II OSK 2288/21

II OSK 2288/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 407/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 59 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. G. sp. z o.o. U. S.K.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 407/21 w sprawie ze skargi G.G. sp. z o.o. U. S.K.A. z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 grudnia 2020 r. nr DON.7101.488.2020.AGP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 407/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] S.K.A. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: GINB) z dnia 24 grudnia 2020 r. nr DON.7101.488.2020.AGP. Poddanym kontroli Sądu I instancji postanowieniem GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] S.K.A. w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: WINB) z 26 października 2020 r. nr 1669/20 odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (zwanego dalej: PINB) z 12 grudnia 2013 r. znak IOT/228/U/2013 udzielającej T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością s.k. z siedzibą w W. pozwolenia na użytkowanie budynku wysokościowego mieszkalno-usługowego z funkcjami towarzyszącymi: handel, usługi, biura, kultura, z garażem podziemnym, na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] w rejonie ul. [...] w W. (kat. obiektu IX/XIII/XVI/XVII).
W skardze kasacyjnej G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] S.K.A. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
1) art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, co przejawiło się w tym, że:
- mimo że spór między GINB a skarżącym sprowadza się do kwestii tego, czy do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie mają zastosowanie ograniczenia podmiotowe wynikające z art. 59 ust. 7 pb., co było jedyną powołaną przez GINB przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, Sąd I instancji nie wyjaśnił jednoznacznie w uzasadnieniu wyroku sposobu rozstrzygnięcia tego sporu w niniejszej sprawie, ograniczając się przytoczeniem argumentów zarówno na rzecz stanowiska Inspektora GINB jak i skarżącego, w związku z czym oddalenie skargi jawi się jako niezrozumiałe, gdyż jej zasadność była zdeterminowana właśnie ustaleniem, czy do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie mają zastosowanie ograniczenia podmiotowe wynikające z art. 59 ust. 7 p.b.,
- część uzasadnienia zaskarżonego wyroku, dotycząca wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jest sformułowana w sposób niejasny i nielogiczny, przy czym powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w razie braku jego popełnienia skarga mogła zostać uwzględniona, wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę kasacyjną tego orzeczenia, a w konsekwencji uzasadnia jego uchylenie oraz czyni zbędnym i przedwczesnym przytaczanie i rozważanie dalszych zarzutów,
2) art. 151 p.p.s.a. - poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia zaskarżonego postanowienia, w sytuacji, gdy:
- postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w postaci art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia PINB oraz w postaci art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak uchylenia postanowienia PINB oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji;
- postanowienie PINB zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w postaci art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i odmówienie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, mimo że brak było ku temu podstaw, gdyż to postępowanie mogło zostać wszczęte na wniosek skarżącego,
3) art. 28 k.p.a. i art. 59 ust. 7 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i następnie ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na użytkowanie nie mają zastosowania ograniczenia podmiotowe wynikające z art. 59 ust. 7 p.b., więc o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie może wnosić nie tylko inwestor, lecz każdy, kto ma w tym interes prawny, na zasadach ogólnych wynikających z art. 28 k.p.a., za czym przemawiają między innymi następujące argumenty:
- zgodnie z brzmieniem art. 59 ust. 7 p.b. dotyczy on postępowań w sprawach pozwolenia na użytkowanie, tymczasem niniejsze postępowanie jest postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, a zatem nie znajduje w nim zastosowania wskazany przepis,
- zastosowanie art. 59 ust 7 p.b. do postępowań nieważnościowych prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku o tym, że stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie może się domagać tylko inwestor,
- skoro zdaniem Sądu I instancji i GINB zastosowanie art. 59 ust. 7 p.b. jest wyłączone w przypadku niektórych postępowań legalizacyjnych i postępowań naprawczych, to tym bardziej wyłączone jest w przypadku postępowania nieważnościowego,
- zastosowanie art. 59 ust. 7 p.b. do postępowania nieważnościowego rażąco ograniczałoby prawa sąsiadów, naruszając zasadę sprawiedliwości proceduralnej,
- w orzecznictwie potwierdza się brak zastosowania art. 59 ust. 7 p.b. do postępowań nieważnościowych,
4) art. 28 k.p.a. w zw. z art. art. 140 k.c., art. 143 kc., art. 144 k.c., art. 232 § 1 k.c., 233 k.c., art. 59 ust. 1 u.p.z.p., art. 61 ust. 1 u.p.z.p. oraz § 3-8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z § 12 ust. 1-3, 6, 8, § 13 ust. 1-3, § 19 ust. 1-2, § 23 ust 1, § 40 ust 1-2 i § 60 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem w świetle przytoczonych przepisów skarżący posiada interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie,
5) art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem bez względu na to, czy skarżący posiada interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, powołanie się przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie na swój przymiot strony postępowania w przedmiotowej sprawie stanowiło negatywną przesłankę zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i uniemożliwiało wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie,
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że pismem z 19 grudnia 2007 r. T. sp. z o.o. wystąpiła o zmianę drugiej decyzji "WZ" obejmującą rezygnację z koncepcji wspólnego wjazdu dla inwestycji i dla innych sąsiednich obiektów oraz przeniesienie jego lokalizacji z zachodniej części nieruchomości Inwestora na jej wschodnią część, tuż przy granicy z nieruchomością skarżącej kasacyjnie. Dnia 25 marca 2008 r. Prezydent m.st Warszawy wydał decyzję nr 57/08/Ś, mocą której uwzględnił w całości powyższy wniosek i zmienił decyzję o warunkach zabudowy. Przewidziane zlokalizowanie wjazdu tuż przy granicy nieruchomości skarżącej kasacyjnie negatywnie wpływa na możliwość korzystania i zagospodarowywania tego gruntu, w tym poprzez znaczne natężenie ruchu. W dniu 30 czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność ww. decyzji w sprawie warunków zabudowy. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z 23 października 2020 r. W dniu 17 września 2020 r. skarżąca kasacyjnie wniosła do o stwierdzenie nieważności szeregu decyzji związanych z udzielonym pozwoleniem na budowę. Wszystkie te decyzje zostały oparte na decyzji o zmianie drugiej decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja ta okazała się nieważna, co oznacza, że na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważne, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa, są również wszystkie decyzje w sprawie pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wyjaśnił, czy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie zastosowanie ma art. 59 ust. 7 p.b., czy art. 28 k.p.a. Część uzasadnienia zaskarżonego wyroku, dotycząca wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jest sformułowana w sposób niejasny lub nielogiczny. WSA w Warszawie zdaje się sugerować, że nawet jeśli prawidłowa jest interpretacja abstrakcyjnej normy wynikającej z art. 28 k.p.a. oraz art. 59 ust. 7 p.b. przedstawiona przez skarżącą, a błędna przedstawiona przez GINB, to mimo wszystko prawidłowa jest dokonana subsumpcja hipotetycznie nieprawidłowo zrekonstruowanej przez GINB abstrakcyjnej normy. Jeżeli rzeczywiście taka jest teza WSA w Warszawie, to oczywiście nie sposób się z nią zgodzić, bowiem część nie może nie odpowiadać całości, więc jeżeli nieprawidłowa jest rekonstrukcja abstrakcyjnej normy, to nie można jej prawidłowo indywidualnie zastosować.
Zastosowanie art 59 ust. 7 p.b. do postępowań nieważnościowych prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku o tym, że stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie może się domagać tylko inwestor. Rażąco ograniczałoby prawa sąsiadów, naruszając zasadę sprawiedliwości proceduralnej.
Skarżąca Spółka zaznaczyła, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w postępowaniu tym wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach innego podmiotu, wpływającą jednak na prawa i obowiązki tej osoby. Skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, na podstawie którego inwestycja jest użytkowana. Tym samym, będzie ona miała interes prawny w postępowaniu w takiej sprawie wówczas, jeżeli eliminacja z obrotu prawnego pozwolenia na użytkowanie ma wpływ na sferę praw i obowiązków skarżącej związanych z faktem bycia użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Taka sytuacja w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzi. Inwestycja jest jednym z najwyższych budynków w Polsce i znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżącej. Tym samym, to, czy będzie to obiekt użytkowany bądź nie, bezpośrednio wpływa na obecne i potencjalne możliwości zagospodarowania nieruchomości skarżącego wynikające z przepisów.
Obecnie nieruchomość skarżącej jest gruntem niezabudowanym, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem jego zabudowa wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy (art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). Przy wykonaniu w ramach postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy analizy urbanistycznej są natomiast uwzględniane jedynie sąsiednie budynki użytkowane zgodnie z przepisami, zaś zakres uwzględnionych w sąsiedztwie budynków bezpośrednio determinuje parametry urbanistyczne przedsięwzięcia. W konsekwencji, w zależności od tego, czy inwestycja będzie użytkowana bądź nie, różnić się będą parametry zabudowy możliwej do zrealizowania na terenie nieruchomości skarżącej. W zależności od tego, czy inwestycja będzie użytkowana bądź nie, inny będzie zakres ograniczeń techniczno-budowlanych dla zabudowy możliwej do zrealizowania na terenie nieruchomości skarżącej.
Ponadto skarżąca kasacyjnie wskazała, że art. 61a § 1 k.p.a. nie może znaleźć zastosowania, gdy wnioskodawca powołuje się w podaniu na swój przymiot strony postępowania, gdy weryfikacja tego przymiotu wymaga przeprowadzenia analizy, a także gdy brak takiego przymiotu nie jest oczywisty. Rozważenie przez organ administracji publicznej interesu prawnego poza formami postępowania administracyjnego jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego jedną z podstawowych wartości jest prawo do obrony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Niezasadnie skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Tego typu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie. Wbrew argumentacji autora skargi kasacyjnej, z uzasadnienia wyroku wynika jednoznacznie jakie stanowisko zajął Sąd I instancji w zakresie interesu prawnego Spółki do skutecznego zainicjowania postępowania nieważnościowego. Sąd I instancji opowiedział się za stanowiskiem, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie zastosowanie ma art. 59 ust. 7 p.b., wskazując jednocześnie, że w ściśle określonych okolicznościach faktycznych sprawy, krąg stron postępowania może być określany szerzej niż wynikałoby to z art. 59 ust. 7 p.b. Sąd I instancji odniósł się także do stanowiska prezentowanego w tym zakresie przez skarżącą kasacyjnie Spółkę. Powyższe nie wprowadza jednak jakichkolwiek wątpliwości co do stanowiska przyjętego przez Sąd I instancji dla oceny interesu prawnego.
Niezasadnie skarżąca kasacyjnie Spółka zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 58 ust. 7 p.b. i art. 28 k.p.a. Art. 59 ust. 7 p.b. przewiduje, że stroną w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest inwestor. Niewątpliwie oznacza to, że wolą ustawodawcy było, aby tylko do inwestora ograniczyć krąg podmiotów biorących udział w takim postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że w konkretnym stanie faktycznym sprawy może okazać się, że osoba niebędąca stroną w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, może mieć interes prawny w podważeniu tej decyzji. Zawężenie kręgu podmiotów na etapie pozwolenie na użytkowanie jest zasadne tylko wtedy, gdy inwestor, który uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę realizuje następnie proces budowlany zgodnie z pozwoleniem. Tylko w takim przypadku można uznać, że interesy innych podmiotów, które były eksponowane i podlegały ocenie we wcześniejszych etapach szeroko pojmowanego procesu budowlanego, nie zostaną naruszone (por. wyroki NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r. II OSK 146/10; z dnia 19 listopada 2010 r. II OSK 1201/09; z dnia 8 marca 2017 r. II OSK 1698/15; z dnia 1 sierpnia 2017 r. II OSK 2953/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji gdy inwestor istotnie odstąpił o warunków pozwolenia na budowę, to może naruszać interesy innych osób i wówczas krąg stron postępowania będzie szerszy – należy procesowo zagwarantować ochronę interesów tych stron. Tym samym przepis art. 59 ust. 7 p.b. nie dotyczy sytuacji, gdy nastąpiło odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę, co w konsekwencji może naruszać interesy innych osób i dlatego potrzebna jest procesowa gwarancja ochrony tych interesów (por. wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. II OSK 1130/10, z dnia 11 lutego 2014 r. II OSK 2179/12, z dnia 15 maja 2014 r. II OSK 2998/12; z dnia 24 marca 2021 r. II OSK 1384/20; Prawo budowlane. Komentarz. Red. A. Gliniecki, Lex/el. Komentarz do art. 59). Tego typu okoliczności nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie Spółka jakoby z samego faktu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, wynikałoby jej uprawnienie do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Stanowisko wyrażone przez Spółkę opiera się tylko na oczekiwanym przez nią, lecz niepewnym wyniku postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Na dzień wydawania kontrolowanego postanowienia, pozwolenie na budowę pozostawało jednak w obrocie prawnym. Z akt sprawy nie wynika aby inwestor dopuścił się istotnego odstąpienia od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności związane z ograniczenia w zabudowie nieruchomości skarżącej mogły mieć wpływ na ocenę interesu prawnego w sprawie dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę, nie na natomiast pozwolenia na użytkowanie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny jako niezasadny uznał także zarzut naruszeni art. 61a § 1 k.p.a., który przewiduje, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest zatem wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z 8 listopada 2018 r. II OSK 2691/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że art. 61a § 1 k.p.a., w zakresie podmiotowej przeszkody wszczęcia postępowania znajduje zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy okoliczności wskazywane przez podmiot występujący z żądaniem przeprowadzenia postępowania administracyjnego, określające jego legitymację do złożenia wniosku, w sposób oczywisty przeczą tezie o istnieniu po jego stronie interesu prawnego. W sytuacji, gdy proste zestawienia treści podania z informacjami możliwymi do ustalenia na podstawie akt sprawy pozwala stwierdzić, że osoba wnosząca podanie nie ma interesu prawnego w sprawie, to organ administracji zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania (por. wyroki NSA z 19 lutego 2021 r., II OSK 2968/20, LEX nr 3195722 oraz z 26 stycznia 2023 r., II OSK 203/20, LEX nr 3567132). W przypadku wątpliwości co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony należy wszcząć postępowanie i w jego toku wyjaśnić tę kwestię. Stwierdzenie braku przymiotu strony będzie wówczas skutkować umorzeniem postępowania. W świetle wyrażonego wcześniej stanowiska w zakresie sposobu oceny interesu prawnego w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie uznać trzeba, że Sąd I instancji zasadnie ocenił, że brak interesu prawnego skarżącej kasacyjnie Spółki nie budził wątpliwości. W konsekwencji uprawnionym było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjne na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.