II OSK 2246/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. W. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę na decyzję o wymeldowaniu z pobytu stałego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, twierdząc, że opuszczenie lokalu na skutek działania organów państwowych (umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym) nie jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem. NSA podkreślił, że choć dobrowolność opuszczenia lokalu jest istotna, to w tym przypadku skarżący od 2019 r. przebywał w zakładzie psychiatrycznym, utracił tytuł prawny do lokalu, a perspektywa powrotu była niepewna (leczenie do lipca 2024 r.). Sąd uznał, że brak faktycznego pobytu, utrata tytułu prawnego i brak obiektywnych możliwości powrotu uzasadniają wymeldowanie, nawet jeśli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz spowodowane zgodnymi z prawem działaniami państwa. Skargę kasacyjną oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wymeldowaniu w sytuacjach nietypowych, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek działań państwa, a następnie osoba utraciła tytuł prawny do lokalu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie przymusowe opuszczenie lokalu połączone jest z utratą tytułu prawnego i długotrwałym brakiem możliwości powrotu. Nie jest to standardowa sytuacja braku dobrowolności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opuszczenie lokalu na skutek przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, będącego wykonaniem środka zabezpieczającego, może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisów o wymeldowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opuszczenie lokalu na skutek zgodnych z prawem działań państwa (np. umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym) nie jest dobrowolnym opuszczeniem, jednakże nie wyklucza to możliwości wymeldowania, jeśli spełnione są inne przesłanki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć dobrowolność opuszczenia lokalu jest istotna, to w sytuacji, gdy osoba przymusowo opuściła lokal, a następnie utraciła do niego tytuł prawny i nie ma obiektywnych możliwości powrotu, wymeldowanie jest uzasadnione. Długotrwały brak faktycznego pobytu i brak perspektyw powrotu decydują o tym, że zameldowanie nie odzwierciedla już rzeczywistego pobytu.
Czy utrata tytułu prawnego do lokalu oraz długotrwałe przebywanie w zakładzie psychiatrycznym, nawet jeśli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, uzasadniają wymeldowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, utrata tytułu prawnego do lokalu i brak obiektywnych możliwości powrotu, w połączeniu z długotrwałym brakiem faktycznego pobytu, uzasadniają wymeldowanie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że brak przebywania w miejscu zameldowania, połączony z brakiem tytułu prawnego i brakiem obiektywnej możliwości powrotu, uprawnia do orzeczenia o wymeldowaniu w celu doprowadzenia do zgodności faktycznego miejsca pobytu z miejscem rejestracji.
Przepisy (12)
Główne
u.e.l. art. 35
Ustawa o ewidencji ludności
Organ wydaje decyzję o wymeldowaniu, gdy obywatel polski opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie wymeldowanie łączy się z dobrowolnością opuszczenia, ale nie jest to przesłanka ustawowa i nie w każdym przypadku ma znaczenie.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania art. 141 § 4 do uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod uwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego.
P.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania art. 141 § 4 do postępowania przed NSA.
P.p.s.a. art. 250
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Właściwość sądu w zakresie orzekania o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu.
P.p.s.a. art. 258-261
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
k.k.w. art. 203 § § 1 i 2
Kodeks karny wykonawczy
Dotyczy stosowania środków zabezpieczających.
k.k.w. art. 93b § § 1 oraz § 2
Kodeks karny wykonawczy
Dotyczy stosowania środków zabezpieczających.
u.e.l. art. 25 § ust. 1
Ustawa o ewidencji ludności
Zameldowanie odzwierciedla rzeczywisty pobyt.
u.e.l. art. 27 § ust. 1
Ustawa o ewidencji ludności
Obowiązek meldunkowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata tytułu prawnego do lokalu przez skarżącego. • Długotrwałe przebywanie skarżącego w zakładzie psychiatrycznym od 2019 r. • Brak obiektywnych możliwości powrotu skarżącego do lokalu. • Niezgodność zameldowania z rzeczywistym pobytem skarżącego.
Odrzucone argumenty
Opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz nastąpiło na skutek działania organów państwowych (umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym).
Godne uwagi sformułowania
nie wpisuje się w standardowy schemat, gdzie brak dobrowolności opuszczenia lokalu [...] mógłby stanowić argument za nieorzekaniem przez organ o jego wymeldowaniu. • dobrowolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie. • jeżeli więc opuszczenie lokalu przez daną osobę było spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek wymeldowania kwestia dobrowolności nie może być brana pod uwagę. • nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez wiele lat nie zamieszkuje.
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący
Tomasz Zbrojewski
członek
Jan Szuma
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wymeldowaniu w sytuacjach nietypowych, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek działań państwa, a następnie osoba utraciła tytuł prawny do lokalu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie przymusowe opuszczenie lokalu połączone jest z utratą tytułu prawnego i długotrwałym brakiem możliwości powrotu. Nie jest to standardowa sytuacja braku dobrowolności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów meldunkowych w nietypowych sytuacjach życiowych, gdzie działania państwa wpływają na status prawny obywatela. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i dla osób zainteresowanych prawami obywatelskimi.
“Czy przymusowe leczenie psychiatryczne może prowadzić do utraty miejsca zameldowania?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.