II OSK 60/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając zasadność przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej z tytułu bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Dolnośląskiego od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził bezczynność i przewlekłość organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dla B.V. WSA zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 60 dni i przyznał stronie 4000 zł. Wojewoda zaskarżył wyrok w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej, argumentując, że przepis ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wyłącza takie świadczenia. NSA uznał skargę kasacyjną za bezzasadną, podkreślając, że przepis ten nie zwalnia organów z odpowiedzialności za naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, zwłaszcza gdy zdarzenia miały miejsce przed wejściem w życie przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który stwierdził bezczynność i przewlekłość Wojewody w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na pobyt czasowy i pracę dla B.V. WSA zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni i przyznał stronie 4000 zł tytułem zadośćuczynienia za przewlekłość. Wojewoda zaskarżył wyrok w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który miałby wyłączać możliwość zasądzenia takich świadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy, wprowadzony od 15 kwietnia 2022 r., nie zwalnia organów z odpowiedzialności za naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, które miały miejsce przed tą datą. NSA uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a przyznana suma pieniężna w wysokości 4000 zł była adekwatna do długotrwałej zwłoki organu i stanowiła zarówno rekompensatę dla strony, jak i środek dyscyplinujący dla organu. Sąd wskazał, że sprawy dotyczące zezwoleń na pobyt mają kluczowe znaczenie dla cudzoziemców i przedłużanie ich procedury powoduje poważne uciążliwości i niepewność prawną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie zwalnia organów z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, które miało miejsce przed 15 kwietnia 2022 r.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy nie ma zastosowania do stanów faktycznych (bezczynności i przewlekłości), które zaistniały przed wejściem w życie tego przepisu, a strona ma prawo do pełnej ochrony sądowej z tytułu naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia sądowi orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania.
Pomocnicze
ustawa o pomocy art. 100c § ust. 3 pkt 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, wprowadzony od 15 kwietnia 2022 r., nie zwalnia organów z odpowiedzialności za naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, które miały miejsce przed tą datą.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa możliwość orzeczenia o przyznaniu sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o cudzoziemcach art. 109 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 13
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 13
k.p.a. art. 35 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy nie wyłącza odpowiedzialności organu za naruszenia prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, które miały miejsce przed jego wejściem w życie. Uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i pozwalało na kontrolę instancyjną. Przyznana suma pieniężna w wysokości 4000 zł była adekwatna do długotrwałej zwłoki organu i miała walor kompensacyjny, dyscyplinujący i prewencyjny.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody, że art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy wyłącza możliwość zasądzenia sumy pieniężnej od organu. Argument Wojewody o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu braku szczegółowego uzasadnienia przyznania sumy pieniężnej. Argument Wojewody o przekroczeniu przez WSA granic uznania sędziowskiego przy przyznawaniu sumy pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
nie zostały zwolnione z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej stronie przysługuje pełna ochrona sądowa z tytułu naruszenia tego prawa, gwarantowana m.in. w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 149 p.p.s.a. czas nieuzasadnionego oczekiwania przez skarżącego na działania organu wskazywał na zasadność przyznania sumy pieniężnej we wskazanej kwocie. przyznana suma pieniężna jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego)
Skład orzekający
Jan Szuma
sędzia
Leszek Kiermaszek
sędzia
Małgorzata Miron
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności organów za bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawach cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście przepisów wprowadzonych w związku z konfliktem na Ukrainie. Potwierdzenie możliwości przyznawania sum pieniężnych jako środka dyscyplinującego i kompensacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, w tym przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz okresu, w którym miały miejsce zdarzenia będące podstawą skargi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałej bezczynności organu w ważnej dla cudzoziemca sprawie zezwolenia na pobyt, co jest problemem powszechnym. NSA potwierdza prawo strony do ochrony i możliwość rekompensaty finansowej, co ma znaczenie praktyczne.
“Ponad 3 lata czekania na decyzję o pobycie. Sąd Najwyższy potwierdza: organ musi zapłacić za przewlekłość.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 60/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-11-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Szuma Leszek Kiermaszek Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Hasła tematyczne Cudzoziemcy Przewlekłość postępowania Sygn. powiązane IV SAB/Wr 281/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-10-18 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 583 art. 100c ust. 3 pkt 2 Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa Dz.U. 2023 poz 1634 art. 141 § 4, art. 149 § 2, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 281/22 w sprawie ze skargi B.V. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 281/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.V. na bezczynność i przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: I. stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; IV. przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 4000 zł; V. oddalił dalej idącą skargę; VI. zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 28 grudnia 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda) wpłynął wniosek B.V. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 11 września 2019 r. wnioskodawca stawił się osobiście w siedzibie organu. Wojewoda pismem z 21 października 2019 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. W odpowiedzi strona pismem z dnia 4 listopada 2019 r. uzupełniła żądane braki. Przez kolejne ponad dwa lata organ nie dokonywał żadnych czynności. Jednocześnie w ciągu 2020 r. i 2021 r. skarżący wielokrotnie składał do Wojewody pisma, wezwania, w których sygnalizował, że jego wniosek nie został załatwiony, prosząc o jak najszybsze załatwienie sprawy. Pismem z dnia 17 lipca 2020 r. strona wniosła ponaglenie. Dalsze czynności w sprawie Wojewoda zrealizował już po wniesieniu skargi. Pismem z 14 lutego 2022 r. Wojewoda wystąpił do właściwych służb o przekazanie informacji o skarżącym (na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach). Pismem z dnia 14 lutego 2022 r. organ poinformował stronę, że wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 14 kwietnia 2022 r. W dniu 21 stycznia 2022 r. B.V. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu opisanym na wstępie wyrokiem uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności i przewlekle prowadził postępowanie (pkt I sentencji wyroku). Od momentu wpływu wniosku (28 grudnia 2018 r.) do chwili wniesienia skargi (21 stycznia 2022 r.) minęło ponad 36 miesięcy. Dodatkowo od wniesienia skargi do momentu jej rozpatrzenia przez Sąd minęło kolejne 9 miesięcy. W tym czasie Wojewoda nie przekazał do Sądu informacji o tym, że sprawę załatwił. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku – jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje pierwszą w sprawie czynność) po 10 miesiącach od jego wpłynięcia, a następnie, po uzupełnieniu braków wniosku, przez kolejne dwa lata nie dokonuje żadnych czynności. Jednocześnie organ ignoruje pisma skarżącego, który wielokrotnie, w 2020 r. i 2021 r., zwracał się z prośbą o przyśpieszenie załatwienia jego sprawy. Odliczając nawet okresy wstrzymania biegu terminów na skutek stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 (okres od 14 marca do 23 maja 2020 r.) oraz okres ok. 2. miesięcy, wyznaczony ustawowo organowi na załatwienie sprawy, to okres przewlekłości i bezczynności wynosi w sprawie ok. 40 miesięcy. Organ przekroczył wynikający z art. 35 § 3 k.p.a. ustawowy termin załatwienia sprawy, o czym dodatkowo nie zawiadomił strony, jak też nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu argumenty podnoszone przez Wojewodę, odwołujące się do braków kadrowych oraz dużego wpływu spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej, nie stanowią same w sobie usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i postawę organu administracji, Sąd stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby Wojewoda zakończył postępowanie decyzją administracyjną. Sąd zobowiązał zatem organ, w punkcie III sentencji wyroku, do rozpatrzenia wniosku w terminie do 60 dni, mając na względzie aktualny stan prawny wynikający z art. 1 pkt 13 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Ustawodawca przewidział obecnie 60–dniowy termin do załatwiania tego rodzaju spraw, wskazując przy tym, że znajduje on zastosowanie także do postępowań administracyjnych wszczętych przed wejściem w życie powołanej ustawy, tj. przed dniem 29 stycznia 2022 r. Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; aktualny t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), na wniosek skarżącego przyznał od organu sumę pieniężną w wysokości 4000 zł (pkt IV sentencji wyroku). Zdaniem Sądu, czas nieuzasadnionego oczekiwania przez skarżącego na działania organu wskazywał na zasadność przyznania sumy pieniężnej we wskazanej kwocie. Stwierdzona przewlekłość wywołuje niewątpliwie stan niepewności prawnej, opisane w skardze w pismach skarżącego negatywne przeżycia, dolegliwości, niedogodności, czy też trudności, z jakimi trzeba się zmagać nie posiadając zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd uznał ponadto, że konieczność wypłaty wskazanej wyżej kwoty zdyscyplinuje organ. W ocenie Sądu, przyznana suma pieniężna jest adekwatna w ustalonym stanie faktycznym i brak jest podstaw, aby przyznać ją w wyższym, żądanym w skardze wymiarze 5000 zł. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej ponad przyznaną kwotę (pkt V sentencji wyroku). Sąd nie uwzględnił także wniosku skargi o wymierzenie organowi grzywny uznając, że zarówno represyjne, jak i prewencyjne cele przypisywane karze grzywny zostaną w konkretnym przypadku efektywniej zrealizowane poprzez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Skargę także w tym zakresie Sąd oddalił (pkt V sentencji wyroku). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda Dolnośląski. Wyrok zaskarżył w części – co do pkt IV sentencji, tj. w zakresie przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: ̶ art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyznanie od organu na rzecz strony skarżacej sumy pieniężnej w kwocie 4000 zł w sytuacji braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów i przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zdecydował się na zastosowanie tego rodzaju środka, podczas gdy przyznanie sumy pieniężnej jest jedynie fakultatywne i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, co powoduje że rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a., przez co ma charakter arbitralny; ̶ art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.; dalej: ustawa o pomocy) poprzez przyznanie stronie skarżącej od organu sumy pieniężnej, podczas gdy art. 100c ust. 3 pkt 2 wskazanej ustawy przewiduje, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Mając na względzie powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie pkt IV sentencji i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt IV sentencji, rozpoznanie skargi i jej oddalenie w zaskarżonej części, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zrzekła się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie organ zaskarżył jedynie część wyroku – w zakresie orzeczenia zawartego punkcie IV sentencji dotyczącego przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 4000 zł. Powyższe oznacza, że organ nie zakwestionował stwierdzonej przez Sąd pierwszej instancji bezczynności i przewlekłości Wojewody w prowadzonym postępowaniu, a także uznania, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest więc prawomocny. Z uwagi na zakreślone w skardze kasacyjnej granice zaskarżenia nie mogła zatem zostać uwzględniona informacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że decyzja w niniejszej sprawie została wydana w dniu 25 kwietnia 2022 r. i doręczona w dniu 17 maja 2022 r., zatem miało to miejsce przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że Sąd Wojewódzki nie miał wiedzy o wydanej decyzji, zatem w punkcie III wyroku zobowiązał organ do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 60 dni, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ujawnienie tej okoliczności w skardze kasacyjnej, bez powiązania jej z zarzutem naruszenia ww. przepisu art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a przede wszystkim bez zaskarżenia wyroku także w zakresie punktu III sentencji dotyczącego tej właśnie kwestii, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ingerencję w tę część zaskarżonego orzeczenia. Najdalej idący zarzut dotyczy naruszenia przepisu zakazującego wymierzania organowi sum pieniężnych oraz zasądzania od niego grzywien w okresie do 31 grudnia 2022 r. Zdaniem skarżącego kasacyjnie art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy w sprawach dotyczących m.in. udzielania zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy wyłącza możliwość zasądzenia przez sąd administracyjny sumy pieniężnej w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten, wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 149 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy poprzez przyznanie skarżącemu od Wojewody sumy pieniężnej, jest bezzasadny. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy przypomnieć warto, że przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (art. 1 pkt 44), z mocą obowiązującą od 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy organy nie zostały zwolnione z odpowiedzialności prawnej z tytułu naruszenia, w okresie przed 15 kwietnia 2022 r., prawa strony do rozpoznania w rozsądnym terminie sprawy administracyjnej dotyczącej tytułów pobytowych cudzoziemców. W odniesieniu do takich stanów faktycznych stronie przysługuje pełna ochrona sądowa z tytułu naruszenia tego prawa, gwarantowana m.in. w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 149 p.p.s.a. Skoro w niniejszej sprawie zdarzenia prawne w postaci stanu bezczynności i przewlekłości zaistniało przed 15 kwietnia 2022 r., to do oceny skutków tych zdarzeń nie mogą mieć zastosowania, z braku szczególnej normy prawnej, przepisy, które nie obowiązywały przed 15 kwietnia 2022 r. Podkreślić należy, że przedstawiony wyżej pogląd w zakresie interpretacji i obowiązywania art. 100c ustawy o pomocy został wyrażony i zaakceptowany w wielu wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki: z 21 marca 2023 r., II OSK 2342/22, II OSK 2364/22, II OSK 2382/22, II OSK 2385/22; z 13 kwietnia 2023 r., II OSK1878/22; z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., II OSK 2313/22). Linię orzeczniczą odnośnie do przedstawionego zagadnienia należy uznać za ugruntowaną i aktualną, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni ją podziela. Za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w zw. z art. art. 149 § 2 i w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Analiza tego zarzutu prowadzi do wniosku, że jego istota sprowadza się do dwóch kwestii: po pierwsze – sporządzenia uzasadnienia z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., którego to naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje w braku szczegółowego uzasadnienia przyczyn przyznania sumy pieniężnej na rzecz cudzoziemca. Druga kwestia – określona poprzez zarzut naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – koncentruje się wokół nałożenia tej dolegliwości finansowej, pomimo iż przyznanie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W orzecznictwie wskazuje się zasadniczo, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada takich wad, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi kasacyjnej. Zawiera ono wszystkie niezbędne elementy określone w ww. przepisie i daje odpowiedź co do zasadniczych powodów uwzględnienia skargi. W uzasadnieniu tej części wyroku Sąd w sposób czytelny wskazał, jakie indywidualne okoliczności stanowiły podstawę do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł. Wysokość ww. sumy uwzględnia kilka aspektów. Przede wszystkim ma walor represyjny, jak i prewencyjny, a dodatkowo ma stanowić środek kompensacyjny dla strony. Określając jej wysokość Sąd miał na uwadze też czas nieuzasadnionego oczekiwania przez skarżącego na działania organu. W świetle powyższego należało uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie i w pełni pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Z kolei z art. 149 § 2 w zw. z § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że Sąd, w przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (tj. połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego). Ustawodawca ograniczył się w art. 149 § 2 p.p.s.a. do określenia maksymalnej kwoty sumy pieniężnej, nie wskazując równocześnie szczegółowych kryteriów, wedle których sąd administracyjny miałby ustalać wysokość tej sumy w realiach danej sprawy. Zatem również w odniesieniu do tej kwestii sąd administracyjny działa w warunkach uznania sędziowskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, przyznając stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 4000 zł. Pominąć nie można, czego skarga kasacyjna nie kwestionuje skutecznym zarzutem odnoszącym się do orzeczenia zawartego w pkt I i III sentencji wyroku, że od wpływu wniosku strony skarżącej do Wojewody do chwili wydania decyzji organu minęło ok. 3,5 roku. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać i pracować w Polsce. W tym kontekście jest oczywiste, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania powoduje po stronie cudzoziemca poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do miejsca stałego pobytu w okresie najbliższych kilku lat. Decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy pozostaje zatem w ścisłym związku z przysługującym każdemu, w tym cudzoziemcowi, prawem do ochrony życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasądzona suma pieniężna jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i oczywistych trudności, z jakimi każdy cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Choć w orzecznictwie sądowym, jak i piśmiennictwie podkreśla się przede wszystkim funkcję kompensacyjną sumy pieniężnej, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., to jednocześnie zgodnie przyjmuje się, że ten środek prawny pełni także funkcję dyscyplinująco-represyjną. Jego zastosowanie w niniejszej sprawie wpisuje się we wszystkie te cele. W tych okolicznościach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyznanie przez Sąd pierwszej instancji sumy pieniężnej w kwocie 4000 zł, to jest w dolnej granicy określonej ustawowo kwoty, było prawidłowe i odpowiednie względem zwłoki, jakiej dopuścił się organ w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że orzekając w zakresie punktu IV zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu naruszył art. 149 § 2 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI