II OSK 226/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji R. P. Polem sporu był dostęp do drogi publicznej dla planowanej inwestycji budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego. SKO odmówiło ustalenia warunków, uznając, że inwestor nie wykazał prawnego dostępu do drogi publicznej, ponieważ służebność gruntowa ustanowiona na działce sąsiedniej (droga wewnętrzna) była ograniczona do konkretnych podmiotów i nie obejmowała inwestora. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że służebność gruntowa ustanowiona na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego działki władnącej zapewnia wymagany dostęp, nawet jeśli w treści ugody wskazano konkretne podmioty korzystające z drogi. NSA oddalił skargę kasacyjną spółdzielni, potwierdzając, że służebność gruntowa, zgodnie z art. 285 § 1 KC, zapewnia prawny dostęp do drogi publicznej dla każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości władnącej. Sąd podkreślił, że nie istnieje prawna konstrukcja służebności mieszanej, a wskazanie konkretnych podmiotów w treści ugody nie zmienia charakteru służebności gruntowej. NSA uznał, że WSA prawidłowo zastosował art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zarzuty naruszenia prawa procesowego również były niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia dostępu do drogi publicznej w kontekście służebności gruntowej przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, zwłaszcza w sytuacjach, gdy w treści ugody ustanawiającej służebność wskazano konkretne podmioty.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dostępem do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną obciążoną służebnością gruntową. Interpretacja może być stosowana w podobnych stanach faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy działka objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, jeśli dostęp ten realizowany jest poprzez drogę wewnętrzną, która jest obciążona służebnością gruntową na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego działki władnącej, ale w treści ugody ustanawiającej służebność wskazano konkretne podmioty korzystające z tej drogi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, działka objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy ma zapewniony dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowioną służebność gruntową.
Uzasadnienie
Służebność gruntowa ustanowiona na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego działki władnącej zapewnia prawny dostęp do drogi publicznej, nawet jeśli w treści ugody wskazano konkretne podmioty korzystające z drogi. Wpis służebności w księdze wieczystej potwierdza jej istnienie i charakter prawny.
Czy sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji administracyjnej, może dokonywać interpretacji treści stosunku cywilnoprawnego (służebności gruntowej) w celu oceny spełnienia przesłanek administracyjnoprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest uprawniony do interpretacji treści wpisu o ustanowieniu służebności gruntowej w księdze wieczystej w celu oceny, czy spełniona została przesłanka dostępu do drogi publicznej na potrzeby wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Uzasadnienie
Kontrola legalności decyzji administracyjnej wymaga od sądu administracyjnego oceny, czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, co może obejmować analizę treści dokumentów cywilnoprawnych, takich jak wpisy w księgach wieczystych dotyczące służebności.
Przepisy (16)
Główne
u.p.z.p. art. 61 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe tylko przy łącznym spełnieniu warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1-5, w tym wymogu dostępu do drogi publicznej.
u.p.z.p. art. 2 § 14
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dostęp do drogi publicznej obejmuje bezpośredni dostęp, dostęp przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej.
k.c. art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa obciąża nieruchomość i ustanawia prawo przejścia i przejazdu na rzecz każdoczesnego właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości władnącej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 296
Kodeks cywilny
Służebność osobista może być ustanowiona na rzecz oznaczonej osoby fizycznej, ale nie jest to konstrukcja mieszana ze służebnością gruntową.
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów w prawie cywilnym jest ograniczona przepisami prawa, w tym przepisami dotyczącymi służebności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 32 § 4
Prawo budowlane
Warunek posiadania prawa do nieruchomości inwestycyjnej musi być spełniony na etapie wniosku o pozwolenie na budowę.
P.b. art. 3 § 11
Prawo budowlane
Źródłem uprawnienia do nieruchomości może być stosunek zobowiązaniowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działka inwestycyjna posiada prawny dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowioną służebność gruntową, która obciąża działkę sąsiednią (drogę wewnętrzną) na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego działki władnącej. • Wpis służebności gruntowej w księdze wieczystej, nawet z dodatkowym wskazaniem konkretnych podmiotów korzystających z drogi, nie zmienia jej charakteru prawnego jako służebności gruntowej obciążającej nieruchomość. • Sąd administracyjny jest uprawniony do interpretacji treści wpisu o służebności w celu oceny spełnienia przesłanki dostępu do drogi publicznej.
Odrzucone argumenty
Służebność gruntowa ustanowiona na rzecz działki inwestycyjnej jest nieważna lub nie zapewnia dostępu do drogi publicznej, ponieważ została ustanowiona na rzecz konkretnych podmiotów, a nie każdoczesnego użytkownika wieczystego. • Sąd administracyjny przekroczył swoje kompetencje, dokonując interpretacji stosunku cywilnoprawnego (służebności) zamiast ograniczyć się do kontroli legalności decyzji administracyjnej. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nieprawidłowo kontrolując legalność decyzji administracyjnej i arbitralnie ustalając treść stosunku cywilnoprawnego.
Godne uwagi sformułowania
Dostęp do drogi publicznej został zdefiniowany w art. 2 pkt 14 u.p.z.p., gdzie wskazano, że należy go rozumieć jako "bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej". • Pojęcie prawne "dostęp do drogi publicznej" należy rozumieć możliwie najszerzej, obejmując jego zakresem w szczególności dostępność komunikacyjną na etapie decyzji o warunkach zabudowy. • Nie ma takiej konstrukcji prawnej jak służebność o charakterze mieszanym. Kodeks cywilny wyróżnia trzy rodzaje służebności: służebności gruntowe, służebności osobiste i służebność przesyłu. • Istotą służebności gruntowej (art. 285 § 1 KC) jest właśnie m.in. to, że uprawnia ona każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej do przechodu i ewentualnego przejazdu przez nieruchomość obciążoną - w celu skomunikowania nieruchomości władnącej np. z drogą publiczną.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Miładowski
sędzia
Piotr Broda
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dostępu do drogi publicznej w kontekście służebności gruntowej przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, zwłaszcza w sytuacjach, gdy w treści ugody ustanawiającej służebność wskazano konkretne podmioty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dostępem do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną obciążoną służebnością gruntową. Interpretacja może być stosowana w podobnych stanach faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu procesu budowlanego – dostępu do drogi publicznej – i wyjaśnia złożone kwestie związane ze służebnościami gruntowymi, co jest istotne dla prawników i deweloperów.
“Służebność gruntowa kluczem do budowy: NSA rozstrzyga spór o dostęp do drogi publicznej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.