II OSK 2383/10

Naczelny Sąd Administracyjny2012-02-29
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanewspólnota mieszkaniowastrona postępowaniainteres prawnyroboty budowlaneinstalacja gazowaNSAWSAk.p.a.

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że właściciel lokalu może być stroną w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych na części wspólnej, jeśli wykaże indywidualny interes prawny.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.B. od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie wstrzymania robót budowlanych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie, uznając M.B. za niebędącego stroną. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że właściciel lokalu może być stroną postępowania, jeśli wykaże indywidualny interes prawny, nawet jeśli dotyczy ono nieruchomości wspólnej.

Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w wyniku skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA oddalił skargę M.B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która umorzyła postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy uznał, że M.B., jako właściciel lokalu, nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych na części wspólnej budynku (wymiana instalacji gazowej na klatce schodowej), ponieważ stroną jest wspólnota mieszkaniowa. WSA przychylił się do tego stanowiska. NSA uchylił jednak wyrok WSA, stwierdzając, że błędne jest kategoryczne przyjęcie, iż w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej tylko wspólnota ma interes prawny. NSA podkreślił, że członek wspólnoty mieszkaniowej, który wykaże swój indywidualny interes prawny, może być uznany za stronę postępowania. Sąd wskazał, że prace budowlane obejmowały również lokale mieszkalne, co mogło negatywnie oddziaływać na nieruchomość skarżącego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, właściciel lokalu może być stroną postępowania, jeśli wykaże swój indywidualny interes prawny, niezależnie od tego, że stroną jest wspólnota mieszkaniowa.

Uzasadnienie

NSA uznał, że błędne jest kategoryczne wykluczanie właściciela lokalu z kręgu stron postępowania dotyczącego nieruchomości wspólnej. Uprawnienia wspólnoty i właściciela nie są konkurencyjne. Właściciel może mieć swój własny interes prawny podlegający ochronie administracyjnej i sądowej, zwłaszcza gdy roboty budowlane mogą negatywnie oddziaływać na jego lokal.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania odwoławczego, gdy odwołanie wnosi osoba niebędąca stroną.

u.w.l. art. 6

Ustawa o własności lokali

Tworzenie wspólnoty mieszkaniowej przez ogół właścicieli lokali i reprezentowanie jej przez zarząd.

p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Prawo budowlane

Podstawa do wstrzymania robót budowlanych.

p.p.s.a. art. 185 § ust. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

u.w.l. art. 21 § ust. 1

Ustawa o własności lokali

Zakres zarządu nieruchomością wspólną, obejmujący czynności prawne, faktyczne i procesowe.

u.w.l. art. 22 § ust. 1 i 2

Ustawa o własności lokali

Czynności zarządu nieruchomością wspólną.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 28

Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali art. 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 185 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciel lokalu może być stroną w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych na części wspólnej, jeśli wykaże indywidualny interes prawny. Prace budowlane obejmowały lokale mieszkalne, co mogło negatywnie oddziaływać na nieruchomość skarżącego.

Odrzucone argumenty

Stanowisko WSA, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej tylko wspólnota mieszkaniowa ma interes prawny. Umorzenie postępowania odwoławczego przez organ odwoławczy i WSA bez zbadania indywidualnego interesu prawnego M.B.

Godne uwagi sformułowania

wadliwym było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż we wszystkich sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, interes prawny ma tylko wspólnota mieszkaniowa także członek wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Stahl

sędzia

Czesława Nowak-Kolczyńska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że indywidualny interes prawny właściciela lokalu może uzasadniać jego status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomości wspólnej, nawet jeśli stroną jest wspólnota mieszkaniowa."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy właściciel lokalu może wykazać negatywne oddziaływanie robót budowlanych na jego lokal.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego praw właścicieli lokali w kontekście wspólnot mieszkaniowych i robót budowlanych, co jest istotne dla wielu osób.

Czy jesteś właścicielem mieszkania? Dowiedz się, kiedy możesz być stroną w sporze o remonty na klatce schodowej!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2383/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Nowak - Kolczyńska
Małgorzata Stahl
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 879/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-07-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Stahl del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012r.. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 879/10 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie na rzecz M. B. kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddalił.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy, odmówił wstrzymania robót budowlanych związanych z wymianą wewnętrznej instalacji gazowej i instalacją gazomierzy na klatce schodowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W.
W uzasadnieniu organ wskazał, że M. B. w dniu 6 listopada 2009 r. złożył wniosek o wstrzymanie ww. robót budowlanych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy wcześniej, bo w dniu 25 sierpnia 2009 r., w związku z pismem Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Praga Południe m. st. Warszawy z dnia 7 sierpnia 2009 r., przeprowadził czynności kontrolne przy ww. budowie. Czynności te pozwoliły na ustalenie, że prace budowlane prowadzone są na podstawie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w W., na wymianę wewnętrznej instalacji gazowej. Prace realizowane w trakcie kontroli obejmowały usytuowanie liczników gazowych na zewnątrz lokali mieszkalnych. Z tego względu nad drzwiami wszystkich lokali zostały wybite otwory o wymiarach 0,35x0,45 m. i głębokości 0,40 m. bezpośrednio pod stropem.
Inwestor ponadto przedstawił postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., którym wyrażono zgodę na odstępstwo od przepisu § 168 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.) w zakresie dopuszczenia montażu gazomierzy nad drzwiami wejściowymi do lokali mieszkalnych na wysokości powyżej 1,8 m. nad poziomem podłogi.
Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do wydania decyzji o wstrzymaniu robót budowlanych.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożył M. B.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze.
Organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie M. B. nie posiada przymiotu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Organ podniósł, że w sprawach dotyczących nieruchomości, w których funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa stroną postępowania nie są właściciele poszczególnych lokali, ale sama wspólnota. Powołał się na art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Nr 85 poz. 388 ze zm.), zgodnie z którym ogół właścicieli lokali wchodzących w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Do kierowania sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowania jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali, uprawniony jest zarząd wspólnoty, zaś wszelkie obowiązki związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu winny być nakładane na wspólnotę mieszkaniową. Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że interes prawny w niniejszej sprawie posiada wyłącznie Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w W. Natomiast M. B. posiada jedynie interes faktyczny, który jednak nie jest przesłanką do uznania go za stronę postępowania.
Z tych względów organ w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze.
Skargę do sądu administracyjnego złożył M. B. Decyzji zarzucił naruszenie art. 6 ustawy o własności lokali, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wyprowadzeniu nieuprawnionego wniosku, że w razie powołania Wspólnoty Mieszkaniowej wyłącznie ona ma interes prawny w sprawie wstrzymania robót budowlanych, co miało wpływ na wynik sprawy; art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie do przypadku gdy interes prawny został rozstrzygnięty w decyzji organu I instancji.
Wniósł o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i o uchylenie decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu podniósł, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że jeżeli członek wspólnoty wykaże swój indywidualny interes prawny, to istnieje podstawa by mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu w sprawie. Zarzucił organowi odwoławczemu, że nie badał w ogóle interesu prawnego skarżącego, gdyż a priori przyjął, że przymiot strony ma jedynie wspólnota. Podniósł, że jest to istotna wada postępowania, która ma wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że interes prawny skarżącego w niniejszej sprawie wyraża się w tym, że gazomierze instalowane są w ścianie nośnej jego lokalu nad drzwiami, bez żadnych zabezpieczeń (nadproża), co skutkuje pęknięciem ścian w jego lokalu, mogąc spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracyjny umarza postępowanie odwoławcze jeżeli stwierdzi, że odwołanie wnosi osoba nie będąca stroną w postępowaniu.
W przypadku, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, to organ ten -przed wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie - dokonuje sprawdzenia pod względem formalnoprawnym, czy odwołanie jest wniesione prawidłowo. Ponadto, w związku z tym, że odwołanie od decyzji organu I instancji przysługuje wyłącznie stronie postępowania, organ odwoławczy bada, czy wniesione odwołanie pochodzi od strony postępowania. Jeżeli organ ustali, że osoba, która wniosła odwołanie nie jest stroną postępowania obowiązany jest na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - umorzyć postępowanie odwoławcze.
Tak więc zakres przedmiotowy niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy M. B., jako właściciel lokalu mieszkalnego nr [...] w bloku przy ul. [...], ma przymiot strony - w rozumieniu art. 28 k.p.a., w sprawie dotyczącej wstrzymania robót budowlanych prowadzonych w związku z wymianą wewnętrznej instalacji gazowej w budynku przy ul. Irlandzkiej 8 w Warszawie.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie strony postępowania administracyjnego jakim posługuje się art. 28 k.p.a. oraz pozostałe przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.
Ponadto nie każdy związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków podmiotu a sprawą administracyjną oznacza, że podmiot ten posiada w danej sprawie interes.
Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy skarżący jest właścicielem lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] i jako swój interes prawny wskazuje, iż instalowanie gazomierzy na wysokości ponad 2 metry od podłoża we wnękach nad drzwiami może spowodować przemarzanie gazomierzy ze względu na fakt nieogrzewania klatki schodowej oraz trudności w odczytywaniu stanów licznika. Podane przez skarżącego okoliczności mogą uzasadniać jedynie istnienie po jego stronie interesu faktycznego nie wskazują natomiast żadnej normy prawa materialnego z której miałby wynikać jego interes prawny.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, nieruchomość wspólna obejmuje te fragmenty wspólnego budynku i gruntu, które nie służą wyłącznie do korzystania właścicielowi lokali. W skład tej nieruchomości mogą wchodzić elementy o zróżnicowanym stopniu związania z wyodrębnionymi lokalami. W pierwszym rzędzie należą do niej te części budynku i gruntu, które są niezbędne do korzystania przez wszystkich właścicieli lokali, takie jak wspólna klatka schodowa, ściany zewnętrzne czy dach.( vide wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2005r., IV CK 474/04). Nie ulega przy tym wątpliwości, że instalacja gazowa ułatwia korzystanie z lokali mieszkalnych choć nie ma charakteru urządzenia koniecznego do takiego korzystania.
W konsekwencji przyjąć należy, że podmiot, dla którego nie wynikają z rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej żadne prawa lub obowiązki, oparte o normy prawa materialnego, nie ma interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość nie może być rozważany w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 203 ze zm.). Ustawa ta określa, obok sposobu ustanawiania odrębnej własności lokali, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną. Przepisy Kodeksu cywilnego mają zastosowanie do własności lokali w zakresie nieuregulowanym przez ustawę. Jej przepisy dotyczące samej konstrukcji własności lokali mają charakter iuris cogentis i ze względu na swój bezwzględnie obowiązujący charakter nie dopuszczają odmiennych regulacji. Na sytuację prawną właściciela lokalu wpływa przede wszystkim przynależność właściciela lokalu do wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości (art. 6 ustawy o własności lokali). Wspólnota jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień współwłaścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Chodzi przy tym nie tylko o uprawnienia i obowiązki materialnoprawne i proceduralne, określone w art. 6 zdanie drugie ustawy o własności lokali. Dotyczy to także zarządu nieruchomością wspólną. Zarząd, w znaczeniu przedmiotowym, tj., zarządzanie nieruchomością wspólną, sprawowany jest przez zarząd w rozumieniu podmiotowym, wyłoniony sposób określony w art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Zarządzanie w znaczeniu przedmiotowym, jak wynika pośrednio z treści art. 21 tej ustawy, polega na kierowaniu sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowaniu jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Tak rozumiane zarządzanie obejmuje czynności prawne, w tym rozporządzanie rzeczą, czynności faktyczne, np. remont, konserwacja, i czynności polegające na załatwianiu spraw urzędowych dotyczących rzeczy wspólnej, przed urzędami i sądami . Z art. 6, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i ust. 2 omawianej ustawy wynika, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. Czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą zatem do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Przytaczane przepisy art. 6 i art. 21 ustawy o własności lokali wskazują ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że spory między właścicielami lokali, a wspólnotą mieszkaniową, na tle ewentualnej niewłaściwej, czy nierzetelnej reprezentacji interesów właściciela lokalu przez wspólnotę, są rozstrzygane w drodze cywilnoprawnej (art. 25 ustawy o własności lokali).
W sytuacjach zatem dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej, za członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota. Do sytuacji takich należy podejmowanie czynności określonych w art. 21 ust. 1 (prawnych, faktycznych i procesowych), odnoszących się do nieruchomości wspólnej. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali.
Odnosi się to także do spraw usuwania naruszeń przepisów prawa budowlanego, prowadzonych w oparciu o przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że prace budowlane związane z wymianą instalacji gazowej przeprowadzane na klatce schodowej budynku przy ul. Irlandzkiej 8 prowadzone były na części wspólnej nieruchomości, do której zarządzania jest powołana wyłącznie wspólnota mieszkaniowa.
Ponadto, skarżący - jako właściciel lokalu mieszkalnego nr 6, wraz z właścicielami innych lokali tworzą wspólnotę mieszkaniową, która zgodnie z art. 6 ww. ustawy powołana jest reprezentowanie interesów swoich członków. Dlatego to wspólnota mieszkaniowa ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odmowy wstrzymania robót budowlanych, a nie skarżący. Zatem to ona może złożyć odwołanie od decyzji organu powyżej instancji.
Zdolność do udziału wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym wynika z treści art. 29 kpa. Wspólnota Mieszkaniowa jest zatem podmiotem prawa i to ona jako ogół właścicieli nabywa wszelkie prawa i obowiązki, które stają się ich własnością w częściach ułamkowych. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że wspólnota mieszkaniowa posiada zdolność prawną, a w momencie, gdy posiada prawidłowo ustanowiony zarząd ma też zdolność do czynności prawnych.
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, iż M. B. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dlatego rozstrzygnięcie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oparte na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. jest zgodne z prawem.
Kwestia pęknięć ścian w lokalu skarżącego jest poza oceną niniejszego postępowania (badanie przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym wstrzymania prac budowlanych). Problematyka ta może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego dotyczącego stanu technicznego budynku, ewentualnie na drodze postępowania cywilnego w sprawie odpowiedzialności za szkody powstałe w związku z prowadzonymi pracami.
Odnosząc się do zarzutu skargi, Sąd nie podzielił twierdzenia skarżącego, iż organ I instancji wszczął postępowanie na wniosek skarżącego, bowiem zarówno z treści zawiadomienia z dnia 24 listopada 2009r. jak i decyzji z dnia [...] stycznia 2010r. okoliczność taka nie wynika, nie budzi natomiast wątpliwości uprawnienie organu nadzoru budowlanego do działania z urzędu, nawet jeśli działanie to poprzedzone jest pismem podmiotu nie posiadającego przymiotu strony.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. B. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucił naruszenie:
I. Prawa materialnego poprzez:
1. niedostrzeżenie naruszenia przez organy administracji nadzoru budowlanego przepisów art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ustawy Prawo budowlane, które to przepisy nie przewidują ani rozstrzygnięcia określonej w nich sprawy w formie prawnej decyzji, ani jej zaskarżenia odwołaniem, lecz określają jednoznacznie załatwienie sprawy w formie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, na które przysługuje zażalenie;
2. w razie nie uwzględnienia zarzutu naruszenia wyżej wskazanych przepisów zarzucił błędną wykładnię art. 28 k.p.a. i "pozostałych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego", poprzez przyjęcie przez Sąd, że pojęcie strony występujące w tych przepisach może być wyprowadzane tylko z administracyjnego prawa materialnego (s. 4 uzasadnienia), a także błędną wykładnię przepisów art. 6, art. 21 ust. l oraz art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do kategorycznego wniosku, że we wszystkich sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, interes prawny ma tylko wspólnota mieszkaniowa;
II. Przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 1 pkt 1 i art. 138 § l pkt 3 oraz 156 § 2 i 4 k.p.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, nie dostrzegając, że zostały wydane oraz doręczone i zaskarżone odwołaniem - z rażącym naruszeniem art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 ustawy Prawo budowlane;
2. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nie zbadanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, brak oceny w kwestiach, które Sąd I instancji obowiązany jest uwzględnić z urzędu oraz zawężenia oceny tylko do rozpatrzenia niektórych zarzutów zawartych w skardze, całkowicie pomijając najistotniejszy zarzut skargi dotyczący niedopuszczalności umorzenia postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji rozstrzyga sprawę co do istoty i została doręczona skarżącemu, co skutkowało powstaniem formalnego prawa procesowego do jej zaskarżenia;
3. art. 135 p.p.s.a., poprzez uchylenie się od oceny legalności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z 18 stycznia 2010 r. Nr IVOT/25/2010, pomimo że podjęta była w granicach sprawy, której dotyczy skarga;
4. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe przedstawienie stanu sprawy w zakresie odnoszącym do udziału skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji oraz pominięcie faktu doręczenia mu tej decyzji, co czyniło go stroną postępowania odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie w zakresie w jakim zmierzała do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wadliwym było przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż we wszystkich sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, interes prawny ma tylko wspólnota mieszkaniowa.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie z którym także członek wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, może wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której co do zasady występuje wspólnota. Uprawnienia wspólnoty mieszkaniowej i poszczególnego właściciela nie są wobec siebie konkurencyjne i nie wykluczają się wzajemnie. Ocenie organu powinno zatem podlegać czy właściciel wyodrębnionej nieruchomości lokalowej był w stanie wykazać, iż doszło do negatywnego oddziaływania na jego nieruchomość, poprzez dopuszczenie do realizacji określonych robót budowlanych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13.05.2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 287/10, LEX nr 676066, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2.12.2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1269/08, LEX nr 558379).
Wprawdzie zasadą jest występowanie w sprawach wspólnot mieszkaniowych – organów je reprezentujących, jednakże nie wyłącza to możliwości uzyskania przez właściciela lokalu (lokali) przymiotu strony postępowania w sprawie dotyczącej tej wspólnoty w razie wykazania, że taki przymiot posiada i to niezależnie od występującej w jego imieniu wspólnoty.
Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r. (sygn. akt II OSK 2208/10) konsekwencją powołania wspólnoty mieszkaniowej nie może być pozbawienie właściciela lokalu (lokali) możliwości administracyjnej i sądowej ochrony jego praw w sytuacji, gdy potrzebę tej ochrony opiera na przepisach prawa i gdy tej ochrony nie zapewnia mu właściwy organ wspólnoty.
Nie jest słuszne stanowisko zgodnie z którym zawsze i za wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota. Działania wspólnoty, reprezentowanej przez zarząd dotyczą co do zasady nieruchomości wspólnej określonej przez art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 80 poz. 903 z późn. zm.) , co wynika wprost z przepisów rozdziału 4 tej ustawy, a w szczególności z jej art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 i ust. 3. Każdy właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, może mieć swój własny interes prawny podlegający ochronie nie tylko w oparciu o przepisy prawa cywilnego, ale także na podstawie materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 905/08 niepubl.).
Nie można zatem zaakceptować poglądu, wedle którego z kręgu stron postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę należy z zasady i całkowicie wykluczyć właściciela lokalu mieszkalnego, będącego jednocześnie członkiem wspólnoty mieszkaniowej i współwłaścicielem nieruchomości wspólnej.
Ponownie rozpoznający sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien zatem dokonać oceny czy skarżący wykazał posiadanie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę ewentualną ingerencję podczas prac budowlanych w strukturę lokalu którego jest właścicielem, na którą to ingerencję skarżący wskazywał w toku postępowania, jednak nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Jedynie na marginesie wskazać należy, że jak wynika ze złożonej na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 roku kserokopii postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 marca 2011 r., nr DOA/ORZ/7111/183/11 w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy, "Analiza opisu technicznego do projektu budowlanego (...) oraz zawartych w nim opracowań graficznych (...) wykazała jednoznacznie, że planowana wymiana wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. obejmowała również wymianę instalacji gazowej wraz z instalacją urządzeń gazowych w lokalach mieszkalnych, m.in. w lokalu skarżącego".
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI