II OSK 2213/21

II OSK 2213/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska - Rzepecka
Paweł Miładowski
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1655/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-24
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 161 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1655/20 w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2020 r., znak: DON.7200.276.2019.JSK w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1655/20, oddalił skargę L. G. i E. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2020 r., znak: DON.7200.276.2019.JSK, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
Powyższą decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB), na podstawie art. 161 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), odmówił uchylenia decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB") z dnia 29 sierpnia 2011 r., znak: WOA.7721.112.2011PZ, utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 8 października 2010 r., znak: PINB/WOA/7355/2/100/100/2008, nakazującą E. i L. G. rozbiórkę altany na działce nr [...] w [...], na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "[...]".
Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyli L. G. i E. G., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania od organu dla skarżących, a także o "zasądzenie" na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały uiszczone "ani w części ani w całości".
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. "174 pkt 1" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie "prawa materialnego", tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa w sposób opisany przez skarżących, a skarga nie była zasadna, wskutek czego brak było podstaw do zastosowania dyspozycji z art. 161 § 1 k.p.a., podczas gdy rozbiórka postawionej, zgodnej z wymogami prawa, altany staje się w sposób oczywisty bezzasadna oraz realnie zagrażająca rozstrojowi zdrowia skarżących, powodując niepowetowaną stratę i szkodę w ich majątku, nadto doprowadzając do zaburzenia pożądanego spokoju na ogródkach działkowych; a z uwagi na ograniczone możliwości finansowe skarżących może stać się niemożliwa do realizacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia GINB stanowił art. 161 § 1 k.p.a., zgodnie z dyspozycją którego, minister może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów Państwa. Norma ta reguluje nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej i przewidziana w nim możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej odnosi się wyłącznie do ochrony w sytuacjach wyjątkowych wartości szczególnie cennych. Zagrożenie tych dóbr musi być realne, obiektywnie udowodnione (wykazane) i winno wynikać przede wszystkim z treści samej decyzji ostatecznej lub całokształtu okoliczności jej wydania, a tylko wyjątkowo z jej wykonania. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 161 § 1 k.p.a. organ nadzoru nie dokonuje ponownego ustalenia i oceny prawnej stanu faktycznego odnoszącego się do istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją, którą to oceną jest on związany, ale bada wyłącznie tę sprawę w aspekcie określonych tym przepisem przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji, w związku z tzw. stanem nagłej konieczności administracyjnej. Innymi słowy ocenia on wyłącznie, czy w związku z wystąpieniem realnego zagrożenia wartości, o których mowa w tym przepisie, istnieje konieczność eliminacji niewadliwej w stopniu kwalifikowanym decyzji z obrotu prawnego. Omawiany przepis nie może być wykorzystywany do takich zmian decyzji ostatecznych, które są wynikiem odmiennej oceny stanu faktycznego, jeżeli nie występuje bezpośrednie zagrożenie. Z zasady trwałości decyzji administracyjnej oraz z samego brzmienia przepisu art. 161 § 1 k.p.a. wynika jego wyjątkowość, co oznacza konieczność stosowania go z dużą ostrożnością. Przepis ten nie może zatem podlegać wykładni rozszerzającej, lecz wyłącznie ścisłej. Zastosowanie tego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy decyzja jest zgodna z prawem - podstawowym celem wszczętego w jego trybie postępowania jest ustalenie, w jakim stopniu stan faktyczny odpowiada ustawowym przesłankom uchylenia decyzji ostatecznej (zob. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1095/21; z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3316/18; z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1763/15).
Mając na względzie powyższe rozważania należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący, ani w swych pismach procesowych, ani w skardze do Sądu, nie wykazali takich okoliczności, których istnienie powodowałoby ziszczenie się przesłanek z art. 161 § 1 k.p.a., dopuszczających uchylenie kwestionowanej przez nich ostatecznej i prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę. Złożona skarga kasacyjna również takich nie zawiera. Dyspozycją tego przepisu nie są objęte okoliczności związane z celowością realizacji obowiązku, że w przekonaniu skarżących altana spełnia wymogi przewidziane prawem, poczuciem krzywdy, utratą nakładów poniesionych na budowę. Zagrożenie zdrowia ludzkiego nie wiąże się z treścią samej decyzji ostatecznej lub całokształtu okoliczności jej wydania. Nie sposób też przyjąć aby istniało zagrożenie dla tego dobra w wyniku wykonania prawomocnego nakazu rozbiórki altany, która znajduje się na terenie ogródków działkowych. Sam zresztą autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu zaznaczył, że "pomimo tego, że z akt sprawy nie wynika, aby pozostawanie w obrocie prawnym decyzji rozbiórkowej mogło prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego, czy też do poważnych szkód dla gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa, żądania Skarżących są słuszne tym bardziej, że altana spełnia wymogi wymagane prawem". Powyższe oznacza, że zasadniczym powodem przemawiającym za uchyleniem decyzji, we wskazanym trybie, jest przekonanie skarżących, że sporna altana odpowiada przepisom prawa (w wyniku wykonania dodatkowych prac rozbiórkowych). W gruncie rzeczy zmierzają oni do ponownej weryfikacji decyzji rozbiórkowej, czego nie mogą skutecznie uczynić w ramach analizowanego trybu postępowania. Jeszcze raz należy podkreślić, że na podstawie art. 161 § 1 k.p.a., nie dokonuje się ponownego ustalenia i oceny prawnej stanu faktycznego odnoszącego się do istoty sprawy zakończonej decyzją ostateczną, ale bada wyłącznie sprawę w aspekcie określonych tym przepisem przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji w związku z tzw. stanem nagłej konieczności administracyjnej. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby stan taki zaistniał. Tym samym nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w środku zaskarżenia zarzut naruszenia art. 161 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.