II OSK 2298/22

II OSK 2298/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz
Robert Sawuła /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Gd 195/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-07-06
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia NSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. i B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 195/22 w sprawie ze skargi A. G., A. G. i W. [...] w G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wnioski A. G., A. G. i W. [...] w G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 6 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 195/22, po rozpoznaniu skargi A. G., A. G. i W. [...] w [...] na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 stycznia 2022 r., nr WOP.7721.208.2021.TA, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego: 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących A. G., A. G. i W. [...] w [...] kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższą decyzją Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), na podstawie art. "138 § 2" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351, zwana dalej: "Pr.bud."), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (PINB) z 14 października 2021 r., znak: PINB.7141.106.2020.KK.16 (nakazująca B. i D. M., w oparciu o art. 49e pkt 3 i 6 Pr.bud., rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego (ogrodu zimowego) o wymiarach 5,65 m x 3,80 m i wysokości 2,78 m w ogródku lokali mieszkalnych nr [...] znajdujących się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym na terenie działek nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]) i stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 48 Pr.bud. - w stosunku do wiaty o wymiarach 5,65 m x 3,80 m i wysokości 2,78 m, wybudowanej na działkach nr [...] i nr [...], obręb [...], w bezpośredniej bliskości lokali mieszkalnych nr [...] budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] położonego przy ul. [...] w [...].
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli B. M. i D. M. wnosząc o "zmianę zaskarżonego wyroku poprzez utrzymanie w mocy decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2022r w sprawie WOP.7721.208.2021.TA lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi w innym składzie".
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. a i b i art. 29 ust. 2 pkt 2 Pr.bud., poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie wyrażające się w błędnym uznaniu, że przedmiotowy obiekt stanowi ogród zimowy, dla którego wymagane jest zgłoszenie, podczas gdy w istocie stanowi on wiatę, dla której posadowienia nie jest wymagane zarówno pozwolenie na budowę jak i zgłoszenie;
2. prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 i 3 oraz art. 49e pkt 3 i 6 Pr.bud., poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, w sytuacji gdy w realiach przedmiotowej sprawy w istocie brak było podstawy do wszczęcia procedury legalizacyjnej w stosunku do obiektu stanowiącego wiatę, dla posadowienia której nie było wymagane uzyskanie zarówno pozwolenia na budowę jak i zgłoszenia, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji przez PINB o nakazie rozbiórki obiektu;
3. "przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy", tj. art. 145 §1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji wskutek wadliwie przeprowadzonego przez Sąd I instancji obowiązku kontroli decyzji administracyjnej, pomimo iż wydana zaskarżona decyzja odpowiadała przepisom prawa, w szczególności prawa materialnego wskazanego w art. 29 ust. 2 pkt 2 Pr.bud., które to uchybienie doprowadziło w wyniku błędnej oceny stanu faktycznego do uchylenia właściwej decyzji administracyjnej wydanej przez organ nadzoru budowlanego w II instancji.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia skarżący kasacyjnie wskazali, że sporny obiekt nie jest obiektem zbliżonym do ogrodu zimowego, a do wiaty wskazanej przez organ II instancji lub też do pergoli wskazanej przez inwestora. Powołali się na pogląd wyrażony w wyroku NSA z 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 586/10, w którym odniesiono się do pojęć "oranżeria", "ogród zimowy". Następnie strona dokonała interpretacji definicji "ganek" oraz stwierdziła, że wobec uznania, że ganek musi być związany w sposób trwały z budynkiem, to zastrzeżenie takie winno być tożsame w przypadku oranżerii (ogrodu zimowego). Skarżący kasacyjnie podnieśli także, że według definicji przyjętej dla oranżerii (ogrodu zimowego) stanowi on obiekt ogrzewany przeznaczony dla hodowli roślin tropikalnych lub ciepłolubnych. Powyższe w sposób oczywisty oznacza, że biorąc pod uwagę klimat panujący w Polsce, odłączenie tego obiektu od reszty budynku oznaczałoby, że traci on przez to swój pierwotny cel i charakter. Aby zakwalifikować dany obiekt jako oranżerię (ogród zimowy) konieczne jest jego fizyczne połączenie z budynkiem głównym, co dawałoby pewność stałości temperatury panującej w jego wnętrzu. Sporny obiekt nie jest natomiast w żaden sposób połączony z budynkiem głównym, przeciwnie, słupy nośne są oddalone od niego o ok. 150 cm, zaś elementy dachu znajdują się pod tarasem lokalu położonego nad mieszkaniem skarżących, bez jego połączenia z budynkiem. Pomiędzy zadaszeniem spornego obiektu, a znajdującą się nad nim płytą tarasu przynależnego do mieszkania zlokalizowanego na I piętrze odległość wynosi około 15-20 cm. Powyższe ustalenia wynikają z treści protokołu kontroli obiektu z 10 grudnia 2021 r. W ocenie strony, bez znaczenia pozostaje przy tym, jak to określa Sąd, system odwadniający znajdujący się na spornym obiekcie, albowiem fakt stosowania rynien spustowych, odprowadzających wody opadowe nie zmienia w żadnej mierze jego przeznaczenia i kwalifikacji prawnej. Z powyższych powodów obiektu nie można zakwalifikować jako ogrodu zimowego. Skarżący kasacyjnie zgodzili się z rozumieniem pojęcia "wiaty" przyjętym przez Sąd, wskazując, że sporny obiekt w istocie stanowi jedno "pomieszczenie" naziemne, nie jest zabudowany ścianami ze wszystkich stron, bowiem elementy w postaci paneli szklanych występują jedynie z trzech stron, zaś od strony głównego budynku obiekt nie jest zabudowany czy nawet przystosowany do zabudowy. W ocenie strony przeszklenia w formie demontowanych paneli nie stanowią zabudowy ściany. Maja one charakter przesuwny, umożliwiający ich montaż i demontaż w zależności od potrzeb w każdym czasie, bez stosowania wysoce wyspecjalizowanych metod. Łatwość demontażu i montażu paneli ściennych oznacza, że nie stanowią one zabudowy ściany w rozumieniu przywołanego przepisu. Zabudowa oznacza bowiem trwałe zamocowanie funkcjonalne i użytkowe oraz fizyczne połączenie dwóch odrębnych od siebie uprzednio elementów. Cechą zabudowy jest przy tym trwałość łączenia np. przybicie desek do belek poprzecznych, z których utworzona jest ściana. W przedmiotowym przypadku obiekt jest wyposażony w prowadnice i zaczepy, dzięki którym demontaż i ponowny montaż paneli szklanych zajmuje nie więcej niż 5 minut, nie wymagając przy tym użycia jakichkolwiek narzędzi.
A. i A. G. i W. [...] w [...] pismem procesowym z 6 października 2022 r. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na ich rzecz "kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia jakiego rodzaju budowlą jest obiekt wzniesiony przez skarżących kasacyjnie. Początkowo twierdzili, że wzniesiony obiekt stanowi pergolę, zgodnie ze specyfikacją producenta przedmiotowego obiektu. W przepisach prawa budowlanego nie ma legalnej definicji obiektu określanego jako pergola. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jest to lekka, ażurowa budowla ogrodowa w postaci zacienionej alei, składająca się najczęściej z szeregu kolumn (podpór, słupków) i ułożonej na nich lekkiej, najczęściej drewnianej kratownicy lub układu belek podtrzymujących rośliny, najczęściej pnące (zob. wyroki: NSA z 17 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1446/15; WSA w Rzeszowie z 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 699/13). Służy ona do tworzenia zacienionego miejsca do wypoczynku w ogrodzie lub na tarasie. Niewątpliwie, wzniesiony przez skarżących kasacyjnie obiekt, nie odpowiada wyżej wskazanym kryteriom. Pozostaje zatem do rozważenia, czy wzniesiony obiekt może być traktowany jako wiata czy też oranżeria lub ogród zimowy. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że w potocznym rozumieniu wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia m.in. jego funkcji. Przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (por. wyroki NSA: z 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1707/15; z 21 września 2015 r., sygn. akt II OSK 1393/09; z 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 794/10). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (tak m.in. NSA w wyroku z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18).
Powyższych cech nie spełnia obiekt będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, co trafnie zauważył Sąd I instancji, wzniesiony obiekt jest stabilną budowlą o samodzielnej, solidnej konstrukcji, posadowiony na betonowych ławach fundamentowych. Przesuwne przeszklenia, które zostały zamontowane na ścianach bocznych i frontowej powodują, że trudno temu obiektowi przypisać cechę lekkości. Szklane ściany, które posiadają określoną masę, potrzebują stabilnego wsparcia. Temu celowi służą wylane betonowe fundamenty oraz stabilne słupy. Ponadto dach wykonany jest z lameli sterowanych elektronicznie, które mogą być otwierane lub zamykane. Wzniesiony obiekt posiada także własny system odprowadzania wody. Ze znajdującej się w aktach postępowania administracyjnego karty opisu produktu wynika, że [...] to innowacyjne zadaszenie tarasowe z funkcją otwierania o konstrukcji modułowej. Specjalnie zaprojektowana rama umożliwia w razie potrzeby zastosowanie dodatkowych osłon bocznych takich jak: wiatroodporne ekrany [...], szklane ściany przesuwne [...], panele przesuwne Loggia, stałe ściany [...], zasłony lub ich kombinacje. Producent wskazał również, że personalizacja systemu umożliwia zastosowanie kilku rodzajów oświetlenia led, nagłośnienia i ogrzewania. Rację ma zatem Sąd I instancji, że wzniesionego obiektu nie można było uznać za wiatę, jak przyjął organ odwoławczy bowiem wykazuje on cechy ogrodu zimowego, tak jak zakwalifikował go organ pierwszej instancji. Nie można podzielić wywodów skargi kasacyjnej jakoby słupy konstrukcyjne były odsunięte o 150 cm od ściany, co sugerowałoby, że obiekt ten w całości stoi w takiej odległości od budynku. Należy mieć na uwadze, że ściana w miejscu posadowienia obiektu jest cofnięta tworząc uskok. Z prawej strony patrząc od frontu obiektu odległość od ściany przed uskokiem wynosić może 30-40 cm, co widać na załączonym do akt administracyjnych zdjęciu, a przestrzeń ta była wypełniana przesłoną. Ponadto, patrząc na dach obiektu wykonany z lameli, to znajduje się on w odległości kilkunastu centymetrów od balkonu, który tworzy konstrukcyjne zadaszenie nad wyjściem z budynku usytuowane w części cofniętej ściany. Gdyby wzniesiony obiekt został powiązany konstrukcyjnie z budynkiem, wykonane roboty budowlane należałoby potraktować jako rozbudowę budynku. Zasadnym było w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, zakwalifikowanie wybudowanego obiektu jako ogrodu zimowego w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. b Pr.bud., dla którego wzniesienia koniecznym było dokonanie zgłoszenia i przeprowadzenie postępowania w trybie art. 48 i 49 Pr.bud. Inwestorom prawidłowo umożliwiono legalizację spornego obiektu, zobowiązując ich między innymi do przedłożenia zaświadczenia o zgodności budowy ogrodu zimowego na terenie działek nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] z ustaleniami m.p.z.p. Z uwagi na to, że Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 219 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 3 pkt 1 Pr.bud., odmówił wydania takiego zaświadczenia, legalizacja stała się niemożliwa. W zaistniałej sytuacji PINB zobligowany był wydać na podstawie art. 49e pkt 3 i 6 Pr.bud. nakaz rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu (ogrodu zimowego).
Uwzględniając powyższe rozważania nie można zatem podzielić zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Ich podstawą był pogląd, że wzniesiony przez inwestorów obiekt jest wiatą, bądź pergolą, których budowa nie wymagała, ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poglądu takiego, w świetle zebranych dowodów, nie można było zaakceptować, co trafnie uczynił Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Oddalony został również wniosek A. G. i A. G. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego za złożoną odpowiedź na skargę, bowiem złożone w terminie pismo, z uwagi na braki formalne zostało zwrócone, a ponowne złożenie odpowiedzi na skargę nastąpiło po upływie 14 dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej - art. 179 p.p.s.a.