II OSK 2236/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-03
NSAAdministracyjneWysokansa
egzekucja administracyjnarozbiórkasamowola budowlanaprawo budowlanepostępowanie egzekucyjneprawomocnośćwstrzymanie wykonaniazarzuty w postępowaniu egzekucyjnymsądy administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji administracyjnej nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty, potwierdzając prawomocność decyzji mimo toczących się postępowań legalizacyjnych.

Skarżący kasacyjnie podnosili zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego, wstrzymania wykonalności decyzji rozbiórkowej oraz trwania postępowań legalizacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że decyzja rozbiórkowa jest prawomocna i wykonalna, a wstrzymanie jej wykonania utraciło moc. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne ma ograniczony zakres i nie służy ponownemu badaniu merytorycznej zasadności tytułu wykonawczego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną N. B. i J. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie egzekucji administracyjnej nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty. Skarżący zarzucali naruszenie zasad postępowania, wstrzymanie wykonalności decyzji rozbiórkowej oraz trwanie postępowań legalizacyjnych. Sąd kasacyjny stwierdził, że kluczowa decyzja rozbiórkowa jest prawomocna, ponieważ wyrok WSA ją utrzymujący stał się prawomocny z dniem 15 kwietnia 2021 r. wobec niezłożenia wniosku o uzasadnienie. Wstrzymanie wykonania decyzji utraciło moc z tą datą, co umożliwiło podjęcie czynności egzekucyjnych. Sąd uznał za chybione zarzuty dotyczące nierozpoznania wniosków, zmiany przepisów prawa budowlanego oraz trwania postępowań legalizacyjnych, wskazując, że postępowanie egzekucyjne ma ograniczony zakres i nie służy badaniu tych kwestii. Uchylenie postanowienia o obowiązku legalizacyjnym przez WSA w późniejszym terminie nie miało wpływu na ocenę legalności wcześniejszych rozstrzygnięć w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wstrzymanie wykonania traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę, zgodnie z art. 61 § 6 P.p.s.a. Prawomocność wyroku następuje z dniem, gdy upłynie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, jeśli taki wniosek nie zostanie złożony.

Uzasadnienie

Wyrok WSA w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1991/20 stał się prawomocny z dniem 15 kwietnia 2021 r. wobec niezłożenia przez skarżących wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W związku z tym, postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji rozbiórkowej utraciło moc, a decyzja stała się wykonalna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.b. art. 83 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 61 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 61 § § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 108

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 7b, 8, 9, 10 K.p.a.) poprzez nierozpoznanie wniosku o odstąpienie od czynności egzekucyjnych, zawieszenie postępowania i wstrzymanie egzekucji do czasu wyjaśnienia zarzutów i prawomocnego zakończenia postępowania. Nieuwzględnienie zarzutu dotyczącego wstrzymania wykonalności decyzji rozbiórkowej w związku ze skargą do WSA i toczącym się postępowaniem. Nierozpoznanie zarzutu dotyczącego zmiany przepisów prawa budowlanego po wydaniu decyzji ostatecznej. Nierozpoznanie zarzutu dotyczącego trwania postępowania legalizacyjnego przed NSA. Brak pouczenia przez organ strony co do sposobu załatwienia sprawy odnośnie legalizacji z uwagi na zmianę przepisów. Naruszenie art. 83 ust. 2 P.b. w zw. z art. 144 i 138 K.p.a. i art. 33 § 2 u.p.e.a. w zakresie nieuwzględnienia zarzutów wobec informacji o toczących się postępowaniach. Niepoinformowanie na podstawie art. 9 K.p.a. o sposobie rozwiązania problemu legalności budowy wiaty w świetle znowelizowanych przepisów. Naruszenie art. 6 K.p.a. wobec obalenia domniemania legalności zaskarżonego postanowienia. Naruszenie art. 108, art. 106 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie stanowiska skarżących. Naruszenie art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez ograniczenie się do rozważenia jedynie niektórych zarzutów i pominięcie pozostałych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. poprzez rażące naruszenie prawa i pozbawienie możności obrony praw.

Godne uwagi sformułowania

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1991/20, stał się prawomocny z dniem 15 kwietnia 2021 r. wobec niezłożenia przez skarżących w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Kwestia zmiany przepisów P.b., która weszła w życie dnia 19 września 2020 r., a więc już po wydaniu ostatecznej decyzji rozbiórkowej (...) pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego przedmiotem jest wykonanie istniejącego obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, a nie ocena legalności tej decyzji w świetle nowych przepisów. Postępowanie w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (...) ma charakter sformalizowany i jego zakres jest ograniczony do badania przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. Analiza takich możliwości wykracza poza zakres kognicji organu rozpoznającego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Sąd administracyjny nie ma bezwzględnego obowiązku szczegółowego odnoszenia się w uzasadnieniu do każdego argumentu strony, jeśli nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub został implicite odparty poprzez przedstawienie głównej linii rozumowania. Nie można twierdzić o rażącym naruszeniu prawa ani o pozbawieniu strony możności obrony praw tylko dlatego, że organy i sąd nie podzieliły jej argumentacji wykraczającej poza dopuszczalne ramy postępowania egzekucyjnego.

Skład orzekający

Jan Szuma

sprawozdawca

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Paweł Miładowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawomocności decyzji administracyjnych i utraty mocy wstrzymania wykonania w kontekście postępowań egzekucyjnych, a także ograniczonego zakresu kontroli w postępowaniu dotyczącym zarzutów w egzekucji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją administracyjną i prawomocnością orzeczeń sądowych. Interpretacja przepisów P.p.s.a. i u.p.e.a. w kontekście postępowań legalizacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i egzekucji nakazów rozbiórki, a także pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie procedur sądowych i administracyjnych w kontekście prawomocności i wykonalności decyzji.

Egzekucja rozbiórki wiaty: Czy prawomocność decyzji jest niepodważalna mimo toczących się postępowań?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2236/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 378/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-31
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 83 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9 i art. 10, art. 123, art. 144 i 138, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61 § 2 pkt 1, 5.	art. 108, art. 106 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. B. i J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 378/22 w sprawie ze skargi N. B. i J. B. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2021 r. nr 1968/2021 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 maja 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 378/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N. B. i J. B. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 17 grudnia 2021 r., nr 1968/2021, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 21 października 2021 r., nr EN/286/21, o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] i w wykonaniu decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 15 czerwca 2020 r., nr IVOT/101/2020 nakazującej N. B. i J. B. dokonanie całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty o konstrukcji murowanej, o wymiarach zewnętrznych 3,48 m x 5,90 m na terenie działki nr [...] z obrębu [...]przy ul. [...] w Warszawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli N. B. i J. B. zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") przez naruszenie zasad postępowania administracyjnego tam opisanych, to jest:
– nierozpoznanie wniosku o odstąpienie od czynności egzekucyjnych, zawieszenie postępowania i wstrzymanie egzekucji i dalszych działań do czasu wyjaśnienia zarzutów i prawomocnego zakończenia postępowania wobec złożenia wniosku w dniu 7 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1991/20 celem wyjaśnienia na jakiej podstawie stwierdzono prawomocność wyroku skoro go nie doręczono stronie,
– nieuwzględnienie zarzutu dotyczącego wstrzymania wykonalności wyżej wymienionej decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 15 czerwca 2020 r. w związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i toczącym się nadal postępowaniem. Skarżący podkreślili, że w dacie złożenia skargi postanowieniem z dnia 29 października 2020 r., nr 1704/2020 Wojewódzki Inspektor wstrzymał wykonalność egzekwowanej decyzji na podstawie art. 123 K.p.a. w zw. z art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, dalej "P.b."). Jak dotąd nie doręczono im wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a zatem nie może być on prawomocny. Skarżący podkreślili, że złożyli do Sądu pismo dotyczące tej kwestii w dniu 7 lipca 2021 r. Wobec powyższego wskazano, iż podejmowanie działań egzekucyjnych w tych okolicznościach jest przedwczesne i nieuprawnione, co również sygnalizowano w korespondencji kierowanej do organu,
– nierozpoznanie zarzutu dotyczącego zmiany przepisów prawa budowlanego w międzyczasie po wydaniu decyzji ostatecznej w zakresie nakazania rozbiórki, a przed datą wszczęcia egzekucji, na podstawie których odpadła podstawa do nakazania rozbiórki,
– nierozpoznanie zarzutu dotyczącego trwania postępowania legalizacyjnego na etapie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący wskazali, że nadal nie jest prawomocne orzeczenie dotyczące nałożenia obowiązków przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, na bazie którego wydano bez czekania na rozpoznanie skargi kasacyjnej decyzję rozbiórkową, zaopatrzoną obecnie w tytuł wykonawczy. Obecnie co do decyzji [powinno być: postanowienia – uw. Sądu] dotyczącej nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów toczy się bowiem nadal postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt II OSK 3849/19 i sprawa oczekuje na wyznaczenie rozprawy. Z tych względów niedopuszczalne jest realizowanie decyzji rozbiórkowej przed rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji [postanowienia] ją poprzedzającej jak i przed wyjaśnieniem sprawy prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odnośnie samej decyzji nakazującej rozbiórkę,
– braku pouczenia przez organ strony co do sposobu załatwienia sprawy odnośnie legalizacji z uwagi na zmianę przepisów;
2. art. 83 ust. 2 P.b. w zw. z art. 144 i 138 K.p.a. i art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej "u.p.e.a.") w zakresie w jakim nie uwzględniono zarzutów skarżących wobec informacji o toczących się postępowaniach mających wpływ na istnienie tytułu;
3. niepoinformowanie na podstawie art. 9 K.p.a. pomimo zgłaszanego zarzutu o sposobie rozwiązania zaistniałego problemu związanego z legalnością budowy wiaty garażowej w świetle znowelizowanych przepisów prawa budowlanego i braku potrzeby zgłaszania takich obiektów jak objęty niniejszym postępowaniem;
4. art. 6 K.p.a. wobec obalenia domniemania legalności zaskarżonego postanowienia w świetle przywołanych powyżej spraw;
5. art. 108, art. 106 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie stanowiska (twierdzeń, wniosków i zarzutów) skarżących złożonych w toku postępowania w pismach procesowych znajdujących się w aktach sprawy, co miało wpływ na nierozważenie ich stanowiska przez skład orzekający Sądu pierwszej instancji zarówno na samej rozprawie, jak też w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku;
6. art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do rozważenia jedynie niektórych z zarzutów podniesionych w skardze i pominięcie pozostałych zarzutów podnoszonych przez skarżących w toku postępowania, do których Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu, o czym świadczy w szczególności lakoniczne odniesienie się do wskazanych zarzutów na stronie 7 uzasadnienia (cyt. "skarga jest nieuzasadniona"),
7. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie, wobec rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) w sytuacji procedowania na szczątkowej części akt bez zawnioskowanych materiałów, jak i zajęcia stanowiska na rozprawie, co faktycznie pozbawiło możności obrony ich praw przed sądem administracyjnym, a przez to naruszono też art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.
Wymienione zarzuty, zdaniem skarżących, doprowadziły do niezasadnego oddalenia skargi, podczas gdy prawidłowa ocena sprawy powinna prowadzić do uchylenia zaskarżonych orzeczeń administracyjnych, jako rażąco naruszających przepisy prawa, a przez to dotkniętych nieważnością. N. B. i J. B. zaznaczyli, że w sprawie niezbędne jest dokonanie wykładni wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów i wskazanie, czy liberalizacja przepisów P.b. lub przedłużające się postępowanie dotyczące nakazania złożenia dokumentów we wskazanym terminie (tzw. legalizacyjne) nie są wystarczającymi przesłankami (zarzutami) do wstrzymania działań egzekucyjnych.
Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ewentualnie także postanowień obu instancji. Natomiast na wypadek stwierdzenia przesłanki nieważności postępowania sądowego, wystąpili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie "stwierdzenie nieważności orzeczeń wydanych w toku postępowania i przekazanie sprawy organowi I instancji".
Skarżący wystąpili także o przyznanie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 934 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, należy w pierwszej kolejności odnieść się do kluczowej dla sprawy kwestii wykonalności decyzji Powiatowego Inspektora z dnia 15 czerwca 2020 r., nr IVOT/101/2020, nakazującej N. B. i J. B. rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty.
Skarżący kasacyjnie konsekwentnie podnosili, że decyzja ta nie mogła być egzekwowana, albowiem w toku postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego tej decyzji, postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora z dnia 29 października 2020 r., nr 1704/2020 wstrzymano jej wykonanie, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1991/20, oddalający skargę na decyzję rozbiórkową, nie został im doręczony, przez co – w ich ocenie – nie stał się prawomocny, a tym samym nie ustał skutek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja ta jest chybiona. Jak bowiem wiadomo Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu, a co ma istotne znaczenie dla oceny wymagalności egzekwowanego obowiązku, powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1991/20, stał się prawomocny z dniem 15 kwietnia 2021 r. wobec niezłożenia przez skarżących w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Próby wzruszenia tego stanu rzeczy okazały się bezskuteczne – wniosek N. B. i J. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r., a zażalenie na to postanowienie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II OZ 102/22. Następnie, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 23 lutego 2021 r., a zażalenie od tego postanowienia również zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 404/22.
W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, że wyrok Sądu pierwszej instancji w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1991/20 jest prawomocny. Zgodnie zaś z art. 61 § 6 P.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Tym samym, postanowienie Wojewódzkiego Inspektora z dnia 29 października 2020 r., nr 1704/2020 utraciło moc z dniem 15 kwietnia 2021 r., a decyzja Powiatowego Inspektora z dnia 15 czerwca 2020 r. stała się wykonalna. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że organy nadzoru budowlanego były uprawnione do podjęcia czynności egzekucyjnych zmierzających do wykonania ostatecznej i prawomocnie przesądzonej decyzji rozbiórkowej.
W konsekwencji powyższych ustaleń, za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a. (zarzut nr 1 skargi kasacyjnej). Skarżący upatrywali naruszenia tych zasad w rzekomym nierozpoznaniu wniosku o wstrzymanie egzekucji do czasu wyjaśnienia kwestii prawomocności wyroku w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1991/20, nieuwzględnieniu zarzutu dotyczącego wstrzymania wykonalności decyzji rozbiórkowej, nierozpoznaniu zarzutu dotyczącego zmiany przepisów P.b. oraz nierozpoznaniu zarzutu dotyczącego trwania postępowania legalizacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt II OSK 3849/19), a także w braku pouczenia co do możliwości legalizacji wiaty w świetle zmienionych przepisów.
Odnosząc się do tych twierdzeń, należy powtórzyć, że kwestia prawomocności wyroku sygn. akt VII SA/Wa 1991/20 została jednoznacznie rozstrzygnięta, a wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej utraciło moc. Organy egzekucyjne, a w ślad za nimi Sąd pierwszej instancji, prawidłowo uznały zatem, że brak jest podstaw do wstrzymania czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego z tych przyczyn. Kwestia zmiany przepisów P.b., która weszła w życie dnia 19 września 2020 r., a więc już po wydaniu ostatecznej decyzji rozbiórkowej (utrzymanej w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora z dnia 9 września 2020 r.), pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego przedmiotem jest wykonanie istniejącego obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, a nie ocena legalności tej decyzji w świetle nowych przepisów.
Podobnie, okoliczność toczenia się odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. akt II OSK 3849/19, dotyczącego postanowienia o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, nie stanowiła przesłanki do uwzględnienia zarzutu w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 i art. 34 u.p.e.a.) ma charakter sformalizowany i jego zakres jest ograniczony do badania przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. Toczące się odrębne postępowanie, nawet jeśli dotyczyło aktu wydanego we wcześniejszej fazie postępowania legalizacyjnego, nie stanowiło żadnej z podstaw zarzutu wymienionych w tym przepisie, w szczególności nie świadczyło o nieistnieniu, niewykonalności czy niewymagalności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji rozbiórkowej na datę orzekania przez organy o zarzutach. Również zarzut braku pouczenia o możliwościach legalizacji w świetle nowych przepisów wykracza poza ramy postępowania egzekucyjnego i kontroli postanowienia w przedmiocie zarzutu.
Z tych samych względów niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 83 ust. 2 P.b. w zw. z art. 144 i art. 138 K.p.a. oraz art. 33 § 2 u.p.e.a. (zarzut nr 2 skargi kasacyjnej). Jak wskazano wyżej, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie wykazano, iżby wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., która uzasadniałaby uwzględnienie zarzutu N. B. i J. B. W szczególności, egzekwowany obowiązek istniał, był wymagalny i nie wygasł, a okoliczności podnoszone przez skarżących (toczące się inne postępowania, zmiana prawa) nie mieściły się w katalogu podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organów, które oddaliły zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
W tym kontekście należy również odnieść się do powiązanego zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. (zarzut nr 3 skargi kasacyjnej) poprzez niepoinformowanie skarżących o sposobie rozwiązania problemu legalności wiaty w świetle znowelizowanych przepisów P.b. Zarzut ten również jest chybiony, gdyż obowiązek informacyjny wynikający z art. 9 K.p.a., realizowany w ramach postępowania w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne, nie obejmuje obowiązku instruowania strony o potencjalnych możliwościach legalizacji obiektu budowlanego na podstawie przepisów, które weszły w życie po wydaniu ostatecznej decyzji stanowiącej tytuł wykonawczy. Analiza takich możliwości wykracza poza zakres kognicji organu rozpoznającego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Nie doszło również do naruszenia art. 6 K.p.a. (zarzut nr 4 skargi kasacyjnej), gdyż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora o oddaleniu zarzutu, odpowiadało prawu w stanie faktycznym i prawnym istniejącym w dacie jego wydania, co prawidłowo potwierdził Sąd pierwszej instancji.
Chybione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Zarzut naruszenia art. 108, art. 106 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut nr 5 skargi kasacyjnej), oparty na twierdzeniu o pominięciu stanowiska skarżących, jest nieuzasadniony. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pierwszej instancji odniósł się do istoty argumentacji skarżących, koncentrując się na kluczowej kwestii prawomocności wyroku w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1991/20 i wynikającej z niej wykonalności decyzji rozbiórkowej. Sąd administracyjny nie ma bezwzględnego obowiązku szczegółowego odnoszenia się w uzasadnieniu do każdego argumentu strony, jeśli nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub został implicite odparty poprzez przedstawienie głównej linii rozumowania.
Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. (zarzut nr 6 skargi kasacyjnej). Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych skargą i obowiązującymi przepisami, prawidłowo identyfikując zakres kontroli postanowienia w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Uzasadnienie wyroku, choć zwięzłe, zawiera niezbędne elementy określone w art. 141 § 4 P.p.s.a., przedstawiając stan sprawy, zarzuty skargi, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Lakoniczność uzasadnienia sama w sobie nie stanowi o naruszeniu tego przepisu, o ile pozwala na poznanie motywów, jakimi kierował się sąd. W niniejszej sprawie motywy te są czytelne – Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec prawomocności wyroku sygn. akt VII SA/Wa 1991/20, decyzja rozbiórkowa jest wykonalna, a zgłoszony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej był bezzasadny.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. (zarzut nr 7 skargi kasacyjnej). Skarżący zdają się sugerować, że doszło do rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności postanowień organów lub że zostali pozbawieni możności obrony swoich praw. Twierdzenia te są gołosłowne. Postępowanie w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ma, jak już wielokrotnie podkreślano, ograniczony zakres i nie służy ponownemu badaniu merytorycznej zasadności tytułu wykonawczego. Organy egzekucyjne prawidłowo ograniczyły się do zbadania przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a., a ściślej ujmując art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo skontrolował legalność ich działania w tym zakresie. Nie można twierdzić o rażącym naruszeniu prawa ani o pozbawieniu strony możności obrony praw tylko dlatego, że organy i sąd nie podzieliły jej argumentacji wykraczającej poza dopuszczalne ramy postępowania egzekucyjnego.
Niezależnie od powyższego, odnosząc się do podniesionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestii relacji egzekucji do innych postępowań administracyjnych i sądowych, w szczególności postanowienia dotyczącego legalizacji spornej wiaty (poprzedzającego wydanie decyzji rozbiórkowej), to odnotować należy, że istotnie, po wydaniu zaskarżonych w niniejszej sprawie postanowień, doszło do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2507/22, postanowienia Wojewódzkiego Inspektora z dnia 23 maja 2018 r., nr 969/18 (utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia 22 marca 2018 r., nr IVOT/80/2018 o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie oczywiście zauważa, że doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia, które stanowiło jeden z etapów procedury legalizacyjnej poprzedzającej wydanie egzekwowanej decyzji rozbiórkowej z dnia 15 czerwca 2020 r. Jednakże, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, kontroli w niniejszej sprawie podlegało postanowienie Wojewódzkiego Inspektora z dnia 17 grudnia 2021 r., nr 1968/2021 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Na datę wydania tego postanowienia (jak i postanowienia organu pierwszej instancji, czyli Powiatowego Inspektora, z dnia 21 października 2021 r.) postanowienie o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych formalnie pozostawało w obrocie prawnym, a decyzja rozbiórkowa była ostateczna i – jak wykazano wyżej – wykonalna. Wzmiankowane uchylenie postanowienia dotyczącego obowiązku legalizacyjnego wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r. nie mogło mieć wpływu na ocenę legalności wcześniejszych rozstrzygnięć w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, dokonywaną według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie ich wydania. Uchylenie postanowienia wydanego na wcześniejszym etapie postępowania nie powoduje automatycznie utraty mocy przez ostateczną decyzję rozbiórkową. Ewentualne przeniesienie skutków uchylenia postanowienia o nałożeniu obowiązków na wykonalność decyzji rozbiórkowej wymagałoby podjęcia przez skarżących stosownych działań w odrębnym trybie, np. poprzez złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją rozbiórkową i ewentualne wniesienie w ramach tego postępowania o wstrzymanie jej wykonania. Kwestie te wykraczają jednak poza ramy niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, a Naczelny Sąd Administracyjny może ograniczyć się tylko do ich zasygnalizowania.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji prawidłowo skontrolował zaskarżone postanowienie w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej uwzględniając stan prawny i faktyczny na datę jego wydania.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI