II OSK 234/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego o uchyleniu decyzji Burmistrza odmawiającej wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego. Wojewoda uznał, że organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów, aby rozstrzygnąć sprawę co do istoty, w szczególności nie wyjaśniono kwestii opuszczenia lokalu, stosowania przemocy przez syna wobec ojca, czy jego pracy za granicą. WSA we Wrocławiu przyznał rację Wojewodzie, stwierdzając, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było uzasadnione, ponieważ organ odwoławczy nie mógł przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania) jest możliwe, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tej sprawie istotne braki postępowania wyjaśniającego, dotyczące kluczowych przesłanek wymeldowania, uniemożliwiły organowi odwoławczemu rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. NSA odwołał się również do orzecznictwa wskazującego, że opuszczenie lokalu na skutek nakazu opuszczenia lub zakazu zbliżania się jest traktowane na równi z dobrowolnym opuszczeniem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście braków postępowania dowodowego organu pierwszej instancji oraz zasady dwuinstancyjności. Wyjaśnienie pojęcia 'opuszczenia lokalu' w kontekście wymeldowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasatoryjną organu odwoławczego i zakresem kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest uzasadnione, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, a organ odwoławczy nie może przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W tej sprawie istotne braki w ustaleniu stanu faktycznego (opuszczenie lokalu, przemoc, praca za granicą) uzasadniały uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego na skutek nakazu opuszczenia lokalu lub zakazu zbliżania się do członka rodziny jest traktowane na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisów o wymeldowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, zakaz zbliżania się).
Uzasadnienie
NSA powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym opuszczenie lokalu wynikające z wykonania wiążących decyzji organów władzy publicznej lub okoliczności faktycznych (np. zakaz zbliżania się) jest objęte hipotezą normy wynikającej z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, podobnie jak dobrowolne opuszczenie.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznawania skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej.
p.p.s.a. art. 138 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 35
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący wymeldowania z miejsca pobytu stałego lub czasowego.
ustawa o ewidencji art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
Podstawa do wymeldowania z miejsca pobytu stałego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64d § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W zw. z art. 64d § 1 p.p.s.a. - podstawa prawna wyroku WSA.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Zastosowanie przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego.
p.p.s.a. art. 182 § 2a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznawanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 182 § 3
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skład sądu na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznawania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Uwarunkowania zastosowania.
k.p.a. art. 136 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 15
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 104 § 2
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie w znaczeniu procesowym.
k.p.a. art. 79a § 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Kompetencje merytoryczno-reformacyjne organu odwoławczego.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
Zwrot 'konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy' jako zwrot oceny.
ustawa o ewidencji art. 33 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
Obowiązek wymeldowania osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uniemożliwiało rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. okazały się niezasadne, ponieważ WSA prawidłowo ocenił, że organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie • naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego • na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana
Skład orzekający
Anna Żak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście braków postępowania dowodowego organu pierwszej instancji oraz zasady dwuinstancyjności. Wyjaśnienie pojęcia 'opuszczenia lokalu' w kontekście wymeldowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasatoryjną organu odwoławczego i zakresem kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność procedury administracyjnej i sądowej w kontekście wymeldowania, podkreślając znaczenie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego i zasady dwuinstancyjności. Pokazuje, jak istotne mogą być nawet pozornie rutynowe kwestie proceduralne.
“Kiedy organ odwoławczy musi uchylić decyzję i co to oznacza dla dwuinstancyjności?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.