II OSK 2217/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-12
NSAAdministracyjneWysokansa
obywatelstwo polskieustawa o obywatelstwiezagrożenie bezpieczeństwapodrobiony dokumentKarta Polakapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy przyznania obywatelstwa polskiego, uznając, że posłużenie się podrobionym dokumentem stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy uznania za obywatela polskiego. Strona zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o obywatelstwie i Konstytucji, a także nierozpatrzenie wszystkich dowodów. NSA oddalił skargę, uznając, że posłużenie się podrobionym świadectwem urodzenia ojca przy ubieganiu się o Kartę Polaka stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, co jest negatywną przesłanką do przyznania obywatelstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą uznania skarżącej za obywatela polskiego. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy o obywatelstwie polskim i Konstytucji RP, a także naruszenie przepisów postępowania przez nierozpatrzenie wszystkich dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że kluczowe znaczenie ma przesłanka negatywna z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, dotycząca zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustalono, że skarżąca posłużyła się podrobionym świadectwem urodzenia ojca przy ubieganiu się o Kartę Polaka, co zostało potwierdzone postanowieniem organów ścigania. NSA uznał, że takie działanie stanowi oczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, uniemożliwiające przyznanie obywatelstwa, nawet jeśli istniałyby wątpliwości co do spełnienia przesłanek pozytywnych. Sąd podkreślił, że przyznanie obywatelstwa ma trwałe skutki i wymaga szczególnej ostrożności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, posłużenie się przerobionym dokumentem w celu uzyskania Karty Polaka stanowi oczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, uniemożliwiające przyznanie obywatelstwa polskiego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustalenie o posłużeniu się podrobionym świadectwem urodzenia ojca przy ubieganiu się o Kartę Polaka, potwierdzone przez organy ścigania, jest wystarczające do zastosowania art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Przyznanie obywatelstwa ma trwałe skutki i wymaga szczególnej ostrożności, a takie działanie wnioskodawcy narusza porządek prawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (37)

Główne

u.o.p. art. 31 § pkt 2

Ustawa o obywatelstwie polskim

Nabycie obywatelstwa polskiego nie może stanowić zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Posłużenie się przerobionym dokumentem przy ubieganiu się o Kartę Polaka stanowi oczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

u.o.p. art. 30 § ust. 1 pkt 7

Ustawa o obywatelstwie polskim

Wymóg przebywania nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które wnioskodawca uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 42 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 37 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.c. art. 195 § ust. 4

Ustawa o cudzoziemcach

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 86

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 270

Kodeks karny

k.k. art. 272

Kodeks karny

Konstytucja RP art. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 34 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.c. art. 199 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o cudzoziemcach

u.o.c. art. 215 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o cudzoziemcach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posłużenie się przez skarżącą przerobionym dokumentem w celu uzyskania Karty Polaka stanowi oczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, co jest negatywną przesłanką do przyznania obywatelstwa polskiego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 31 pkt 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 7, art. 36 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Naruszenie art. 42 ust 3 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne ustalenie, że skarżąca dopuściła się czynu zabronionego bez wyroku sądu. Naruszenie art. 30 ust 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 195 ust 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne ustalenie wymogu nieprzerwanego pobytu. Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a i 1c p.p.s.a.) poprzez niesłuszne oddalenie skargi. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8 § 1, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.) poprzez błędną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 75 i 86 w zw. z art. 7 i 8 w zw. z art. 136 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji Wojewody. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów.

Godne uwagi sformułowania

posłużenie się przerobionym dokumentem w celu uzyskania Karty Polaka w sposób oczywisty musi prowadzić do wniosku, że uznaniu skarżącej za obywatela polskiego sprzeciwią się względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. wydanie wyroku skazującego nie jest konieczne dla oceny wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w tym przepisie. zwroty te pozostawiają organom administracji, a także sądowi administracyjnemu, naturalny luz decyzyjny. przyznanie obywatelstwa polskiego stanowi bowiem szczególne uprawnienie, które wymaga konsekwentnie spełnienia szczególnie wysokich wymogów przez osobę ubiegającą się o to prawo.

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

członek

Grzegorz Rząsa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki negatywnej z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim w kontekście posłużenia się podrobionymi dokumentami przy ubieganiu się o Kartę Polaka; znaczenie bezpieczeństwa państwa w postępowaniu o obywatelstwo."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji posłużenia się podrobionym dokumentem. Ocena zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy obywatelstwa polskiego i wiąże się z kwestią bezpieczeństwa państwa oraz użycia podrobionych dokumentów, co jest tematem budzącym zainteresowanie.

Podrobiony dokument przy Karcie Polaka to koniec marzeń o obywatelstwie. NSA wyjaśnia, dlaczego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2217/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 347
art. 31 pkt 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 597/21 w sprawie ze skargi N. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2021 r. nr DOiR-I-6251-58/2020/DC w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 7 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 597/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę obywatelki [...] N. M. ("skarżąca") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister") z 25 lutego 2021 r., nr DOiR-I-6251-58/2020/DC. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda") z 16 listopada 2020 r., nr O-II.6121.16.2020, odmawiającą uznania skarżącej za obywatela polskiego.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła N. M., zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a to:
1. naruszenie art. 31 pkt 1 i 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7, art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2020 r. poz. 347, dalej: "ustawa o obywatelstwie polskim" lub "u.o.p.") poprzez niesłuszną odmowę uznania za obywatela polskiego N. M. z domu W., córki M. i L., ur. [...] [...] [...] r. w [...]., w szczególności wobec niesłusznego uznania, że z punktu widzenia wystąpienia przesłanek określonych w art 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim nie jest konieczne wydanie wobec cudzoziemca wyroku skazującego, a wystarczająca może okazać się okoliczność np. toczącego się postępowania karnego przeciwko cudzoziemcowi,
2. naruszenie art. 42 ust 3 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne ustalenie, że skarżąca dopuściła się czynu zabronionego, pomimo że wina skarżącej nie została stwierdzona jakimkolwiek wyrokiem sądu,
3. naruszenie art. 30 ust 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim w zw. z art. 195 ust 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, dalej: "ustawa o cudzoziemcach", "u.o.c.") poprzez błędne ustalenie, że dla przyjęcia nieprzerwanego pobytu w rozumieniu tych przepisów wymagane jest przebywanie przez wymagany okres wyłącznie w miejscu zamieszkania na terenie RP,
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a i 1c p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi skarżącej na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 lutego 2021 r., znak: DOiR-l-6251-58/2020/DC, mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra, w sytuacji gdy została ona wydana:
a) z naruszeniem przepisów prawa materialnego, o którym mowa w pkt I niniejszej skargi kasacyjnej,
b) z naruszeniem art. 7, art. 8 § 1 i art. 9, a także art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego sprawy i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że:
- skarżąca, wnioskując o przyznanie Karty Polaka w Konsulacie RP w [...], przedłożyła [...] świadectwo urodzenia serii [...] nr [...] z jawnymi oznakami podrobienia w zakresie narodowości jej ojca,
- organy [...] potwierdziły, że świadectwo urodzenia serii [...] nr [...] było niezgodne w zakresie narodowości ojca skarżącej,
- nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego,
- skarżąca dopuściła się czynu zabronionego, polegającego na posługiwaniu się przerobionym dokumentem, w celu uzyskania – przez wprowadzenie w błąd organów polskich – zezwolenia na pobyt stały w trybie uprzywilejowanym dla osób polskiego pochodzenia, legitymujących się Kartą Polaka,
a ponadto wobec ustalenia przez organ drugiej instancji, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, także błędne ustalenie, że:
- skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem w [...],
- skarżąca nie przebywała nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej od roku,
- że w lokalu w [...] pod adresem [...] nikt nie zamieszkuje,
- że w ciągu ostatnich 5 lat skarżąca przebywała przeważnie w [...],
- że skarżąca ma meldunek w [...], który ważny jest do [...] listopada 2021 r.,
- że skarżąca nie podała faktycznego miejsca zamieszkania na terenie Polski,
- że ojciec skarżącej nie był Polakiem,
- że skarżąca nie respektuje polskiego porządku prawnego,
- że uzyskanie polskiego obywatelstwa skarżąca traktuję czysto instrumentalnie, jako coś co ułatwi jej prowadzenie działalności gospodarczej w [...],
c) z naruszeniem art. 75 i 86 w zw. z art. 7 i 8 w zw. z art. 136 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, zaniechanie przesłuchania świadków w osobach: A. B., N. Z., J. W., a ponadto zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów (m.in. protokołów przesłuchań świadków), które zalegały w aktach sprawy dotyczącej decyzji Wojewody [...] z 23 sierpnia 2019 r., oraz zaniechanie przeprowadzania dowodów zgłoszonych przez skarżącą w odwołaniu i piśmie pełnomocnika skarżącej z 22 grudnia 2020 r., które to dowody miały potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej, a w szczególności potwierdzały jej wieloletni i nieprzerwany pobyt na terenie RP, a ponadto potwierdzały, że nigdy nie posłużyła się sfałszowanym świadectwem urodzenia jej ojca,
d) a w efekcie z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z 16 listopada 2020 r., nr 0-II.6121.16.2020, pomimo że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy i jako taka nie powinna się ostać w obrocie prawnym,
2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów (a w szczególności zarzutu nr 2 wykazującego zaniechanie przeprowadzenia wskazanych tam dowodów) podnoszonych przez skarżącą w skardze w sytuacji, w której rozpoznanie tych zarzutów powinno skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji;
3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w skardze, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości dokonania rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie, na zasadzie art. 188 p.p.s.a., zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi objętej zaskarżonym wyrokiem, zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca kasacyjnie wniosła też o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów:
- potwierdzenia zameldowania z [...] września 2012 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] grudnia 2010 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] kwietnia 2012 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] maja 2013 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] sierpnia 2013 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] listopada 2013 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] sierpnia 2013 r.,
- potwierdzenia zameldowania z [...] czerwca 2015 r.,
- zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały z [...] maja 2019 r.,
- zaświadczenia archiwalnego z [...] listopada 2015 r.,
- odpisu skróconego aktu małżeństwa nr [...],
- odpisu skróconego aktu urodzenia [...],
dla ustalenia ich treści.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2736/18 oraz wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22 - CBOSA).
3.4. W świetle art. 31 u.o.p., wydanie decyzji o uznaniu za obywatela polskiego wymaga ustalenia, że cudzoziemiec spełnia wymogi, o których mowa w art. 30, a nadto, że nabycie przez niego obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W pierwszym przypadku możemy mówić o pozytywnych przesłankach uznania za obywatela polskiego, w drugim o przesłance negatywnej, uniemożliwiającej uwzględnienie podania pomimo tego, że ustalono spełnienie przez cudzoziemca przesłanki pozytywnej. Oczywiście, możliwa jest również sytuacja, w której wnioskodawca nie spełnia przesłanek pozytywnych, a nadto nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
3.5. W realiach niniejszej sprawy Wojewoda w decyzji z 16 listopada 2020 r. uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanki pozytywnej z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p. (wymóg przebywania nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które wnioskodawca uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka). Ponadto, Wojewoda wskazał na konieczność zastosowania art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim z uwagi na ustalenie, że skarżąca podczas ubiegania się o uzyskanie w 2010 r. Karty Polaka przedłożyła [...] świadectwo urodzenia serii [...] nr [...] z [...] [...] [...] r. z jawnymi oznakami podrobienia w zakresie narodowości jej ojca. Z kolei Minister, akceptując ustalenia Wojewody co do niewykazania przez skarżącą spełnienia przesłanki pozytywnej z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p., swoje rozważania skoncentrował na wykazaniu, że w sprawie zachodzi przesłanka negatywna, o której mowa art. 31 pkt 2 u.o.p.
3.6. W kontekście przywołanych okoliczności sprawy zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma kwestia, czy organy, a następnie WSA w Warszawie, nie naruszyły prawa przyjmując, że nabycie przez skarżącą obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W razie bowiem uznania, że do takiego naruszenia prawa nie doszło, ewentualne uchybienia popełnione przez organy w zakresie poczynienia ustaleń faktycznych co do ustalenia przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p. nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
3.7. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, ustalenia faktyczne poczynione przez organy, a następnie zaakceptowane przez WSA Warszawie, w odniesieniu do przesłanki zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, zostały poczynione prawidłowo, zgodnie z zebranym w aktach materiałem oraz regułami procesowymi określonymi m. in. w art. art 7, art 8 § 1, art 9, art. 75, art. 77 § 1, art 80, art. 86 i art 107 § 3 k.p.a. Przede wszystkim ustalenie, że [...] świadectwo urodzenia serii [...] nr [...], którym posłużyła się skarżąca w [...] r. ubiegając się o Kartę Polaka, nosiło oznaki przerobienia w zakresie narodowości jej ojca, znajduje potwierdzenie w przedłożonym przez skarżącą postanowieniu Głównego Urzędu Policji Narodowej w [...] z [...] września 2017 r. o zamknięciu śledztwa wstępnego nr [...] (k. 130 – 132 akt administracyjnych). Otóż w uzasadnieniu tego postanowienia stwierdza się, że w trakcie dochodzenia przedsądowego ustalono, że skarżąca w [...], w celu uzyskania Karty Polaka, okazała dokument w postaci odpisu aktu urodzenia [...] nr [...] "z jawnymi oznakami podrobienia". W postanowieniu tym ustalono również, że na mocy wyroku [...] Sądu Rejonowego z 4 marca 2016 r. nakazano zmianę w aktach stanu cywilnego narodowości ojca skarżącej z [...] na polską. Zatem z przedłożonego przez skarżącą dokumentu urzędowego wydanego przez władze [...] wynika, że posłużyła się ona dokumentem podrobionym. Ustalenie to koresponduje zresztą z ustaleniami poczynionymi przez polskie organy ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, w tym Straż Graniczną ora Komendę Miejską Policji w [...]. Ponadto, odnosząc się do twierdzeń skarżącej, jakoby w sprawie miano nie odróżniać dokumentów wydanych przez [...] Radę Wiejską oraz aktów stanu cywilnego wydanych przez Oddział Państwowej Rejestracji Aktów Stanu Cywilnego w [...], trzeba zauważyć, że odpowiedź na zapytanie polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych została udzielona przez wspominamy Oddział Państwowej Rejestracji Aktów Stanu Cywilnego po zapoznaniu się z kserokopią aktu urodzenia przedłożonego przez skarżącą celem uzyskania Karty Polaka (k. 89 – 90). Powyższe ustalenia organów nie naruszają zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.), zwłaszcza jeżeli uwzględni się okoliczność, że skarżąca, pomimo wezwań, nigdy nie okazała oryginału spornego świadectwa urodzenia przedłożonego w [...] celem uzyskania Karty Polaka (zob. pismo [...] Oddziału Straży Granicznej z 29 stycznia 2016 r., k. 84 akt administracyjnych). W tym miejscu należy podkreślić, że dla skutecznego podważenia oceny dowodów, przeprowadzonej przez organ administracji publicznej, a zaakceptowanej następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 527/22, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy, w skardze kasacyjnej takiego wywodu, wykazującego oczywistą sprzeczność przeprowadzonej oceny dowodów z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie przeprowadzono.
3.8. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 42 ust 3 w zw. z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne ustalenie, że skarżąca dopuściła się czynu zabronionego, pomimo że wina skarżącej nie została stwierdzona jakimkolwiek wyrokiem sądu. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że orzekające w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie orzekały o odpowiedzialności karnej skarżącej. W szczególności, organy nie orzekały o tym, czy zachowanie skarżącej wyczerpało znamiona przedmiotowe i podmiotowe czynu zabronionego określonego w art. 270 i 272 kodeksu karnego. Organy te były natomiast zobowiązane do samodzielnego ustalenia faktów dotyczących zachowania skarżącej mających istotne znaczenia z punktu widzenia dokonania ocen, czy w sprawie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Reasumując, wydanie wyroku skazującego nie jest konieczne dla oceny wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w tym przepisie (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1251/16 oraz wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 910/18 – CBOSA).
3.9. Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące wykładni i zastosowania art. 31 pkt 2 u.o.p., to należy przypomnieć, że zawarte w tym przepisy pojęcia, w tym "zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", mają charakter typowych zwrotów niedookreślonych związanych z potrzebą ochrony interesu publicznego. Konieczność ochrony interesu publicznego, w tym w kontekście ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, wynika również z wielu postanowień Konstytucji RP (zob. np. art. 1, art. 5, art. 31 ust. 3). Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia bezpieczeństwa i porządku publicznego, co oznacza, że każdorazowo zaistnienie takich okoliczności będzie musiało podlegać ocenie organu (por. np. wyrok NSA z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 1084/18, CBOSA). Podzielić należy pogląd, że zwroty te pozostawiają organom administracji, a także sądowi administracyjnemu, naturalny luz decyzyjny (por. np. J. Chlebny, Ochrona interesu publicznego a prawo cudzoziemca do pobytu w Polsce, EPS 2007, nr 10, s. 18). Ogólnie można przyjąć, że pojęcie porządku publicznego jest szersze niż pojęcie porządku prawnego, obejmuje bowiem stan faktyczny wewnątrz państwa, regulowany normami prawnymi i pozaprawnymi, których przestrzeganie umożliwia normalne współżycie jednostek w organizacji państwowej, w określonym miejscu i czasie (por. np. wyrok NSA z 15 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2765/17, CBOSA). W tym kontekście należy przyjąć, że zagrożeniem dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego w rozumieniu art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim mogą być m. in. wszelkie postawy cudzoziemca i jego sposoby zachowania, które kolidują z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym. Dla oceny, czy dany cudzoziemiec może stanowić zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego istotne znaczenie ma również to, czy przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę sankcji administracyjnej, czy też chodzi, jak w niniejszej sprawie, o przyznanie stronie uprawnienia. W przypadku sprawy dotyczącej przyznania stronie uprawnień, wspominany wyżej luz decyzyjny jest dalej idący, niż ma to miejsce w odniesieniu do zastosowania norm sankcyjnych. Dodatkowo trzeba zauważyć, że o ile w przypadku zezwoleń pobytowych ustawodawca przewidział możliwość ich uchylenia lub cofnięcia, jeżeli cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (zob. np. art. 199 ust. 1 pkt 1, art. 215 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), o tyle takiej możliwości nie ma w stosunku do cudzoziemca, który nabył obywatelstwo polskie. Obywatelstwo to szczególna więź prawna osoby z państwem. Konsekwencją uznania cudzoziemca za obywatela jest włączenie go w ogół społeczeństwa i przyznanie wszystkich praw przysługujących obywatelom. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje również trwałość obywatelstwa. Zgodnie z art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Oznacza to, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego powoduje w zasadzie nieodwracalne skutki. W stosunku do takiej decyzji mogą mieć zastosowanie wyłącznie tryby nadzwyczajne przewidziane w k.p.a. ze względu na jej poważną wadliwość procesową lub materialnoprawną. Ze względu na konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego nie jest natomiast możliwe uchylenie decyzji z powodu powstałego po wydaniu decyzji zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego. Należy w związku z tym stwierdzić, że ocena, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego wymaga uwzględnienia skutków nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego i uwzględnienia konstytucyjnej ochrony trwałości nabytego obywatelstwa (art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) – por. np. wyrok NSA z 13 lipca 2020 r., II OSK 933/20, CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, że na gruncie art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim ocena braku istnienia zagrożenia dla porządku publicznego ze strony cudzoziemca wymaga zachowania szczególnej ostrożności. W szczególności, niewystępowanie tego zagrożenia w realiach danej sprawy nie powinno budzić jakichkolwiek wątpliwości. Przyznanie obywatelstwa polskiego stanowi bowiem szczególne uprawnienie, które wymaga konsekwentnie spełnienia szczególnie wysokich wymogów przez osobę ubiegającą się o to prawo (por. np. wyrok NSA z 26 listopada 2019 r., II OSK 24/18, CBOSA). Przenosząc te oceny prawne na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że posłużenie się przez skarżącą przerobionym dokumentem w celu uzyskania Karty Polaka w sposób oczywisty musi prowadzić do wniosku, że uznaniu skarżącej za obywatela polskiego sprzeciwią się względy ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
3.10. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczącej kwestii niespełnienia przez skarżącą przesłanki pozytywnej, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p., należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy przedwcześnie uznały, że skarżąca nie wykazała, że przebywa nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskała w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka. W szczególności, odmawiając przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków oraz zeznań skarżącej na tę okoliczność organy naruszyły m. in. art. 7, 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Okoliczność ta nie mogła jednak doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, skoro w sprawie zachodziła, przewidziana w art. 31 pkt 2 u.o.p., przesłanka negatywna, uniemożliwiająca uwzględnienie podania skarżącej o uznanie za obywatela polskiego.
3.11. Końcowo należy wskazać, że bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pozostający w ścisłym związku z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 11 października 2022, sygn. akt II OSK 1462/21, CBOSA). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3514/19 oraz wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2315/21 - CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Po drugie, na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się WSA w Warszawie oddalając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 17 października 2022 r., sygn. akt II GSK 2505/21, CBOSA).
3.12. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI