II OSK 2228/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-18
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęzmiana pozwoleniaistotne odstąpienieprojekt budowlanyzagospodarowanie terenurzeźba terenuinteresy osób trzecichobszar chronionego krajobrazuNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zmiany pozwolenia na budowę, uznając, że projektowane zmiany rzędnych terenu nie stanowiły istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. P. i J. P. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc, że projektowane zmiany rzędnych terenu i wykonanie skarpy stanowiły istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu i naruszały interesy osób trzecich oraz przepisy dotyczące obszarów chronionego krajobrazu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił postępowanie i że projektowane zmiany nie stanowiły istotnego odstąpienia od projektu budowlanego w świetle obowiązujących przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. i J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego (art. 36a Prawa budowlanego) w związku z projektowanymi zmianami rzędnych terenu i wykonaniem skarpy. Podnosili również naruszenie przepisów dotyczących ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich oraz przepisów dotyczących obszarów chronionego krajobrazu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie są uzasadnione. Sąd uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił postępowanie administracyjne i że projektowane zmiany nie stanowiły istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, zwłaszcza w świetle nowelizacji art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Podkreślono, że naruszenie interesu prawnego osób trzecich może nastąpić tylko w przypadku naruszenia konkretnych przepisów prawa, a w tej sprawie nie stwierdzono sprzeczności projektowanych rozwiązań z przepisami technicznobudowlanymi ani przepisami dotyczącymi obszarów chronionego krajobrazu. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, w świetle obowiązującego stanu prawnego (po nowelizacji z 2020 r.), zmiany te nie stanowią istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, zwłaszcza gdy nie zwiększają obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. zmieniła definicję istotnego odstąpienia, wiążąc je głównie ze zwiększeniem obszaru oddziaływania obiektu. W analizowanej sprawie, zmiany rzędnych terenu nie miały takiego skutku, a zatem nie kwalifikowały się jako istotne odstąpienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.b. art. 36a § ust. 5 pkt 1 i 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Po nowelizacji z 2020 r. istotne odstąpienie od projektu budowlanego wiąże się ze zwiększeniem obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.

p.b. art. 34 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obiekt budowlany musi być projektowany i budowany z uwzględnieniem poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania obiektu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Powołanie biegłego ma charakter fakultatywny i jest zasadne, gdy wymagane są wiadomości specjalne.

k.p.a. art. 12 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania następuje w przypadku jego bezprzedmiotowości.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu.

r.w.t. art. 3 § pkt 15

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Definicja rzędnych terenu.

r.w.t. art. 11 § ust. 2 pkt 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wymagania dotyczące usytuowania obiektu budowlanego w stosunku do granic nieruchomości i innych obiektów budowlanych.

uchwała XXXII/375/09 art. 2 § ust. 1 pkt 5

Uchwała Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu

Zakaz trwałego zniekształcania rzeźby terenu na obszarze chronionego krajobrazu.

uchwała XXXII/375/09 art. 2 § ust. 1 pkt 6

Uchwała Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu

Zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych na obszarze chronionego krajobrazu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Projektowane zmiany rzędnych terenu i wykonanie skarpy nie stanowią istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego w świetle aktualnego brzmienia art. 36a Prawa budowlanego. Projektowane zmiany nie naruszają uzasadnionych interesów osób trzecich, ponieważ nie wykazano sprzeczności z przepisami prawa ani zagrożenia dla sąsiedniej działki. Prace ziemne nie powodują trwałego zniekształcenia rzeźby terenu ani zmian stosunków wodnych w sposób naruszający przepisy o obszarach chronionego krajobrazu. Sąd nie miał obowiązku przeprowadzania dowodu z opinii biegłego na wniosek strony w celu ustalenia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Projektowane zmiany rzędnych terenu i wykonanie skarpy stanowią istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego (art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego). Projektowane zmiany naruszają uzasadnione interesy osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Projektowane prace ziemne trwale zniekształcają rzeźbę terenu i zmieniają stosunki wodne na obszarze chronionego krajobrazu (§ 2 ust. 1 pkt 5 i 6 uchwały XXXII/375/09). Organ administracji nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Niezbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych (stosunki wodne, geodeta, geolog) (art. 84 § 1 k.p.a.). Postępowanie zostało umorzone mimo istnienia przesłanek merytorycznego rozstrzygnięcia (art. 105 k.p.a.). Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z opinii geodety (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

Nie znajduje uzasadnienia ten zarzut kasacyjny, który przypisuje Sądowi I instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Konieczne jest przypomnienie, że powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a., ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Stanowisko skarżących kasacyjnie jest oparte na dowodzeniu, że zmiana poziomu terenu wyznaczonego jego rzędnymi (§ 3 pkt 15 r.w.t.) jest istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego. W stanie prawnym wyznaczonym terminem rozpatrywania wniosku inwestora brzmienie art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b., nadane mu przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (...), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu (...) wiąże z "odstąpieniem od projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę (...)". O naruszeniu interesu prawnego osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy wskutek wydania zgody na realizację inwestycji budowlanej dochodzi do naruszenia konkretnych przepisów. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący

Jerzy Stankowski

członek

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących istotnego odstąpienia od projektu budowlanego po nowelizacji z 2020 r., ochrona interesów osób trzecich w procesie budowlanym oraz stosowanie przepisów o obszarach chronionego krajobrazu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego w momencie wydania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii w prawie budowlanym, takich jak definicja istotnego odstąpienia od projektu i ochrona interesów sąsiadów, co jest istotne dla prawników i inwestorów.

Zmiana rzędnych terenu – czy to zawsze istotne odstąpienie od projektu budowlanego?

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II OSK 2228/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Jerzy Stankowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 128/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-04-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 36a ust. 5 pkt 1 i 5, art. 34 ust. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 9,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105, art. 12 § 1, art. 7, art. 84 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 § 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
§ 3 pkt 15, § 11 ust. 2 pkt 6
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. i J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 128/24 w sprawie ze skargi J. P. i J. P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 12 grudnia 2023 r. nr K-AP-2.7840.60.2023.PP (3) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 25 kwietnia 2024 r., II SA/Sz 128/24 oddalił skargę J. P. i J. P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 12 grudnia 2023 r., nr K-AP-2.7840.60.2023.PP(3), którą wskazany organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., uchylił decyzję Starosty Szczecineckiego z 18 sierpnia 2023 r., nr 154/2023, odmawiającą na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), dalej: p.b., zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zmiany pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Starosty Szczecineckiego z 22 sierpnia 2005 r., nr 310/05 zezwalającą na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem wbudowanym (kategoria obiektu budowlanego I) i wykonanie przyłączy: kanalizacji sanitarnej, energetycznego i wodociągowego na terenie działek nr ew. [...] i [...], obręb [...] w miejscowości [...], gmina [...] i umorzył postępowanie organu I instancji.
J. P. i J. P. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 36a ust. 5 pkt 1 i 5 w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 1 p.b. poprzez nietrafne przyjęcie w ślad za organem II instancji, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego w związku z projektowanymi przez inwestora zmianami przedstawionymi w projekcie budowlanym sporządzonym w lipcu 2023 r., załączonym do odwołania na etapie rozpoznania sprawy przez organ II-instancyjny i błędnym stwierdzeniu, że zmiany w zakresie rzędnych terenu nie mieszczą się w katalogu zmian stanowiących istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu, w tym ugruntowana linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że odstępstwo takie jest odstępstwem istotnym w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 i pkt 5 w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 1 p.b.;
2) art. 36a ust. 1 w zw. z ust. 5 pkt 1 i 5 p.b. w zw. z § 3 pkt 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), dalej: r.w.t., przez nietrafne przyjęcie, że wykonanie dodatkowo po stronie północnej i północno- wschodniej budynku obniżenia terenu oraz wykonanie skarpy o zmiennej wysokości stanowi nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę, a także niezrozumiałe stwierdzenie, iż projektowane miejsce obniżenia terenu wzdłuż strony północnej i północno-wschodniej, na której zaprojektowano inwestycję, nie powinno mieć wpływu na interpretację pojęcia średniego poziomu terenu przed wejściem do budynku, a prace ziemne nie zmienią kierunku odpływu wód opadowych w sytuacji, w której zrealizowanie obniżenie terenu gruntu jest związane/realizowane w związku z pracami budowlanymi, a w decyzji na budowę nie ma informacji o tymże (istotne odstępstwo od projektu zagospodarowania terenu);
3) błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w zw. z § 11 ust. 2 pkt 6 r.w.t. poprzez podzielenie przez Sąd I instancji stanowiska organu II instancji, a mianowicie, iż wydanie decyzji nieuwzględniającej obowiązku poszanowania uzasadnionego interesu skarżących jako osób trzecich w rozumieniu ww. przepisu nie stanowi naruszenia przepisów p.b., mimo ustalonych w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed PINB zagrożeń wynikających z planowanych zmian w postaci osuwisk gruntu oraz jego skutków w postaci m.in. zawalenia ogrodzenia i zniszczenia drzewostanu w sytuacji, w której już na etapie projektowania budynku powinny być przestrzegane zasady projektowania w tym poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich;
4) § 2 ust. 1 pkt 5 uchwały Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Zach.-Pom. z 2021 r. poz. 2091), dalej: uchwała XXXII/375/09, poprzez jego niezastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd I instancji, w ślad za organem II instancji, że inwestycja nie spowoduje trwałego zniekształcenia rzeźby terenu, a tym samym nie spowoduje objęcia obszarem oddziaływania nieruchomości sąsiedniej, podczas gdy projektowane obniżenie terenu oraz wykonanie skarpy o zmiennej wysokości (zmiana rzędnych terenu) stanowi trwałe zniekształcenie rzeźby terenu, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt. 5 uchwały XXXII/375/09, w sytuacji, w której prace ziemne związane z realizacją projektu będą znacząco odbiegać od zatwierdzonego projektu w zakresie właściwym dla rzeźby terenu;
5) § 2 ust. 1 pkt 6 uchwały XXXII/375/09 z uwagi na brak odniesienia się przez Sąd I instancji do wskazanej kwestii w sytuacji, gdy organ II instancji błędnie przyjął, że inwestycja nie stanowi zmian stosunków wodnych, podczas gdy brak jest dowodów na potwierdzenie takiego stanu rzeczy, w szczególności opinii biegłego z zakresu spraw stosunków wodnych na gruncie;
6) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organ administracji w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny, co doprowadziło do dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że projektowane przez inwestora prace zmierzają do przywrócenia wysokości i kształtu gruntów do stanu, który znajdował się na działce nr ew. [...], podczas gdy takie przywrócenie w ramach tych prac nie jest możliwe, zaś rzędne z 2004 r. nie wynikają z mapy zasadniczej, lecz z mapy do celów opiniodawczych (opinia geodety z 24 stycznia 2024 r.);
7) art. 12 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że sprawa została wnikliwie wyjaśniona i zostały podjęte wszelkie czynności niezbędne do jej załatwienia, podczas gdy do prawidłowego załatwienia sprawy niezbędne i konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w sprawach stosunków wodnych na gruncie, a także opinii geodety i geologa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
8) art. 105 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sprawie i błędne przyjęcie przesłanki istnienia bezprzedmiotowości, podczas gdy w sprawie istnieją materialnoprawne przesłanki warunkujące merytoryczne rozstrzygnięcie;
9) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez odmówienie przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. opinii geodety z 27 stycznia 2024 r. na okoliczność, iż po wykonaniu zmian projektowych nie będzie możliwe doprowadzenie gruntu na działce nr ew. [...] do stanu sprzed inwestycji zgodnie z mapą z 2004 r., podczas gdy dokument ten powinien stanowić dowód z dokumentu prywatnego, który przemawia za argumentacją skarżących podnoszoną od początku zaistnienia sprawy administracyjnej, a co więcej dokument ten przemawia za tym, że organ II instancji w sposób nieprawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, ponieważ zaniechał zlecenia opinii biegłemu w trybie art. 84 k.p.a. w przedmiocie braku możliwości doprowadzenia gruntu na działce nr ew. [...] do stanu sprzed realizacji inwestycji (czego można było dokonać jedynie w trakcie prowadzenia sprawy przez organy administracyjne).
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzekają się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – [...] sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżących kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.
Nie znajduje uzasadnienia ten zarzut kasacyjny, który przypisuje Sądowi I instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., Sąd I instancji prawidłowo bowiem ocenił przeprowadzone przez organy administracji architektoniczno-budowlanej postępowanie w sprawie zmiany pozwolenia na budowę i zasadnie uznał, że nie zostały naruszone w jego toku zasady wynikające z powołanych w zarzucie przepisów k.p.a. Konieczne jest zwrócenie uwagi na to, że zakresem postępowania wyjaśniającego jest objęty stan faktyczny relewantny w świetle przepisów prawa materialnego kształtujących sprawę rozpoznawaną przez organ administracji publicznej i powyższe wymaganie – wbrew odmiennej ocenie skarżących kasacyjnie - w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu Wojewoda Zachodniopomorski zrealizował, albowiem dokonał ustaleń umożliwiających wypowiedzenie się na płaszczyźnie przewidzianej w art. 36a ust. 1 p.b. odnośnie do żądania inwestora zamieszczonego we wniosku z 6 kwietnia 2023 r. Jego rozpatrzenie nie wymagało powołania biegłego w celu wydania opinii, stąd zarzut odwołujący się do naruszenia art. 84 § 1 w zw. z art. 7 i art. 12 § 1 k.p.a. powinien być odrzucony. Konieczne jest przypomnienie, że powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a., ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane jest posłużenie się wiadomościami specjalnymi, którymi nie dysponuje organ. Skarga kasacyjna nie dostarczyła argumentów pozwalających uznać, że materia podlegająca w kontrolowanej sprawie wyjaśnieniu przez organy administracji architektoniczno-budowlanej powinna być w przedstawiony sposób kwalifikowana, przez co jej rozważenie wymagało powołania, jak wskazuje się w skardze kasacyjnej, biegłego z zakresie stosunków wodnych, biegłego geodety oraz geologa. Traktowanie przez skarżących zaproponowanych przez projektanta rozwiązań w zakresie zagospodarowania terenu jako spornych z uwagi na zgłoszenie względem nich wątpliwości jest niewystarczające w sytuacji, gdy organ, weryfikując ich poprawność, w tym kierując się uwagami projektanta przedstawianymi na podstawie 20 ust. 1 pkt 3 p.b., jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, że projektowany sposób zagospodarowania terenu (zmiana ukształtowania oraz utwardzeń) pozostaje w zgodzie z wymaganiami techniczno-budowlanymi, w szczególności, wbrew stanowisku skarżących, nie narusza warunków gruntowo-wodnych. Nieuprawniona jest uwaga, że "[d]opiero po sprawdzeniu przez specjalistów przyjętych rozwiązań" (s. 14 skargi kasacyjnej) organ może się odnośnie do nich wypowiedzieć w wydawanej decyzji. Działań organów administracji architektoniczno-budowlanej związanych z kontrolą projektu budowlanego, także w przypadku, gdy z uwagi na ukształtowanie terenu i jego rzeźbę kontrola ta wymaga pogłębionej oceny stanu hydrologicznego terenu inwestycji, nie można utożsamiać z przewidzianym w art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1438) postępowaniem z zakresu naruszenia stosunków wodnych. Z tego względu pozbawiony jest skuteczności argument bazujący na stanowisku przyjmowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że w tego rodzaju sprawach zasadne jest oparcie dokonywanych ustaleń na wnioskach sformułowanych przez biegłego w opracowanej przez niego opinii.
Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego wskutek dokonania błędnej wykładni art. 36a ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 36a ust. 1 i art. 34 ust. 3 pkt 1 p.b. Stanowisko skarżących kasacyjnie jest oparte na dowodzeniu, że zmiana poziomu terenu wyznaczonego jego rzędnymi (§ 3 pkt 15 r.w.t.) jest istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego. Formułując ten pogląd, skarżący odwołali się m.in. do stanowiska prezentowanego w tym zakresie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pominęli jednakże, że w przytoczonych w skardze kasacyjnej orzeczeniach (m.in. wyrok NSA z 25 marca 2023 r., II OSK 1838/20; wyrok NSA z 24 listopada 2021 r., II OSK 3555/18; wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., II OSK 774/16) poddana analizie została regulacja prawna posiadająca odmienną treść od tej, którą należało uwzględnić w kontrolowanej sprawie. W stanie prawnym wyznaczonym terminem rozpatrywania wniosku inwestora brzmienie art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b., nadane mu przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę wiąże z "odstąpieniem od projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany", podczas gdy uwagi skarżących kasacyjnie odwołują się w sposób bezpośredni do poprzedniej treści przepisu, nakazującego każde odstępstwo od projektu budowlanego w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki lub terenu traktować jako odstępstwo istotne. Uwarunkowania faktyczne rozpatrywanej sprawy wskazujące, że zmiana (odtworzenie) rzędnych terenu wokół budynku, a także wykonanie zmiany ukształtowania oraz utwardzeń terenu w bezpośrednim sąsiedztwie budynku po jego stronie północnej wraz ze skarpą nie oddziałują negatywnie na uprawnienia skarżących jako właścicieli sąsiedniej działki nr ew. [...], nie pozwalają nie nadawać wskazanej zmianie doniosłości prawnej.
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 p.b., obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (pkt 9). W tym kontekście niezrozumiały jest pogląd wyrażony przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym kwestie związane z ochroną wskazanych uprawnień osób trzecich nie stanowią przedmiotu postępowania przed organem administracji architektoniczno-budowlanej. Sformułowanie tego ogólnego poglądu pozostaje jednakże bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie wiązało się z błędnym rozważeniem w okolicznościach faktycznych sprawy sytuacji prawnej skarżących. O naruszeniu interesu prawnego osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy wskutek wydania zgody na realizację inwestycji budowlanej dochodzi do naruszenia konkretnych przepisów. Poszanowaniu podlegają bowiem nie wszystkie, lecz tylko uzasadnione (kwalifikowane) interesy osób trzecich, tj. takie, które mają umocowanie w przepisach prawa. Wyznacznikiem zakresu, w jakim wydający decyzję organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek chronić uprawnienia osób trzecich, są przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 września 2023 r., II OSK 974/22). W kontrolowanej sprawie nie można mówić o sprzeczności rozwiązań projektowych z powołanym w skardze kasacyjnej przepisem § 11 ust. 2 pkt 6 r.w.t., uwzględniając, że materiał dowodowy nie wskazuje na to, by inwestycja stwarzała zagrożenie osuwiskiem gruntu. Projektowane roboty w zakresie realizacji skarpy, zgodnie z oświadczeniem projektanta, którym organy trafnie się kierowały, zapewniają jej pełną stateczność, są zatem bezpieczne dla obiektów zlokalizowanych na sąsiedniej działce należącej do skarżących.
Sąd I instancji nie naruszył § 2 ust. 1 pkt 5 i 6 uchwały XXXII/375/09 w zw. z art. 36a ust. 5 pkt 5 p.b., ponieważ zgodzić się trzeba ze stanowiskiem przyjętym w kontrolowanej sprawie, że rozwiązania projektowe przedstawione w opracowaniu z lipca 2023 r., nie naruszając zakazu wykonywania na chronionym terenie Pojezierza Drawskiego prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu oraz zmieniających stosunki wodne, nie mogły być kwalifikowane jako istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki. Do prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu należy zaliczyć prace, które prowadzą do zniszczenia lub przekształcenia form rzeźby terenu w sposób oznaczający nieodwracalną utratę cech morfologicznych danego typu rzeźby. Zgodzić się należy z analizą przeprowadzoną przez Wojewodę Zachodniopomorskiego, że realizacja inwestycji w przedstawionej w projekcie postaci takich następstw nie powoduje. Nie można stawiać znaku równości pomiędzy treścią zakazów nakierowanych na zachowanie spójności i dotychczasowego funkcjonowania obszarów chronionych a wykonywaniem na ich terenie robót budowlanych (prac ziemnych), jeżeli ich charakter sprawia, że nie dojdzie wskutek ich przeprowadzenia do trwałego pozbawienia terenu charakterystycznych jego cech stanowiących walory decydujące o ich krajobrazotwórczym znaczeniu. Przyjęty zakres prac w otoczeniu zlokalizowanego na działce nr ew. [...] budynku nie tylko zapewnia zachowanie zasadniczego ukształtowania terenu, ale również nie wiąże się ze zmianą stosunków wodnych, co ma związek z nienaruszeniem przez sporne prace poziomu wód gruntowych i zagospodarowaniem przez inwestora wód powierzchniowych w obrębie działki inwestycyjnej.
Wbrew twierdzeniom sformułowanym w złożonej skardze kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. W kontekście podniesionego przez skarżącego zarzutu kasacyjnego przypomnieć trzeba, że przepis ten nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentu w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu ustaleń faktycznych, przy czym działania tego nie należy traktować jako obowiązku sądu (por. wyrok NSA z 22 maja 2023 r., II OSK 203/23; wyrok NSA z 15 marca 2023 r., II OSK 189/22; wyrok NSA z 5 października 2022 r., II OSK 3188/19). Skarżący nie może w tych warunkach nieprzeprowadzenia przez Sąd wnioskowanego dowodu z opinii geodety z 27 stycznia 2024 r. (k. 19-23 akt sąd.), traktowanego jako dokument prywatny, skutecznie łączyć z zaistnieniem w toku postępowania sądowego błędu rzutującego na wynik sprawy. Konieczne jest zauważenie, że wnioski mające wypływać z omawianego opracowania, jako oparte na nieprawidłowych obliczeniach, zostały w całości podważone przez projektanta, który ponosi w procesie budowlanym odpowiedzialność za poprawność przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę