II OSK 2228/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. i J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego (art. 36a Prawa budowlanego) w związku z projektowanymi zmianami rzędnych terenu i wykonaniem skarpy. Podnosili również naruszenie przepisów dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich oraz przepisów dotyczących obszarów chronionego krajobrazu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie są uzasadnione. Sąd uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił postępowanie administracyjne i że projektowane zmiany nie stanowiły istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, zwłaszcza w świetle nowelizacji art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Podkreślono, że naruszenie interesu prawnego osób trzecich może nastąpić tylko w przypadku naruszenia konkretnych przepisów prawa, a w tej sprawie nie stwierdzono sprzeczności projektowanych rozwiązań z przepisami technicznobudowlanymi ani przepisami dotyczącymi obszarów chronionego krajobrazu. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących istotnego odstąpienia od projektu budowlanego po nowelizacji z 2020 r., ochrona interesów osób trzecich w procesie budowlanym oraz stosowanie przepisów o obszarach chronionego krajobrazu.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego w momencie wydania decyzji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy projektowane zmiany rzędnych terenu i wykonanie skarpy stanowią istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w świetle obowiązującego stanu prawnego (po nowelizacji z 2020 r.), zmiany te nie stanowią istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, zwłaszcza gdy nie zwiększają obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. zmieniła definicję istotnego odstąpienia, wiążąc je głównie ze zwiększeniem obszaru oddziaływania obiektu. W analizowanej sprawie, zmiany rzędnych terenu nie miały takiego skutku, a zatem nie kwalifikowały się jako istotne odstąpienie.
Czy projektowane zmiany naruszają uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, projektowane rozwiązania nie naruszają uzasadnionych interesów osób trzecich, ponieważ nie stwierdzono sprzeczności z przepisami prawa ani zagrożenia dla sąsiedniej działki.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ochrona interesów osób trzecich dotyczy tylko uzasadnionych (kwalifikowanych) interesów, mających umocowanie w przepisach prawa. W tej sprawie nie wykazano, aby projektowane roboty stwarzały zagrożenie osuwiskiem gruntu lub naruszały inne przepisy.
Czy projektowane prace ziemne trwale zniekształcają rzeźbę terenu lub zmieniają stosunki wodne na obszarze chronionego krajobrazu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, projektowane prace nie powodują trwałego zniekształcenia rzeźby terenu ani zmian stosunków wodnych w sposób naruszający przepisy dotyczące obszarów chronionego krajobrazu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prace ziemne w otoczeniu budynku nie prowadzą do nieodwracalnej utraty cech morfologicznych terenu ani nie wpływają negatywnie na poziom wód gruntowych czy zagospodarowanie wód powierzchniowych.
Czy sąd administracyjny powinien przeprowadzić dowód z opinii biegłego na wniosek strony w celu ustalenia stanu faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia stanu faktycznego, jeśli strona kwestionuje ustalenia organu, a przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do uzupełniania ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala na przeprowadzenie dowodu z dokumentu w razie wątpliwości co do zgodności z prawem aktu, a nie co do prawidłowości ustaleń faktycznych. Wnioskowany dowód nie był konieczny do oceny legalności zaskarżonego aktu.
Przepisy (17)
Główne
p.b. art. 36a § ust. 5 pkt 1 i 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Po nowelizacji z 2020 r. istotne odstąpienie od projektu budowlanego wiąże się ze zwiększeniem obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.
p.b. art. 34 § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Obiekt budowlany musi być projektowany i budowany z uwzględnieniem poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania obiektu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.
k.p.a. art. 84 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Powołanie biegłego ma charakter fakultatywny i jest zasadne, gdy wymagane są wiadomości specjalne.
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania następuje w przypadku jego bezprzedmiotowości.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu.
r.w.t. art. 3 § pkt 15
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Definicja rzędnych terenu.
r.w.t. art. 11 § ust. 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Wymagania dotyczące usytuowania obiektu budowlanego w stosunku do granic nieruchomości i innych obiektów budowlanych.
uchwała XXXII/375/09 art. 2 § ust. 1 pkt 5
Uchwała Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu
Zakaz trwałego zniekształcania rzeźby terenu na obszarze chronionego krajobrazu.
uchwała XXXII/375/09 art. 2 § ust. 1 pkt 6
Uchwała Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu
Zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych na obszarze chronionego krajobrazu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Projektowane zmiany rzędnych terenu i wykonanie skarpy nie stanowią istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego w świetle aktualnego brzmienia art. 36a Prawa budowlanego. • Projektowane zmiany nie naruszają uzasadnionych interesów osób trzecich, ponieważ nie wykazano sprzeczności z przepisami prawa ani zagrożenia dla sąsiedniej działki. • Prace ziemne nie powodują trwałego zniekształcenia rzeźby terenu ani zmian stosunków wodnych w sposób naruszający przepisy o obszarach chronionego krajobrazu. • Sąd nie miał obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego na wniosek strony w celu ustalenia stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Projektowane zmiany rzędnych terenu i wykonanie skarpy stanowią istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego (art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego). • Projektowane zmiany naruszają uzasadnione interesy osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). • Projektowane prace ziemne trwale zniekształcają rzeźbę terenu i zmieniają stosunki wodne na obszarze chronionego krajobrazu (§ 2 ust. 1 pkt 5 i 6 uchwały XXXII/375/09). • Organ administracji nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). • Niezbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych (stosunki wodne, geodeta, geolog) (art. 84 § 1 k.p.a.). • Postępowanie zostało umorzone mimo istnienia przesłanek merytorycznego rozstrzygnięcia (art. 105 k.p.a.). • Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z opinii geodety (art. 106 § 3 p.p.s.a.).
Godne uwagi sformułowania
Nie znajduje uzasadnienia ten zarzut kasacyjny, który przypisuje Sądowi I instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. • Konieczne jest przypomnienie, że powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a., ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. • Stanowisko skarżących kasacyjnie jest oparte na dowodzeniu, że zmiana poziomu terenu wyznaczonego jego rzędnymi (§ 3 pkt 15 r.w.t.) jest istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego. • W stanie prawnym wyznaczonym terminem rozpatrywania wniosku inwestora brzmienie art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b., nadane mu przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (...), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu (...) wiąże z "odstąpieniem od projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę (...)". • O naruszeniu interesu prawnego osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy wskutek wydania zgody na realizację inwestycji budowlanej dochodzi do naruszenia konkretnych przepisów. • Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Jerzy Stankowski
członek
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących istotnego odstąpienia od projektu budowlanego po nowelizacji z 2020 r., ochrona interesów osób trzecich w procesie budowlanym oraz stosowanie przepisów o obszarach chronionego krajobrazu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego w momencie wydania decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii w prawie budowlanym, takich jak definicja istotnego odstąpienia od projektu i ochrona interesów sąsiadów, co jest istotne dla prawników i inwestorów.
“Zmiana rzędnych terenu – czy to zawsze istotne odstąpienie od projektu budowlanego?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.