II OSK 2320/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-12
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkikonstrukcja oporowaplan miejscowyprefabrykowane elementyNSAskarga kasacyjnanadzór budowlany

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki konstrukcji oporowej, uznając ją za samowolę budowlaną naruszającą plan miejscowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję WINB nakazującą rozbiórkę konstrukcji oporowej. Skarżący kwestionowali kwalifikację obiektu jako konstrukcji oporowej, naruszenie planu miejscowego oraz zarzucali uchybienia proceduralne. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ustalenia organów i WSA za prawidłowe, a zarzuty za niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. N. i M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę konstrukcji oporowej. Skarżący zarzucali m.in. błędną kwalifikację obiektu jako konstrukcji oporowej, naruszenie przepisów planu miejscowego oraz istotne naruszenia przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, podzielając ustalenia organów nadzoru budowlanego, które uznały, że sporna konstrukcja, wykonana z prefabrykowanych elementów betonowych, stanowiła samowolę budowlaną naruszającą zapisy planu miejscowego dotyczące zakazu lokalizacji obiektów budowlanych z prefabrykowanych przęseł betonowych. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał podniesione zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdzała charakter obiektu i jego wykonanie z prefabrykowanych elementów. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, NSA stwierdził, że skarżący nie wykazali istotnego wpływu ewentualnych uchybień na wynik sprawy. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19, uznając je za zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami, a także zarzut nierozpoznania wniosku o prawo pomocy, wskazując, że pismo z wnioskiem wpłynęło po wydaniu wyroku WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie i funkcję, a nie sposób jego postrzegania przez inwestora.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów, że obiekt, ze względu na swoją funkcję i sposób wykonania, jest konstrukcją oporową, a nie zwykłym ogrodzeniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 48 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.b. art. 3 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 15a § ust. 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 17

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 81a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 7

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 136 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 81a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o szczególnych rozwiązaniach art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 49 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 90 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 243

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Kwalifikacja obiektu jako konstrukcji oporowej zamiast ogrodzenia. Naruszenie planu miejscowego poprzez zastosowanie zakazu dotyczącego prefabrykowanych elementów betonowych. Zastosowanie planu miejscowego, który wszedł w życie po powstaniu konstrukcji. Naruszenie przepisów postępowania (zasada prawdy obiektywnej, oficjalności, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, bezstronności, błędnego pouczenia). Niedokładne ustalenie daty powstania konstrukcji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19. Nierozpoznanie pisma z wnioskiem o prawo pomocy. Niedookreślone oznaczenie rozstrzygnięcia decyzji PINB.

Godne uwagi sformułowania

obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić nie ma znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie nie ma znaczenia, kiedy plan wszedł w życie, skoro przedmiotowy obiekt budowlany jest obiektem wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę dla skuteczności takiego zarzutu nie wystarczy samo stwierdzenie, że do zarzucanego uchybienia proceduralnego doszło, ale należy jeszcze wykazać, że stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym stosownie do zarządzenia Przewodniczącego z dnia 24 marca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach [...] gdyż przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Linska - Wawrzon

sędzia

Anna Szymańska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących kwalifikacji obiektów budowlanych jako konstrukcji oporowych, stosowanie planów miejscowych w kontekście samowoli budowlanej, a także dopuszczalność rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych w okresie pandemii."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zapisów konkretnego planu miejscowego. Kwestia rozpoznawania spraw w okresie pandemii jest już mniej aktualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego sporu budowlanego związanego z samowolą budowlaną i interpretacją planu miejscowego. Choć zawiera elementy proceduralne, jej główna wartość leży w utrwaleniu linii orzeczniczej dotyczącej kwalifikacji obiektów budowlanych.

Konstrukcja oporowa czy zwykły płot? NSA rozstrzyga spór budowlany.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2320/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Szymańska
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Po 853/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-04-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 ust 3, art. 15a ust. 6, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 17, art. 48 ust. 1 i 2, art. 81a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. N. i M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 853/19 w sprawie ze skargi P. N. i M. N. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2019 r. nr WOA.7721.147.2019.AC w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., IV SA/Po 853/19, oddalił skargę P. N. i M. N. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych:
Zaskarżoną decyzją WINB, po rozpatrzeniu odwołania P. N. i M. N., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (dalej PINB) z 19 marca 2019 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki konstrukcji oporowej.
Skargę na tę decyzję wnieśli do WSA P. N. i M. N.
Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił wniesioną skargę.
Sąd za niewadliwe uznał ustalenia organów co do przedmiotu i terminu wykonania inkryminowanych robót na działce nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym dwulokalowym. Obecny w trakcie kontroli M. N. podpisał protokół kontroli bez uwag. J. L., pełnomocniczka P. N., oświadczyła do protokołu jedynie, że "wykonane roboty nie miały na celu powiększenia ogródka tylko wykonanie ogrodzenia w granicy z działką sąsiednią, ponadto że to nie była skarpa tylko naturalne ukształtowanie terenu, które powodowało zagrożenie". Wykonanie tych robót potwierdziły w swych późniejszych pisemnych wyjaśnieniach pozostałe strony postępowania wszczętego na skutek ww. kontroli, tj. M. B. (właściciel działki nr [...]) oraz F. M. (właściciel lokalu nr 1 w budynku na działce nr [...]). Wbrew zarzutom skargi, ich zeznania nie są wewnętrznie sprzeczne, ani nielogiczne. Jest poza sporem, że ww. protokół kontroli nie zawierał ustaleń w kwestii daty wykonania przedmiotowych robót. Jednakże, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, opierając się przede wszystkim na wyjaśnieniach M. B. oraz F. M., że doszło do tego w czerwcu 2018 r.
W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia organów, że w czerwcu 2018 r. skarżący zlikwidowali skarpę na działce nr [...], opadającą z terenu działki nr [...] i w to miejsce wznieśli konstrukcję budowlaną z prefabrykowanych, betonowych elementów ogrodzenia.
Odnosząc się do dokonanej przez organy kwalifikacji prawnej tego obiektu budowlanego jako konstrukcji oporowej Sąd powołał się na pogląd orzecznictwa mówiący, że z punktu widzenia prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie.
W ocenie Sądu, skoro inwestorzy nie uzyskali wymaganego pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego, to organ I instancji prawidłowo prowadził postępowanie w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t.Dz.U.2021.2351 ze zm.; dalej p.b.). Sąd stwierdził, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności powinien podjąć próbę doprowadzenia do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych. W kontrolowanej sprawie PINB taką próbę podjął, wydając postanowienie z 28 września 2018 r. nakazujące inwestorom wstrzymanie robót budowlanych i przedstawienie w zakreślonym terminie wyszczególnionych dokumentów "legalizacyjnych". Uchylając to postanowienie, na skutek zażalenia skarżących, WINB w swym postanowieniu z 11 grudnia 2018 r. zasadnie zwrócił uwagę na konieczność ustalenia przez organ I instancji daty realizacji inwestycji oraz zbadania, czy przedmiotowy obiekt budowlany nie narusza ustaleń obowiązującej na terenie inwestycji uchwały nr XLVII/456/2018 Rady Gminy Komorniki z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Komorniki w rejonie ulic Młyńskiej, Stawnej i Żwirowej (Dz.Urz.Woj.Wielk. poz. 1473; dalej mpzp). Ponownie rozpoznawszy sprawę PINB uznał, że przedmiotowy obiekt, zrealizowany w czerwcu 2018 r., narusza § 5 mpzp, co w świetle art. 48 ust. 2 p.b. uniemożliwia wdrożenie procedury legalizacji tego obiektu. W konsekwencji PINB, wskazując w podstawie prawnej art. 48 ust. 1 p.b., orzekł nakaz rozbiórki przedmiotowej konstrukcji oporowej. Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że orzeczenie to było zasadne. W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, takie rozstrzygnięcie nie narusza art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Zarazem Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że inwestycja narusza ustanowiony w § 5 pkt 6 lit. c) mpzp zakaz lokalizacji "obiektów budowlanych z prefabrykowanych przęseł betonowych". To, iż została ona wykonana z "elementów prefabrykowanych" – czyli gotowych elementów składowych budowli wyprodukowanych w zakładzie przemysłowym – wynika expressis verbis z podpisanego bez zastrzeżeń m.in. przez M. N. protokołu kontroli z 17 sierpnia 2018 r., w którym stwierdza się, że przedmiotowa "konstrukcja wykonana jest z prefabrykowanych elementów ogrodzenia (płyty i słupki)", a znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej, na której uwidocznione zostały "prefabrykowane" elementy betonowe. To, że płyty betonowe tworzą "przęsła" – czyli "części konstrukcji między dwoma sąsiednimi podporami" – wynika ze sposobu ich montażu na słupkach, również uwidocznionego w dokumentacji fotograficznej. Wobec powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia planu miejscowego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania Sąd podkreślił, że dla skuteczności takiego zarzutu nie wystarczy samo stwierdzenie, że do zarzucanego uchybienia proceduralnego doszło, ale w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) należy jeszcze wykazać, że stwierdzone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skarżący w żadnym przypadku nie wykazali, że wytykane przez nich naruszenia przepisów postępowania, o ile w ogóle wystąpiły, to przełożyły się, lub przynajmniej mogły się przełożyć, na wynik sprawy, czyli na treść zapadłych decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli P. N. i M. N., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:
- naruszenie prawa materialnego:
1 - art. 3 ust. 3 p.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że płot posadowiony na działce skarżących stanowi konstrukcję oporową;
2 - § 5 pkt 6 lit. c) mpzp poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że ww. postanowienie planu dotyczące prefabrykowanych elementów betonowych ma zastosowanie dla płotu posadowionego na działce skarżących;
3 - § 5 pkt 6 lit. c) mpzp poprzez jego zastosowanie pomimo, że konstrukcja na działce skarżących powstała wcześniej, niż wejście w życie postanowień ww. uchwały;
- naruszenie przepisów postępowania:
1 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na decyzję, która narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. zasadę prawdy obiektywnej i zasadę oficjalności, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy oraz dokonanie rozstrzygnięcia sprzecznego ze słusznym interesem strony,
2 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na decyzję, w której organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności okoliczności przemawiających za brakiem podstaw do wydania i utrzymania w mocy decyzji organu I instancji oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wydaną m.in. na podstawie wyjaśnień stron, których wartość dowodowa budzi wątpliwości,
3 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi na decyzję WINB w przypadku, gdy przeprowadzenie postępowania dowodowego nastąpiło z uchybieniem przepisom postępowania, w tym zasadzie bezstronności i błędnym pouczeniu stron, których to uchybień organ II instancji nie usunął w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego,
4 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, w przypadku gdy przed WINB oraz PINB doszło do powstania niedających się usunąć wątpliwości co do daty powstania konstrukcji na działce skarżących, co powinno skutkować rozstrzygnięciem ich na korzyść strony;
5 - art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t.Dz.U.2020.1842; dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach) poprzez rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, pomimo braku spełnienia przesłanek ustawowych wskazanych w tym przepisie do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym;
6 - art. 49 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pozostawienie w aktach sprawy bez rozpoznania pisma skarżących z dnia 21 kwietnia 2021 r, pomimo uzupełnienia jego braków formalnych w ustawowym terminie i nierozpoznania wskazanych tam zarzutów, co spowodowało naruszenie prawa strony do obrony i w konsekwencji nieważność postępowania;
7 - art. 90 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie sprawy na rozprawie, pomimo wniosku skarżących o wyznaczenie rozprawy w skardze i braku spełnienia przesłanek do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym;
8 - art. 243 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie wniosku o prawo pomocy, który to wniosek został przez skarżących ujęty w piśmie z 21 kwietnia 2021 r.;
9 - art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym pomimo braku spełnienia wymienionych w tymże przepisie przesłanek umożliwiających odstąpienie od jawności postępowania przed sądem;
10 - art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez oznaczenie rozstrzygnięcia decyzji PINB w sposób niedookreślony, co spowodowało niewykonalność decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Odnosząc się do pierwszego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego – art. 3 ust. 3 p.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że płot posadowiony na działce skarżących stanowi konstrukcję oporową – stwierdzić należy, że organy nadzoru budowlanego wystarczająco kwestię tę wyjaśniły i wykazały powody, dla których przyjęły, że jest to konstrukcja oporowa, a WSA należycie uzasadnił, dlaczego ocenę tę uznał za właściwą. Dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie potwierdza prawidłowość stanowiska organów administracyjnych i Sądu I instancji. Tak więc zarzut ten nie jest zasadny.
Z tych samych względów nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia § 5 pkt 6 lit. c) mpzp poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że ww. postanowienie planu dotyczące prefabrykowanych elementów betonowych ma zastosowanie dla płotu posadowionego na działce skarżących. Także i w tym zakresie dokumentacja fotograficzna w pełni potwierdza stanowisko organów i WSA.
Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia § 5 pkt 6 lit. c) mpzp poprzez jego zastosowanie, chociaż konstrukcja na działce skarżących powstała przed wejściem w życie tego planu miejscowego, to podkreślić należy, że nie ma znaczenia, kiedy plan wszedł w życie, skoro przedmiotowy obiekt budowlany jest obiektem wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę. Jest to więc samowola budowlana i dla możliwości jej legalizacji znaczenie ma stan prawny istniejący w czasie, w którym postępowanie legalizacyjne mogłoby zostać wszczęte. Z tych względów zarzut ten również nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie są też zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, organy nadzoru budowlanego wystarczająco wyjaśniły i wykazały powody, dla których przyjęły, że przedmiotowy obiekt budowlany to konstrukcja oporowa, a WSA należycie uzasadnił, dlaczego ocenę tę uznał za prawidłową. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zarówno w powiązaniu z art. 7 k.p.a., jak i z art. 77 § 1 k.p.a. nie mają w tych okolicznościach usprawiedliwionych podstaw.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie zaznaczyć należy, że skarżący kasacyjnie nie wykazali, by wskutek wadliwego działania organu – w szczególności co do błędnego pouczenia – doszło do nieprawidłowości mających wpływ na wynik sprawy. Istotne dla rozstrzygnięcia jest to, że przedmiotowy obiekt budowlany jest konstrukcją oporową, a nie jedynie ogrodzeniem oraz że konstrukcja ta została zrealizowana samowolnie i wykonana z prefabrykowanych elementów betonowych. Te zaś okoliczności zostały ustalone przez organy nadzoru budowlanego w sposób nie budzący wątpliwości, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Nie ma też decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dokładna data powstania przedmiotowej konstrukcji. Istotne jest bowiem, że powstała pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r. i została zrealizowana samowolnie. Powyższe sprawia, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie są również usprawiedliwione w realiach tej sprawy – powiązane ze sobą – zarzuty naruszenia art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, art. 49 § 2 p.p.s.a., art. 90 § 1 p.p.s.a. i art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zauważyć bowiem należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w dniu 22 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym stosownie do zarządzenia Przewodniczącego z dnia 24 marca 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, gdyż przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przewidziane w art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., II OSK 1652/21, ONSAiWSA 2022/5/75). Bezpośrednim celem ustanowienia oraz stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID jest, między innymi, ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z tego powodu uwzględnianie rozwiązań przyjętych na gruncie przywołanej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości jawi się więc również jako nakaz (wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., II GSK 1071/21, LEX nr 3523140).
Rozpoznając w dniu 22 kwietnia 2021 r., a więc w czasie pandemii COVID-19, niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym WSA nie naruszył art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, art. 49 § 2 p.p.s.a., art. 90 § 1 p.p.s.a. i art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Takie rozpoznanie sprawy było wynikiem nadzwyczajnych okoliczności, niezależnych od Sądu, który orzekał zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami ustawowymi.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 243 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie wniosku o prawo pomocy, który to wniosek został przez skarżących ujęty w piśmie z 21 kwietnia 2021 r., wskazać należy, że. pismo skarżących z kwietnia 2021 r. wpłynęło do WSA w dniu 23 kwietnia 2021 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego wyroku, przy czym nie było ono podpisane przez wnoszących pismo. Tak więc zarzut ten i jego motywy przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zarzucające, że Sąd pominął wnioski, twierdzenia i zarzuty zawarte w tym piśmie, są chybione. Abstrahując od merytorycznej oceny tych wniosków, twierdzeń i zarzutów podkreślić trzeba, że w motywach wyroku nie można ustosunkować się do pisma, które wpłynęło po jego wydaniu.
Zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. również nie jest trafny. Zaznaczyć należy, że w decyzji PINB nakazano "rozbiórkę konstrukcji oporowej o długości ok. 8,20m zlokalizowanej na działce nr ewidencyjny [...] przy ul. [...] w K., wzdłuż granicy z działką nr ewidencyjny [...]". Takie ujęcie nałożonego nakazu wskazuje, co konkretnie ma zostać rozebrane i nie powoduje braku rozstrzygnięcia decyzji oraz jej niewykonalności.
W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI