II OSK 2282/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Postanowienie to utrzymywało w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o nieuzgodnieniu zamierzenia budowlanego polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Budynek ten był wpisany do gminnej ewidencji zabytków, a organy ochrony zabytków uznały, że posiada on wartości artystyczne, historyczne i naukowe, uzasadniające jego ochronę, pomimo złego stanu technicznego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że możliwe są prace konserwatorsko-restauratorskie, a rozbiórka byłaby sprzeczna z zasadą trwałego zachowania zabytków. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając prawidłowość ustaleń organów i podkreślając, że przepis art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego nie określa przesłanek uzgodnienia, a ocena należy do organów ochrony zabytków. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym kwestionując wartość zabytkową budynku i brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i nie naruszyły przepisów. Sąd podkreślił, że ocena wartości zabytkowych obiektu nie podlega kontroli w postępowaniu o uzgodnienie rozbiórki, a kwestia wpisu do gminnej ewidencji zabytków może być kwestionowana w odrębnym postępowaniu. Sąd wskazał również, że stan techniczny budynku nie wyklucza możliwości jego ochrony i że właściciel jest zobowiązany do dbania o jego stan.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii zakresu kontroli sądowej postanowień konserwatorskich dotyczących uzgodnienia zamierzenia budowlanego rozbiórki obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków oraz interpretacji przepisów o ochronie zabytków bez względu na stan zachowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków i procedury uzgodnienia rozbiórki. Nie dotyczy bezpośrednio wpisu do rejestru zabytków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny może badać zasadność wpisu budynku do gminnej ewidencji zabytków w postępowaniu o uzgodnienie zamierzenia budowlanego rozbiórki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena zasadności wpisu do gminnej ewidencji zabytków nie jest przedmiotem kontroli w postępowaniu o uzgodnienie zamierzenia budowlanego rozbiórki. Taka ocena podlega zaskarżeniu w odrębnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie uzgodnienia rozbiórki obiektu wpisanego do gminnej ewidencji zabytków opiera się na uznaniu konserwatora zabytków, a kontrola sądowa dotyczy prawidłowości postępowania i zgromadzonego materiału dowodowego, a nie zasadności samego wpisu.
Czy zły stan techniczny budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków wyklucza możliwość jego ochrony i opieki w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o ochronie zabytków stanowi, że zabytek nieruchomy, w szczególności dzieło architektury, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nawet w przypadku złego stanu technicznego, jeśli możliwe są działania konserwatorsko-restauratorskie, budynek może być chroniony. Podkreślono również obowiązek właściciela dbania o stan techniczny obiektu.
Czy organ administracji jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w każdym przypadku, gdy strona kwestionuje ustalenia faktyczne?
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie jest zobowiązany do przeprowadzenia wszelkich możliwych dowodów, jeśli podjęte czynności pozwalają na prawidłowe ustalenie okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a skarżąca nie wykazała, jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła dokonać lub jakie dowody nie mogły zostać przeprowadzone.
Przepisy (20)
Główne
u.o.z.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zabytek nieruchomy, będący w szczególności dziełem architektury i budownictwa, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.
Prawo budowlane art. 39 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Pomocnicze
u.o.z.o.z. art. 3 § pkt 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 93 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. • Nie naruszono przepisów proceduralnych dotyczących ustalania stanu faktycznego i prowadzenia postępowania. • Ocena zasadności wpisu do gminnej ewidencji zabytków nie podlega kontroli w postępowaniu o uzgodnienie rozbiórki. • Budynek wpisany do gminnej ewidencji zabytków podlega ochronie bez względu na stan zachowania, jeśli możliwe są prace konserwatorskie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 § 1 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art 80 k.p.a.) poprzez bezpodstawne oddalenie skargi. • Naruszenie przepisów ustrojowych (art. 4 p.u.s.a. w zw. z art. 178 ust. 1 oraz art. 93 ust. 2 Konstytucji RP) poprzez wydanie orzeczenia w ramach podległości zarządzeniu organu wykonawczego gminy. • Naruszenie przepisów proceduralnych (art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 8 § 1 art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a.) poprzez bezpodstawne oddalenie skargi i niewskazanie przyczyn zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów skargi. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 3 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.z.o.z. w zw. z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego) poprzez niesłuszne uznanie budynku za zabytek nieruchomy.
Godne uwagi sformułowania
Ocena ta pozostawiona jest uznaniu organów ochrony zabytków, których pracownicy posiadają wiedzę specjalistyczną i doświadczenie konserwatorskie, pozwalające na określenie charakteru zabytkowego obiektu. • Budynek spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. • Rozbiórka tego budynku byłaby sprzeczna z podstawową zasadą ochrony zabytków, tj. ich trwałego zachowania i zagospodarowania w sposób niepowodujący uszczerbku dla wartości zabytkowej. • Sąd administracyjny nie ma też możliwości, kontrolując postanowienie wydane w przywołanym wyżej trybie, rozstrzygać w kwestii zasadności samego ujęcia budynku w gminnej ewidencji zabytków. • Zabytek nieruchomy będący, w szczególności, dziełem architektury i budownictwa (w sprawie – budynek mieszkalny jednorodzinny skarżącej), podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia del. WSA
Zdzisław Kostka
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii zakresu kontroli sądowej postanowień konserwatorskich dotyczących uzgodnienia zamierzenia budowlanego rozbiórki obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków oraz interpretacji przepisów o ochronie zabytków bez względu na stan zachowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków i procedury uzgodnienia rozbiórki. Nie dotyczy bezpośrednio wpisu do rejestru zabytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa architektonicznego i potencjalnego konfliktu między prawem własności a obowiązkiem ochrony zabytków, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Czy można rozebrać zabytkowy dom, nawet jeśli jest w złym stanie? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.