II OSK 2326/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na czynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy dotyczącą ujęcia budynku przy ul. [...] w gminnej ewidencji zabytków. Spółka kwestionowała tę czynność, wskazując na naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszego wyroku WSA i ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA ponownie oddalił skargę. NSA, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok WSA i stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. (sygn. akt P 12/18), który uznał art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej i możliwości obrony. NSA podkreślił, że wadliwa procedura zastosowana przez organ uniemożliwiła czynny udział strony skarżącej, co stanowiło naruszenie konstytucyjnych praw właściciela. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i orzekł o bezskuteczności zaskarżonej czynności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, ochrona prawa własności w postępowaniach administracyjnych, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do gminnej ewidencji zabytków i opiera się na konkretnym wyroku TK. Może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie prawo własności jest ograniczane bez odpowiednich gwarancji procesowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa.
Uzasadnienie
Czynność ta rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości obowiązków określonym w ustawie o ochronie zabytków, ma charakter publicznoprawny i dotyczy obowiązków indywidualnego podmiotu wynikających z przepisów prawa.
Czy art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków, w zakresie w jakim dopuszcza ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 22 ust. 5 pkt 3 uozoz w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że osłabienie ochrony własności przez wyłączenie udziału właściciela w postępowaniu skutkującym wpisem nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków nie służy realizacji żadnych konstytucyjnie określonych wartości i jest niezgodne z fundamentami demokratycznego państwa prawnego.
Jak należy interpretować art. 22 ust. 5 pkt 3 uozoz w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 12/18?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego usuwa z obrotu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 22 ust. 5 pkt 3 uozoz, co oznacza, że sąd musi brać pod uwagę ten wyrok i zastosować go jako formę stosowania Konstytucji.
Uzasadnienie
Wyrok zakresowy Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że usuwane jest z systemu prawnego jego niekonstytucyjne rozumienie, co skutkuje koniecznością uwzględnienia tej okoliczności przez sąd.
Przepisy (11)
Główne
uozoz art. 22 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Przepis w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Pomocnicze
Ppsa art. 3 § par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Ppsa art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie tego przepisu przez Sąd I instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ppsa art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi.
Ppsa art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o bezskuteczności zaskarżonej czynności.
Ppsa art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Ppsa art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
u.s.g. art. 94 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
rozporządzenie art. 18
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie tego przepisu było podstawą skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie tego przepisu było podstawą skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 22 ust. 5 pkt 3 uozoz w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 12/18, który stwierdził niezgodność przepisu z Konstytucją RP w zakresie ograniczania prawa własności bez zapewnienia ochrony prawnej. • Wadliwa procedura zastosowana przez organ administracji, która uniemożliwiła czynny udział strony skarżącej w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r. sygn. akt P 12/18 usunął z obrotu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 22 ust. 5 pkt 3 uozoz. • Osłabienie ochrony własności, przez wyłączenie udziału właściciela w postępowaniu skutkującym wpisem nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, nie służy realizacji żadnych konstytucyjnie określonych wartości. • Postępowanie w przedmiocie wpisu do gminnej ewidencji zabytków powinno zostać oparte na możliwie jak najpełniejszych i najbardziej precyzyjnych kryteriach, wykluczających arbitralne działanie organu.
Skład orzekający
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Zdzisław Kostka
członek
Zofia Flasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, ochrona prawa własności w postępowaniach administracyjnych, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do gminnej ewidencji zabytków i opiera się na konkretnym wyroku TK. Może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie prawo własności jest ograniczane bez odpowiednich gwarancji procesowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ochroną dziedzictwa narodowego a prawem własności, z kluczowym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego, które wzmacnia ochronę właścicieli.
“Wpis do rejestru zabytków bez obrony właściciela? NSA i TK mówią: to niezgodne z Konstytucją!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.