II OSK 224/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, potwierdzając, że obowiązek uiszczenia należności za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji powstaje od dnia faktycznego wyłączenia, a nie od daty wydania decyzzy zezwalającej.
Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zakresie momentu powstania obowiązku uiszczenia należności za trwałe wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, uznając, że obowiązek ten powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntu, a nie od daty wydania decyzji zezwalającej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że obowiązek ten powstaje od dnia faktycznego rozpoczęcia innego niż leśne użytkowanie gruntu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu zezwalającą na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych. Spór dotyczył momentu powstania obowiązku uiszczenia należności za wyłączenie gruntu. Organ administracji twierdził, że obowiązek ten powstaje od dnia, w którym decyzja zezwalająca stała się ostateczna, podczas gdy WSA uznał, że obowiązek ten powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, zgodnie z definicją zawartą w ustawie. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, czyli rozpoczęcia innego niż leśne użytkowanie. Dopiero po faktycznym wyłączeniu gruntu organ może wydać decyzję ustalającą wysokość należności i termin jej uiszczenia, zgodnie z art. 12 ust. 13 ustawy. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia prawa procesowego (art. 141 § 4 p.p.s.a.) i materialnego (art. 12 ust. 13 ustawy), uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające i prawidłową interpretację przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, a nie od daty wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych definiuje 'wyłączenie z produkcji' jako rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntu. Obowiązek uiszczenia należności jest związany z tym faktycznym użytkowaniem, a decyzja zezwalająca ma charakter informacyjny co do przyszłych obowiązków. Dopiero po faktycznym wyłączeniu organ ustala wysokość należności i termin płatności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.o.g.r.l. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.
u.o.g.r.l. art. 12 § 13
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Określa termin uiszczenia należności, który jest powiązany z wydaniem decyzji ustalającej wysokość należności, po faktycznym wyłączeniu gruntu.
Pomocnicze
u.o.g.r.l. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Wyłączenie z produkcji gruntów leśnych może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej.
u.o.g.r.l. art. 11 § 1a
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W decyzji zezwalającej określa się obowiązki związane z wyłączeniem, co ma charakter informacyjny.
u.o.g.r.l. art. 4 § 11
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja 'wyłączenia gruntów z produkcji' jako rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek uiszczenia należności za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji powstaje od dnia faktycznego wyłączenia, a nie od daty wydania decyzji zezwalającej.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe uzasadnienie wyroku WSA. Zarzut naruszenia art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niewłaściwe zastosowanie (interpretacja organu).
Godne uwagi sformułowania
Wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji Określenie w decyzji ma jedynie funkcję informacyjną
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Rafał Wolnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja momentu powstania obowiązku uiszczenia należności za trwałe wyłączenie gruntu leśnego z produkcji oraz relacji między decyzją zezwalającą a faktycznym wyłączeniem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na cele nierolnicze i nieleśne na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowego związanego z wyłączeniem gruntów, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i inwestorów. Interpretacja momentu powstania obowiązku ma praktyczne znaczenie.
“Kiedy naprawdę musisz zapłacić za wyłączenie gruntu leśnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 9954,83 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 224/15 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2016-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-01-30 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Paweł Miładowski /sprawozdawca/ Rafał Wolnik Symbol z opisem 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane IV SA/Wa 1199/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-10-03 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 141 par. 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant: sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1199/14 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1199/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę P. Sp. z o.o. z siedzibą w P., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, zwanego dalej "Dyrektorem Generalnym", z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, zwanego dalej "Dyrektorem Regionalnym", w S. z dnia [...] września 2013 r., nr [...], w zakresie punktu II i III, w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Regionalny, na wniosek ww. Spółki, w pkt I zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0890 ha (cała powierzchnia działki), o typie siedliskowym bór świeży (Bśw), nie będących lasami ochronnymi, stanowiących własność tej Spółki, stanowiących działkę ewidencyjną nr [...], w obrębie ewidencyjnym 0007 Pogorzelica, gmina Rewal, powiat gryficki, woj. zachodniopomorskie, przeznaczonych pod zabudowę rekreacyjną; w pkt II ustalił: 1) należność – z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych wymienionych w punkcie I, stanowiącą równowartość 53,4 m³ drewna, co przy obowiązującej cenie 1 m³ ogłoszonej w Monitorze Polskim z dnia 19 października 2012 r., poz. 788, stanowi 9954,83 zł; 2) opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji wskazanych w punkcie I, stanowiącą 10% należności, tj. równowartość 5,34 m³ drewna pomnożonych przez cenę 1 m³ drewna, ogłaszaną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim za III kwartał roku poprzedzającego wniesienie opłaty, po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji. O wysokości opłaty rocznej w danym roku wyrażonej w jednostkach pieniężnych wnioskodawca będzie powiadamiany odrębnymi pismami (notami); w pkt III nie ustalił jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu. Organ I instancji wskazał również, że należność uiszcza się w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (niezależnie od tego czy doszło do wyłączenia gruntu leśnego z produkcji); zaś opłatę roczną w wysokości wyliczonej w sposób określony w pkt II.2 uiszcza się przez dziesięć kolejnych lat (od chwili wyłączenia gruntów z produkcji), w terminie do 30 czerwca każdego roku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Generalny utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał na art. 12 ust. 1 i 13 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1205), z których wynikają stosowne obowiązki, a także dochodzi do zbiegu ww. przepisów. Wyjaśnił, że problem zbiegu przepisów rozwiązuje się przez wykładnię systemową, której jedna z dyrektyw stanowi, że przepis szczególny uchyla przepis ogólny (lex specialis derogat legi generali). Za przepis szczególny uważa się ten, który dotyczy mniejszego zakresu spraw niż inny przepis będący w zbiegu, zwany przepisem ogólnym. Ponadto, jeżeli przepisy będące w zbiegu znajdują się w tym samym akcie normatywnym uważa się, że przepis występujący w dalszej części aktu jest przepisem szczególnym względem przepisu umieszczonego przed nim. Przepis ust. 1 dotyczy należności, opłat rocznych i jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu, a przepis ust. 13 – tylko należności, a więc ma mniejszy zakres. Ponadto przepis ust. 13 występuje po ust. 1, a więc w dalszej części aktu. Powyższe wskazuje na to, że przepis ust. 13 jest wobec ust. 1 przepisem szczególnym, i jako przepis szczególny ma pierwszeństwo przed ust. 1, tj. w tym zakresie uchyla jego stosowanie. Zatem obowiązek uiszczenia należności powstaje od dnia, w którym decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji stała się ostateczna, a termin płatności wynosi 60 dni. Organ odwoławczy uznał również, że sentencja decyzji organu I instancji stwierdza w pkt b, że opłatę roczną w wysokości w sposób określony w pkt II.2 uiszcza się przez dziesięć kolejnych lat (od chwili wyłączenia gruntów z produkcji), w terminie do 30 czerwca każdego roku. Organ I instancji nie ustalił więc obowiązku uiszczania opłat rocznych od daty, w której decyzja stała się ostateczna, lecz od chwili wyłączenia gruntów z produkcji. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ww. Spółka, zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 1 i 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez zawarcie w decyzji wyłączeniowej żądania uiszczenia od daty, w której decyzja stała się ostateczna oraz zastosowania niewłaściwego sposobu ustalania wielkości należności. Skarżąca wskazała również na wątpliwości zakwalifikowania terenu o powierzchni 0,0890 ha, a zatem powierzchni mniejszej niż 0,10 ha, jako lasu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1199/14, uwzględniając skargę wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ww. ustawy wyłączenie z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne określa się obowiązki związane z wyłączeniem – art. 11 ust. 1a ww. ustawy. Na zakres tych obowiązków wskazuje art. 12 ust. 1, zgodnie z którym osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W dalszych ustępach art. 12 uregulowane zostały szczegółowe zasady obliczania i ponoszenia tych obciążeń. Samo pojęcie "wyłączenia gruntów z produkcji" zostało zdefiniowane w przepisie art. 4 pkt 11 ww. ustawy i oznacza rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. A zatem wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która zgodnie z art. 11 ust. 1 może nastąpić tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Treść art. 11 ust. 1a ww. ustawy, mówiąca o określeniu w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych obowiązków związanych z wyłączeniem, oznacza tylko tyle, że w decyzji tej należy wymienić, które z obowiązków wskazanych w art. 12 ust. 1 będą obciążały adresata tej decyzji. W ocenie Sądu, wywiązanie się z nałożonych obowiązków powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji i złożeniu oświadczenia zgodnie z drukiem stanowiącym załącznik nr 2 do decyzji organu I instancji, organ wyda decyzję ustalającą wysokość należności i opłaty rocznej oraz ewentualnie jednorazowego odszkodowania w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, dokonując wyliczeń zgodnie z poszczególnymi ustępami art. 12 ww. ustawy. Jednocześnie w decyzji tej organ ustali zgodnie z art. 12 ust. 13 termin uiszczenia ustalonej należności oraz zgodnie z art. 12 ust. 14 termin uiszczenia opłaty rocznej za dany rok. W wytycznych Sąd wskazał, że skoro organ I instancji udzielił skarżącej Spółce zezwolenia na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0890 ha, to obecnie w nawiązaniu do tej decyzji wyda decyzję, w której określi zakres obowiązków strony związanych z tym wyłączeniem. Następnie po faktycznym wyłączeniu gruntów leśnych wskazanych w decyzji z dnia [...] września 2013 r. z produkcji, wyda decyzję ustalającą wysokość poszczególnych obowiązków i termin ich uiszczenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Dyrektor Generalny Lasów Państwowych, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; oraz zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez uchylenie się od przedstawienia podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, przez co sporządzone uzasadnienie ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i nie odnosi się w ogóle do argumentacji prawnej organu, co w konsekwencji całkowicie uniemożliwia kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niewłaściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną ww. Spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut naruszenia prawa procesowego dotyczący art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak naruszeń w tym zakresie determinuje bowiem możliwość rozpoznania zarzutu naruszenia prawa materialnego. Tym bardziej jeżeli zarzuca się, że uzasadnienie wyroku nie spełnia standardów, o jakich mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a więc gdy wypowiedź Sądu I instancji nie jest kompletna. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji wskazał na jakiej podstawie prawnej podjął rozstrzygnięcie, a mianowicie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z przeprowadzonym wywodem prawnym dotyczącym art. 11 ust. 1 i 1a, art. 12 ust. 1, 13 i 14 oraz art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także wyjaśnił, że wyłączenie gruntów leśnych z produkcji jest czynnością faktyczną, a w decyzji wyłączającej z produkcji gruntów leśnych należy wymienić, które z obowiązków wskazanych w ustawie będą obciążały adresata tej decyzji; zaś wywiązanie się z nałożonych obowiązków powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W tym zakresie Sąd I instancji dokonał odmiennej wykładni przepisów ww. ustawy, co – w sytuacji gdy przytoczono stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji w części uzasadnienia wyroku zwięźle przywołującego stan sprawy – nie wymagało już powtórzenia w części uzasadnienia wyroku przedstawiającej merytoryczną ocenę Sądu I instancji w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko organu, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto wskazania co do dalszego postępowania. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niezastosowanie wskazania wymaga, że Sąd I instancji wyrażając swoje stanowisko zastosował art. 12 ust. 13 ww. ustawy. Wskazał w jakich okolicznościach, w jego ocenie, przepis ten ma zastosowanie. Przepis ten dotyczy bowiem terminu w jakim powinna być uiszczana należność za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji. Sąd wyraźnie wyjaśnił w jakich okolicznościach ten przepis ma zastosowanie. A mianowicie wskazał, że "wywiązanie się nałożonych obowiązków powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Po faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji i złożeniu oświadczenia zgodnie z drukiem stanowiącym załącznik nr 2 do decyzji organu I instancji z dnia 26 września 2013 r., organ wyda decyzję ustalającą wysokość należności i opłaty rocznej oraz ewentualnie jednorazowego odszkodowania w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu, dokonując wyliczeń zgodnie z poszczególnymi ustępami art. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Jednocześnie w decyzji tej organ ustali zgodnie z art. 12 ust. 13 termin uiszczenia ustalonej należności (...)". W przedstawionym powyżej wywodzie Sąd I instancji wskazał na określoną kolejność podejmowanych działań przez organ w sytuacji gdy organ wydał decyzję o wyłączeniu z produkcji gruntu leśnego. Wynika to z tego, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej art. 12 ust. 13 nie stanowi normy szczególnej względem art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Przepisy te dotyczą bowiem różnych kwestii. Artykuł 12 ust. 1 dotyczy powstania obowiązku uiszczenia należności w związku z wyłączeniem z produkcji gruntu leśnego, który jak wynika z treści tego przepisu powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji; zaś art. 12 ust. 13 dotyczy terminu w jakim taka należność powinna zostać uiszczona przez podmiot, który uzyskał decyzję o wyłączeniu z produkcji gruntu leśnego, a więc wymagalności w spełnieniu ww. obowiązku. Skoro ustawa wiąże powstanie obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji leśnej, to w typowej sytuacji wystąpienia przez określony podmiot z wnioskiem o wyłączenie gruntu z produkcji, tj. w sytuacji gdy nie doszło jeszcze do rozpoczęcia innego niż leśne użytkowania gruntu, taki obowiązek powstaje nie w momencie wydania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji lecz od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. W tym zakresie Sąd I instancji trafnie przywołał legalną definicję "wyłączenia gruntów z produkcji" zawartą w art. 4 pkt 11 ww. ustawy. Co innego gdy doszło do faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji przed uzyskaniem decyzji w tym przedmiocie. Na określoną kolejność w tym zakresie wskazuje treść art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten posługuje się pojęciem "uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji". Przepis ten nie posługuje się zatem pojęciem "uzyskania lub wydania decyzji". Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego uzyskanie zezwolenia należy wiązać z ostatecznością decyzji. Dopiero wtedy można stwierdzić, że w stosunku do strony postępowania w jego sferze praw i obowiązków jakie wywołuje decyzja o wyłączeniu gruntu z produkcji pojawił się obowiązek uiszczenia należności. Ostateczna decyzja jest wykonalna, chyba że zawarto w niej rygor natychmiastowej wykonalności. A więc legalne faktyczne wyłączenie gruntu z produkcji może nastąpić dopiero gdy taka decyzja stanie się ostateczna. Oznacza to, że przypadek określony w art. 11 ust. 1 ww. ustawy dotyczy sytuacji, w której strona w związku z zamiarem wyłączenia gruntów rolnych z produkcji uzyskuje decyzję zezwalającą na wyłączenie, a następnie dokonuje faktycznego wyłączenia. Stąd w art. 11 ust. 1a ww. ustawy wskazano, że w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nieleśne określa się (a nie nakłada) obowiązki związane z wyłączeniem. To "określenie" ma jedynie funkcję informacyjną, co powinno skutkować tylko stosownym pouczeniem w decyzji. Definicja językowa pojęcia "określać" oznacza: 1. «ująć w słowa, nadać nazwę, wymienić charakterystyczne cechy»; 2. «podać czas, miejsce, wielkość itp. czegoś»; 3. «stać się przyczyną czegoś». Nie mieści się w tym pojęciu "nakładanie" na kogoś obowiązku. W sferze praw i obowiązków nakładanie polega na obciążeniu kogoś wynikającymi z przepisów prawami i obowiązkami. Natomiast, o czym już wyżej była mowa, art. 12 ust. 1 ww. ustawy wyraźnie wskazuje kiedy powstaje ten obowiązek, a mianowicie od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, a więc gdy nastąpiło rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntów. Dlatego w ogólności art. 12 ww. ustawy wiąże pojawienie się obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem z gruntów z produkcji, a nie z wydaniem decyzji w przedmiocie wyłączenia. To zupełnie inna sytuacja niż ta wynikająca z nielegalnych działań strony, które zostały objęte dyspozycją art. 28 ust. 2 ww. ustawy. Z tego względu dopiero po ustaleniu, że doszło do rozpoczęcia innego niż leśne użytkowaniu gruntów, np. w wyniku złożenia pisemnego oświadczenia właściciela gruntu, możliwe jest stwierdzenie od kiedy dokładnie powstał obowiązek uiszczenia należności. Ponadto wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie wcześniejsza konieczność uiszczenia należności wynikającej z powstałego obowiązku, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ww. ustawy, nie wynika w sposób oczywisty z treści art. 12 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten dotyczy bowiem zwrotu uiszczonej należności, zaś zgodnie z art. 12 ust. 1 obowiązek uiszczenia powstaje dopiero od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Poza tym nasuwających się ewentualne rozbieżności pomiędzy ww. przepisami i tak nie można interpretować na niekorzyść strony (ogóle zasady interpretacyjne: in dubiis benigniora praeferenda sunt – w przypadku wątpliwości wybiera się życzliwsze rozwiązanie; ubi ius incertum, ibi ius nullum – gdzie prawo niepewne, tam nie ma prawa; in dubio mitius – w razie wątpliwości łagodniej; non nocere – nie szkodzić), tym bardziej jeżeli nie jest to sprzeczne z celem ustawy. Określone skutki ustawa ta wiąże właśnie z faktycznym wyłączeniem gruntów z produkcji, co prowadzi do powstania obowiązku związanego z uiszczeniem stosownych należności ustalanych na datę faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. A więc dopiero po dokonaniu przez stronę faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji organ będzie mógł wydać decyzję ustalającą wysokość owej należności. Takie bowiem działanie odpowiada działalności organów administracyjnych w demokratycznym państwie prawnym. W tej zaś sprawie w aktach brak jest dowodu na okoliczność, że doszło do faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji przed uzyskaniem decyzji w tym przedmiocie. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że po faktycznym wyłączeniu gruntów leśnych wskazanych w decyzji z 26 września 2013 r. z produkcji, organ wyda decyzję ustalającą wysokość poszczególnych obowiązków i termin ich uiszczenia. Z powyższego wynika zatem, że obowiązek uiszczenia należności w związku z wydaną decyzją o wyłączeniu gruntów z produkcji wynika z przepisów ustawy (art. 12 ust. 1). Istotne aby w tym zakresie decyzja o wyłączeniu gruntów z produkcji zawierała stosowną treść informacyjną wynikającą z art. 11 ust. 1a. Finalizacja tego obowiązku powinna zaś nastąpić w decyzji ustalającej wysokość należność. To od wydania tej decyzji powinien biec stronie termin, o jakim mowa w art. 12 ust. 13 ww. ustawy. W innym wypadku niepotrzebna byłaby organowi informacja o faktycznym wyłączeniu gruntów z produkcji, skoro i tak mógłby ustalić należność przed faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 12 ust. 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI