sp.k. zarzucając naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez oddalenie skargi, pomimo iż organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego:
a. art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 735 [w tym miejscu zasygnalizować wypada, że na datę zaskarżonej decyzji aktualny pozostawał tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – uw. NSA], dalej "K.p.a.") poprzez jego niezasadne zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego przez Głównego Inspektora, w sytuacji gdy z uwagi na konieczność uwzględnienia treści art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 374, dalej "u.COVID") nie istniały podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego. Zdaniem skarżącej Główny Inspektor powinien zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (uchylić decyzję Wojewódzkiego Inspektora, a postępowanie pierwszej instancji umorzyć);
b. art. 40 § 3 i art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez prowadzenie postępowania bez udziału wszystkich stron, to jest wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, w tym bez udziału spółki, a w efekcie uniemożliwienie tym podmiotom czynnego udziału w sprawie, wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i złożenia odwołania od decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, pomimo posiadania przez [...] sp. z o.o. sp.k. interesu prawnego w sprawie;
c. art. 19, art. 20 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 12 ust. 1 i 2 u.COVID poprzez niedostrzeżenie przez organy niezasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora z dnia 5 marca 2019 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku przy ul. [...] w Białymstoku, pomimo braku właściwości rzeczowej organu. Zdaniem [...] sp. z o.o. sp.k. wynika to z wyłączenia zawartego w art. 12 ust. 1 u.COVID, w myśl którego do inwestycji związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 1333, dalej "P.b."). Zdaniem skarżącej inwestycja jest związana z przeciwdziałaniem COVID-19 i zrealizowana została w oparciu o art. 12 u.COVID;
d. art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść spółki wątpliwości co do kręgu stron postępowania wynikających z mającego zastosowanie art. 12 ust. 1 u.COVID wyłączającego przepisy P.b., w sytuacji gdy nie sprzeciwiały się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak sporządzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokładnego i szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego wyroku, co podaje w wątpliwość i uniemożliwia sprawdzenie, czy Sąd pierwszej instancji dokonał dogłębnej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i wydawanych przez organy rozstrzygnięć. Zdaniem skarżącej uniemożliwia jej to ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, a co za tym idzie pozbawia możliwości polemizowania z zaprezentowaną oceną stanu faktycznego i prawnego, uniemożliwiając również kontrolę instancyjną wydanego rozstrzygnięcia, co przejawia się w szczególności w:
a. bezkrytycznym przyjęciu stanowiska Prezydenta Miasta Białegostoku o rzekomym braku związku inwestycji z przeciwdziałaniem COVID-19, zamiast dokonania przez Sąd pierwszej instancji samodzielnej oceny w tym zakresie, uwzględniającej argumenty podnoszone przez skarżącą w skardze, zwłaszcza że w piśmie z dnia 3 września 2021 r. Prezydent Miasta Białegostoku (DAR-VI.1431.50.2021) wycofał się z pierwotnie z zajętego stanowiska,
b. wybiórczym odniesieniu się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze i pominięcie niektórych z nich, a zwłaszcza pominięcie zarzutu prowadzenia postępowania przez organy pomimo braku ich właściwości z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 12 ust. 1 u.COVID;
3. art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i niedostrzeżenie, iż doszło do rażącego naruszenia art. 28 K.p.a. oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 u.COVID, które co prawda nie były przedmiotem odrębnych zarzutów, jednakże do wzięcia pod uwagę których Sąd pierwszej instancji był zobligowany z urzędu (zasada oficjalności) niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze;
4. art. 28 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy art. 12 ust. 1 u.COVID wyłączył stosowanie przepisów P.b., w tym art. 59 ust. 7 P.b., co powinno skutkować ustaleniem kręgu stron postępowania w oparciu o art. 28 K.p.a., a tym samym uznaniem skarżącej za jedną ze stron;
5. art. 2 Konstytucji w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 u.COVID poprzez:
a. bezzasadne uznanie, iż [...] sp. z o.o. sp.k. nie jest stroną postępowania administracyjnego, pomimo że występuje w zakresie nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku w dwóch rolach: jako właściciel wyodrębnionego w budynku lokalu nr [...] oraz spółka, która zrealizowała przebudowę budynku mieszkalnego oraz dokonała zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (budynku zbiorowego zamieszkania na budynek mieszkalny wielorodzinny z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi), a to na podstawie informacji z dnia 2 września 2020 r. W rezultacie w ocenie spółki mocą art. 12 ust. 1 u.COVID wyłączono zastosowanie przepisów P.b., a ona powinna być uznana za stronę postępowania;
b. niezasadne wszczęcie i prowadzenie postępowania nieważnościowego, w sytuacji, gdy do robót budowlanych prowadzonych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 na podstawie art. 12 ust. 1 u.COVID nie stosuje się przepisów P.b. [...] sp. z o.o. sp.k. podkreśliła, że w efekcie tego Wojewódzki Inspektor nie był organem właściwym do podejmowania jakichkolwiek działań w zakresie robót budowlanych prowadzonych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 (to jest w zakresie zmiany sposobu użytkowania budynku przy ul. [...] w Białymstoku). Wskutek tego wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o pozwoleniu na użytkowanie nie miało podstaw prawnych;
c. naruszenie zasady ochrony praw słusznie nabytych, jako podstawowego elementu państwa demokratycznego, a tym samym nieuznanie skarżącej za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 5 marca 2019 r., pomimo iż spółka posiada interes prawny i w powinna być uznana za stronę postępowania, z uwagi na zastosowanie w stosunku do inwestycji art. 12 u.COVID, a wskutek tego niezasadne pozbawienie skarżącej praw słusznie nabytych.
Wskazując na powyższe [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Spółka wystąpiła także o dopuszczenie dowodów obejmujących pismo Powiatowego Inspektora z dnia 3 lipca 2020 r. nr NBI.1.5141.08.2020.HK na okoliczność przyznania przez organ nadzoru budowlanego, że z uwagi na
wyłączenie z art. 12 ust. 1 u.COVID nie jest on organem właściwym w zakresie inwestycji realizowanych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19; czterech opinii mających potwierdzać na okoliczność istnienia ścisłego związku inwestycji przy ul. [...] w Białymstoku z ustawową przesłanką przeciwdziałania COVID-19 oraz dwóch pism Starosty Powiatu Bydgoskiego oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni na okoliczność prawidłowości stanowiska skarżącej o braku właściwości organów nadzoru budowlanego w stosunku do inwestycji realizowanych w celu przeciwdziałania COVID-19.
[...] sp. z o.o. sp.k. wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie relacjonuje więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej [...] sp. z o.o. sp.k. przedstawia szerokie spektrum zarzutów, dotyczące różnych zagadnień – procesowych i materialnoprawnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie skargi kasacyjnej wymaga wyłuszczenie istoty sprawy objętej kontrolą legalności przez sąd administracyjny, a następnie odpowiednie odniesienie to tego podniesionych zarzutów.
Przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotem skargi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie była decyzja Głównego Inspektora z dnia 29 stycznia 2021 r. umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane przez [...] sp. z o.o. sp.k. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 28 września 2020 r. stwierdzającej nieważność decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 5 marca 2019 r. o udzieleniu H. K. pozwolenia na użytkowanie wybudowanego budynku zamieszkania zbiorowego z samodzielnymi lokalami na działce nr [...], obręb [...] w Białymstoku przy ul. [...].
Zasadniczym powodem, dla którego Główny Inspektor zdecydował o umorzeniu postępowania wywołanego odwołaniem [...] sp. z o.o. sp.k. było uznanie, że spółka nie jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku przy ul. [...] w Białymstoku. To bowiem udzielone zostało innej osobie: inwestorce H. K. . Organ akcentował, co zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skoro pozwolenie na użytkowanie zostało wydane po złożeniu przez inwestorkę wniosku o pozwolenie na użytkowanie, to oznacza, iż tylko ona, w myśl art. 59 ust. 7 P.b., pozostawała stroną postępowania i to zarówno w postępowaniu zwyczajnym jak i nadzwyczajnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę dodał, że art. 59 ust. 7 P.b. wyłącza w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie art. 28 K.p.a. W rozważanym przypadku, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie ma również podstaw do stosowania art. 28 K.p.a. na zasadzie wyjątków dopuszczanych w orzecznictwie sądów administracyjnych. To dotyczy tylko przypadków, które w sprawie nie mają miejsca, to jest: gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem postępowania legalizacyjnego w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, legalizacji samowoli budowlanej lub też legalizacji odstępstw od warunków pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uznał także takich argumentów [...] sp. z o.o. sp.k., jak te dotyczące nabycia przez nią lokalu w budynku przy ul. [...], czy złożenia w 2020 r. informacji o prowadzeniu robót budowlanych lub zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, to jest o zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że sprzedaż mieszkań nie powoduje przeniesienia na nabywców statusu inwestora. Gdy chodzi natomiast o informację złożoną w trybie art. 12 u.COVID, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że przedmiotem postępowania nieważnościowego była decyzja Powiatowego Inspektora z dnia 5 marca 2019 r. o pozwoleniu na użytkowanie wydana ponad rok przed wejściem w życie u.COVID, a skarżąca na podstawie czynności w sferze tej ustawy dokonanych później nie może wysnuwać interesu prawnego w złożeniu odwołania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty [...] sp. z o.o. sp.k. nie podważają stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie są usprawiedliwione.
W skardze kasacyjnej [...] sp. z o.o. sp.k. konstruuje argumentację przede wszystkim w oparciu o fakt, że 2 września 2020 r., powołując się na art. 12 ust. 2 u.COVID, złożyła do Prezydenta Miasta Białegostoku informację o prowadzeniu inwestycji obejmującej zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku. W wielu kolejnych zarzutach i wyjaśnieniach zawartych w skardze kasacyjnej spółka stara się przekonać, że złożenie przez nią wskazanej informacji w odniesieniu do budynku przy ul. [...] w Białymstoku powoduje, że nie stosuje się – w domyśle, co to rozważanego obiektu – przepisów P.b., a więc i art. 59 ust. 7 P.b. (na rzecz art. 28 K.p.a.), ale także generalnie, wobec takiego wyłączenia ustawy, organy nadzoru budowlanego utraciły właściwość do załatwienia sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie (powinno być ono w ocenie skarżącej umorzone w pierwszej instancji).
W powyższym kontekście sformułowano zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 P.p.s.a. w powiązaniu nadto z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz art. 19, art. 20 i art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 u.COVID. Problematyki tej dotyczą również zarzuty naruszenia powiązanych przepisów: art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 28 K.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 u.COVID oraz art. 2 Konstytucji w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 u. COVID.
Naczelny Sąd Administracyjny fundamentalnie nie zgadza się z [...] sp. z o.o. sp.k., że złożenie przez nią we wrześniu 2020 r. w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID informacji o zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku powoduje skutki dla postępowania w sprawie nieważności pozwolenia na użytkowanie z dnia 5 marca 2019 r., takie jak przedstawia skarżąca.
[...] sp. z o.o. sp.k. zdaje się nie przyjmować od wiadomości, że sprawa, w ramach której składała odwołanie, dotyczy nieważności decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 5 marca 2019 r., czyli aktu wydanego ponad rok przed wejściem w życie u.COVID. Również przesłanki stwierdzonej nieważności tej decyzji nie miały jakiegokolwiek związku z pandemią COVID-19 i regulacjami prawnymi w tym kontekście przyjętymi. Eksponowana przez skarżącą okoliczność, że później – 2 września 2020 r. – złożono informację w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID o przebudowie oraz zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku może mieć ewentualnie znaczenie z punktu widzenia oceny dopuszczalności i legalności dokonanych zmian w budynku bądź w sposobie jego użytkowania, o ile te spełniały przesłanki z art. 12 u.COVID. Informacja ta nie ma jednak skutku wstecznego i nie wyłącza P.b. oraz właściwości organów w odniesieniu do danego budynku jako takiego oraz wszystkich aktów z nim związanych, wydanych wcześniej.
Art. 12 ust. 1 u.COVID stanowił, że: "Do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.) [...]". P.b. mogło być zatem wyłączone w zakresie konkretnych zamierzeń inwestora podjętych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, stosownie do złożonego zawiadomienia.
Przenosząc o to na realia niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że sporna decyzja z dnia 5 marca 2019 r. o pozwoleniu na użytkowanie wydana była na rok przed epidemią COVID-19 na terenie Polski, a w ocenianym w niniejszej sprawie postępowaniu nieważnościowym weryfikowano ją przez pryzmat wady kwalifikowanej nie mającej żadnego związku z ochroną zdrowia (zgodność z planem miejscowym w zakresie stanowisk postojowych). Zawiadomienie złożone przez [...] sp. z o.o. sp.k. dnia 2 września 2020 r. w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID odnosić można co najwyżej do aktywności spółki w 2020 r. Nie ma natomiast ma znaczenia z punktu widzenia prowadzonego postępowania nieważnościowego, nie wyłącza art. 59 ust. 7 P.b., a już na pewno nie wyłącza właściwości organów nadzoru budowlanego w odniesieniu do dawniejszych decyzji wydanych przed początkiem epidemii COVID-19.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako bezzasadne te wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej (przytoczone na poprzedniej stronie), które oparte zostały na założeniu, że przedstawienie przez [...] sp. z o.o. sp.k. zawiadomienia w trybie art. 12 ust. 2 u.COVID w 2020 r. wyłączyć miało stosowanie przepisów P.b. do inwestycji przy ul. [...] w Białymstoku. Założenie to nie jest trafne. Wszakże jak wyjaśniono, kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzja dotyczyła nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wydanej na ponad rok przed wejściem w życie u.COVID. Podkreślenia też wymaga, że podjęcie przez inwestora działań w trybie art. 12 u.COVID wyłączało przepisy P.b. tylko w odniesieniu do szczególnej, zamierzonej aktywności związanej z przeciwdziałaniem COVID-19 (na przykład zamierzonej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego), a nie w odniesieniu do obiektu budowlanego jako takiego. W rezultacie więc przyjąć należało, że krąg stron w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym w odniesieniu do decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 5 marca 2019 r. wyznaczał art. 59 ust. 7 P.b. W danym przypadku stroną postępowania była tylko H. K. [...] sp. z o.o. sp.k. nie podała innych powodów, aniżeli powiązane z art. 12 u.COVID, poza jednym przedstawionym poniżej, dla których art. 59 ust. 7 P.b. miałby nie znaleźć w sprawie zastosowania.
Na stronie 4 skargi kasacyjnej, motywując zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji, [...] sp. z o.o. sp.k. wskazała, że powinna być uznana za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie z dnia 5 marca 2019 r. dlatego, że stała się właścicielem wyodrębnionego w budynku lokalu nr [...]. Zarzut tak sformułowany jest bardzo ogólny i nie został umotywowany, a Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za nieusprawiedliwiony. Przede wszystkim tezę skarżącej należy zestawić z wywodem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który z powołaniem na orzecznictwo, wyjaśnił, że status inwestora (w kontekście art. 59 ust. 7 P.b.) nie przechodzi na nabywców lokali mieszkalnych, a wyłącznie w trybie przeniesienia decyzji na inny podmiot. [...] sp. z o.o. sp.k. nie podjęła skutecznej polemiki z tym stanowiskiem, jak i też z dalszą, szerszą argumentacją Sądu pierwszej instancji przedstawioną na stronach 15-18 uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, a dotyczącą niezaistnienia w okolicznościach sprawy ewentualnych przesłanek (formułowanych w judykaturze) przemawiających za odstąpieniem od stosowania art. 59 ust. 7 P.b. na rzecz art. 28 K.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie naruszono także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 i art. 134 § 1 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wymagane elementy (art. 141 § 4 P.p.s.a.) i wbrew twierdzeniu [...] sp. z o.o. sp.k. odnosi się do istotnych zagadnień w sprawie. Zastrzeżenia skarżącej, takie jak podniesione w skardze kasacyjnej, czyli dotyczące nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do pisma Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 3 września 2021 r., a także innych argumentów skargi (zwykłej) związanych z art. 12 u.COVID, nie mają istotnego znaczenia. Jak wyjaśniono, fakt złożenia przez [...] sp. z o.o. sp.k. informacji w trybie u.COVID w 2020 r. nie wpływa na materialną i proceduralną sferę postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wydanej w 2019 r.
Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wobec przyjętego stanowiska, uznał za zbędne przeprowadzenie dowodów wymienionych w skardze kasacyjnej na okoliczność związku późniejszych działań skarżącej w 2020 r. z przeciwdziałaniem COVID-19.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając podniesione przez skarżącą zarzuty za nieusprawiedliwione, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI