II OSK 1806/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA dotyczący przewlekłości postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt, uznając, że przepisy zawieszające bieg terminów dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i zasądził odszkodowanie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, uznając, że przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100c i 100d) zawieszające bieg terminów dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. W związku z tym, w okresie obowiązywania tych przepisów, nie można stwierdzić przewlekłości postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy dla H. C. WSA zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 60 dni, stwierdził rażące naruszenie prawa i zasądził odszkodowanie. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów P.p.s.a. w związku z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy, argumentując, że przepisy te wyłączają możliwość stwierdzenia przewlekłości i zasądzenia sumy pieniężnej w określonych okresach. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do skargi kasacyjnej. Kluczową kwestią była wykładnia art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które zawieszają bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt. NSA ugruntował stanowisko, że przepisy te dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, co wynika z analizy językowej i celu wprowadzenia tych regulacji. W związku z tym, w okresie obowiązywania tych przepisów, nie można stwierdzić przewlekłości postępowania, a skarga na przewlekłość powinna zostać oddalona. WSA błędnie zinterpretował przepisy, co doprowadziło do uchylenia jego wyroku i oddalenia skargi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przepisy te dotyczą wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i okoliczności przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadnienie
Wykładnia językowa przepisów, analiza celu ich wprowadzenia oraz kontekst innych regulacji ustawy wskazują, że ustawodawca chciał objąć nimi wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zawiesza bieg terminów załatwiania spraw dotyczących m.in. zezwoleń na pobyt czasowy.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, NSA rozpoznaje skargę, jeżeli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.
P.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.
P.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia sumy pieniężnej od organu.
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c § ust. 3 pkt 1 i 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyłącza stosowanie przepisów o bezczynności organu i zasądzaniu sum pieniężnych w określonym okresie.
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zaprzestanie czynności lub opóźnienie w ich dokonywaniu nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100d § ust. 3 pkt 1 i 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyłącza stosowanie przepisów o bezczynności organu i zasądzaniu sum pieniężnych w określonym okresie.
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100d § ust. 4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Zaprzestanie czynności lub opóźnienie w ich dokonywaniu nie może być podstawą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
P.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.o.c. art. 3 § pkt 2
Ustawa o cudzoziemcach
Definicja cudzoziemca.
u.o.c. art. 112a § ust. 1
Ustawa o cudzoziemcach
Termin wydania decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
u.o.c. art. 112a § ust. 2 pkt 2
Ustawa o cudzoziemcach
Moment rozpoczęcia biegu terminu wydania decyzji.
u.o.c. art. 112a § ust. 2 pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
Moment rozpoczęcia biegu terminu wydania decyzji.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja przewlekłości postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. W okresie obowiązywania art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie można stwierdzić przewlekłości postępowania administracyjnego w sprawach objętych tymi przepisami.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Przepisy art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Anna Szymańska
członek
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz zasady stwierdzania przewlekłości postępowania administracyjnego w okresie ich obowiązywania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i może być mniej relewantne po wygaśnięciu lub zmianie tych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii wykładni przepisów specustawy ukraińskiej i jej wpływu na postępowania administracyjne dotyczące wszystkich cudzoziemców, co ma szerokie implikacje praktyczne.
“Specustawa ukraińska: Czy dotyczy tylko Ukraińców? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1806/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-08-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Anna Szymańska Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 Sygn. powiązane I SAB/Wr 410/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-02-27 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SAB/Wr 410/23 w sprawie ze skargi H. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla punkt I, II, III, IV i VI zaskarżonego wyroku i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 410/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi H. C. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy: I. stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 650 zł (sześćset pięćdziesiąt złotych); V. dalej idącą skargę oddalił, VI. zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną wniósł Wojewoda Dolnośląski podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § la i art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 4 w zw. z art. 100c ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167) poprzez stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ z rażącym naruszeniem prawa i przyznanie stronie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w sytuacji, gdy zgodnie z art. 100c ust. 4 wskazanej wyżej ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z art. 100c ust. 3 pkt 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa; 2. art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 a i art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 4 w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167) poprzez stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ z rażącym naruszeniem prawa i przyznanie stronie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w sytuacji, gdy zgodnie z art. 100d ust. 4 wskazanej wyżej ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy w okresie do dnia 4 marca 2024 r. (obecnie do dnia 30 czerwca 2024 r.) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Wojewodę Dolnośląskiego ma usprawiedliwione podstawy. Zasadniczą kwestią, stanowiącą oś sporu pomiędzy organem a skarżącą jest określenie zakresu podmiotowego stosowania przepisu art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ww. ustawa, a dokładniej jej art. 100c ust. 1 doprowadził czasowo do tego, że w okresie od wejścia w życie tego przepisu, tj. 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Artykuł 100c został dodany do tej ustawy nowelizacją z 8 kwietnia 2022 r. (art. 1 pkt 44), z mocą obowiązującą od 15 kwietnia 2022 r. (art. 33 pkt 2 ustawy zmieniającej). Ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych. Przepis końcowy – art. 33 przewiduje co do zasady, że ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., ze wskazanymi jednak wyjątkami, w tym z wskazanym wyżej wyjątkiem odnoszącym się do art. 100c. Ponieważ w omawianym przepisie nie został wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia art. 100c w życie, tj. 15 kwietnia 2022 r. Na mocy nowelizacji z 13 stycznia 2023 r. został wprowadzony do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – art. 100d będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów – do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r., a później do 30 czerwca 2024 r. a następnie do 30 września 2025 r. Przepis art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przedłużył więc w istocie do 24 sierpnia 2023 r., a aktualnie do 30 września 2025 r. (wedle ostatniej nowelizacji, zmieniono nin. ustawą z dnia 1 lipca 2024 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2024 r. – do dnia 30 września 2025 r.) obowiązywanie określonych w art. 100c zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. Umiejscowienie w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa regulacji dotyczącej nierozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów w sprawach wymienionych art. 100c i art. 100d w praktyce budzi spory i wątpliwości – także w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, czy przepisy art. 100c i art. 100d ww. ustawy mają zastosowanie tylko do cudzoziemców będących obywatelami Ukrainy, którzy opuścili terytorium tego państwa w związku z wojną, czy też do wszystkich cudzoziemców. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, które w pełni podziela także NSA orzekający w niniejszej sprawie, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (zob. wyroki NSA: z 13.02.2024 r. II OSK 2362/23; z 7.05. 2024 r., II OSK 1286/23; z 8.05.2024 r., II OSK 1551/23; z 16.05.2024 r., II OSK 2424/23, z 25 lipca 2024 r., II OSK 512/24). Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, analiza literalna brzmienia art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa powinna być zestawiona z celem wprowadzenia tego przepisu. Wykładnia omawianej regulacji – wbrew zasadom techniki prawodawczej określonym w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283) – nie może opierać się wyłącznie na jej umiejscowieniu w konkretnym akcie prawnym. Na etapie prac legislacyjnych wprost wyrażono bowiem stanowisko, że pomimo zawarcia w akcie prawnym dotyczącym określonej sytuacji faktycznej odnoszącej się do agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, przepisy dodane do ustawy o pomocy mają jednak dotyczyć wszystkich cudzoziemców. Przyczyną wprowadzenia takiego przepisu była ówczesna trudna sytuacja wojewodów i umożliwienie im, poprzez zawieszenie biegu terminów, rozpatrzenie w rozsądnych terminach toczących się spraw (zob. pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 111 z 7 kwietnia 2022 r. – na stronach sejmowych). Oznacza to, że celem ustawodawcy było niewątpliwie wprowadzenie rozwiązań regulujących bieg terminów określonych kategorii spraw dotyczących wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy objętych ustawą z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Abstrahując od kwestii celu wprowadzenia omawianego przepisu oraz pomijając prawidłowość zastosowania się do zasad techniki prawodawczej, na przyjętą wykładnię art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wskazuje także wykładnia językowa wynikająca z ich odczytania w kontekście innych przepisów tej ustawy. Przede wszystkim w przepisach tych mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego obywatelstwa, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją z 8 kwietnia 2022 r. art. 100a, w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. U.E. L 71 z 4.3.2022, str. 1-6), czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawiera art. 100c oraz art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy. Takie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jak przedstawione wyżej jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczy przepis art. 100c i 100d ww. ustawy. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć należy, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczą wyłącznie osób przybyłych do RP w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy cudzoziemców, którzy z istoty nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o zamiarze ustawodawcy, aby objąć tym przepisem wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium RP. Z powyższych przyczyn status cudzoziemca ze względu na obywatelstwo i okoliczności przybycia na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Omawiane przepisy dotyczą bowiem każdego cudzoziemca w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, który inicjuje jedno z postępowań (udzielenia, zmiany, cofnięcia zezwolenia) wymienionych w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy. Oznacza to, że Sąd I instancji naruszył ww. przepisy poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie w niniejszej sprawie dotyczącej przewlekłości. W konsekwencji doszło do naruszenia wskazywanych we wniesionym środku odwoławczym przepisów art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 P.p.s.a. poprzez wadliwe stwierdzenie przewlekłości, oceny tejże przewlekłości jako rażąco naruszającej prawo oraz przyznania skarżącej cudzoziemce sumy pieniężnej. Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się usprawiedliwione. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, lecz termin ten biegnie od dnia, w którym cudzoziemiec m.in. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione (art. 112a ust. 2 pkt 2) lub złożył inne wymagane dokumenty i oświadczenia (art. 112a ust. 2 pkt 3). Przedmiotowy wniosek cudzoziemka złożyła w okresie obowiązywania art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy zaś w dniu orzekania przez WSA we Wrocławiu z kolei obowiązywał art. 100d tej ustawy. Uwzględniając zatem aktualny stan prawny, w tym obowiązywanie art. 100d ww. ustawy, termin na rozpatrzenie wniosku cudzoziemki nie zaczął swojego biegu, co wyklucza możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu przewlekłości organu administracji. Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny zasadności skargi na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). Przewlekłość odnosi się zatem do sposobu załatwienia sprawy. Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku (w okresie, w którym nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminu dla załatwienia takiej sprawy) oraz datę wyrokowania stwierdzić należało, że zaprzestanie czynności czy dokonywanie ich z opóźnieniem nie mogło stanowić przesłanki do wywiedzenia skargi na przewlekłość (art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 specustawy ukraińskiej). Nie oznacza to jednak, że przepisy te mogą być traktowane jako przeszkoda do merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny sprawy zarzucanej organowi bezczynności lub przewlekłości. Sprawa opieszałości organu w sensie procesowym nadal bowiem istnieje. Brak podstawy wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, o jakiej mowa w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 omawianej ustawy należy wiązać z niemożnością wydania orzeczenia stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku uznania, że w sprawie znajdują zastosowanie art. 100c ust. 1 lub art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy (vide wyrok NSA z 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 638/23). Taka skarga podlega zatem oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zgodnie z art. 188 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W realiach tej sprawy ww. przepis znajdował zastosowanie albowiem z przedstawionych względów skarga cudzoziemki zawierająca wnioski o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości oraz że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa a także zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., była nieuzasadniona i powinna zostać oddalona. Z powyższych względów, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy, jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI