II OSK 2310/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-21
NSAAdministracyjneŚredniansa
ochrona międzynarodowastatus uchodźcycudzoziemiecIranwniosek niedopuszczalnynowe okolicznościdowodypostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej ponownego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, uznając go za niedopuszczalny z powodu braku nowych okoliczności.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę A. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców o uznaniu jego drugiego wniosku o ochronę międzynarodową za niedopuszczalny. A. A. powoływał się na pomoc udzieloną rannemu mężczyźnie podczas protestów w Iranie w 2018 r. Organy administracji i WSA uznały, że nie przedstawił on nowych okoliczności ani dowodów, które uzasadniałyby ponowne rozpatrzenie sprawy merytorycznie, a jedynie nowe źródła informacji o znanych już wydarzeniach. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. Decyzja ta uznała drugi wniosek A. A. o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. A. A., obywatel Iranu, złożył pierwszy wniosek w 2019 r., obawiając się powrotu do kraju z powodu swojej niepełnosprawności i pomocy udzielonej derwiszowi. Po odmowie nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, złożył drugi wniosek w 2021 r., powołując się na doświadczoną przemoc i obawy przed irańskimi władzami w związku z udzieleniem pomocy rannemu podczas zamieszek w lutym 2018 r. Organy administracji uznały wniosek za niedopuszczalny, argumentując, że nie przedstawiono nowych okoliczności ani dowodów, a jedynie nowe źródła informacji o już znanych wydarzeniach. WSA podzielił to stanowisko. W skardze kasacyjnej A. A. zarzucił naruszenie przepisów ustawy o ochronie cudzoziemców oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc, że przedstawił nowe dowody i wyjaśnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie. NSA uznał, że przedłożone przez skarżącego wydruki artykułów nie stanowiły nowych dowodów w rozumieniu przepisów, a jedynie odnosiły się do znanych już wydarzeń, nie potwierdzając indywidualnej sytuacji skarżącego ani jego udziału w demonstracjach. Sąd podkreślił, że organy prawidłowo oceniły, iż nie nastąpiła taka zmiana sytuacji w Iranie, która nakazywałaby ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowny wniosek może zostać uznany za niedopuszczalny, jeśli przedstawione nowe źródła informacji dotyczą znanych już wydarzeń i nie potwierdzają indywidualnej sytuacji wnioskodawcy w sposób znacząco zwiększający prawdopodobieństwo udzielenia ochrony.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedłożone przez skarżącego wydruki artykułów dotyczące zamieszek w Iranie w lutym 2018 r. nie stanowiły nowych dowodów w rozumieniu art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie, ponieważ odnosiły się do znanych już wydarzeń i nie potwierdzały jego indywidualnej sytuacji ani udziału w demonstracjach w sposób znacząco zwiększający prawdopodobieństwo udzielenia ochrony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o ochronie art. 38 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa o ochronie art. 38 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Kluczowy przepis określający przesłanki niedopuszczalności ponownego wniosku o ochronę międzynarodową, wymagający wykazania nowych dowodów lub okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony.

ustawa o ochronie art. 38 § ust. 4

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o ochronie art. 42 § pkt 1-4

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa o ochronie art. 43 § pkt 1-2

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa o ochronie art. 43 § pkt 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek organu ustalenia mających znaczenie dla sprawy okoliczności faktycznych odnoszących się do kraju pochodzenia wnioskodawcy.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o ochronie art. 4

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 38 ust. 1, 2 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie poprzez błędną wykładnię i uznanie wniosku za niedopuszczalny mimo przedstawienia dodatkowych wyjaśnień i artykułów. Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o ochronie poprzez błędną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 42 pkt 1-4 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej. Naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 43 pkt 1-2 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej. Naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o ochronie poprzez błędną ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie. W przypadku złożenia przez skarżącego kolejnego – drugiego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce obowiązkiem organu było zatem w pierwszej kolejności poddać wniosek z dnia 7 stycznia 2021 r. wstępnej analizie, a ta doprowadziła do trafnej konstatacji, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Nie można odmówić trafności dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji ocenie, że okoliczności, na które skarżący powoływał się w toku aktualnej procedury, nie posiadały charakteru nowości, tj. nie były "nowe" w stosunku do tych, które stanowiły podstawę ubiegania się o ochronę międzynarodową w pierwszym wniosku. Przedstawione przez skarżącego wydruki artykułów mają charakter bardzo ogólny i w żaden sposób nie odnoszą się do indywidualnej sytuacji cudzoziemca w tym znaczeniu, że nie potwierdzają jego udziału w opisywanych wydarzeniach. Dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, konieczne jest przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny, a ponadto wykazanie, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Małgorzata Miron

sprawozdawca

Anna Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności ponownego wniosku o ochronę międzynarodową w przypadku braku nowych okoliczności lub dowodów, a także ocena charakteru przedstawionych dowodów (np. artykułów prasowych) w kontekście indywidualnej sytuacji wnioskodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ponownym wnioskiem o ochronę międzynarodową i oceny nowych dowodów w kontekście wcześniejszych postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem migracyjnym i administracyjnym, ponieważ dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych związanych z ochroną międzynarodową i oceny dowodów. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Czy nowe artykuły prasowe wystarczą do ponownego rozpatrzenia wniosku o ochronę międzynarodową? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2310/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Małgorzata Miron /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1108
art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 4
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt lV SA/Wa 309/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 2 grudnia 2021 r., nr RdU-393-2/S/19 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 309/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 2 grudnia 2021 r. nr RdU-393-2/S/19 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
A. A. (obywatel Iranu) swój pierwszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce złożył 2 lipca 2019 r. Wskazał wówczas, że obawia się powrotu do kraju pochodzenia ze względu na swoją niepełnosprawność ([...]) oraz pomoc derwiszowi. Oświadczył, że nie było prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne ani sądowe. Nie był nigdy skazany ani nie należał do żadnych organizacji ani ugrupowań. Nie był nigdy poddany przemocy fizycznej ani przemocy psychicznej. Miał być natomiast zatrzymany przez policję patrolową w miejscowości [...] na 2 dni i trzymany w areszcie, gdzie otrzymał dokument, który podpisał, że opuści kraj. Cudzoziemiec nielegalnie wyjechał do Turcji, gdzie niedaleko od granicy czekał na wyrobienie paszportu, a po jego otrzymaniu wyjechał do S. W tym czasie w Iranie został zatrzymany jego ojciec oraz brat, który zawiózł jego samochód do naprawy. Ojciec został szybko zwolniony, a następnie zatrudnił prawnika i udało mu się załatwić zwolnienie syna za kaucją. Ojciec i brat po wyjściu z aresztu dalej byli nachodzeni przez policję i zabierani na przesłuchania.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) decyzją z 30 września 2019 r. nr DPU.420.865.2019 odmówił nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) decyzją z 29 listopada 2019 r. nr RdU-393-1/S/19 utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu 7 stycznia 2021 r. A. A. złożył drugi wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce – będący przedmiotem niniejszej sprawy. W kolejnym wniosku oświadczył, że w kraju pochodzenia doświadczył przemocy. W przypadku powrotu do Iranu obawia się władz tego kraju. Wskazał, że nie może liczyć na ochronę ze strony władz kraju pochodzenia, jak i nie ma możliwości znalezienia schronienia w innej części kraju, gdyż miał problemy z irańskim rządem. Z informacji będących w posiadaniu organów administracji wynika, że cudzoziemiec nie wracał do kraju pochodzenia i przebywa w Polsce od 2019 r.
Szef Urzędu decyzją z 24 lutego 2021 r. nr DPU.420.68.2021 uznał ww. wniosek za niedopuszczalny.
Po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemca Rada decyzją z 2 grudnia 2021 r. nr RdU-393-2/S/19 utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji, wydanej w oparciu o art. 38 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1108; dalej: ustawa o ochronie), Rada podzieliła stanowisko Szefa Urzędu, że w drugim wniosku cudzoziemiec nie wskazał na żadne nowe okoliczności, przywołał te same okoliczności, sformułował te same obawy i przytoczył tożsame przeżycia, jakie były już przedmiotem rozważań w ramach postępowania wszczętego pierwszym wnioskiem i zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie.
W drugim, obecnie rozpoznawanym wniosku cudzoziemiec jednoznacznie stwierdził, że wszystkie okoliczności i dowody, jakie jego zdaniem miały znaczenie, zostały już przedstawione organom w toku poprzednich procedur. W uzasadnieniu wniosku cudzoziemiec odnosił się do sytuacji w Iranie, która jego zdaniem bezpośrednio wpływa na jego bezpieczeństwo osobiste, w kontekście tego, że udzielił pomocy rannemu mężczyźnie w lutym 2018 r. podczas zamieszek wywołanych antyrządowymi protestami. Rada wskazała, że kwestie te były już ocenione przez organy w toku sprawy wszczętej pierwszym wnioskiem cudzoziemca. Zbadano wówczas wszystkie okoliczności odnoszące się do kwestii zagrożenia dla osób zaangażowanych w działalność opozycyjną, rozważano kwestię zdarzeń w Teheranie w lutym 2018 r., a także indywidualne okoliczności, jakie miały dotyczyć cudzoziemca w związku z tymi wydarzeniami. Rada podkreśliła ponadto, że od momentu złożenia pierwszego wniosku w 2019 r. cudzoziemiec nie wracał do kraju pochodzenia, a więc w jego sprawie nie mogły zaistnieć nowe okoliczności pociągające za sobą osobiste doświadczenia, nieprzedstawione w ramach poprzedniej procedury. Cudzoziemiec nie przedstawił też żadnych nowych danych czy informacji, które mogłyby obrazować znaczenie aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia dla jego osobistego bezpieczeństwa. Okoliczności, na które powołał się w ramach aktualnej procedury, nie posiadają charakteru nowości, zaś cudzoziemiec odwoływał się jedynie do nowych źródeł informacji na temat zdarzeń, które były znane w toku poprzedniej procedury. Dodatkowo informacje, na które aktualnie powoływał się, nie miały charakteru zindywidualizowanego, a jedynie ogólny, powszechny wymiar, nie mogły więc w sposób znaczący zwiększać prawdopodobieństwa udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Rada uznała za aktualne ustalenia poczynione w poprzedniej procedurze dotyczącej cudzoziemca a odnoszące się sytuacji wewnętrznej w Iranie, a także kwestii przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności. Oceniła, że materiały zgromadzone w tamtej sprawie nie są sprzeczne lub niedostatecznie adekwatne w porównaniu z materiałami, które cudzoziemiec powoływał w toku aktualnego postępowania, w zakresie wydarzeń z 2018 r.
A. A. wniósł skargę na tę decyzję, w której zarzucił organowi:
1) naruszenie art. 38 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy o ochronie poprzez błędne uznanie, że wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest niedopuszczalny, ponieważ jest to kolejny wniosek i nie przedstawiono żadnych nowych okoliczności ani dowodów, podczas gdy wnioskodawca złożył dodatkowe szczegółowe wyjaśnienia i przedłożył artykuły dotyczące zamieszek w Iranie w lutym 2018 r. potwierdzające stanowisko;
2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 4 ustawy o ochronie poprzez błędną ocenę materiału dowodowego w sprawie skutkującą uznaniem, że w sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności ani dowody, podczas gdy wnioskodawca złożył dodatkowe szczegółowe wyjaśnienia i przedłożył artykuły dotyczące zamieszek w Iranie w lutym 2018 r. potwierdzające stanowisko.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo przystąpiły w pierwszej kolejności do zbadania dopuszczalności wniosku w świetle art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy ochronie, tj. czy cudzoziemiec w nowym, drugim wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej powołuje się na nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, które znacznie zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Porównanie powodów ubiegania się ochronę, które były już przedmiotem poprzedniego postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, czyli zagrożenia ze strony władz kraju pochodzenia w kontekście udzielonej przez skarżącego pomocy rannemu mężczyźnie w lutym 2018 r. podczas zamieszek wywołanych antyrządowymi protestami, doprowadziło do prawidłowego uznania przez organy obu instancji w kontrolowanym postępowaniu, że w tym kolejnym wniosku skarżący podał dokładnie te same okoliczności, co powoływane poprzednio (ocenione merytorycznie podczas pierwszej procedury) i stanowiące podstawę stwierdzenia niedopuszczalności drugiego wniosku. Nie wskazał ponadto na nowe dowody, nieznane organowi wydającemu ostateczną decyzję odmowną, które miałyby doprowadzić do zmiany sformułowanej w tej decyzji oceny zagrożenia prześladowaniem bądź doznaniem poważnej krzywdy. Sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca, w kontekście zdarzeń w Teheranie w lutym 2018 r. i indywidualne okoliczności, jakie miały dotyczyć osoby skarżącego w związku z tymi wydarzeniami, została rzetelnie i wyczerpująco zbadana w pierwszym postępowaniu zakończonym decyzją Rady z 29 listopada 2019 r. Istotne w sprawie jest również to, że od momentu złożenia pierwszego wniosku cudzoziemiec nie wracał do kraju pochodzenia. Przedmiotowy wniosek nie zawiera informacji znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. W tych warunkach Sąd uznał, że istniały podstawy do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie. Organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, zebrały i rozpatrzyły całość zgromadzonego materiału dowodowego i materiał ten pozwalał na wydanie zaskarżonej decyzji.
A. A. wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 38 ust. 1, art. 38 ust. 2 pkt 3 i art. 38 ust. 4 ustawy o ochronie poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest niedopuszczalny, ponieważ jest to koleiny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie przedstawiono żadnych nowych okoliczności ani dowodów, podczas gdy skarżący złożył dodatkowe szczegółowe wyjaśnienia i przedłożył artykuły dotyczące zamieszek i Iranie w lutym 2018 r. potwierdzając jego stanowisko, a okoliczności te nie były znane w pierwszym postepowaniu o udzielenie
2. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 42 pkt 1-4 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej polegające na pominięciu faktu, że skarżący wypełnił wszystkie ciążące na nim obowiązki w sterze przedstawienia okoliczności potwierdzających jego stanowisko, w tym spójne i konsekwentne wyjaśnienia i przedstawił nowe dowody na ich poparcie, zaś innych dowodów nie był w stanie przedstawić z uwagi na konieczność nagłej ucieczki z kraju pochodzenia. Ponadto przepis ten ustanawia pewne ułatwienia w postepowaniu dowodowym, gdzie pewne okoliczności można uznać za udowodnione mimo braku dowodów, jeśli wnioskodawca przedstawi wiarygodne i spójne informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy – a zostało to zupełnie pominięte przez Sąd;
b) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 43 pkt 1-2 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej polegające na zaaprobowaniu faktu, że organy administracji publicznej nie poczyniły żadnych ustaleń co do indywidualnej sytuacji skarżącego, poprzestając jedynie na ogólnych informacjach o sytuacji w Iranie, podczas gdy z uwagi na nowo przedstawione dowody organy powinny wziąć pod uwagę, że skarżący znalazł się w osobistym niebezpieczeństwie i powrót do kraju pochodzenia stanowi zagrożenie dla jego zdrowia, wolności, a nawet życia;
c) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o ochronie poprzez niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej poprzez błędną, niezgodną z zasadami wiedzy i logiki, dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że w sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności ani dowody, podczas gdy wnioskodawca złożył dodatkowe szczegółowe wyjaśnienia i przedłożył artykuły dotyczące zamieszek w Iranie w lutym 2018 r. potwierdzające jego stanowisko, a okoliczności te nie były znane w poprzednim postępowaniu.
W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania postanowienia o uznaniu kolejnego wniosku za dopuszczalny, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Strona zrzekła się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśnił zasady postępowania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku złożenia przez cudzoziemca kolejnego wniosku w tym przedmiocie. Przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizę stosownych regulacji ustawy o ochronie uznać należy za prawidłową, w pełni podziela ją również Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie. Z tego względu ponowne przytaczanie w tym miejscu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego jest zbyteczne.
W przypadku złożenia przez skarżącego kolejnego – drugiego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce obowiązkiem organu było zatem w pierwszej kolejności poddać wniosek z dnia 7 stycznia 2021 r. wstępnej analizie, a ta doprowadziła do trafnej konstatacji, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Porównanie bowiem powodów ubiegania się ochronę, które były już przedmiotem poprzedniego postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, doprowadziło do prawidłowego uznania przez organy, a następnie przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku, że w kolejnym wniosku skarżący nie podał nowych okoliczności faktycznych ani nowych dowodów, które znacznie zwiększałyby prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.
Jak wynika z treści pierwszego wniosku (z 2 lipca 2019 r.) przyczyną, dla której cudzoziemiec ubiegał się o ochronę międzynarodową, było odczuwane zagrożenie ze strony władz kraju pochodzenia w związku z pomocą, jakiej skarżący udzielił rannemu mężczyźnie w lutym 2018 r. podczas zamieszek w Teheranie wywołanych antyrządowymi protestami. Organy administracji decyzjami z 30 września 2019 r. (Szef Urzędu) oraz z 29 listopada 2019 r. (Rada) oceniając sytuację w kraju pochodzenia oraz indywidualną sytuację cudzoziemca uznały, iż nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających zarówno nadanie statusu uchodźcy, jak i ochrony uzupełniającej. Te same okoliczności, podniesione również w drugim wniosku cudzoziemca złożonym 7 stycznia 2021 r., nie mogły być ponownie przedmiotem analizy pod kątem przesłanek udzielenia stronie ochrony międzynarodowej, zatem uzasadniały uznanie ponownego wniosku za niedopuszczalny w rozumieniu art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie.
Nie można odmówić trafności dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji ocenie, że okoliczności, na które skarżący powoływał się w toku aktualnej procedury, nie posiadały charakteru nowości, tj. nie były "nowe" w stosunku do tych, które stanowiły podstawę ubiegania się o ochronę międzynarodową w pierwszym wniosku. Organy obu instancji słusznie uznały, że jako nowych dowodów w rozumieniu art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie niewątpliwie nie można zakwalifikować przedłożonych przez skarżącego wydruków artykułów dotyczących zamieszek w Iranie w lutym 2018 r. Skarżący odwołuje się bowiem jedynie do nowych źródeł informacji na temat wydarzeń, które były już znane w toku poprzedniej procedury. W toku pierwszego postępowania organy rozpatrujące nie podważały, aby w tym okresie w Teheranie rzeczywiście miały miejsce manifestacje z udziałem derwiszów, a jedynie, wobec licznych nieścisłości, podawały w wątpliwość wiarygodność oświadczeń skarżącego odnośnie do jego udziału w tych zdarzeniach. Co istotne, przedstawione przez skarżącego wydruki artykułów mają charakter bardzo ogólny i w żaden sposób nie odnoszą się do indywidualnej sytuacji cudzoziemca w tym znaczeniu, że nie potwierdzają jego udziału w opisywanych wydarzeniach. Materiały te nie spełniają zatem warunku, którego zaistnienie obliguje organ do merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku, czyli zwiększenia prawdopodobieństwa udzielenia żądanej ochrony. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej artykuły przedłożone przez skarżącego w toku drugiej procedury w żaden sposób nie potwierdzały jego wersji wydarzeń, tj. ani nie wskazywały na jego pomoc osobie rannej podczas demonstracji w lutym 2018 r., ani też nie wynika z nich, że skarżący jest uznawany przez władze kraju pochodzenia za osobę powiązaną z antyrządową manifestacją i z tego powodu jest poszukiwany.
W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy o ochronie należało uznać za niezasadny.
Nie można też zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że organy wadliwie oceniły zgromadzony materiał dowodowy, w następstwie czego bezpodstawnie przyjęły, że w sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności i dowody, pomijając złożone przez skarżącego wyjaśnienia i przedłożone artykuły. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie podzielił stanowisko Rady i Szefa Urzędu co do tego, że wyjaśnienia i dowody złożone przez skarżącego w toku kontrolowanej procedury zainicjowanej jego drugim wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce nie stanowią nowych dowodów lub okoliczności faktycznych lub prawnych, znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Ocena tej kwestii ściśle związana jest z przedstawioną wyżej oceną zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy o ochronie.
W tym miejscu należy podkreślić, że dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, konieczne jest przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny, a ponadto wykazanie, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 2841/21, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy w rozpoznawanej skardze kasacyjnej takiego wywodu brak – nie tylko wykazującego oczywistą sprzeczność przeprowadzonej oceny dowodów z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ale i nawet przedstawiającego własną wersję tej oceny, która wykraczałaby poza proste zanegowanie dokonanej przez organy oceny zgromadzonych dowodów.
Bezzasadne okazały się również wskazane w pkt 2 lit. a, b petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 42 pkt 1-4 oraz art. 43 pkt 1 -2 ustawy o ochronie polegające na pominięciu zawartych w tych przepisach szczególnych regulacji dowodowych obowiązujących w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przepisy art. 42 i art. 43 cyt. ustawy regulują w sposób szczególny prowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego i, co do zasady, są stosowane na kolejnym etapie postępowania, po przesądzeniu, że nie występują podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku. W pierwszej kolejności bowiem organ musi zadecydować o dopuszczalności wniosku, a dopiero potem może przejść do merytorycznego załatwienia sprawy. Przedmiotem niniejszej sprawy była kwestia dopuszczalności wniosku z 7 stycznia 2021 r., a nie jego merytoryczne rozpoznanie. Oznacza to, że organy nie stosowały art. 42 ani art. 43 ustawy o ochronie (z wyjątkiem opisanym niżej), stąd nie doszło do ich naruszenia.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że na organie administracji prowadzącym postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej ciąży między innymi obowiązek ustalenia mających znaczenie dla sprawy okoliczności faktycznych odnoszących się do kraju pochodzenia wnioskodawcy (art. 43 pkt 1 ustawy o ochronie). Należy więc wskazać, że w kontrolowanym postępowaniu dotyczącym kolejnego wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej organ wypełnił wynikający z przywołanego przepisu obowiązek i uzyskał z Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców opracowanie z dnia 16 września 2020 r. dotyczące aktualnej sytuacji politycznej i bezpieczeństwa w Iranie. Z informacji ten wynikało, że sytuacja polityczna i bezpieczeństwa w Iranie nadal jest trudna i może tam dochodzić do łamania podstawowych praw. Organy prawidłowo jednak oceniły, że nie nastąpiła w tym zakresie taka zmiana, która nakazywałaby uznać za nieaktualne ustalenia poczynione w toku poprzedniej procedury, że skarżący nie jest narażony na prześladowanie ani ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
Konkludując, wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę tę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI