II OSK 2333/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając zasadność przyznania stronie kwoty pieniężnej za przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość postępowania Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, przyznając skarżącemu 2500 zł zadośćuczynienia. Wojewoda zaskarżył wyrok w części dotyczącej przyznanej kwoty, zarzucając naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając przyznaną kwotę za adekwatną do długotrwałego i rażącego naruszenia prawa przez organ, podkreślając kompensacyjny i prewencyjny charakter środka.
Sprawa dotyczyła skargi V. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził przewlekłość postępowania, uznał ją za rażące naruszenie prawa, zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 60 dni oraz przyznał skarżącemu 2500 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy i niedogodności. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniósł Wojewoda, kwestionując jedynie punkt dotyczący przyznanej sumy pieniężnej. Zarzucił naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez nieodpowiednie uzasadnienie przyznania kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że Wojewoda nie zakwestionował samego faktu przewlekłości postępowania, a jedynie sposób przyznania zadośćuczynienia. NSA uznał, że przyznana kwota 2500 zł jest adekwatna, biorąc pod uwagę ponad 25-miesięczny okres przewlekłości, znaczenie sprawy dla cudzoziemca oraz kompensacyjny i prewencyjny charakter środka. Sąd wskazał, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za ignorowanie uzasadnionego interesu strony i stanowi wzmocnienie ochrony jej praw, a także ma funkcję dyscyplinującą dla organu. NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, a uzasadnienie wyroku w wystarczający sposób wyjaśniało podstawy przyznania kwoty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny i prewencyjny, a jego wysokość powinna być adekwatna do okoliczności sprawy, czasu trwania postępowania, stopnia bezczynności i dolegliwości strony. Sąd nie jest związany wnioskiem strony co do wysokości żądanej kwoty, a jego decyzja podlega kontroli sądu drugiej instancji jedynie w przypadku oczywistego przekroczenia granic uznania sędziowskiego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za ignorowanie uzasadnionego interesu strony i stanowi wzmocnienie ochrony jej praw. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że kwota 2500 zł była adekwatna do ponad 25-miesięcznego okresu przewlekłości, biorąc pod uwagę znaczenie sprawy dla cudzoziemca i dolegliwości z tym związane. Sąd nie przekroczył granic uznania sędziowskiego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może orzec o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 154 § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa maksymalną wysokość sumy pieniężnej, która może być przyznana.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw.
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw szczególnie skomplikowanych.
k.p.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przedłużenie terminu załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja przewlekłości postępowania.
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 13
Zmiany dotyczące ustawy o cudzoziemcach, wpływające na terminy załatwiania spraw.
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 13
Zmiany dotyczące ustawy o cudzoziemcach, wpływające na terminy załatwiania spraw.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony życia prywatnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłość postępowania Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę była rażącym naruszeniem prawa. Przyznana kwota 2500 zł zadośćuczynienia była adekwatna do długotrwałości postępowania i dolegliwości strony. Braki kadrowe i duży wpływ spraw nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. przez Wojewodę, dotyczący niewystarczającego uzasadnienia przyznania sumy pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy nie mamy do czynienia z oczywistym, niebudzącym wątpliwości, przekroczeniem granic uznania sędziowskiego
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Miron
sędzia
Anna Szymańska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznawania i wysokości sumy pieniężnej w sprawach o przewlekłość postępowania administracyjnego, odpowiedzialność organów za opóźnienia w załatwianiu spraw cudzoziemców, interpretacja przepisów p.p.s.a. dotyczących skargi na przewlekłość."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki spraw o zezwolenia na pobyt i pracę, ale zasady dotyczące przewlekłości i zadośćuczynienia mają szersze zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje realne konsekwencje przewlekłości postępowań administracyjnych dla cudzoziemców i potwierdza możliwość uzyskania zadośćuczynienia. Jest to ważny temat dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i imigracyjnym.
“Ponad 2 lata czekania na pozwolenie na pobyt? Sąd przyznał cudzoziemcowi 2500 zł zadośćuczynienia za przewlekłość urzędu!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2333/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Szymańska Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Miron Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 Hasła tematyczne Cudzoziemcy Przewlekłość postępowania Sygn. powiązane IV SAB/Wr 203/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-07-13 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 149 § 2, art. 184. art. 182 § 2, art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 203/22 w sprawie ze skargi V. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz V. Y. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 13 lipca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 203/22, po rozpoznaniu skargi V. Y. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w punkcie pierwszym wyroku stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, w punkcie drugim stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie trzecim zobowiązał Wojewodę [...] do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie czwartym przyznał od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2500 złotych, w punkcie piątym zasądził od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. V. Y. (dalej: skarżący) wniósł w dniu 3 grudnia 2021 r. (data wpływu do organu) skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie jego wniosku z 21 maja 2019 r. (data wpływu do organu) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. W uzasadnianiu skargi zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 oraz art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), dalej: "k.p.a.", a także wniósł o zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz o przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że postępowanie organu wykazywało cechy przewlekłości w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Od momentu złożenia wniosku (21 maja 2019 r.) do chwili wniesienia skargi na przewlekłość z dnia 1 grudnia 2021 r. minęło ponad 30 miesięcy. Odliczając nawet okres wstrzymania biegu terminów na skutek stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID (okres od 14 marca do 23 maja 2020 r.), okres konieczny do przeprowadzenia czynności dowodowych (okres od 21 lipca do 21 sierpnia 2020 r.) i maksymalny okres 2 miesięcy, wyznaczony ustawowo organowi na załatwienie sprawy, Sąd stwierdził, że okres przewlekłości wynosił w sprawie około 25 miesięcy. A zatem, zdaniem Sądu, organ działał w warunkach przewlekłości przekraczającej znacznie terminy załatwienia sprawy wyznaczone, w art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych. Odnosząc się natomiast do terminu wyznaczonego na podstawie art. 36 k.p.a., Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy nie można uznać, iż rodzi on skutek w postaci braku bezczynności. W ocenie Sądu przedłużenie terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 k.p.a. powinno być uzasadnione okolicznościami konkretnej sprawy. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy organ wyznaczył 3-miesięczny termin załatwienia sprawy bez wyjaśnienia przyczyn takiego stanu rzeczy i nie dotrzymał go. Sąd wskazał więc, że tego rodzaju działanie nie znajduje uzasadnienia w funkcji, jaką z założenia pełnić ma instytucja przedłużenia terminu załatwienia sprawy z art. 36 k.p.a., stanowiąc w istocie jej nadużycie. Sąd pierwszej instancji zobowiązał zatem Wojewodę do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie do 60 dni, mając na względzie aktualny stan prawny wynikający z art. 1 pkt 13 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Wyjaśnił też, że braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie. Sąd zauważył przy tym, że faktem powszechnie znanym jest znaczny wzrost wniosków w krótkim okresie czasu, co wyraźnie obrazuje treść wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich z 10 sierpnia 2018 r. (XI.540.16.2018.JS) do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dostępna na www.rpo.gov.pl). Z wystąpienia tego wynika, że ilość wniosków dotyczących legalizacji pobytu w 2015 r. wynosiła 108 tys., zaś w 2017 r. – 192 tys. Zdaniem Sądu okoliczności te wskazują wprawdzie na obiektywne trudności w sprawnym prowadzeniu postępowania, to jednak na chwilę obecną nie są to już okoliczności nowe, które mogłyby organ zaskoczyć i paraliżować jego pracę. Zjawisko wpływu znacznej ilości wniosków o zezwolenie na pobyt stanowi aktualnie już standard. Zjawisko to występuje od wielu lat i był to wystarczający czas, by stworzyć organizacyjne warunki niezbędne do rozpatrywania wniosków w rozsądnym terminie. Dlatego też obecnie nie może ono stanowić usprawiedliwienia dla sytuacji znacznych opóźnień w rozpatrywaniu wniosków. Uwzględniając zatem powyższe kryteria Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w kontrolowanej sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na rażące naruszenie prawa w okolicznościach sprawy, jak zauważył Sąd, wskazuje zasadniczo statyczny charakter przewlekłości w sprawie oraz jej długość (przewlekłość wynosząca ponad 25 miesięcy). Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Zdaniem Sądu tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. Czas nieuzasadnionego oczekiwania przez stronę skarżącą na działania organu wskazywał, jak zauważył Sąd, na zasadność przyznania sumy pieniężnej w kwocie 2500 zł. W ocenie Sądu przyznana kwota jest adekwatna w ustalonym stanie faktycznym, a przy tym brak było obiektywnych podstaw do tego, aby przyznać ją w wyższym, żądanym w skardze wymiarze. Wnioskowaną w skardze sumę pieniężną w maksymalnej wysokości Sąd uznał więc za zbyt wygórowaną. Wobec powyższego, w tej części żądań skargi, Sąd przyznał sumę niższą. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], zaskarżając wyrok w części co do punktu IV sentencji. Organ w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie stronie skarżącej od Wojewody [...] sumy pieniężnej w wysokości 2500 zł, pomimo nie wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku w wystarczający sposób zasadności przyznania sumy pieniężnej w ustalonej wysokości, podczas gdy przyznanie tego środka jest jedynie fakultatywne, wyjątkowe i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, co powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty Wojewoda wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 13 lipca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 203/22 w zakresie pkt IV sentencji tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt IV sentencji wyroku oraz rozpoznanie skargi i jej oddalenie jako bezzasadnej w zaskarżonej części, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Jednocześnie, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a., wnoszący skargę kasacyjną organ zrzekł się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Ponadto skarżący, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów – korespondencji e-mail z pracownikami organu zawierającej prośby o podjęcie czynności w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami wniesionej skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie organ zaskarżył jedynie część wyroku w zakresie pkt IV sentencji dotyczącego przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w kwocie 2500 zł. Powyższe oznacza, że organ nie zakwestionował stwierdzonego przez Sąd pierwszej instancji przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę [...], a także uznania, że przewlekłe prowadzenie postepowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest więc prawomocny. Wobec powyższego wskazać należy, że z art. 149 § 2 w zw. z § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że Sąd, w przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W świetle art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie przez sąd organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wskazany przepis nie zawiera żadnych przesłanek, którymi miałby kierować się sąd ustalając wysokość sumy pieniężnej, czy grzywny. Kryteria jakimi powinien się kierować sąd przy orzekaniu w powyższym zakresie zostały wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przyjmuje się więc, że przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy (zob. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16). Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, z uwagi na groźbę konieczności wydatkowania określonej kwoty ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, a tym samym wzmacnia gwarancję terminowego załatwiania spraw, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu odszkodowanie. Ma być ono natomiast swego rodzaju rekompensatą za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością organu i za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ (zob. wyroki NSA: z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17; z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1216/18; z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1551/18). Sąd nie jest związany wnioskiem ani zakresem żądania strony, zaś oceniając przesłanki do przyznania sumy pieniężnej bierze pod uwagę indywidualne okoliczności sprawy, zarówno leżące po stronie organu, jak i samej strony, takie jak np. czas trwania postępowania, stopień bezczynności, jej okoliczności indywidualne i dolegliwości, jakich w związku z tym mogła doświadczyć strona, rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność (przewlekłość) oraz jej znaczenie dla strony skarżącej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej oparte jest na instytucji uznania sędziowskiego. Dlatego też ewentualna ingerencja sądu drugiej instancji w tę sferę dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej powinna być ograniczona do przypadków oczywistego, niebudzącego wątpliwości, przekroczenia granic uznania sędziowskiego (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 557/22, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, przyznając stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2500 zł. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać i pracować w Polsce. W tym kontekście jest oczywiste, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania powoduje po stronie cudzoziemca poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do miejsca stałego pobytu w okresie najbliższych kilku lat. Decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy pozostaje zatem w ścisłym związku z przysługującym każdemu, w tym cudzoziemcowi, prawem do ochrony życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasądzona suma pieniężna jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego pomimo wielokrotnych próśb o załatwienie sprawy), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, czego skarga kasacyjna nie kwestionuje, że od wpływu wniosku strony skarżącej do Wojewody do chwili wniesienia skargi na przewlekłość postępowania minęło ponad 30 miesięcy. Organ nie podważył, że odliczając nawet okresy wstrzymania biegu terminów na skutek stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID oraz okres konieczny do przeprowadzenia czynności dowodowych, jak też maksymalny okres 2 miesięcy, wyznaczony ustawowo organowi na załatwienie sprawy, okres przewlekłości wynosił w sprawie około 25 miesięcy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie zarówno w drodze pisemnej jak i elektronicznej (e-mailami) zwracał się do organu o załatwienie jego wniosku. Pisma te pozostawały jednak bez odpowiedzi. Dopiero pismem z 21 lipca 2020 r. organ poinformował skarżącego, że przewidywany termin zakończenia postępowania z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nastąpi 21 października 2020 r. Terminu tego jednak nie dotrzymano, pomimo podjęcia czynności dowodowych w sprawie, a ponadto w piśmie tym nie wyjaśniono przyczyn zwłoki w terminowym załatwieniu sprawy. Takie działanie organu, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie znajduje uzasadnienia w funkcji, jaką z założenia pełnić ma instytucja przedłużenia terminu załatwienia sprawy z art. 36 k.p.a., stanowiąc w istocie jej nadużycie. Ponadto dopiero po wniesieniu ponaglenia z 15 października 2021 r., a następnie skargi na przewlekłe prowadzenie postepowania, organ pismem z 13 grudnia 2021 r. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zatem wystarczający do rozpoznania sprawy, co powoduje, iż brak było podstaw do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do odpowiedzi na skargę kasacyjną, zwłaszcza, że większość z przedłożonych dokumentów znajdowała się w aktach administracyjnych sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy, uwzględniając permanentny stan niepewności oraz stresu związany z oczekiwaniem na informacje z Urzędu Wojewódzkiego, zasądzona na rzecz strony skarżącej suma 2500 zł nie może być uznana za nadmierną, mając na uwadze stwierdzony okres przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Uwzględniając, że zgodnie z dyspozycją art. 149 § 2 p.p.s.a. wysokość sumy pieniężnej, którą sąd może zasądzić na rzecz strony skarżącej w sytuacji uwzględnienia skargi na przewlekłość sięga połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, przyznanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2500 zł nie jest kwotą nieproporcjonalną do zakresu i charakteru stwierdzonej przewlekłości w prowadzonym postępowaniu wynoszącej ponad 25 miesięcy. Tym samym Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie słusznie uznał przyznaną od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną za adekwatną do stopnia naruszenia ustawowych terminów załatwienia sprawy i związanej z tym możliwej utraty przez nią zaufania do organów władzy publicznej. A zatem wbrew ocenie zawartej w skardze kasacyjnej, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji wynikają powody, które skłoniły Sąd do przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Sąd pierwszej instancji wskazał na kwalifikowany, rażący charakter stwierdzonej przewlekłości, jej zasadniczo statyczny charakter oraz długość, podkreślając, że organ działał w warunkach przewlekłości przekraczającej znacznie terminy załatwienia sprawy wyznaczone w art. 35 § 3 k.p.a. nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych. Wyjaśnił, że czas nieuzasadnionego oczekiwania przez stronę skarżącą na działania organu wskazywał na zasadność przyznania sumy pieniężnej w kwocie 2500 zł. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd wyważył przy tym okoliczności sprawy oraz żądania strony skarżącej, uznając, że wnioskowana przez stronę skarżącą maksymalna wysokość sumy pieniężnej byłaby zbyt wygórowana zwłaszcza, iż na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. nie można wyprowadzić zasady, że suma pieniężna ma walor odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Wobec powyższego, w tej części żądań skargi Sąd przyznał sumę niższą, miarkując jej wysokość w odniesieniu do stanu faktycznego i okoliczności rozpoznawanej sprawy. Orzeczenie sumy pieniężnej w zasądzonej wysokości miało również na celu zdyscyplinować organ i zapobiec jego przewlekłości w prowadzeniu postępowań w przyszłości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, funkcje te zostały zrealizowane poprzez zasądzenie sumy pieniężnej we wskazanej w pkt IV sentencji wyroku wysokości. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI