II OSK 239/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, który utrzymał w mocy postanowienie o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy 47 budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działkach o łącznej powierzchni ponad 5 ha, stanowiących grunty orne klasy IVa. Organy administracji (Starosta i SKO) odmówiły uzgodnienia, wskazując na konieczność ochrony gruntów rolnych i zapobieganie ingerencji w zwarty kompleks rolniczy. WSA w Poznaniu podzielił to stanowisko, podkreślając, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma na celu ograniczenie przeznaczania tych gruntów na cele nierolnicze, a grunty klasy IVa, mimo średniej jakości, powinny być chronione, zwłaszcza gdy sąsiadują z gruntami wyższej klasy i stanowią znaczną część obszaru rolniczego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP (zasady proporcjonalności, art. 87), przepisów o planowaniu przestrzennym oraz przepisów KPA. Sąd podkreślił, że ochrona gruntów rolnych jest wartością konstytucyjną i ustawową, a odmowa uzgodnienia była uzasadniona potrzebą zachowania jednolitości i funkcji produkcyjnej terenów rolnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie priorytetu ochrony gruntów rolnych nad inwestycjami mieszkaniowymi w obszarach o charakterze rolniczym, nawet przy gruntach klasy IVa.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez organ ochrony gruntów rolnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej na gruntach rolnych klasy IVa jest zgodna z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa uzgodnienia jest zgodna z prawem, ponieważ ochrona gruntów rolnych stanowi priorytet i ma na celu zapobieganie nieuzasadnionej ingerencji w zwarty kompleks rolniczy, nawet jeśli grunty mają średnią klasę bonitacyjną.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nakłada obowiązek ochrony tych terenów, ograniczając ich przeznaczanie na cele nierolnicze. Odmowa uzgodnienia była uzasadniona potrzebą zachowania jednolitości i funkcji produkcyjnej obszarów rolnych, co jest zgodne z interesem społecznym i przepisami prawa.
Czy organy administracji uzgadniające decyzję o warunkach zabudowy w zakresie ochrony gruntów rolnych przekraczają swoje kompetencje, oceniając kwestie wykraczające poza ochronę gruntów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy te działają w ramach swoich kompetencji, oceniając zgodność planowanej inwestycji z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co jest obligatoryjne w procesie uzgodnień.
Uzasadnienie
NSA uznał, że ocena zgodności projektu decyzji z przepisami o ochronie gruntów rolnych jest podstawowym zadaniem organu uzgadniającego i nie stanowi przekroczenia kompetencji, nawet jeśli wiąże się z analizą wpływu inwestycji na funkcję rolniczą terenu.
Czy Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy?
Odpowiedź sądu
Tak, Studium może stanowić element wspierający argumentację organów, choć nie ma charakteru wiążącego jak plan miejscowy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że choć Studium nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, może być brane pod uwagę przy ocenie przydatności rolniczej gruntu i kierunków polityki przestrzennej gminy, wspierając tym samym argumentację organów.
Przepisy (20)
Główne
u.o.g.r.l. art. 6 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Nakazuje przeznaczanie na cele nierolnicze przede wszystkim nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej; ochrona gruntów rolnych jest priorytetem.
u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 6
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wymaga uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw własności w zakresie ochrony gruntów rolnych są dopuszczalne, jeśli są konieczne dla ochrony środowiska i nie naruszają istoty praw.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazuje na hierarchię źródeł prawa, kwestionując podstawę prawną dla Studium.
Konstytucja RP art. 93 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stwierdza, że Studium nie może stanowić podstawy decyzji administracyjnych.
u.o.g.r.l. art. 3 § ust. 1 pkt 1-5
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Określa cele ochrony gruntów rolnych: ograniczanie przeznaczania na cele nierolnicze, zapobieganie degradacji, rekultywacja.
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy, w tym zgodność z przepisami odrębnymi, jak ustawa o ochronie gruntów rolnych.
u.p.z.p. art. 9 § ust. 4 i 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy roli planów miejscowych i studiów w procesie planowania.
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada legalizmu.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy materialnej i działania organów dla interesu społecznego.
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.
K.p.a. art. 85 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody i ich dopuszczalność, w tym oględziny.
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 106
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawach, w których wymagane jest współdziałanie innych organów.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku WSA.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona gruntów rolnych jako priorytet ustawowy i społeczny. • Naruszenie zwartości rolniczej przestrzeni produkcyjnej przez planowaną inwestycję. • Grunty klasy IVa, mimo średniej jakości, podlegają ochronie, zwłaszcza w kontekście zachowania spójności obszarów rolnych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). • Wykorzystanie nieobowiązującego planu miejscowego i Studium jako podstawy prawnej. • Przekroczenie kompetencji przez organ uzgadniający (Starostę). • Naruszenie zasady prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Priorytetem jest zachowanie jednolitości obszaru rolniczego, spójności, jednorodności terenów użytkowanych rolniczo i tym samym zapobieganie nieuzasadnionej ingerencji w te tereny innej funkcji. • Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych odnosić się powinna do nieużytków i gruntów o najniższej przydatności produkcyjnej, a wyjątkowo do gruntów najwyższej klasy. • Organ współdziałający na podstawie art. 53 ust. 4 u.p.z.p. nie jest organem prowadzącym postępowanie w samodzielnej, odrębnej sprawie administracyjnej, lecz jedynie do zajęcia stanowiska w sprawie administracyjnej, która zawisła przed innym organem.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie priorytetu ochrony gruntów rolnych nad inwestycjami mieszkaniowymi w obszarach o charakterze rolniczym, nawet przy gruntach klasy IVa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez organ ochrony gruntów rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konflikt między rozwojem budownictwa mieszkaniowego a ochroną cennych zasobów rolnych, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym.
“Budowa domów na roli? Sąd Najwyższy potwierdza: ochrona gruntów rolnych ma pierwszeństwo.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.