II OSK 2307/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-13
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona przeciwpożarowaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneinteres prawnystwierdzenie nieważnościdroga pożarowamiejsca parkingoweśmietnikiwspólnota mieszkaniowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Głównego PSP, potwierdzając, że WSA prawidłowo uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, gdyż organ nie zbadał wystarczająco interesu prawnego skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Głównego PSP od wyroku WSA, który uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego zgody na odstępstwa od przepisów przeciwpożarowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie zbadał wystarczająco interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej w kontekście lokalizacji śmietników i miejsc parkingowych. NSA podzielił to stanowisko, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne i oddalając ją, podkreślając, że kwestia interesu prawnego wymaga dogłębnego wyjaśnienia przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie Komendanta Głównego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, które wyrażało zgodę na odstępstwa od przepisów przeciwpożarowych (dotyczące elewacji, oświetlenia awaryjnego, drogi pożarowej, znaku zakazu zatrzymywania się). Sąd pierwszej instancji uznał, że Komendant Główny przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania, nie badając wystarczająco interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej, która kwestionowała m.in. lokalizację śmietników i możliwość parkowania przy drodze pożarowej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za niezasadne. Sąd podkreślił, że WSA prawidłowo ocenił, iż dla zbadania interesu prawnego skarżącej Wspólnoty konieczne jest dalsze wyjaśnienie kwestii prawnych związanych z miejscami postojowymi i obsługą śmietnika, a także ich zgodność z przepisami prawa materialnego, budowlanego i o ruchu drogowym. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że organ powinien dogłębnie zbadać interes prawny strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ przedwcześnie odmówił wszczęcia postępowania, nie wyjaśniając wystarczająco kwestii interesu prawnego skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, zwłaszcza w kontekście lokalizacji śmietników i miejsc parkingowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ powinien dogłębnie zbadać, czy istnieją podstawy materialnoprawne do uznania interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej, uwzględniając przepisy dotyczące miejsc postojowych, obsługi śmietników oraz prawa budowlanego i o ruchu drogowym, zanim odmówi wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

u.o.p. art. 6a § ust. 2

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej

u.o.p. art. 6a § ust. 1

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej

p.p.s.a. art. 179a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 156 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 157 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b art. 82 § ust. 1

Prawo budowlane

P.b art. 5 § ust. 1 pkt 9

Prawo budowlane

Prawo o ruchu drogowym art. 10 § ust. 7

Prawo o ruchu drogowym art. 10 § ust. 10a

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 18

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 22 § ust. 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach art. 4

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uznał, że organ administracji nie zbadał wystarczająco interesu prawnego skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w kontekście lokalizacji śmietników i miejsc parkingowych. Kwestia interesu prawnego wymaga dogłębnego wyjaśnienia pod kątem przepisów prawa materialnego, budowlanego i o ruchu drogowym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 K.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 82 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Godne uwagi sformułowania

Sąd popełnił ewidentny błąd w punkcie I sentencji orzekając, oprócz uchylenia zaskarżonego postanowienia Komendanta Głównego PSP także "poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji". Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot w sposób oczywisty nie będący stroną w sprawie, albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Kontrolując postanowienie Komendanta Głównego PSP Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu jest przedwczesne. Kategoria "interesu prawnego" wymaga oceny przymiotu strony w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego, które np. mogą kształtować sposób w jaki dany podmiot może użytkować daną nieruchomość, w tym np. w zakresie miejsc postojowych przewidzianych w projekcie budowanym z uwagi na konieczność spełnienia norm planistycznych, czy norm techniczno-budowlanych wymaganych do uzyskania pozwolenia na budowę, a w konsekwencji – pozwolenia na użytkowanie. Argumentacja zaś pozaprawna, jak np. utrwalony zwyczaj, to kwestie interesu faktycznego, które nie mają znaczenia dla ustalenia istnienia interesu prawnego. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, brak wyjaśnienia niniejszej sprawy w ww. zakresie mogło stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Skład orzekający

Roman Ciąglewicz

przewodniczący

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, badanie przez organy administracji kwestii prawnych związanych z prawem budowlanym i ruchem drogowym w kontekście ochrony przeciwpożarowej, granice stosowania art. 61a KPA."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z drogą pożarową, miejscami parkingowymi i lokalizacją śmietników, ale jego zasady dotyczące oceny interesu prawnego są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie interesu prawnego przez organy administracji i jak złożone mogą być relacje między różnymi przepisami prawa (ochrona przeciwpożarowa, prawo budowlane, prawo o ruchu drogowym).

Czy śmietnik i miejsca parkingowe mogą unieważnić decyzję straży pożarnej? NSA wyjaśnia, jak badać interes prawny.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2307/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1502/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-09
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77, art. 61a, art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 961
art. 6a ust. 2
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1502/20 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 12 czerwca 2020 r. znak BZ-II-5595/1-5/20 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1502/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w pkt I uchylił w całości własny wyrok z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1502/20; w pkt II uchylił zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 12 czerwca 2020 r., znak: BZ-ll-5595/1-5/20, o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 7 października 2019 r., nr 375/2019, którym wyrażono zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w sposób inny niż podany w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę i dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124 poz. 1030), parametrów drogi pożarowej dla projektowanego budynku dla pobytu dzieci autystycznych przy ul. [...] dz. nr [...] w Poznaniu, pod warunkiem:
- wykonania elewacji budynku z okładzin niepalnych;
- wyposażenia budynku w obrębie poziomych dróg ewakuacyjnych w awaryjne oświetlenie o zwiększonym natężeniu – 2 lx;
- umieszczenia przed wyznaczonym odcinkiem drogi pożarowej drogowego znaku "B-36", tj. "zakaz zatrzymywania się" uzupełnionego o piktogram "droga pożarowa";
- wykonania odcinka drogi pożarowej łączącej wyjazd z działki nr [...] z drogą wewnętrzną o parametrach umożliwiających przejazd pojazdów o nacisku osi na nawierzchnię co najmniej 100 kN i szerokości 3,16 m;
w pkt III Sąd zasądził od Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; w pkt IV odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Sąd I instancji wskazał, że podstawy skargi kasacyjnej Komendanta Głównego PSP wniesionej od ww. wyroku z 9 grudnia 2020 r. są "oczywiście usprawiedliwione". Formułując sentencję ww. wyroku Sąd popełnił ewidentny błąd w punkcie I sentencji orzekając, oprócz uchylenia zaskarżonego postanowienia Komendanta Głównego PSP także "poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji". Odniesienie się do aktu, którego nie było stanowiło oczywistą omyłkę, jednak taką, której nie można sprostować z urzędu na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. W tych warunkach Sąd ponownie rozpoznając sprawę podtrzymał swoje stanowisko o zasadności skargi "zwykłej" złożonej przez ww. Wspólnotę Mieszkaniową.
Sąd stwierdził, że badając wniosek skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej zasadnie rozpoczął postępowanie od ustalenia, czy wnioskodawczyni przysługuje interes prawny niezbędny dla żądania stwierdzenia nieważności. Jest ustaloną praktyką organów administracji publicznej, że w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji lub innego aktu organ właściwy w pierwszej kolejności ocenia kwestie podmiotowe. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a.", postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, drugi etap to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Pierwszy etap powyższego postępowania, tj. postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania kończy się bądź wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania – gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź decyzją o odmowie wszczęcia – gdy warunki te nie są spełnione. W tej fazie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne, w tym czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od legitymowanego podmiotu. Postępowanie na tym etapie nie może natomiast odnosić się do wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce. Dlatego odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot w sposób oczywisty nie będący stroną w sprawie, albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego 2018 r., VII SA/Wa 1698/17).
Kontrolując postanowienie Komendanta Głównego PSP Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu jest przedwczesne.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że Komendant Główny nie sprawdził, czy okoliczności faktyczne, które mogłyby przesądzić o interesie prawnym skarżącej, są zgodne z wyjaśnieniami skarżącej i zawartymi w jej wniosku o stwierdzenie nieważności. Z postanowienia Komendanta Wojewódzkiego z 7 października 2019 r. wynika, że jednym z warunków udzielenia zgody na przyjęcie rozwiązań zamiennych w zakresie spełnienia wymagań odnoszących się do bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest umieszczenie przed wyznaczonym odcinkiem drogi pożarowej znaku zakazu zatrzymywania się (znak B-36 z piktogramem "droga pożarowa"). Z aktu tego nie wynika wszak jednoznacznie, czy śmietniki służące do gromadzenia i usuwania odpadów komunalnych są zlokalizowane przed wskazanym znakiem zakazu zatrzymywania się, czy za tym znakiem. Nie jest też oczywiste, czy odniesienie się do tej okoliczności przez Komendanta Głównego w zaskarżonym postanowieniu jest zgodne z przepisami prawa, czy też nie. Uznanie bowiem, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia jedynie z "incydentalnym wywozem śmieci" nie zmienia faktu, że znak zakazu zatrzymywania się nie przewiduje wyjątków w postaci zatrzymywania się na dłuższą bądź krótszą chwilę.
Podobnie, organ nie sprawdził zasadności zarzutu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej odnoszącego się do praktyki parkowania pojazdów należących do członków Wspólnoty Mieszkaniowej wzdłuż dotychczasowej drogi wewnętrznej. Kwestia miejsc parkingowych, w tym przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych, jest bowiem uregulowana w przepisach technicznych (wykonawczych) z zakresu prawa budowlanego. Wyznaczenie takich miejsc nie wymaga jednak bezwzględnie dysponowania własnością nieruchomości, na której zlokalizowane są miejsca parkingowe. Jeśli więc zatwierdzony projekt budowlany przewiduje lokalizację miejsc parkingowych na drodze wewnętrznej, to należy uznać, że prawo mieszkańców określonego budynku do korzystania z takich miejsc jest częścią uprawnień chronionych przez prawo. W tym sensie nie można wykluczyć, że członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej obejmującej budynki zlokalizowane przy ul. [...] w Poznaniu i oznaczone numerami [...] zasadnie wywodzą swój interes prawny do kwestionowania rozstrzygnięć dotyczących statusu prawnego drogi wewnętrznej (działki nr [...], a także na części działki nr [...], na której zlokalizowany jest budynek należący do Wspólnoty Mieszkaniowej).
W przedstawionym zakresie zarzuty skargi "zwykłej", odnoszące się do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., Sąd uznał za zasługujące na uwzględnienie. Należy przy tym podkreślić, że na wspomnianym wyżej pierwszym etapie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nie stosuje się kryterium kwalifikowanego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Rozstrzygnięcie bowiem w zakresie wystąpienia przesłanki nieważności jest już bowiem rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, które jednak może być przedmiotem i wynikiem postępowania prowadzonego po bezspornym ustaleniu kręgu stron.
Uchylając postanowienie Komendanta Głównego wydane w rozpatrywanej sprawie Sąd nie przesądził o zasadności stanowiska skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej co do jej interesu prawnego. Kwestia ta powinna być wszakże dogłębnie i wnikliwie rozpatrzona przez organ prowadzący to postępowanie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. złożył Komendant Główny PSP, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie – "uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej"; oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 K.p.a. przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd, że organ administracji nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą, poprzez niesprawdzenie zasadności jej zarzutu, iż w postępowaniu:
a) nie odniesiono się do możliwości i zwyczaju parkowania (w tym wyznaczonych miejsc parkowania dla niepełnosprawnych) przy potencjalnej drodze pożarowej,
b) nie uwzględniono jednej z przesłanek do uznania skarżącej za stronę, mianowicie lokalizacji śmietników względem znaku zakazu parkowania przy potencjalnej drodze pożarowej;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. przez błędne uznanie przez Sąd naruszenia art. 61a K.p.a. przez przedwczesne rozstrzygnięcie przez organ, że skarżąca nie może być stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, podczas gdy z okoliczności sprawy można stwierdzić, iż naruszenie art. 61a K.p.a. przez organ nie nastąpiło, zaś naruszenia tego przepisu przez organ Sąd nie wywiódł w uzasadnieniu wyroku.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 961 ze zm.), zwanej dalej "u.o.p.", w wyniku nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd, że Komendant Główny popełnił błąd, przedwcześnie uznając, iż skarżąca nie może być stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, choć art. 6a ust. 2 ww. ustawy wyraźnie określa, że stroną postępowania, kończonego postanowieniem wydanym w trybie art. 6a ust. 1 przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, jest inwestor lub właściciel obiektu budowlanego lub terenu, którego dotyczą rozwiązania zamienne;
2) art. 82 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b", przez nakazanie Komendantowi Głównemu wykonania czynności, należących do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej, dokonywanych przez te organy w czasie prowadzenia spraw z zakresu wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, co prowadzi do wniosku, iż Sąd polecając sprawdzanie zasadności zarzutów skarżącej w kontekście jej zdolności prawnej, dotyczących swobody korzystania z drogi wewnętrznej (tj. możliwości wywozu śmieci i parkowania) połączył de facto dwa odrębne postępowania toczące się przed różnymi organami w jedno.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, zasadnie w pkt I tegoż wyroku uchylił własny wyrok z 9 grudnia 2020 r., w którym zawarto rozstrzygnięcie co do nieistniejącego aktu administracyjnego. Już chociażby z tej przyczyny nie mógł zostać uwzględniony wniosek procesowy zawarty w skardze kasacyjnej "o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości".
Przechodząc zaś do merytorycznej oceny dotyczącej legalności rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie jaki w pkt II zaskarżonego wyroku dotyczy oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Komendanta Głównego PSP o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 7 października 2019 r., nr 375/2019, należy wskazać, że Sąd I instancji niewadliwie ocenił, iż przedmiotowa sprawa dla prawidłowego zbadania istnienia interesu prawego skarżącej Wspólnoty wymaga dalszego wyjaśnienia, stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. A mianowicie, czy w związku z istniejącymi miejscami postojowymi oraz lokalizacją śmietnika istnieje po stronie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej interes prawny, o jakim mowa w art. 28 K.p.a. Jednocześnie omawiane zagadnienie na aktualnym etapie postępowania nie należy stricte do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej (art. 82 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane). Niezależnie bowiem od wskazywanych w skardze kasacyjnej kompetencji, czy też charakteru postanowienia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności (art. 156 § 1 K.p.a. nie różnicuje możliwości zaskarżenia aktów administracyjnych z uwagi na ich charakter), w niniejszej sprawie Komendant Główny z uwagi na treść art. 28 K.p.a. może i powinien wziąć pod uwagę istnienie wszelkich norm prawa materialnego, które warunkują ewentualne istnienie interesu prawnego danego podmiotu. Co do oceny w tym zakresie nie istnieją żadne ograniczenia z uwagi na przypisywane organom administracji publicznej kompetencje. Oceny tej nie podważa przywołany w skardze kasacyjnej wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt VII SA/Wa 2255/19, ponieważ dotyczy innej kwestii, tj. istnienia interesu prawego, ale na tle uzgodnienia projektu budowlanego przez rzeczoznawcę ds. ochrony przeciwpożarowej. Z miejscami postojowymi i lokalizacją śmietnika, i zgodą organu administracyjnego na zastosowanie rozwiązań zamiennych mogą zaś wiązać się prawa i obowiązki wynikające z obowiązujących przepisów prawa, jak chociażby wynikające bądź z udzielonego pozwolenia na budowę lub pozwolenia na użytkowane. Kategoria "interesu prawnego" wymaga oceny przymiotu strony w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego, które np. mogą kształtować sposób w jaki dany podmiot może użytkować daną nieruchomość, w tym np. w zakresie miejsc postojowych przewidzianych w projekcie budowanym z uwagi na konieczność spełnienia norm planistycznych, czy norm techniczno-budowlanych wymaganych do uzyskania pozwolenia na budowę, a w konsekwencji – pozwolenia na użytkowanie.
Tego rodzaju zagadnienie prawne wynikające z art. 28 K.p.a. wymaga w okolicznościach niniejszej sprawy oceny, czy konieczność likwidacji wskazanych przez Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP stosownych miejsc postojowych ingeruje niejako w wymagane przepisami prawa (obowiązki) zapewnienie wymaganej ilości miejsc postojowych dla potrzebnych Wspólnoty Mieszkaniowej. Jednocześnie należy wskazać, że nie wystarczy przy ocenie istnienia "interesu prawego" powołać się na zwyczaj parkowania, lecz chodzi tu o kwestie prawne, tj. konieczność ustalenia, czy w sposób prawny Wspólnota Mieszkaniowa ma zagwarantowane wyznaczenie miejsc postojowych (patrz: § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Argumentacja zaś pozaprawna, jak np. utrwalony zwyczaj, to kwestie interesu faktycznego, które nie mają znaczenia dla ustalenia istnienia interesu prawnego.
Te same elementy do wyjaśnienia w sprawie dotyczą także obsługi komunikacyjnej śmietnika, a mianowicie, czy istnieją podstawy materialnoprawne, które wskazują, że istniejąca droga stanowi ciąg komunikacyjny, który w sposób prawny służy obsłudze śmietnika. Ocena w tym zakresie powinna między innymi uwzględniać treść § 22 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym między wejściami do pomieszczeń lub placami, o których mowa w ust. 2, a miejscem dojazdu samochodów śmieciarek wywożących odpady powinno być utwardzone dojście, umożliwiające przemieszczanie pojemników na własnych kołach lub na wózkach; ale także – art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w którym mowa jest o akcie prawa miejscowego jakim jest regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Dla przykładu tego rodzaju akt prawny może także stanowić o określonych prawach i obowiązkach (patrz np. załącznik do uchwały Nr LII/968/VIII/2021 Rady Miasta Poznania z dnia 28 września 2021 r. – Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Poznania, gdzie w § 5 ust. 3 stanowi się, że w przypadku nieruchomości, z których możliwy jest swobodny odbiór odpadów z MGO, właściciel nieruchomości zobowiązany jest zapewnić do niego dostęp dla pojazdu bądź pracowników odbiorcy odpadów komunalnych lub podmiotu uprawnionego.
W tych warunkach ma rację Sąd I instancji, że ww. kwestie dotyczące miejsc postojowych i obsługi śmietnika powinny zostać wyjaśnione pod kątem, ale istnienia określonych praw lub obowiązków Wspólnoty Mieszkaniowej, także z uwzględnieniem przepisów o ruchu drogowym, w tym art. 10 ust. 7 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym zarządzanie ruchem na drogach wewnętrznych, w tym w strefie ruchu i strefie zamieszkania, należy do podmiotu zarządzającego tymi drogami; zaś stosownie do art. 10 ust. 10a tej ustawy podmioty zarządzające drogami, o których mowa w ust. 7, ustalając organizację ruchu na tych drogach stosują znaki i sygnały drogowe oraz zasady ich umieszczania wynikające z ustawy i jej przepisów wykonawczych. Koszt oznakowania drogi wewnętrznej ponosi podmiot zarządzający drogą.
Do odmiennej oceny nie prowadzi natomiast wskazywana w skardze kasacyjnej treść art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, ponieważ przepis ten nie zawęża kręgu stron postępowania w sprawie zastosowania rozwiązań zamiennych w zakresie wymagań ochrony przeciwpożarowej, lecz precyzuje kto może wystąpić z wnioskiem o wyrażenie zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych.
Z powyższego wynika, że ma rację Sąd I instancji, iż Komendant Główny przedwcześnie zastosował art. 61a K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania nieważnościowego na wniosek skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, brak wyjaśnienia niniejszej sprawy w ww. zakresie mogło stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Co prawda, zgoda na zastosowanie rozwiązań zamiennych nie jest wiążąca dla osób trzecich niemniej nie można wykluczyć, że taka zgoda będzie mogła wpływać na zakres praw i obowiązków osób trzecich. Poza tym kwestia istnienia interesu prawnego powinna zostać wykazana przez osobę trzecią, jednak Naczelny Sąd Administracyjny orzeka tylko w granicach sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej, a w tej nie podniesiono aby skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nieskutecznie wykazała istnienie swojego interesu prawnego.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.; art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej; art. 82 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI