Orzeczenie · 2024-06-12

II OSK 2309/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-06-12

NSAbudowlaneWysokansa

prawo budowlanepozwolenie na użytkowaniesamowola budowlanalegalizacjabudynek gospodarczyzabudowa zagrodowabezpieczeństwo pożaroweplany zagospodarowania przestrzennegoNSApostępowanie administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczego. Budynek został wybudowany samowolnie przed 1995 r. WSA uznał, że sprawę należy rozpatrywać na podstawie Prawa budowlanego z 1974 r. i że nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki, w tym zgodność z planami zagospodarowania przestrzennego oraz brak zagrożenia pożarowego. NSA, uchylając wyrok WSA i decyzje organów, wskazał na istotne naruszenia proceduralne i materialne. Przede wszystkim, Sąd pierwszej instancji bezzasadnie pominął dowód z opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych M.P., która podważała ustalenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego i stref pożarowych. NSA podkreślił, że obie działki (inwestorów i skarżących) powinny być traktowane jako odrębne strefy pożarowe, a kwestia odległości budynków od granicy i ewentualnej potrzeby wykonania ścian oddzielenia przeciwpożarowego nie została wystarczająco wyjaśniona. Ponadto, NSA zwrócił uwagę na brak wystarczających ustaleń dotyczących funkcjonalnego i organizacyjnego związku budynku gospodarczego z gospodarstwem rolnym inwestorów, co jest kluczowe dla uznania go za element zabudowy zagrodowej. Sąd uznał, że samo posiadanie statusu rolnika przez inwestorkę nie jest wystarczające. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących legalizacji samowoli budowlanych powstałych przed 1995 r., stosowania przepisów wykonawczych, definicji zabudowy zagrodowej oraz oceny dowodów z opinii biegłych w postępowaniu administracyjnym i sądowym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obiektów wybudowanych przed 1995 r. i stosowania przepisów przejściowych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym obiektu budowlanego wybudowanego przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., stosuje się przepisy wykonawcze (techniczno-budowlane) obowiązujące w dacie orzekania, czy przepisy obowiązujące w dacie budowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stosuje się przepisy wykonawcze obowiązujące w dacie orzekania.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych (z 1974 r.) do obiektów wybudowanych przed wejściem w życie nowej ustawy, jednakże obejmuje to przepisy rangi ustawowej, a nie przepisy wykonawcze, które powinny być zgodne z aktualnym stanem prawnym.

Czy budynek gospodarczy może zostać zalegalizowany jako element zabudowy zagrodowej, jeśli inwestor posiada status rolnika, ale nie ma ustalonego związku funkcjonalnego i organizacyjnego budynku z gospodarstwem rolnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Posiadanie statusu rolnika przez inwestora nie jest wystarczające; konieczne jest wykazanie funkcjonalnego i organizacyjnego powiązania budynku z gospodarstwem rolnym.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie przyjął, iż status rolnika inwestorki jest wystarczający do uznania budynku za element zabudowy zagrodowej. Brak było ustaleń co do rodzaju, powierzchni i lokalizacji gospodarstwa rolnego oraz funkcjonalnego powiązania budynku z tym gospodarstwem.

Czy usytuowanie budynku gospodarczego przy granicy działki budowlanej, w kontekście sąsiednich zabudowanych działek, narusza przepisy bezpieczeństwa pożarowego i stanowi przesłankę negatywną do legalizacji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Kwestia ta wymaga ponownego wyjaśnienia, zwłaszcza w kontekście sprzecznych opinii rzeczoznawców i braku analizy przepisów dotyczących odległości od granicy i ścian oddzielenia przeciwpożarowego.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że WSA pominął dowód z opinii rzeczoznawcy M.P., która podważała ustalenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego. Niewystarczająco zbadano kwestię odległości budynku od granicy z sąsiednią działką oraz potrzebę wykonania ścian oddzielenia przeciwpożarowego, co może stanowić negatywną przesłankę legalizacji.

Czy sąd administracyjny powinien uwzględnić dowód z opinii biegłego przedstawiony przez stronę w toku postępowania sądowego, jeśli dotyczy on istotnych wątpliwości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA naruszył art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 243² K.p.c., pomijając opinię rzeczoznawcy M.P. tylko dlatego, że została sporządzona na zlecenie skarżących i w toku postępowania sądowego. Dowód ten stanowił część akt sprawy i wymagał oceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz zaskarżoną decyzję MWINB i poprzedzającą ją decyzję PINB.

Przepisy (35)

Główne

Prawo budowlane z 1974 r. art. 42 § ust. 3

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane

Podstawa do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po stwierdzeniu jego zdatności do użytku.

Prawo budowlane z 1974 r. art. 54 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane z 1994 r. art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe (z 1974 r.).

Prawo budowlane z 1994 r. art. 37 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Określa przesłanki nakazujące rozbiórkę budynku (niezgodność z przepisami planistycznymi, niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia).

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA.

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy.

Pomocnicze

Prawo budowlane z 1994 r. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.

Prawo budowlane z 1994 r. art. 40

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązki inwestora w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów.

Prawo budowlane z 1994 r. art. 5 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek stosowania przepisów odnoszących się do ustalonych norm, w tym do lokalizacji budynku.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w postępowaniu sądowym.

P.p.s.a. art. 106 § § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Regulacje dotyczące przyjęcia dowodu przez sąd.

k.p.c. art. 243 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowanie przepisów k.p.c. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania strony.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.u.s.r. art. 6 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Definicja rolnika.

u.u.s.r. art. 6 § pkt 3

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Definicja działalności rolniczej.

u.u.s.r. art. 6 § pkt 4

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Definicja gospodarstwa rolnego.

u.u.s.r. art. 38 § pkt 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Domniemanie prowadzenia działalności rolniczej przez właściciela gruntów.

rozp. WT art. 3 § pkt 3