II OSK 2255/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-09
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęelektrownie wiatroweprawo budowlanekodeks postępowania administracyjnegoudział społeczeństwastwierdzenie nieważnościorgan nadzoru budowlanegoskarga kasacyjnaochrona środowiska

NSA oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych, uznając, że przepis wyłączający udział społeczeństwa w postępowaniu o pozwolenie na budowę ma zastosowanie również do postępowań nadzwyczajnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia na wyrok WSA oddalający skargę na postanowienie GINB o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych. Stowarzyszenie zarzucało naruszenie przepisów K.p.a. i P.b. poprzez niezastosowanie art. 31 K.p.a. i wyłączenie go z udziału w postępowaniu. NSA oddalił skargę, podzielając stanowisko WSA i organów, że art. 28 ust. 3 P.b. wyłączający stosowanie art. 31 K.p.a. do postępowań o pozwolenie na budowę ma zastosowanie również do postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę nie wymagało udziału społeczeństwa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Stowarzyszenia wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). Postanowienie GINB utrzymało w mocy decyzję Wojewody o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ostrowskiego z 2015 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla zespołu elektrowni wiatrowych. Sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 K.p.a. i art. 28 ust. 3 P.b., który wyłącza stosowanie art. 31 K.p.a. w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Sąd podzielił pogląd, że przepis ten ma zastosowanie również do postępowań nadzwyczajnych, takich jak postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, o ile postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę nie wymagało udziału społeczeństwa. W tej sprawie stwierdzono brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko, co wykluczało obowiązek udziału społeczeństwa zgodnie z ustawą środowiskową. Stowarzyszenie w skardze kasacyjnej zarzucało naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym art. 28 ust. 3 P.b. i art. 31 K.p.a., twierdząc, że posiada legitymację czynną do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie braku konieczności udziału społeczeństwa w postępowaniu o pozwolenie na budowę, co skutkowało zastosowaniem art. 28 ust. 3 P.b. i odmową wszczęcia postępowania nieważnościowego. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły skutecznie tej oceny, a część zarzutów procesowych była wadliwie skonstruowana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 28 ust. 3 P.b. ma zastosowanie również do postępowań nadzwyczajnych, takich jak postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę nie wymagało udziału społeczeństwa.

Uzasadnienie

Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi odrębną sprawę procesową, ale dotyczy oceny decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę. Skoro ustawodawca wyłączył stosowanie art. 31 K.p.a. do postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, obejmuje to również postępowanie nieważnościowe, o ile nie zachodzi wyjątek z art. 28 ust. 4 P.b. (wymagający udziału społeczeństwa).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

K.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania w przypadku braku podstaw.

P.b. art. 28 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Wyłączenie stosowania art. 31 K.p.a. w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

K.p.a. art. 31 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Stosowanie art. 31 K.p.a. zostało wyłączone na mocy art. 28 ust. 3 P.b.

P.b. art. 28 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Wyjątek od stosowania ust. 3, gdy postępowanie wymaga udziału społeczeństwa zgodnie z ustawą środowiskową.

ustawa środowiskowa art. 72 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

ustawa środowiskowa art. 88 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Przypadki wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania NSA.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 28 ust. 3 P.b. wyłączający stosowanie art. 31 K.p.a. ma zastosowanie do postępowań nadzwyczajnych w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę nie wymagało udziału społeczeństwa. Postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowych nie wymagało udziału społeczeństwa, ponieważ stwierdzono brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Odrzucone argumenty

Stowarzyszenie posiada legitymację czynną do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, mimo braku obowiązku udziału społeczeństwa w postępowaniu pierwotnym. Decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Naruszenie przepisów K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 156 § 1 pkt 2) i P.b. (art. 28 ust. 3) przez organy i Sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową, a nie materialnoprawną w stosunku do postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Skoro w oparciu o art. 28 ust. 3 P.b. ustawodawca wprost wyłączył stosowanie art. 31 K.p.a. do postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, to obejmuje ono także postępowanie nieważnościowe w sprawie pozwolenia na budowę. Żaden ze sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej nie dotyczy istoty sprawy, tj. co do ocenionego braku istnienia przesłanki z art. 28 ust. 4 P.b.; a po drugie – oceny co do możliwości zastosowania w postępowaniu nieważnościowym art. 28 ust. 3 P.b.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Bąkowski

sędzia

Grzegorz Rząsa

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zastosowania art. 28 ust. 3 P.b. (wyłączenie udziału społeczeństwa) do postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, zwłaszcza w kontekście inwestycji z potencjalnym oddziaływaniem na środowisko."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie pierwotne o pozwolenie na budowę nie wymagało udziału społeczeństwa z powodu braku obowiązku oceny oddziaływania na środowisko.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym, które ma wpływ na możliwość udziału organizacji społecznych w postępowaniach dotyczących inwestycji, zwłaszcza tych o potencjalnym wpływie na środowisko.

Czy organizacje ekologiczne mogą blokować pozwolenia na budowę? NSA wyjaśnia granice udziału społecznego.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2255/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 141/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant Starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 141/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 listopada 2021 r. znak: DOA.7111.302.2021.MMM w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 141/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "GINB", z dnia 2 listopada 2021 r., znak DOA.7111.302.2021.MMM, którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 sierpnia 2021 r., znak: IR-IV.7840.35.2021.13, o odmowie wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a.", postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ostrowskiego z dnia 30 września 2015 r., nr RPA.6740.3.103.2015, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. sp. z o.o. pozwolenia na budowę dla inwestycji "Zespołu elektrowni wiatrowych [...] wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną" – budowa trzech elektrowni wiatrowych, dróg dojazdowych oraz zespołu linii kablowych, złącza kablowo-pomiarowego SN na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], obręb [...] oraz na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...], położonych w miejscowościach K. i G..
Sąd I instancji stwierdził, że słusznie organy wskazały, iż stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", art. 31 § 1 K.p.a., nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę. Wyjątek od powyższej reguły przewiduje art. 28 ust. 4 P.b. Zgodnie z tym przepisem art. 28 ust. 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 ze zm.), zwanej dalej "ustawą środowiskową". Mając to na względzie Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jedynie wtedy, gdy w ramach tego postępowania przeprowadzona jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. A na potrzeby przedmiotowej instancji została wydana przez Burmistrza Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce decyzja z dnia 15 marca 2012 r., znak: RG.7625-14/10, w ramach postępowania dotyczącego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, w której w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej stwierdzono brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla spornego przedsięwzięcia inwestycyjnego, jak i nie zaistniały inne przypadki co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (o jakich mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej).
Zdaniem Sądu, prawidłowo ustalono, że w niniejszej sprawie nie wystąpił żaden z powyższych przypadków, tym samym postępowanie zakończone decyzją Starosty Ostrowskiego z dnia 30 września 2015 r. nie wymagało udziału społeczeństwa w rozumieniu przepisów ustawy środowiskowej. Jak słusznie przyjął organ, tym bardziej więc nie wymaga udziału społeczeństwa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych występują dwa sprzeczne poglądy czy zastosowany przez organ I instancji art. 28 ust. 3 P.b., w myśl którego art. 31 § 1 K.p.a. nie stosuje się w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę, ma zastosowanie także do postępowań nadzwyczajnych wszczynanych przez organ z urzędu, odnoszących się do decyzji w sprawie pozwolenia na budowę.
Zgodnie z jednym z poglądów, zastosowany przez organ I instancji art. 28 ust. 3 P.b. nie ma zastosowania do postępowań nadzwyczajnych wszczynanych przez organ z urzędu, albowiem wyłącza zastosowanie art. 31 K.p.a. jedynie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę prowadzonym w trybie zwykłym. Nie ma niebezpieczeństwa nadużywania przez organizacje społeczne prawa do udziału w postępowaniach o wydanie pozwolenia na budowę w celu ich przedłużania, w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych wszczynanych z urzędu, bowiem rola organizacji społecznej w tych postępowaniach w istocie sprowadza się do zasygnalizowania organowi istnienia kwalifikowanej wady prawnej zaistniałej w postępowaniu zwykłym [pogląd wyrażony w wyroku NSA z 23 października 2015 r., II OSK 386/14].
Natomiast w myśl drugiego poglądu, postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, chociaż wszczęte w trybie nadzwyczajnym, w dalszym ciągu dotyczy postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, i ma do niego zastosowanie art. 28 ust. 3 P.b., wyłączający możliwość zastosowania art. 31 K.p.a. (por. wyroki NSA: z 5 września 2018 r., II OSK 2221/16; z 14 lutego 2018 r., II OSK 972/16).
Sąd podzielił drugi z powyższych poglądów, zaakceptowany przez organy, ponieważ to przepisy Prawa budowlanego także w postępowaniu nieważnościowym decydują o tym w jaki sposób ustala się krąg stron (por. wyroki NSA: z 14 lutego 2018 r., II OSK 972/16; z 5 grudnia 2017 r., II OSK 736/17; z 8 listopada 2017 r., II OSK 392/16; z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1145/15).
Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną sprawę procesową, a nie materialnoprawną w stosunku do postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 16 maja 2017 r., II OSK 2331/15). W postępowaniu nieważnościowym bada się, czy decyzja w sprawie pozwolenia na budowę obarczona jest jedną z wad uzasadniających jej unieważnienie. Tym samym przedmiotem takiej sprawy jest ocena decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę w takim zakresie, w jakim decyzja ta nie narusza prawa materialnego, a więc tych przepisów, które były podstawą wydania pozwolenia na budowę.
Tym samym skoro w oparciu o art. 28 ust. 3 P.b. ustawodawca wprost wyłączył stosowanie art. 31 K.p.a. do postępowań w sprawie pozwolenia na budowę, to obejmuje ono także postępowanie nieważnościowe w sprawie pozwolenia na budowę. Artykuł 28 ust. 3 P.b. dotyczy postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, a nie jedynie w sprawie wydania pozwolenia na budowę.
Dlatego organy w niniejszej sprawie słusznie zastosowały art. 61a K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, Sąd podniósł, że mają one charakter słusznościowy, wskazujący na sytuacje mieszkańców Gminy Nowe Skalmierzyce, lecz nieodnoszący się do przytoczonych przez organy przepisów będących podstawą zaskarżonych rozstrzygnięć. Irrelewantne dla rozstrzygnięcia wydanego w niniejsze sprawie są zarzuty odnoszące się de facto do decyzji Burmistrz Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce w decyzji z 15 marca 2012 r., znak: RG.7625-14/10, o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (np. kwestia braku daty). Winny one być podnoszone wobec ww. decyzji w odrębnym postępowaniu.
Dokonując analizy zarówno zaskarżonego postanowienia organu zażaleniowego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd I instancji uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 K.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, organy, wydając obie sporne postanowienia oparły się na materiale zgromadzonym w sprawie. Organy dokonały również wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, oceniając przy tym w sposób pełny znaczenie i wartość poszczególnych dowodów i argumentów strony dla toczącej się sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sądu uznał, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ odwoławczy poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi przeprowadzenie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zasługuje na aprobatę, zaś postawione zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z organem, uzasadnioną interesem skarżącego.
Ponadto Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi ustawowe określone w przepisie art. 107 § 3 K.p.a., albowiem organ wyraźnie wskazał wszelkie istotne przesłanki zarówno faktyczne, jak i prawne, wyjaśniając przy tym dokładnie ich znaczenie dla skarżącego.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia przepisów postępowania, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyło skarżące Stowarzyszenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 P.b. przez jego ponowne, i w zasadzie bezkrytyczne za organem II Instancji, i to mimo zgłaszanych zarzutów, niewłaściwe niezastosowanie w niniejszej sprawie, prowadzące do błędnego w konsekwencji dalej uznania, iż skarżące Stowarzyszenie nie jest podmiotem na prawach strony uprawnionym do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 września 2015 r., w sytuacji gdy wobec niewątpliwego ekologicznego charakteru rzeczonej organizacji i dalej również, bezsprzecznego w zasadzie charakteru postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jako wymagającego udziału społeczeństwa (i to wbrew błędnym twierdzeniom organu), z uwagi na istotną ingerencję w środowisko, wnioskodawca, jako strona niniejszego postępowania, posiada pełną legitymację czynną do udziału w postępowaniu oraz zainicjowania postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 31 § 1 i 2 K.p.a., przez jego niewłaściwe niezastosowanie w niniejszej sprawie, ponownie za organem II instancji, prowadzące w konsekwencji do niczym nieuzasadnionej odmowy dopuszczenia skarżącego Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, i dalej, utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, z uwagi na brak legitymacji czynnej do występowania z przedmiotowym wnioskiem, a to wobec mylnego uznania, i to w ślad za organem I instancji, iż Stowarzyszenie nie wykazało powiązania przedmiotu postępowania z jego celami statutowymi oraz istnieniem interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, w sytuacji gdy po stronie skarżącego – Stowarzyszenia jako organizacji społecznej, zaistniały wszystkie przesłanki uzasadniające jej udział w postępowaniu, a w konsekwencji posiada ona legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jak wyżej, co czyni wydane przez Sąd orzeczenie za całkowicie błędne;
- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niewłaściwe niezastosowanie w niniejszej sprawie, prowadzące w konsekwencji, do uznania niczym nieuzasadnionej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę przez organ II instancji za prawidłową, w sytuacji gdy rzeczowa decyzja, jako wydana z ewidentnym rażącym naruszeniem prawa jawi się, jako bezwzględnie nieważna;
- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez ich niewłaściwe niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy, istotnych dla wydania prawidłowego i finalnego rozstrzygnięcia w sprawie, i tym samym de facto, zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego w sprawie, zmierzającego do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym dotyczących, głównie, kwestii związanych z charakterem postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, jako wymagającego udziału społeczeństwa w rozumieniu art. 28 ust. 3 P.b.;
- art. 141 § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegające na lakonicznym i skrajnie skromnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które w obecnej postaci, aktualnie, nie tylko nie odpowiada, w pełni, wymogom stawianym w tym zakresie ustawą, w tym niewskazującym, w sposób jednoznaczny, podstaw leżących u przyjęcia uznania braku interesu prawnego po stronie skarżącego, skutkujących, w swej konsekwencji, odrzuceniem wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi, bez uwzględnienia całokształtu indywidualnych okoliczności stanu faktycznego, co łącznie, w konsekwencji swej, uniemożliwia, aktualnie, przeprowadzenie skutecznej kontroli instancyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji niewadliwie ocenił, bo z powołaniem się na istniejące poglądy orzecznicze, że skarżące Stowarzyszenie nie może na podstawie art. 31 K.p.a. domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Przywołany art. 28 ust. 3 P.b. przewiduje, że art. 31 K.p.a. nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Taka ocena jest o tyle zasadna, że w skardze kasacyjnej w istocie nie wykazano, czy zachodziły prawne przesłanki do zastosowania art. 28 ust. 4 P.b. W myśl tego przepisu w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie stosuje się m.in. art. 28 ust. 3 P.b., czyli przepisu wyłączającego stosowanie art. 31 K.p.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy, w wyniku uwzględnienia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. (z których wynika zasada prawdy obiektywnej), pojawiły się zaś argumenty wskazujące, że po pierwsze, w decyzji z dnia 15 marca 2012 r., znak: RG.7625-14/10, wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce stwierdzono brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla spornego przedsięwzięcia inwestycyjnego; a po drugie – nie zaistniały inne przypadki co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (o jakich mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej).
Tej oceny skutecznie nie podważono w skardze kasacyjnej, co oznacza, że nie wykazano aby w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagany był udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jest wręcz przeciwnie, w stosownym postępowaniu wprost stwierdzono, że brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla spornego przedsięwzięcia inwestycyjnego. To był zasadniczo jedyny argument, który przemawiał w ocenie Sądu I instancji na oceną zaskarżonego postanowienia jako legalnego, a nie – jak podnosi się w skardze kasacyjnej – jakoby w niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało powiązania przedmiotu postępowania z jego celami statutowymi oraz istnieniem interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Wręcz przeciwnie Sąd I instancji ocenił, że w świetle zapisów regulaminu Stowarzyszenia, strona skarżąca jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej i tak też stwierdziły organy obu instancji.
A zatem w żadnym razie skarżące Stowarzyszenie nie może skutecznie podważyć zaskarżonego wyroku swoimi celami statutowymi jako organizacji ekologicznej, które to cele nie były w sprawie kwestionowane ani przez Sąd I instancji, ani organy administracyjne. Dla odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego z wniosku Stowarzyszenia kluczowe okazało się to, że postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę ww. inwestycji nie wymagało udziału społeczeństwa z uwagi na stwierdzony uprzednio brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla spornego przedsięwzięcia inwestycyjnego. W skardze kasacyjnej nie wykazano aby co do przedmiotowej inwestycji w jakiejś jej części została przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko. Zamiast tego zarzuty skargi kasacyjnej skupiają się na innych zagadnieniach, za pomocą których nie można skutecznie podważyć oceny zawartej w zaskarżonym wyroku, jak np. cele statutowe Stowarzyszenia. Ponadto samo subiektywne twierdzenie Stowarzyszenia, że inwestycja ingeruje w środowisko nie jest wystarczające w świetle art. 28 ust. 4 P.b. Jeżeli już ostateczną decyzją przesądzono, że nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, to nie można gołosłownie twierdzić, że jest inaczej. Decyzja administracyjna, która wchodzi do obrotu prawnego, kształtuje stan prawny dopóty dopóki nie zostanie wyeliminowania z obrotu prawnego.
Dlatego w związku z ww. decyzją stwierdzającą brak konieczności przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla spornego przedsięwzięcia inwestycyjnego istnieją podstawy do oceny, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z postępowaniem w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej. Brak zaś przesłanki z art. 28 ust. 4 P.b. oznacza, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 28 ust. 3 P.b., zgodnie z którym przepisu art. 31 K.p.a. nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Tym samym organy uprawnione były do zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. i odmowy wszczęcia na wniosek skarżącego Stowarzyszenia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę z 2015 r.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokładnie wyjaśnił z jakich merytorycznych względów zaskarżone postanowienie GINB odpowiada prawu, co nie pozwala na przyjęcie aby w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W tym miejscu należy zauważyć, że żaden ze sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej nie dotyczy istoty sprawy, tj. po pierwsze, co do ocenionego braku istnienia przesłanki z art. 28 ust. 4 P.b.; a po drugie – oceny co do możliwości zastosowania w postępowaniu nieważnościowym art. 28 ust. 3 P.b. Oceny Sądu I instancji w tym zakresie nie podważają skutecznie zarzuty skargi kasacyjnej, o czym wyżej była mowa, jak i zarzut skargi kasacyjnej wskazujący, że decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z "rażącym naruszeniem prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W ogólności tego rodzaju ocena w niniejszej sprawie możliwa byłaby dopiero po wszczęciu postępowania nieważnościowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a zaskarżone postanowienie GINB dotyczyło wyłącznie oceny, czy zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania niewżnościowego na wniosek Stowarzyszenia jako organizacji ekologicznej. Nadto żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie odnosi się do jednostki redakcyjnej "art. 61a § 1 K.p.a.", a więc przepisu, który stanowił podstawę prawną do wydania postanowienia odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ostrowskiego z dnia 30 września 2015 r., nr RPA.6740.3.103.2015.
Dlatego wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 28 ust. 3 P.b.; art. 31 § 1 i 2 K.p.a.; art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.; art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.; art. 141 § 4 i art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw, a poza tym część zarzutów naruszenia prawa procesowego została wadliwie skonstruowana. Należy wskazać, że Sądy Administracyjne nie orzekają na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, nie mógł bezpośrednio naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Formułując w tym zakresie zarzuty naruszenia prawa procesowego wymagane było powiązanie w skardze kasacyjnej przepisów K.p.a. z odpowiednimi przepisami p.p.s.a. W innym wypadku tak sformułowane zarzuty, jako błędnie sformułowane, nie podlegają uwzględnieniu. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny – kierując się zasadą prawną wyrażoną w uchwale tegoż Sądu o sygn. akt I OPS 10/09, która nie zwalnia Naczelnego Sądu Administracyjnego od odniesienia się do podniesionej w skardze kasacyjnej, a więc i w jej uzasadnieniu argumentacji, także oceniając podniesioną w skardze kasacyjnej argumentację ocenił jako nieskuteczną, o czym wyżej była mowa.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI