II OSK 2259/22

II OSK 2259/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak
Mirosław Gdesz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 859/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-03-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 35 ust. 1 i 2, art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
§ 3 pkt 1, § 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4, § 57, § 60 ust. 3
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak, sędzia NSA Mirosław Gdesz, Protokolant starszy asystent sędziego Sylwia Misztal, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 859/21 w sprawie ze skarg M. S. i K. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 7 maja 2021 r. nr WI-I.7840.3.52.2020.EZ w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę, zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 859/21 oddalił skargi M. S. i K. K. (dalej: "skarżący") na decyzję Wojewody Małopolskiego (dalej: "Wojewoda") z dnia 7 maja 2021 r., znak WI-I.7840.3.52.2020.EZ w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę oraz zatwierdzenia projektu budowanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
G. sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej: "inwestor") w dniu 4 marca 2020 r. złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę istniejącego budynku mieszkalnego i likwidację kolidującego przyłącza elektrycznego i gazowego na działce nr [...], obręb [...] przy ul. [...] w K. oraz zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego pn.: "Budowa budynku usługowego o funkcji biurowej z jednokondygnacyjnym garażem podziemnym i hydroforem p.poż., zbiornikiem p.poż., instalacjami wewnętrznymi w budynku: wody, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym, elektryczną, niskoprądową, wentylacji mechanicznej, klimatyzacji oraz ogrzewania, budową wewnętrznej linii zasilającej 15 kV, instalacji oświetlenia terenu na działce nr [...], obręb [....] przy ul. [...] w K."
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 22 września 2020 r., nr 1429/6740.1/2020 zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na rozbiórkę oraz pozwolenia na budowę dla wskazanej inwestycji.
Po rozpoznaniu odwołań wniesionych od tej decyzji przez Z. M., M. N. i skarżących Wojewoda decyzją z dnia 7 maja 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej: "K.p.a.") oraz art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2020 r. poz. 1333 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 418) i art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471).
Opisaną wyżej decyzję Wojewody z dnia 7 maja 2021 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S. (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Kr 859/21) i K. K. (sygn. akt II SA/Kr 891/21). Obie te sprawy postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
W odpowiedziach na obie skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Inwestor w piśmie z dnia 5 października 2021 r. wniósł o oddalenie skarg i przedstawił swoje stanowisko w zakresie zarzutów skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia z 9 marca 2022 r., którym oddalił skargi, wskazał, że spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy teren inwestycji i jej otoczenie stanowią "zabudowę śródmiejską" w rozumieniu § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 1225; dalej: "rozporządzenie"). Od ustalenia tej okoliczności zależy, czy planowana inwestycja w całości spełnia warunki opisane w § 13 oraz § 60 tego rozporządzenia, tj. czy dopuszczalne jest zmniejszenie odległości planowanego budynku od innych budynków o połowę oraz ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny.
Sąd podał definicję zabudowy śródmiejskiej z § 3 pkt 1 rozporządzenia wskazując, że zabudowa taka stanowi zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze śródmieścia, określonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Dla oceny tej istotny jest nie tylko stan faktyczny istniejący w terenie (intensywność zabudowy typowa dla charakteru, wielkości i cech zabudowy danego miasta), ale również przeznaczenie "planistyczne" terenu, które zgodnie z przeznaczeniem określonym w planie miejscowym (lub studium) będzie stanowić centrum miasta lub centrum dzielnicy miasta.
W tomie II obecnie obowiązującego Studium Miasta [...] (pkt. II.3.2. pt. "Elementy strukturalne") zapisano, że kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy [...] ustala się w odniesieniu do 7 następujących kategorii elementów strukturalnych przestrzeni urbanistycznej: pierwszym z nich jest Centrum Miasta i Śródmieście. Centrum miasta [...] wyznacza między innymi południowa granica Cmentarza [...] (czyli w uproszczeniu – przeciwna strona cmentarza w stosunku do usytuowania terenu inwestycji). Natomiast określając zasięg Śródmieścia wskazano, że "zasięg obszaru Śródmieścia został wyznaczony z uwzględnieniem morfologii tkanki miejskiej, uwarunkowań historycznych, geograficznych, krajobrazowych oraz parametrów takich jak intensywność zabudowy". Obszar Śródmieścia wyznaczają między innymi rzeka [...], a zatem zarówno teren inwestycji, jak i jej otoczenie znajdują się wewnątrz tak nakreślonego w studium obszaru Śródmieścia. Jako przeciwieństwo "Centrum i Śródmieścia", drugi z elementów strukturalnych (pkt 2), wskazano w studium tzw. "Zabudowę miejską i podmiejską": tereny mieszkaniowo – usługowe o skoncentrowanej strukturze.
Natomiast zgodnie z § 1 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]; dalej: "plan miejscowy") obszar objęty planem położony jest w [...]. Dla tak określonego terenu, w § 9 planu miejscowego "Zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego" w pkt. 3 "W zakresie ochrony przed hałasem" ustalono obszar planu jako "Tereny w strefie śródmiejskiej miast powyżej 100 tysięcy mieszkańców".
Sąd podkreślił, że miejscowy plan został przyjęty w 2012 r., natomiast zmiana studium w 2014 r., zatem ów plan nawiązywał do studium obecnie już nieobowiązującego, jednak teren ten w kolejnych aktach planistycznych miasta [...] konsekwentnie wskazywany jest jako jego śródmiejska część.
Również § 3 pkt 1 rozporządzenia otrzymał obecne brzmienie dopiero z dniem 1 stycznia 2018 r. (zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 14 listopada 2017 r., Dz. U. poz. 2285), natomiast w poprzednim brzmieniu, według stanu na dzień uchwalania planu miejscowego, przepis ten definiował zabudowę śródmiejską jako zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego śródmieścia, który to obszar stanowi faktyczne lub przewidywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego centrum miasta lub dzielnicy miasta. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że choć zabudowa w otoczeniu planowanej inwestycji jest średnio wysoka, za to jest zdecydowanie intensywna - zabudowa ta w przeważającej części tworzy wzdłuż ulic zwarte pierzeje budynków wielorodzinnych. Trudno byłoby tego rodzaju zabudowie, umiejscowionej w tym obszarze miasta [...], nie przypisać charakteru "zabudowy śródmiejskiej".
W efekcie Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo oceniły, że inwestor przedłożył projekt budowlany spełniający wszystkie wymagania rozporządzenia, a zarzuty skargi w tym zakresie są nieuzasadnione. Podkreślił, że organ odwoławczy, w związku z zarzutami skarżących, przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe związane z analizą nasłonecznienia i zacienienia sąsiednich budynków. Oprócz tej analizy (s. 121 - 163 projektu) w aktach sprawy znajdują się także wyjaśnienia projektanta z dnia 22 stycznia 2021 r. wraz z załącznikami (k. 102-109 akt adm.) oraz z dnia 15 kwietnia 2021 r. (k. 216 - 213 akt adm.).
Z wyjaśnień tych, w połączeniu z analizą zawartą w projekcie budowlanym, wynika, że w budynku przy ul. [...], położonym na działce bezpośrednio przyległej do terenu inwestycji elewacja ogrodowa (zachodnia) jest w cieniu do godz. 14:30 (zacienia się sama). Słońce oświetla tę elewację dopiero od godz. 14.30 do 17:00. Projektowany budynek rzuca cień na okna na parterze i piętrze lokali kamienicy bezpośrednio przylegających do działki inwestycyjnej w godz. od 15:30 do 16:30, ale wszystkie mieszkania tego budynku są mieszkaniami dwustronnymi i mają przynajmniej jeden pokój mieszkalny od strony ul. [...] i okna tej kamienicy są oświetlone światłem słonecznym powyżej 3 godzin od strony ul. [...]. W odpowiedzi na zarzut nieuwzględnienia niektórych lokali, projektant wskazał, że skarżący pomija fakt, że część mieszkań w tym budynku zlokalizowanych jest po przeciwnej stronie klatki schodowej względem działki inwestora, na które projektowany budynek w ogóle nie oddziałuje, a część lokali w budynku przy ul. [....] jest użytkowana jako lokale biurowe. Projektant przeprowadził analizę dla mieszkań, na które budynek projektowany oddziałuje. Nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia analiz dla lokali usługowych oraz tam gdzie oddziaływania nie ma.
Natomiast co do nasłonecznienia kamienicy przy ul. [....] (działka nr [...]) analiza została przeprowadzona szczegółowo dla wszystkich okien tej kamienicy i jest ona załączona do projektu budowlanego. Elewacja projektowanego budynku została "wycięta" tak, aby możliwe było zapewnienie nasłonecznienia tej kamienicy w sposób zgodny z rozporządzeniem. Lokal nr 1 (dwa okna na parterze po prawej stronie elewacji zachodniej od ulicy) analiza nasłonecznienia w dniu 20 marca 2020 r. (czas "zimowy" UTC +1) wykazuje, że w stanie istniejącym: prawe okno lokalu ma nasłonecznienie w godzinach 14:00-16:20, a lewe okno lokalu ma nasłonecznienie w godzinach 14:00-16:10; zatem lokal jest nasłoneczniony przez 2 godz. i 20 min; w stanie projektowanym: prawe okno lokalu ma nasłonecznienie w godzinach 14:00-15:45 oraz 16:25-17:00, a lewe okno lokalu ma nasłonecznienie w godzinach 14:00-17:00; zatem lokal jest nasłoneczniony w godzinach 14:00-17:00, tj. przez 3 godziny.
Podobnie została wykonana analiza nasłonecznienia lokali nr 2 (na parterze) i 3 (na piętrze), z której wynika, że lokal nr 2 jest nasłoneczniony przez 2 godz. i 10 minut, natomiast lokal nr 3 jest nasłoneczniony przez 3 godziny.
Sąd uznał, że wyjaśnienia projektanta i analiza zawarta w projekcie (w tym także model graficzny) są wyjątkowo szczegółowe, zrozumiałe i nie budzą wątpliwości co do ich rzetelności i prawidłowości oraz jednoznacznie wskazują, że spełnione są wymogi rozporządzenia w zakresie zapewnienia wymaganego prawem nasłonecznienia.
Ponadto Sąd stwierdził, że nie są również uzasadnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego w związku załącznikiem nr 2 do polecenia służbowego Prezydenta [...] z dnia 19 lutego 2016 r. nr [...] poprzez jego pominięcie. Polecenie służbowe nie jest powszechnie obowiązującym prawem ani dla organów administracyjnych, ani dla sądu; nie ma więc żadnego znaczenia w procesie stosowania prawa. Nie został uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez niezawiadomienie o postępowaniu Gminy Miasta [....] - Zarządu Cmentarzy Komunalnych, bowiem zarzut ten nie może być podnoszony przez inny podmiot niż sama zainteresowana strona. Także pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego sądowego w zakresu architektury na okoliczność spełniania przez projektowany budynek ustawowego warunku odpowiedniego nasłonecznienia dla lokali mieszkalnych położonych w budynku sąsiednich nie mogły odnieść skutku.
Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 r. poz. 329; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "P.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 marca 2022 r. wniósł skarżący M. S., będący radcą prawnym (dalej także "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty procesowe i materialnoprawne.
Najpierw, w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niespójność pomiędzy sentencją zaskarżonego wyroku a jego uzasadnieniem, co może skutkować brakiem możliwości dokonania kontroli instancyjnej.
Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji naruszającej postanowienia planu miejscowego z 2021 r., zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] z 2014 r. oraz § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia.
Ponadto zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie inicjatywy dowodowej niezbędnej do tego, aby ustalić ponad wszelką wątpliwość relewantne prawnie fakty dla ostatecznego rozpoznania sprawy, jak również nie dokonał pełnej i ponownej wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego w zakresu architektury na okoliczność spełniania przez projektowany budynek ustawowego warunku odpowiedniego nasłonecznienia dla lokali mieszkalnych w budynkach sąsiednich przy ul. [...], co skutkowało niekompletnością materiału dowodowego stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji, a także dokonaniem nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego i niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności stanu faktycznego istotnych dla rozstrzygnięcia.
Skarżący kasacyjnie zarzucił również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nieuwzględniający konieczności wyjaśnienia kwestii nasłonecznienia w sposób czytelny i zrozumiały, pozwalający na skontrolowanie prawidłowości przeprowadzonej analizy oraz bezpodstawne przyjęcie, że projektowany budynek nie powoduje przesłaniania okien w mieszkaniu oznaczonym nr 1 w budynku przy ul. [...], zwłaszcza gdy przedstawione przez inwestora i strony postępowania analizy zacieniania i przesłaniania zasadniczo się różniły.
W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w związku z § 1 pkt 3 oraz § 9 pkt 3 planu miejscowego w związku z pkt II.3.2.1. załącznika nr 4 Tom II "Zasady kierunki polityki przestrzennej do uchwały [...] w sprawie zmiany studium poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym ich zastosowaniem i przyjęciem, że inwestycja oraz sąsiednie budynki przy ul. [....] są w strefie zabudowy śródmiejskiej w rozumieniu § 3 pkt 1 rozporządzenia.
Kolejny zarzut odniesiono do art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w związku z § 3 pkt 1 oraz § 13 ust. 4 i § 60 ust. 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym ich zastosowaniem i przyjęciem, że inwestycja oraz budynki przy ul. [....] są w strefie zabudowy śródmiejskiej, co uzasadnia dopuszczenie zmniejszenia odległości od innych budynków o połowę oraz ograniczenia wymaganego czasu nasłonecznienia określonego ustawowo do 1,5 godziny.
Następnie skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 i art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego w związku z załącznikiem nr 2 do polecenia służbowego Prezydenta Miasta [...] z dnia 19 lutego 2016 r. nr [...] poprzez jego pominięcie.
Dalszy zarzut dotyczy art. 35 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 3 Prawa budowlanego i § 13 ust. 1 pkt 2, § 57 oraz § 60 rozporządzenia, a naruszenie tych przepisów skutkuje utrzymaniem w mocy decyzji o pozwoleniu na budowę budynku w odległości powodującej przesłanianie okien w mieszkaniu nr 1 budynku przy ul. [...], które posiada wyłącznie pokoje od strony zachodniej (od ulicy), zatem czas nasłonecznia tych pokoi będzie krótszy od normy ustawowej wynoszącej 3 godziny.
Ostatni zarzut, już bez wskazania podstawy kasacyjnej, dotyczył nierozpoznania istoty sprawy.
W oparciu o wskazane podstawy skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik inwestora wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna z braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed merytorycznym rozpatrzeniem jej zarzutów podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne. Oznacza to potrzebę wskazania w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów, które miały zostać naruszone przez sąd, a następnie przytoczenie uzasadnienia zgłoszonego zarzutu z punktu widzenia naruszenia własnego interesu prawnego wnoszącego skargę kasacyjną.
Uwaga ta jest niezbędna, gdyż po pierwsze ostatni zarzut kasacyjny całkowicie wymyka się spod kontroli instancyjnej, skoro autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut "nierozpoznania istoty sprawy" nie wskazał nawet, jaki konkretny przepis miał zostać naruszony przez Sąd pierwszej instancji w trakcie kontroli legalności zaskarżonej decyzji i przez to doszło, zdaniem skarżącego kasacyjnie, do nierozpoznania sprawy w sposób wszechstronny, wyjaśniający wszystkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Ponadto przyjdzie zauważyć, że skarżący w ramach rozpoznawanej skargi kasacyjnej władny jest podnosić zarzuty dotyczące jego interesu prawnego, nie zaś innych stron postępowania pierwszoinstancyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku. Z materiału znajdującego się w przedstawionych aktach wynika zaś, że skarżący nie posiada żadnego tytułu rzeczowego do działki nr [...] położonej przy ul. [....], na której usytuowany jest budynek mieszkalny oznaczony nr [...]. Tymczasem część zarzutów skargi kasacyjnej wskazuje właśnie na naruszenia przepisów tak materialnoprawnych, jak i procesowych sformułowanych w sposób odnoszący się do tej nieruchomości (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano nawet na inne jeszcze nieruchomości). W tym zakresie skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi kasacyjnej, a tę okoliczność należało uwzględnić z urzędu (zob. uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów z 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04 (ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62). Legitymacje taką ma drugi skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a wcześniej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, jednak nie złożył on skargi kasacyjnej od wydanego w pierwszej instancji wyroku. Oznacza to, że wszelkie zarzuty w trakcie rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej należało rozpoznać mając na uwadze, że skarżący posiada tytuł rzeczowy (współwłasność w 1/3 części) do nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]), na której usytuowany jest budynek mieszkalny oznaczony nr [...] (vide k. 32 akt administracyjnych), w którym znajdują się lokale mieszkalne nr 1 i 2 na parterze i nr 3 na piętrze i w tym zakresie przysługuje skarżącemu legitymacja procesowa do zaskarżenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji wyroku.
Chybione są zarzuty procesowe, w tym ten odniesiony do art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadniając go skarżący kasacyjnie stwierdził, że zachodzi niespójność pomiędzy sentencją zaskarżonego wyroku i jego uzasadnieniem przez to, że doręczając odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przesłano mu sentencję wyroku w innej sprawie rozpoznawanej tego dnia przez Sąd pierwszej instancji. Odnosząc się do tego zarzutu należy mieć na uwadze, że skarżącemu uprzednio doręczono z urzędu w trybie art. 139 § 4 P.p.s.a. sentencję wyroku z dnia 9 marca 2022 r., wydanego na posiedzeniu niejawnym, oddalającego skargę w jego sprawie, a tego faktu skarżący nie kwestionuje, a następnie po sporządzeniu na jego wniosek uzasadnienia wyroku przesłano mu sentencję innego wyroku wraz z uzasadnieniem wyroku w jego sprawie, zgodnie z art. 142 § 2 P.p.s.a. Ta niedokładność, pomyłka w doręczeniu nie jest jednak podnoszoną w skardze kasacyjnej "wadliwością uzasadnienia wyroku" w znaczeniu wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. odnoszącą się do konstrukcji uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Przede wszystkim należy stwierdzić, że analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że zawiera ono wszystkie elementy, o których mowa w tym przepisie, umożliwia stronom biorącym udział w postępowaniu, także skarżącemu, na poznanie racji, jakimi kierował się sąd oddalając skargę, sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku, zaś sądowi drugiej instancji pozwala na dokonanie właściwej kontroli instancyjnej tego rozstrzygnięcia. Wadliwość w sposobie doręczenia nie wpłynęła ani na terminowe wniesienie skargi kasacyjnej, ani na swobodne zredagowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku, czego dowodem jest rozpoznawana skarga kasacyjna. Wbrew obawom skarżącego kasacyjnie nie utrudnia też dokonanie przez NSA prawidłowej kontroli zaskarżonego wyroku w ramach zgłoszonych podstaw kasacyjnych.
Nie znajdują usprawiedliwienia zarzuty odniesione do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z przepisami procedury administracyjnej odnoszącymi się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 K.p.a.) oraz zasadami ogólnymi: praworządności, prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli (art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a.). Trafnie przyjął bowiem Sąd pierwszej instancji, że rozpoznaniu sprawy na drodze administracyjnej towarzyszyło należyte wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, zebrano w toku postępowania kompletny materiał dowodowy, który następnie został właściwie oceniony i rozważony przez organ administracji. Uwaga organu, także w związku z zastrzeżeniami stron, koncentrowała się nad kwestią wpływu projektowanego obiektu budowlanego na otoczenie, przede wszystkim z punktu widzenia zachowania wymogów techniczno-budowlanych odnoszących się do zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w sąsiednich budynkach mieszkalnych. Słusznie zwrócił uwagę sąd orzekający, że materiał dowodowy (analiza nasłonecznienia) stanowiący podstawę do oceny w tej materii znajduje się nie tylko w projekcie budowlanym (dla lokali w budynku nr [...] przy ul. [...], k. 123, 158 i 159), ale także w uzupełniających wyjaśnieniach projektanta dołączonych przez inwestora w odpowiedzi na zgłaszane zastrzeżenia, w tym dotyczących rozkładu pomieszczeń. Analiza nasłonecznienia lokali nr 1 i 2 na parterze i nr 3 na piętrze tego budynku obejmuje zaś zarówno stan istniejący, jak i projektowany po zrealizowaniu projektowanej budowy w sposób określony w projekcie budowlanym. Wynika z niego, że lokal nr 3 jest nasłoneczniony (w stanie dotychczasowym i projektowanym) w czasie zimowym przez 3 godziny dziennie w godz. 14.00 - 17.00, lokal nr 2 (w stanie dotychczasowym i projektowanym) - przez 2 godziny i 10 minut dziennie w godz. 14.00 - 16.10, a lokal nr 1 w stanie dotychczasowym przez 2 godziny i 20 minut dziennie, zaś w stanie projektowanym przez 3 godziny w godzinach 14.00 - 17.00.
Zgodzić się trzeba z Sądem pierwszej instancji, że sporządzonej przez uprawnionego projektanta analizy nasłonecznienia nie może podważyć dostarczona organowi przez skarżącego analiza z grudnia 2017 r. dotycząca warunków nasłonecznienia pomieszczeń budynków (także budynku nr [...] przy ul. [...]) w związku z projektowaną budową po przeciwnej stronie tej ulicy obiektu budowlanego, jednakże o innych parametrach budowlanych. Nie doszło wszak do realizacji tego obiektu, skoro inwestor cofnął wniosek o zatwierdzenie tamtego projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, a sposób zaprojektowania obiektu w niniejszej sprawie (konstrukcja, kubatura, powierzchnia) jest zupełnie inny. Racjonalnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że z tych względów wnioski wypływające z analizy nasłonecznienia z grudnia 2017 r. nie stanowią argumentu za podważeniem poprawności, kompletności i rzetelności analizy sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania. Brak było dostatecznych podstaw do przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii biegłego (rzeczoznawcy) z zakresu architektury dla "pełnej i ponownej wnikliwej oceny", gdyż kwestia naświetlenia pomieszczeń w lokalach mieszkalnych w sąsiednim budynku (nr [...] przy ul. [...]) została precyzyjnie wyjaśniona za pomocą przeprowadzonego środka dowodowego (analizy zawartej w projekcie budowlanym wraz z dwukrotnie złożonymi uzupełnieniami przez projektanta).
Niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej realizowane w granicy podstawy naruszenia prawa materialnego. Wszystkie one, aczkolwiek odnoszą się do różnych aspektów, zmierzają do podważają stanowiska Sądu pierwszej instancji, który zaakceptował pogląd organu administracji o położeniu nieruchomości skarżącego kasacyjnie w zabudowie śródmiejskiej, co umożliwia - stosownie do § 13 ust. 4 i § 60 ust. 3 rozporządzenia - odpowiednio zmniejszenie odległości budynku z pomieszczeniami na pobyt ludzi od planowanego obiektu i ograniczenie czasu nasłonecznienie pomieszczeń pokoi mieszkalnych w budynku do 1,5 godziny w godz. 7.00 - 17.00. Usprawiedliwia to, także dla przejrzystości wywodu, łączne odniesienie się do zarzutów materialnoprawnych.
Przepis § 3 pkt 1 rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, zawiera definicję zabudowy śródmiejskiej. Od dnia 1 stycznia 2018 r., a zatem w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przepis ten stanowi, że przez zabudowę śródmiejską należy rozumieć zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze śródmieścia, określonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Nieruchomość skarżącego kasacyjnie położona jest na obszarze objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] (plan miejscowy wszedł w życie z dniem 14 stycznia 2013 r.), a zatem przed wejściem w życie noweli rozporządzenia zmieniającej treść § 3 pkt 1. Wówczas obowiązujący przepis przez zabudowę śródmiejską rozumiał zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego śródmieścia, który to obszar stanowi faktyczne lub przewidywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego centrum miasta lub dzielnicy miasta. Zatem do kwalifikowania takiej zabudowy decydujące znaczenie miały charakter zabudowy i rzeczywista funkcja. Zabudowa ta musiała mieć charakter intensywny, to znaczy typowy dla charakteru, wielkości i cech zabudowy danego miasta (np. zgrupowanie zabudowań w wielkomiejskiej aglomeracji jest znacznie większe niż mieście małym lub średnim). Zabudowa musiała znajdować się na obszarze funkcjonalnego śródmieścia, co oznacza, że rozporządzenie odwoływało się nie do kryterium formalnego, lecz do kryterium funkcji zabudowy, która ma faktycznie lub zgodnie z przeznaczeniem planistycznym stanowić centrum miasta lub centrum dzielnicy miasta. Z definicji tej wynika więc szerokie rozumienie zabudowy śródmiejskiej (por. wyroki NSA z: 9 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2442/16, LEX nr 2582409, 24 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1798/20, LEX nr 3609072).
Zdaniem NSA w składzie orzekającym zmiana treści § 3 pkt 1 rozporządzenia wskutek nowelizacji tego aktu prawnego nie wpłynęła na ważność ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], przede wszystkim na rozumienie charakteru zabudowy na terenie śródmieścia. Przepis § 1 ust. 3 uchwały określa, że cały obszar objęty planem "położony jest w Śródmieściu [...]". Uchwałodawca lokalny w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy z daty uchwalania tego aktu planistycznego, w sposób zgodny z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zdecydował więc, że cały obszar objęty planem o powierzchni 71.15 ha, w tym także nieruchomość skarżącego kasacyjnie położona jest w śródmieściu. Pozwalało to Sądowi pierwszej instancji na taką interpretację § 1 ust. 3 w związku z § 9 ust. 3 uchwały, że zabudowa zlokalizowana na obszarze określonym w planie jako śródmieście miasta jest zabudową śródmiejską. Słusznie wsparł się dodatkowo spostrzeżeniem, że zabudowa w przeważającej części tworzy wzdłuż ulic zwarte pierzeje budynków wielorodzinnych, aczkolwiek w otoczeniu planowanej budowy jest "średnio wysoka" (s. 23 uzasadnienia). Określenie w planie miejscowym tego terenu Śródmieściem (pisownia z dużej litery) nie jest jedynie, jak twierdzi się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nawiązaniem do takiego określenia tej części miasta w kontekście historycznym i funkcjonalnym. Dokonany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kierunek wykładni przepisów planu miejscowego jest prawidłowy, stąd nie doszło także do naruszenia § 3 pkt 1 rozporządzenia w brzmieniu po nowelizacji tego przepisu. Wobec powyższego nie zachodzi potrzeba odnoszenia się do twierdzeń skarżącego kasacyjnie o sprzeczności ustaleń odnoszących się do zabudowy śródmiejskiej z postanowieniami zmiany studium z 2014 r. Należy jedynie wskazać, że Sąd pierwszej instancji także odniósł się do tego zagadnienia nie dopatrując się sprzeczności z ustaleniami obecnie obowiązującego studium.
W konsekwencji uprawnione było zaakceptowanie przez Sąd stanowiska, że zakwalifikowanie tej zabudowy jako śródmiejskiej pozwalało na zastosowanie wyjątku od zasady konieczności nasłonecznienia pokoi mieszkalnych w budynkach przez co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 7.00 - 17.00 ograniczając czas nasłonecznienia do 1,5 godziny. Nie sposób nie dostrzec, że wynikająca z § 60 ust. 1 rozporządzenia zasada jest w pełni spełniona (3 godz. nasłonecznienia) w stosunku do lokali nr 1 i 3 budynku nr [...] przy ul. [...], zaś ograniczenie nasłonecznienia (do 2 godz. i 10 min.) w stosunku do lokalu nr 2 w tym budynku ma swoje usprawiedliwienia w treści § 60 ust. 3 rozporządzenia. Kwalifikacja zabudowy jako śródmiejskiej umożliwiała także zmniejszenie odległości, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, o połowę. Tym samym brak podstaw do uznania zasadności zarzutów naruszenia § 13 ust. 4 i § 57 rozporządzenia, w obu wypadkach zgłoszonych w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjnym, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, zgodnie z art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Jednocześnie oddalono wniosek inwestora, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, o zasądzenie od wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, brak podstawy prawnej do orzeczenia w tym zakresie, w szczególności podstawy takiej nie stwarzają art. 203 i art. 204 P.p.s.a.