II OSK 224/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-11-04
NSAnieruchomościWysokansa
grunty leśnewyłączenie z produkcjinależnośćopłatyochrona gruntówpostępowanie administracyjneprawo leśnenieruchomości

NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, potwierdzając, że obowiązek uiszczenia należności za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji powstaje od dnia faktycznego wyłączenia, a nie od daty wydania decyzzy zezwalającej.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zakresie momentu powstania obowiązku uiszczenia należności za trwałe wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, uznając, że obowiązek ten powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntu, a nie od daty wydania decyzji zezwalającej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że obowiązek ten powstaje od dnia faktycznego rozpoczęcia innego niż leśne użytkowanie gruntu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu zezwalającą na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych. Spór dotyczył momentu powstania obowiązku uiszczenia należności za wyłączenie gruntu. Organ administracji twierdził, że obowiązek ten powstaje od dnia, w którym decyzja zezwalająca stała się ostateczna, podczas gdy WSA uznał, że obowiązek ten powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, zgodnie z definicją zawartą w ustawie. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, czyli rozpoczęcia innego niż leśne użytkowanie. Dopiero po faktycznym wyłączeniu gruntu organ może wydać decyzję ustalającą wysokość należności i termin jej uiszczenia, zgodnie z art. 12 ust. 13 ustawy. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia prawa procesowego (art. 141 § 4 p.p.s.a.) i materialnego (art. 12 ust. 13 ustawy), uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające i prawidłową interpretację przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, a nie od daty wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych definiuje 'wyłączenie z produkcji' jako rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntu. Obowiązek uiszczenia należności jest związany z tym faktycznym użytkowaniem, a decyzja zezwalająca ma charakter informacyjny co do przyszłych obowiązków. Dopiero po faktycznym wyłączeniu organ ustala wysokość należności i termin płatności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o.g.r.l. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

u.o.g.r.l. art. 12 § 13

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Określa termin uiszczenia należności, który jest powiązany z wydaniem decyzji ustalającej wysokość należności, po faktycznym wyłączeniu gruntu.

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Wyłączenie z produkcji gruntów leśnych może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej.

u.o.g.r.l. art. 11 § 1a

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

W decyzji zezwalającej określa się obowiązki związane z wyłączeniem, co ma charakter informacyjny.

u.o.g.r.l. art. 4 § 11

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja 'wyłączenia gruntów z produkcji' jako rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek uiszczenia należności za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji powstaje od dnia faktycznego wyłączenia, a nie od daty wydania decyzji zezwalającej.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe uzasadnienie wyroku WSA. Zarzut naruszenia art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niewłaściwe zastosowanie (interpretacja organu).

Godne uwagi sformułowania

Wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji Określenie w decyzji ma jedynie funkcję informacyjną

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Rafał Wolnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja momentu powstania obowiązku uiszczenia należności za trwałe wyłączenie gruntu leśnego z produkcji oraz relacji między decyzją zezwalającą a faktycznym wyłączeniem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na cele nierolnicze i nieleśne na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowego związanego z wyłączeniem gruntów, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i inwestorów. Interpretacja momentu powstania obowiązku ma praktyczne znaczenie.

Kiedy naprawdę musisz zapłacić za wyłączenie gruntu leśnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 9954,83 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 224/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1199/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-10-03
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant: sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1199/14 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1199/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę P. Sp. z o.o. z siedzibą w P., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, zwanego dalej "Dyrektorem Generalnym", z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, zwanego dalej "Dyrektorem Regionalnym", w S. z dnia [...] września 2013 r., nr [...], w zakresie punktu II i III, w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Regionalny, na wniosek ww. Spółki, w pkt I zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0890 ha (cała powierzchnia działki), o typie siedliskowym bór świeży (Bśw), nie będących lasami ochronnymi, stanowiących własność tej Spółki, stanowiących działkę ewidencyjną nr [...], w obrębie ewidencyjnym 0007 Pogorzelica, gmina Rewal, powiat gryficki, woj. zachodniopomorskie, przeznaczonych pod zabudowę rekreacyjną; w pkt II ustalił: 1) należność – z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych wymienionych w punkcie I, stanowiącą równowartość 53,4 m³ drewna, co przy obowiązującej cenie 1 m³ ogłoszonej w Monitorze Polskim z dnia 19 października 2012 r., poz. 788, stanowi 9954,83 zł; 2) opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji wskazanych w punkcie I, stanowiącą 10% należności, tj. równowartość 5,34 m³ drewna pomnożonych przez cenę 1 m³ drewna, ogłaszaną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim za III kwartał roku poprzedzającego wniesienie opłaty, po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji. O wysokości opłaty rocznej w danym roku wyrażonej w jednostkach pieniężnych wnioskodawca będzie powiadamiany odrębnymi pismami (notami); w pkt III nie ustalił jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu.
Organ I instancji wskazał również, że należność uiszcza się w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (niezależnie od tego czy doszło do wyłączenia gruntu leśnego z produkcji); zaś opłatę roczną w wysokości wyliczonej w sposób określony w pkt II.2 uiszcza się przez dziesięć kolejnych lat (od chwili wyłączenia gruntów z produkcji), w terminie do 30 czerwca każdego roku.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Generalny utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał na art. 12 ust. 1 i 13 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1205), z których wynikają stosowne obowiązki, a także dochodzi do zbiegu ww. przepisów. Wyjaśnił, że problem zbiegu przepisów rozwiązuje się przez wykładnię systemową, której jedna z dyrektyw stanowi, że przepis szczególny uchyla przepis ogólny (lex specialis derogat legi generali). Za przepis szczególny uważa się ten, który dotyczy mniejszego zakresu spraw niż inny przepis będący w zbiegu, zwany przepisem ogólnym. Ponadto, jeżeli przepisy będące w zbiegu znajdują się w tym samym akcie normatywnym uważa się, że przepis występujący w dalszej części aktu jest przepisem szczególnym względem przepisu umieszczonego przed nim. Przepis ust. 1 dotyczy należności, opłat rocznych i jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu, a przepis ust. 13 – tylko należności, a więc ma mniejszy zakres. Ponadto przepis ust. 13 występuje po ust. 1, a więc w dalszej części aktu. Powyższe wskazuje na to, że przepis ust. 13 jest wobec ust. 1 przepisem szczególnym, i jako przepis szczególny ma pierwszeństwo przed ust. 1, tj. w tym zakresie uchyla jego stosowanie. Zatem obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia, w którym decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji stała się ostateczna, a termin płatności wynosi 60 dni.
Organ odwoławczy uznał również, że sentencja decyzji organu I instancji stwierdza w pkt b, że opłatę roczną w wysokości w sposób określony w pkt II.2 uiszcza się przez dziesięć kolejnych lat (od chwili wyłączenia gruntów z produkcji), w terminie do 30 czerwca każdego roku. Organ I instancji nie ustalił więc obowiązku uiszczania opłat rocznych od daty, w której decyzja stała się ostateczna, lecz od chwili wyłączenia gruntów z produkcji.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ww. Spółka, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 1 i 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez zawarcie w decyzji wyłączeniowej żądania uiszczenia od daty, w której decyzja stała się ostateczna oraz zastosowania niewłaściwego sposobu ustalania wielkości należności. Skarżąca wskazała również na wątpliwości zakwalifikowania terenu o powierzchni 0,0890 ha, a zatem powierzchni mniejszej niż 0,10 ha, jako lasu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1199/14, uwzględniając skargę wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ww. ustawy wyłączenie z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne określa się obowiązki związane z wyłączeniem – art. 11 ust. 1a ww. ustawy. Na zakres tych obowiązków wskazuje art. 12 ust. 1, zgodnie z którym osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W dalszych ustępach art. 12 uregulowane zostały szczegółowe zasady obliczania i ponoszenia tych obciążeń. Samo pojęcie "wyłączenia gruntów z produkcji" zostało zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt 11 ww. ustawy i oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. A zatem wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która zgodnie z art. 11 ust. 1 może nastąpić tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Treść art. 11 ust. 1a ww. ustawy, mówiąca o określeniu w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych obowiązków związanych z wyłączeniem, oznacza tylko tyle, że w decyzji tej należy wymienić, które z obowiązków wskazanych w art. 12 ust. 1 będą obciążały adresata tej decyzji.
W ocenie Sądu, wywiązanie się z nałożonych obowiązków powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji i złożeniu oświadczenia zgodnie z drukiem stanowiącym załącznik nr 2 do decyzji organu I instancji, organ wyda decyzję ustalającą wysokość należności i opłaty rocznej oraz ewentualnie jednorazowego odszkodowania w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, dokonując wyliczeń zgodnie z poszczególnymi ustępami art. 12 ww. ustawy. Jednocześnie w decyzji tej organ ustali zgodnie z art. 12 ust. 13 termin uiszczenia ustalonej należności oraz zgodnie z art. 12 ust. 14 termin uiszczenia opłaty rocznej za dany rok.
W wytycznych Sąd wskazał, że skoro organ I instancji udzielił skarżącej Spółce zezwolenia na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0890 ha, to obecnie w nawiązaniu do tej decyzji wyda decyzję, w której określi zakres obowiązków strony związanych z tym wyłączeniem. Następnie po faktycznym wyłączeniu gruntów leśnych wskazanych w decyzji z dnia [...] września 2013 r. z produkcji, wyda decyzję ustalającą wysokość poszczególnych obowiązków i termin ich uiszczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; oraz zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez uchylenie się od przedstawienia podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, przez co sporządzone uzasadnienie ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i nie odnosi się w ogóle do argumentacji prawnej organu, co w konsekwencji całkowicie uniemożliwia kontrolę zaskarżonego orzeczenia.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ww. Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut naruszenia prawa procesowego dotyczący art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak naruszeń w tym zakresie determinuje bowiem możliwość rozpoznania zarzutu naruszenia prawa materialnego. Tym bardziej jeżeli zarzuca się, że uzasadnienie wyroku nie spełnia standardów, o jakich mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a więc gdy wypowiedź Sądu I instancji nie jest kompletna.
Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji wskazał na jakiej podstawie prawnej podjął rozstrzygnięcie, a mianowicie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z przeprowadzonym wywodem prawnym dotyczącym art. 11 ust. 1 i 1a, art. 12 ust. 1, 13 i 14 oraz art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także wyjaśnił, że wyłączenie gruntów leśnych z produkcji jest czynnością faktyczną, a w decyzji wyłączającej z produkcji gruntów leśnych należy wymienić, które z obowiązków wskazanych w ustawie będą obciążały adresata tej decyzji; zaś wywiązanie się z nałożonych obowiązków powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W tym zakresie Sąd I instancji dokonał odmiennej wykładni przepisów ww. ustawy, co – w sytuacji gdy przytoczono stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia wyroku zwięźle przywołującego stan sprawy – nie wymagało już powtórzenia w części uzasadnienia wyroku przedstawiającej merytoryczną ocenę Sądu I instancji w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko organu, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto wskazania co do dalszego postępowania.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niezastosowanie wskazania wymaga, że Sąd I instancji wyrażając swoje stanowisko zastosował art. 12 ust. 13 ww. ustawy. Wskazał w jakich okolicznościach, w jego ocenie, przepis ten ma zastosowanie. Przepis ten dotyczy bowiem terminu w jakim powinna być uiszczana należność za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Sąd wyraźnie wyjaśnił w jakich okolicznościach ten przepis ma zastosowanie. A mianowicie wskazał, że "wywiązanie się nałożonych obowiązków powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji i złożeniu oświadczenia zgodnie z drukiem stanowiącym załącznik nr 2 do decyzji organu I instancji z dnia 26 września 2013 r., organ wyda decyzję ustalającą wysokość należności i opłaty rocznej oraz ewentualnie jednorazowego odszkodowania w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, dokonując wyliczeń zgodnie z poszczególnymi ustępami art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Jednocześnie w decyzji tej organ ustali zgodnie z art. 12 ust. 13 termin uiszczenia ustalonej należności (...)". W przedstawionym powyżej wywodzie Sąd I instancji wskazał na określoną kolejność podejmowanych działań przez organ w sytuacji gdy organ wydał decyzję o wyłączeniu z produkcji gruntu leśnego. Wynika to z tego, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej art. 12 ust. 13 nie stanowi normy szczególnej względem art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Przepisy te dotyczą bowiem różnych kwestii. Artykuł 12 ust. 1 dotyczy powstania obowiązku uiszczenia należności w związku z wyłączeniem z produkcji gruntu leśnego, który jak wynika z treści tego przepisu powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji; zaś art. 12 ust. 13 dotyczy terminu w jakim taka należność powinna zostać uiszczona przez podmiot, który uzyskał decyzję o wyłączeniu z produkcji gruntu leśnego, a więc wymagalności w spełnieniu ww. obowiązku. Skoro ustawa wiąże powstanie obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji leśnej, to w typowej sytuacji wystąpienia przez określony podmiot z wnioskiem o wyłączenie gruntu z produkcji, tj. w sytuacji gdy nie doszło jeszcze do rozpoczęcia innego niż leśne użytkowania gruntu, taki obowiązek powstaje nie w momencie wydania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji lecz od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W tym zakresie Sąd I instancji trafnie przywołał legalną definicję "wyłączenia gruntów z produkcji" zawartą w art. 4 pkt 11 ww. ustawy. Co innego gdy doszło do faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji przed uzyskaniem decyzji w tym przedmiocie. Na określoną kolejność w tym zakresie wskazuje treść art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten posługuje się pojęciem "uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji". Przepis ten nie posługuje się zatem pojęciem "uzyskania lub wydania decyzji". Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego uzyskanie zezwolenia należy wiązać z ostatecznością decyzji. Dopiero wtedy można stwierdzić, że w stosunku do strony postępowania w jego sferze praw i obowiązków jakie wywołuje decyzja o wyłączeniu gruntu z produkcji pojawił się obowiązek uiszczenia należności. Ostateczna decyzja jest wykonalna, chyba że zawarto w niej rygor natychmiastowej wykonalności. A więc legalne faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji może nastąpić dopiero gdy taka decyzja stanie się ostateczna. Oznacza to, że przypadek określony w art. 11 ust. 1 ww. ustawy dotyczy sytuacji, w której strona w związku z zamiarem wyłączenia gruntów rolnych z produkcji uzyskuje decyzję zezwalającą na wyłączenie, a następnie dokonuje faktycznego wyłączenia. Stąd w art. 11 ust. 1a ww. ustawy wskazano, że w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nieleśne określa się (a nie nakłada) obowiązki związane z wyłączeniem. To "określenie" ma jedynie funkcję informacyjną, co powinno skutkować tylko stosownym pouczeniem w decyzji. Definicja językowa pojęcia "określać" oznacza: 1. «ująć w słowa, nadać nazwę, wymienić charakterystyczne cechy»; 2. «podać czas, miejsce, wielkość itp. czegoś»; 3. «stać się przyczyną czegoś». Nie mieści się w tym pojęciu "nakładanie" na kogoś obowiązku. W sferze praw i obowiązków nakładanie polega na obciążeniu kogoś wynikającymi z przepisów prawami i obowiązkami. Natomiast, o czym już wyżej była mowa, art. 12 ust. 1 ww. ustawy wyraźnie wskazuje kiedy powstaje ten obowiązek, a mianowicie od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a więc gdy nastąpiło rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntów. Dlatego w ogólności art. 12 ww. ustawy wiąże pojawienie się obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem z gruntów z produkcji, a nie z wydaniem decyzji w przedmiocie wyłączenia. To zupełnie inna sytuacja niż ta wynikająca z nielegalnych działań strony, które zostały objęte dyspozycją art. 28 ust. 2 ww. ustawy.
Z tego względu dopiero po ustaleniu, że doszło do rozpoczęcia innego niż leśne użytkowaniu gruntów, np. w wyniku złożenia pisemnego oświadczenia właściciela gruntu, możliwe jest stwierdzenie od kiedy dokładnie powstał obowiązek uiszczenia należności. Ponadto wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie wcześniejsza konieczność uiszczenia należności wynikającej z powstałego obowiązku, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ww. ustawy, nie wynika w sposób oczywisty z treści art. 12 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten dotyczy bowiem zwrotu uiszczonej należności, zaś zgodnie z art. 12 ust. 1 obowiązek uiszczenia powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Poza tym nasuwających się ewentualne rozbieżności pomiędzy ww. przepisami i tak nie można interpretować na niekorzyść strony (ogóle zasady interpretacyjne: in dubiis benigniora praeferenda sunt – w przypadku wątpliwości wybiera się życzliwsze rozwiązanie; ubi ius incertum, ibi ius nullum – gdzie prawo niepewne, tam nie ma prawa; in dubio mitius – w razie wątpliwości łagodniej; non nocere – nie szkodzić), tym bardziej jeżeli nie jest to sprzeczne z celem ustawy. Określone skutki ustawa ta wiąże właśnie z faktycznym wyłączeniem gruntów z produkcji, co prowadzi do powstania obowiązku związanego z uiszczeniem stosownych należności ustalanych na datę faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. A więc dopiero po dokonaniu przez stronę faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji organ będzie mógł wydać decyzję ustalającą wysokość owej należności. Takie bowiem działanie odpowiada działalności organów administracyjnych w demokratycznym państwie prawnym. W tej zaś sprawie w aktach brak jest dowodu na okoliczność, że doszło do faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji przed uzyskaniem decyzji w tym przedmiocie. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że po faktycznym wyłączeniu gruntów leśnych wskazanych w decyzji z 26 września 2013 r. z produkcji, organ wyda decyzję ustalającą wysokość poszczególnych obowiązków i termin ich uiszczenia.
Z powyższego wynika zatem, że obowiązek uiszczenia należności w związku z wydaną decyzją o wyłączeniu gruntów z produkcji wynika z przepisów ustawy (art. 12 ust. 1). Istotne aby w tym zakresie decyzja o wyłączeniu gruntów z produkcji zawierała stosowną treść informacyjną wynikającą z art. 11 ust. 1a. Finalizacja tego obowiązku powinna zaś nastąpić w decyzji ustalającej wysokość należność. To od wydania tej decyzji powinien biec stronie termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 13 ww. ustawy. W innym wypadku niepotrzebna byłaby organowi informacja o faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji, skoro i tak mógłby ustalić należność przed faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI