II OSK 2230/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F.K., B.P. i W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego zezwalającą na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulic K. i S. w T. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 78, 80, 107 k.p.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 112 § 3 u.g.n.). Argumentowali, że postępowanie było wadliwe, a wywłaszczenie ich nieruchomości nie spełnia konstytucyjnych standardów ochrony własności i nie jest niezbędne. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Wskazał, że specustawa drogowa ma na celu uproszczenie procedur realizacji inwestycji drogowych, które służą interesowi publicznemu. Sąd podkreślił, że ingerencja w prawo własności jest dopuszczalna, gdy jest konieczna dla realizacji celu publicznego, a skutki są rekompensowane odszkodowaniem. Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, NSA stwierdził, że budowa dróg stanowi priorytetowy cel publiczny, a lokalizacja drogi może narzucać konieczność zajęcia określonych nieruchomości. Sąd uznał, że inwestycja służy celowi publicznemu, poprawia bezpieczeństwo i warunki komunikacji, a wywłaszczenie części nieruchomości skarżących nie narusza konstytucyjnych standardów ochrony własności, ponieważ zostało dokonane w interesie publicznym i będzie zrekompensowane. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy drogowej w kontekście ochrony prawa własności, zasady proporcjonalności ingerencji w prawo własności w interesie publicznym, oraz zakres kontroli sądowej nad decyzjami wydawanymi na podstawie specustawy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji drogowej i wywłaszczenia na jej podstawie. Interpretacja przepisów k.p.a. jest wtórna wobec przepisów specustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 78, 80, 107 k.p.a.) przez organ administracji, polegające na braku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i niewyjaśnieniu stanu faktycznego, uzasadnia uchylenie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uznał, że braki w uzasadnieniu decyzji organu nie wskazują na konieczność uchylenia decyzji, a sama decyzja nie zawiera uchybień uniemożliwiających jej utrzymanie.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności decyzji, a materiał dowodowy był pełny i zgodny z wymogami specustawy drogowej. Nawet jeśli organ nie odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów skarżących, Sąd dokonał własnej oceny, dochodząc do wniosku, że ingerencja w prawo własności nie była nieproporcjonalna.
Czy wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, skutkujące wywłaszczeniem nieruchomości, narusza konstytucyjne standardy ochrony prawa własności (art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) oraz zasadę niezbędności ingerencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli inwestycja służy celowi publicznemu, jest konieczna, a skutki wywłaszczenia zostaną zrekompensowane odszkodowaniem, co zapewnia równowagę między interesem publicznym a prawem własności.
Uzasadnienie
Budowa dróg stanowi priorytetowy cel publiczny. Specustawa drogowa upraszcza procedury realizacji takich inwestycji, a lokalizacja drogi może narzucać konieczność zajęcia określonych gruntów. Ingerencja w prawo własności jest dopuszczalna, gdy jest konieczna dla realizacji celu publicznego i zostanie zrekompensowana, co zapewnia proporcjonalność.
Czy wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, gdy cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób, zgodnie z art. 112 § 3 u.g.n. w kontekście specustawy drogowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, specustawa drogowa ma na celu uproszczenie procedur i realizację inwestycji drogowych w interesie publicznym, a kwestia niezbędności wywłaszczenia jest rozpatrywana w kontekście tej ustawy, która priorytetowo traktuje cel publiczny.
Uzasadnienie
Specustawa drogowa odmiennie kształtuje kwestię ingerencji w prawo własności niż ustawa o gospodarce nieruchomościami, skupiając się na uproszczeniu procedur i realizacji celu publicznego, jakim jest budowa dróg. Lokalizacja drogi narzuca listę nieruchomości do zajęcia.
Przepisy (25)
Główne
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.g.n. art. 112 § § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
specustawa drogowa
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
specustawa drogowa art. 23
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
p.p.s.a. art. 193 § zd. 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 78, 80, 107 k.p.a.) poprzez wadliwe zebranie materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8 ust. 1, 77, 80, 86 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.) poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności i wadliwą ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 21 ust. 1 i 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, gdy wywłaszczenie nie spełnia konstytucyjnych standardów. • Naruszenie prawa materialnego (art. 2, art. 7 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, gdy naruszane są konstytucyjnie gwarantowane prawa. • Naruszenie prawa materialnego (art. 112 § 3 u.g.n.) poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, gdy wywłaszczenie nie jest niezbędne i istnieją inne sposoby realizacji celu publicznego.
Godne uwagi sformułowania
NSA nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. • NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z powodów wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. • specustawa drogowa nie zwalnia organów administracji z rozpoznania sprawy z uwzględnieniem zasad wyrażonych w k.p.a. • budowa bezpiecznych dróg w Polsce stanowi priorytetowy cel publiczny, (...) jest kwestią dobra wspólnego. • jeśli przyjmujemy, że przebieg drogi jest wyznaczany w sposób racjonalny przez grono specjalistów (...), musimy też przyjąć nieuchronność zajęcia ściśle oznaczonych gruntów pod budowę drogi. • interes publiczny, który ma w takiej sytuacji prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza tego interesu prawnego w sposób niezgodny z prawem.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
sędzia
Magdalena Dobek-Rak
sędzia del. WSA
Wojciech Mazur
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy drogowej w kontekście ochrony prawa własności, zasady proporcjonalności ingerencji w prawo własności w interesie publicznym, oraz zakres kontroli sądowej nad decyzjami wydawanymi na podstawie specustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji drogowej i wywłaszczenia na jej podstawie. Interpretacja przepisów k.p.a. jest wtórna wobec przepisów specustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście inwestycji drogowej, co jest częstym problemem. Pokazuje, jak sądy równoważą te wartości.
“Droga kontra własność: Kiedy interes publiczny może ograniczyć Twoje prawa?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.