II OSK 2284/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. M. i L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił ich skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzeń przesyłowych w postaci sieci telekomunikacyjnej. Skarżący zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. i art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego) poprzez zaniechanie zobowiązania PINB do załatwienia sprawy w określonym terminie oraz naruszenie prawa materialnego (art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego) przez jego niewłaściwe zastosowanie. NSA uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za niezasadny, wskazując, że zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, postępowania dotyczące naruszenia przepisów Prawa budowlanego wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony. Podkreślono, że przepis ten stanowi lex specialis wobec art. 61 § 1 K.p.a. i że geneza jego wprowadzenia wskazuje na obowiązek organu do podjęcia działań w przypadku stwierdzenia naruszenia. NSA odniósł się również do zarzutów proceduralnych, wskazując na różne poglądy orzecznictwa dotyczące formy reakcji organu na wniosek o wszczęcie postępowania, które może być wszczęte tylko z urzędu. Stwierdzono, że zarówno wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.), jak i potraktowanie pisma jako wniosku informującego o niedopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, nie narusza art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, a zainteresowany ma możliwość kontroli sądowej stanowiska organu. W niniejszej sprawie PINB pismem z dnia 31 maja 2021 r. poinformował skarżących o braku podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, wskazując na legalność wykonania inwestycji. NSA uznał, że niewydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie stanowiło naruszenia przepisów. Ponadto, NSA stwierdził, że brak wszczęcia postępowania z urzędu nie podlega sądowej kontroli, podobnie jak w przypadku art. 157 § 2 K.p.a. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w sprawach naruszenia Prawa budowlanego, w szczególności art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, oraz zasady kontroli sądowej nad bezczynnością organów w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu. Interpretacja może być odmienna w sprawach, gdzie dopuszczalne jest wszczęcie postępowania na wniosek strony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji publicznej, w sytuacji gdy postępowanie może być wszczęte jedynie z urzędu, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek strony, czy też może jedynie poinformować o braku podstaw do wszczęcia postępowania na wniosek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ może poinformować o braku podstaw do wszczęcia postępowania na wniosek, a taka forma nie narusza przepisów. Strona ma możliwość uruchomienia kontroli sądowej stanowiska organu.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zarówno wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., jak i potraktowanie pisma jako wniosku informującego o niedopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, nie narusza art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego. W obu przypadkach strona ma możliwość kontroli sądowej.
Czy brak wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracji podlega sądowej kontroli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wszczęcia postępowania z urzędu nie podlega sądowej kontroli.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że w przepisie art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego nie przewidziano środków procesowych zmierzających do zmuszenia organu do wszczęcia postępowania, w związku z czym brak wszczęcia postępowania z urzędu nie podlega sądowej kontroli.
Czy art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, stanowiący, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a Prawa budowlanego wszczyna się z urzędu, stanowi podstawę dla zaniechania wszczęcia przez organ postępowania w przedmiocie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego stanowi podstawę dla zaniechania wszczęcia postępowania na wniosek strony, ponieważ postępowanie to wszczyna się z urzędu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego jest przepisem szczególnym (lex specialis) wobec art. 61 § 1 K.p.a. i wskazuje na zasadę oficjalności wszczynania postępowań dotyczących naruszeń Prawa budowlanego, co oznacza, że organ ma obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia naruszenia, ale nie jest zobowiązany do wszczęcia postępowania na wniosek strony.
Przepisy (17)
Główne
Prawo budowlane art. 53a § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 144 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 61 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 157 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 1 – 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. z 2020 r. poz. 471 art. 1 pkt 42
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji zobowiązania PINB do załatwienia sprawy w określonym terminie. • Naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a. oraz w zw. z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji oceny, czy zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wszczęcia przez organ I instancji postępowania. • Naruszenie art. 144 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez Sąd I instancji, czy Sąd ten dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego. • Naruszenie art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że stanowi on podstawę dla zaniechania wszczęcia przez organ I instancji postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. • rozstrzygnięcia podejmowane w ramach postępowań dotyczących naruszenia ustawy - Prawo budowlane mają charakter nakazów lub zakazów. Podstawą wszczęcia tych postępowań jest naruszenie przepisów prawa. Dlatego postępowania takie powinny być wszczynane z urzędu (organ ma obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia naruszenia Prawa budowlanego), a nie na wniosek • przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 K.p.a. • brak wszczęcia postępowania z urzędu nie podlega sądowej kontroli.
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
sędzia
Jerzy Siegień
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w sprawach naruszenia Prawa budowlanego, w szczególności art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, oraz zasady kontroli sądowej nad bezczynnością organów w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu. Interpretacja może być odmienna w sprawach, gdzie dopuszczalne jest wszczęcie postępowania na wniosek strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa budowlanego – kiedy organ ma obowiązek wszcząć postępowanie, a kiedy może odmówić. Wyjaśnia praktyczne konsekwencje zasady wszczynania postępowań z urzędu.
“Kiedy organ budowlany musi działać z urzędu? NSA wyjaśnia zasady wszczynania postępowań.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.