II OSK 2209/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że pozwolenie na budowę bosmanatu nie naruszało rażąco prawa, mimo lokalizacji w obszarze chronionego krajobrazu, ponieważ istniała ważna decyzja o warunkach zabudowy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję GINB o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę bosmanatu. GINB twierdził, że pozwolenie rażąco naruszało przepisy Prawa budowlanego i rozporządzenie o obszarze chronionego krajobrazu ze względu na lokalizację w pasie 100 m od brzegu jeziora. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że organ architektoniczno-budowlany jest związany ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, a jej brak wyeliminowania z obrotu prawnego uniemożliwia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję GINB o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę bosmanatu. GINB zarzucał, że pozwolenie na budowę rażąco naruszało art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia o Obszarze Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, ponieważ inwestycja znajdowała się w pasie 100 m od linii brzegowej jeziora, a budynek miał w niewielkiej części pełnić funkcję bosmanatu, a w pozostałej usługowo-mieszkalną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ nadzoru nie mógł przypisać decyzji cechy rażącego naruszenia prawa, jeśli wcześniej nie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzji ustalającej warunki zabudowy dla spornej inwestycji, która została uzgodniona z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. NSA, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że organ architektoniczno-budowlany jest związany ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. Podkreślono, że nawet jeśli decyzja o warunkach zabudowy mogłaby być niezgodna z przepisami ochrony środowiska, to organ architektoniczno-budowlany nie może samodzielnie badać tej zgodności w postępowaniu zwyczajnym, a jedynie może poinformować właściwy organ. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lokalizacyjnej może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. NSA powołał się na uchwałę I OPS 2/12, zgodnie z którą stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną decyzję zależną, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W niniejszej sprawie, mimo że postanowienie uzgadniające RDOŚ zostało stwierdzone nieważnością, w obrocie prawnym nadal pozostawała ważna decyzja o warunkach zabudowy, co przesądziło o braku rażącego naruszenia prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ architektoniczno-budowlany jest związany ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. Ocena legalności lokalizacji inwestycji znajduje się poza jego kompetencją w postępowaniu zwyczajnym, chyba że decyzja lokalizacyjna została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że organ architektoniczno-budowlany jest związany decyzją o warunkach zabudowy, która przesądza o możliwości lokalizacji inwestycji. Nawet jeśli decyzja o warunkach zabudowy mogłaby być niezgodna z przepisami ochrony środowiska, organ ten nie może samodzielnie badać tej zgodności w postępowaniu zwyczajnym, a jedynie może poinformować właściwy organ. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lokalizacyjnej może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.
p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 1
Prawo budowlane
Obowiązek organu sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy oraz wymaganiami ochrony środowiska.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i orzeka co do istoty sprawy.
u.o.p. art. 23 § ust. 2
Ustawa o ochronie przyrody
u.o.p. art. 24 § ust. 1 pkt 8 lit. a
Ustawa o ochronie przyrody
u.p.z.p. art. 53 § ust. 1 pkt 8
Ustawa Prawo zagospodarowania przestrzennego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ architektoniczno-budowlany jest związany ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. Brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ wydający pozwolenie na budowę.
Odrzucone argumenty
Pozwolenie na budowę rażąco naruszało przepisy Prawa budowlanego i rozporządzenie o obszarze chronionego krajobrazu ze względu na lokalizację w pasie 100 m od brzegu jeziora.
Godne uwagi sformułowania
organ architektoniczno-budowlany jest związany decyzją o warunkach zabudowy ocena legalność lokalizacji inwestycji znajduje się poza kompetencją organu architektoniczno-budowlanego dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lokalizacyjnej może ewentualnie stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja.
Skład orzekający
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Paweł Miładowski
sprawozdawca
Agnieszka Wilczewska - Rzepecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Związanie organu architektoniczno-budowlanego decyzją o warunkach zabudowy i brak możliwości samodzielnej oceny zgodności z przepisami ochrony środowiska w postępowaniu zwyczajnym, jeśli decyzja lokalizacyjna jest ważna."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje ostateczna decyzja o warunkach zabudowy, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – relacji między pozwoleniem na budowę a decyzją o warunkach zabudowy, szczególnie w kontekście ochrony środowiska. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Decyzja o warunkach zabudowy kluczem do pozwolenia na budowę – nawet w obszarze chronionym?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2209/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska - Rzepecka
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2052/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-24
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 35 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 16 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2052/20 w sprawie ze skargi J. K. i A. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2020 r., znak: DOA.7110.84.2019.KKR w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2052/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "GINB", w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Zaskarżoną decyzją GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – w wyniku rozpatrzenia odwołania R. D. od decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 16 stycznia 2019 r., znak: IGR-II.7840.4.206.2018 odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Mrągowskiego z 15 października 2010 r. nr 69/2010/Mki – uchylił ww. decyzję Wojewody w całości i stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty Mrągowskiego z 15 października 2010 r. o pozwoleniu na budowę bosmanatu wraz z usługami towarzyszącymi do obsługi istniejącej przystani żeglarskiej oraz niezbędną infrastrukturą w miejscowości J., na działce nr ew. [...] i [...], obręb J., gm. M..
W ocenie GINB, ww. decyzja Starosty rażąco narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 19 grudnia 2008 r. nr 163 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. Nr 201 poz. 3155), ponieważ budynek objęty pozwoleniem na budowę tylko w niewielkiej części pełni funkcję bosmanatu, a w pozostałej części to budynek usługowo-mieszkalny. A zatem przedmiotowa inwestycja nie mieści się w żadnym z wyjątków od ustanowionego w § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia nr 163 zakazu lokalizowania zabudowy w pasie szerokości 100 m od linii brzegu jeziora. Organ zauważył, że projektowana inwestycja nie jest m.in. inwestycją celu publicznego, co potwierdza prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2417/19. Ponadto do przedmiotowej inwestycji nie mają zastosowania wyjątki, o jakich mowa § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 163. Zdaniem GINB, uchybienie, którego dopuścił się organ ma cechy "rażącego naruszenia prawa". Naruszone przepisy art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr 163 są przepisami, których stosowanie nie wymaga skomplikowanego procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest bezsprzeczne. Również skutki analizowanego uchybienia są szczególnie poważne, ponieważ naruszono walory przyrodnicze obszaru, które powinny podlegać szczególnej ochronie. Organ odwoławczy zaznaczył, że wspomniane unormowanie zostało zawarte w akcie prawnym, którego celem było doprecyzowanie uwarunkowań służących jak najlepszej ochronie w szczególnie cennym przyrodniczo obszarze. Przyjąć należy, że sens ustanawiania na poziomie lokalnym przepisów szczegółowo regulujących zasady ochrony ściśle określonych terenów, np. z uwagi na walory krajobrazowe, wynika z potrzeby zachowania szczególnych walorów takich obszarów jako dobra o wyjątkowym ogólnospołecznym znaczeniu. Wprowadzane zatem takimi aktami zakazy mają przyczyniać się do realizacji szeroko pojętego celu ochrony przyrody, wartości danego obszaru, aby przy możliwie jak najmniejszej ingerencji człowieka w jego walory przyrodnicze, służył on aktualnym i przyszłym pokoleniom. Oznacza to więc, że zasadą powinno być kwalifikowanie naruszenia przepisów wprowadzających określone zakazy w ramach obszarów chronionego krajobrazu jako naruszeń rażących z zastrzeżeniem wyjątków, a nie na odwrót.
Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący – J. K. i A. N., domagając się jej uchylenia oraz wnioskując o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: 1) zestawu zdjęć wysokościowych terenu nieruchomości, 2) planu realizacji inwestycji "Stanica wodna w J. nad Jeziorem T. Gmina M." z 29 stycznia 1979 r. (Plan Realizacji), 3) decyzji SKO w Olsztynie z 17 stycznia 2020 r. znak SKO.73.530.2018 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2052/20, uwzględniając skargę, wskazał, że założenie polegające na etapowości rozstrzygania o kolejnych aspektach dopuszczalności realizowania inwestycji i uzyskiwaniu przez inwestora poszczególnych zgód w oparciu o treść zgód uprzednio udzielonych oddziałujących na treść przyznawanych inwestorowi kolejnych pozwoleń pozostających elementami szeroko rozumianego uprawnienia do realizowania przedsięwzięcia budowlanego przekłada się na niemożność weryfikowania przez organ administracji publicznej kwestii prawnych podlegających w świetle obowiązujących przepisów rozpatrzeniu na innym etapie (w odrębnym postępowaniu administracyjnym). Jeżeli inwestorzy dysponowali uzgodnioną przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska obowiązującą decyzją ustalającą dla przedsięwzięcia na tym obszarze warunki zabudowy, tak i organ nadzoru, kontrolując decyzję organu administracji architektoniczno-budowlanej w trybie stwierdzenia nieważności, nie mógł przypisać jej cechy rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr 163, jeżeli uprzednio nie doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustalającej warunki zabudowy dla spornej inwestycji. Decyzja o warunkach zabudowy powinna być zgodna z przepisami odrębnymi (art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.). Postanowieniem z 2 czerwca 2009 r., znak: RDOŚ-28-OGP-6633-0097-029/09/kw, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie w ramach swoich kompetencji w ramach współdziałania z organem planistycznym uwzględnił lokalizację przedmiotowej inwestycji, która stanowiła podstawę do wydania pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że ocena dopuszczalności lokalizacji danej inwestycji na obszarze chronionego krajobrazu i respektowania wprowadzonego zakazu budowy obiektów budowlanych w pasie ochronnym od linii brzegowej jeziora (w tym przypadku w pasie 100 m od linii brzegowej jeziora T.), jeżeli nie doszło do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, została przez ustawodawcę objęta procedurą wyznaczoną obowiązkiem uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska (art. 106 K.p.a. w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 8 u.p.z.p.), co znosi w tym zakresie jakąkolwiek możliwość wkraczania w kompetencję rzeczową przypisaną tymże organom przez organ badający w trybie stwierdzenia nieważności udzielone inwestorowi pozwolenie na budowę. W tym przypadku sposób rozumienia nadanej organowi administracji architektoniczno-budowlanej wyższego stopnia kompetencji do weryfikacji zastosowania w postępowaniu zwyczajnym art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zakresie oceny zgodności projektu budowlanego z "wymaganiami ochrony środowiska" nie może abstrahować od tego, że zgodność inwestycji z prawem, w szczególności jej lokalizacja została prawnie przesądzona aktem indywidualno-konkretnym wydanym przez inny organ i nie doszło do jego podważenia w przewidzianej prawem procedurze. W dacie podejmowania spornego rozstrzygnięcia, co pozostaje niesporne, charakter obowiązujący miało zarówno postanowienie uzgadniające Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z 2 czerwca 2009 r., znak: RDOŚ-28-OGP-6633-0097-029/09/kw, jak i decyzja Burmistrza Miasta Mikołajki z 16 września 2009 r., nr 100/2009, o warunkach zabudowy.
Przyjmując, że rozważone powyżej zagadnienie uchybienia przez Starostę Mrągowskiego art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr 163 stanowiło wyłączną przyczynę podjęcia przez GINB decyzji merytoryczno-reformatoryjnej (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.), z którą korespondowało uznanie, że decyzji z 15 października 2010 r. nie można przypisać innych wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Podzielenie przez Sąd tego ostatniego wniosku wraz z zanegowaniem wniosku pierwszego nakazuje uchylić zaskarżoną decyzję GINB jako podjętą z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o ochronie przyrody oraz art. 53 ust. 1 pkt 8 u.p.z.p.).
Charakter wadliwości dostrzeżonej w zaskarżonej decyzji uniemożliwiał Sądowi merytoryczne odniesienie się do zarzutów skargi, jeżeli ich treść wskazuje, że skarżący spornością objęli kwestie niemogące, zdaniem Sądu, podlegać merytorycznemu rozważeniu w tej sprawie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
W wytycznych dla organu Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, GINB uwzględni ocenę prawną dotyczącą zastosowania w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a następnie przedstawi swoje wnioski w uzasadnieniu decyzji, której uzasadnienie odpowiadać będzie dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył GINB, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Nr 163 w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez przyjęcie, że organ administracji niewłaściwie zastosował te normy, podczas gdy organ administracji prawidłowo uznał, że wydana decyzja Starosty o pozwoleniu na budowę zawiera kwalifikowane wady prawne skutkujące koniecznością stwierdzenia jej nieważności;
- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o ochronie przyrody oraz art. 53 ust. 1 pkt 8 u.p.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez przyjęcie, że organ naruszył te przepisy, podczas gdy GINB właściwie przeprowadził postępowanie nadzorcze i stwierdził kwalifikowane wady prawne w decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę.
W ocenie GINB, zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu budowlanego nie tylko z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, ale również z wymaganiami ochrony środowiska. Zatem przedmiotowy projekt budowlany bezwzględnie powinien odpowiadać wymaganiom ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 19 grudnia 2008 r., Nr 163, w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Podkreślić również należy, że uzyskanie decyzji Burmistrza Miasta M. z 16 września 2009 r., nr 100/2009, o warunkach zabudowy, jak również postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z 2 czerwca 2009 r., znak: RDOŚ-28-OGP-6633-0097-029/09/kw, uzgadniającego warunki zabudowy nie zwalnia organu administracji architektoniczno-budowlanej od dokonania sprawdzenia projektu budowlanego w zakresie ochrony środowiska, który to obowiązek wynika wprost z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego.
Ma rację GINB, że zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu budowlanego nie tylko z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, ale również z wymaganiami ochrony środowiska. Niemniej co do zasady występuje związanie organu administracji architektoniczno-budowlanej decyzją o warunkach zabudowy. Związanie to dotyczy charakterystycznych parametrów danej inwestycji, ale przede wszystkim jej lokalizacji. To spostrzeżenie ma znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ("rażącego naruszenia prawa"), ponieważ w kontekście treści ww. rozporządzenia nr 163 decyzja o warunkach zabudowy przesądza o możliwości lokalizacji przedmiotowej inwestycji w danym miejscu, a w tym zakresie organ architektoniczno-budowlany jest związany postanowieniami decyzji lokalizacyjnej. Ustanowiona w art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego "zgodność projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy" jest warunkiem, który musi być spełniony bezwzględnie. Należy w tym kontekście mieć w szczególności na uwadze, że decyzja o warunkach zabudowy wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 55 w zw. z art. 64 u.p.z.p.). Związanie organu zatwierdzającego projekt i wydającego pozwolenie na budowę decyzją o warunkach zabudowy oznacza, że organ ten nie może kształtować warunków inwestycji odmiennie od ustalonych w decyzji. Organ ten jest związany przedmiotowym zakresem rozstrzygnięcia tego aktu. Co więcej, zaniechanie ustalenia tej zgodności w sprawie stanowi rażące naruszenie prawa obwarowane sankcją nieważności, której zastosowanie ma podstawy w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W takiej sytuacji brak jest jednoznacznej treści art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, która w sytuacji niezgodności decyzji o warunkach zabudowy z przepisami ochrony środowiska mogłaby stanowić oczywistą przeszkodę do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ocena legalność lokalizacji inwestycji znajduje się bowiem poza kompetencją organu architektoniczno-budowlanego, którego działanie w tym zakresie może polegać na poinformowaniu właściwego organu o dostrzeżonej wadzie decyzji lokalizacyjnej. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lokalizacyjnej może ewentualnie stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Taka też zasada prawna wynika z uchwały NSA o sygn. akt I OPS 2/12. Zgodnie z tym orzeczeniem "Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.".
W tej sytuacji niejako z samej treści art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jak i z charakteru tego przepisu, nie wynika aby można było w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić, że w sposób oczywisty doszło do naruszenia tego przepisu. Wskazywana niezgodność przedmiotowej inwestycji z przepisami ochrony środowiska, czy też możliwość samodzielnego zbadania przez organ architektoniczno-budowlany zgodności inwestycji z przepisami ochrony środowiska, nie ma przesądzającego znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro w odniesieniu do istniejącego "zakazu zabudowy" jednak została wydania decyzja o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, która pozostaje w obrocie prawnym. Decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r., znak: SKO.73.530.2018, SKO w Olsztynie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia 16 września 2009 r., nr 100/2009, o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku bosmanatu wraz z usługami towarzyszącymi do obsługi istniejącej przystani żeglarskiej wraz z niezbędną infrastrukturą na działkach nr [...] i [...] w obrębie J.. Należy pamiętać, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje ewidentna sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym postanowieniem (decyzją). Skutki, które wywołuje orzeczenie uznane za rażąco naruszające prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie orzeczenia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
W takiej sytuacji wątpliwości co do ustalenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności decyzji. Zatem, gdy brak jest jednoznacznych podstaw w postępowaniu nadzwyczajnym zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 K.p.a. przyznaje cechę trwałości, jest negatywną przesłankę do ich wzruszenia. Inaczej mówiąc, decyzji ostatecznej służy swoiste domniemanie legalności i prawidłowości. Z domniemania tego wynika między innymi, że ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności.
Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy niewadliwie stwierdził, że "W tym przypadku sposób rozumienia nadanej organowi administracji architektoniczno-budowlanej wyższego stopnia kompetencji do weryfikacji zastosowania w postępowaniu zwyczajnym art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zakresie oceny zgodności projektu budowlanego z "wymaganiami ochrony środowiska" nie może abstrahować od tego, że zgodność inwestycji z prawem, w szczególności jej lokalizacja została prawnie przesądzona aktem indywidualno-konkretnym wydanym przez inny organ i nie doszło do jego podważenia w przewidzianej prawem procedurze". W tym miejscu wskazania wymaga, że z ww. decyzji SKO wynika, że ostatecznym postanowieniem z dnia 22 lipca 2019 r., znak: DOA-wo.612.233.2018.ED.1, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził nieważność postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z 2 czerwca 2009 r., znak: RDOŚ-28-OGP-6633-0097-029/09/kw, niemniej w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje decyzja Burmistrza Miasta M. z 16 września 2009 r., nr 100/2009, o warunkach zabudowy, co jest okolicznością przesądzającą o wyniku postępowania sądowoadministracyjnego. Poza tym skoro organ wydający pozwolenie na budowę dysponował ważną decyzją o warunkach zabudowy, to nawet niezastosowanie przez ten organ § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Nr 163 nie pozwala na ocenę, że przy wydaniu decyzji pozwalającej na budowę, w rezultacie pozytywnej weryfikacji projektu budowlanego, stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego – doszło do naruszenia tego przepisu w stopniu rażącym, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Usytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 100 m od linii brzegowej jeziora, jak przewidziano w przepisie ww. rozporządzenia, nie tylko odpowiadało ustaleniom decyzji o warunkach zabudowy, ale i nie zostało wówczas zakwestionowane przez organ ochrony środowiska uzgadniający warunki zabudowy (por. wyrok NSA z 21 października 2021 r., II OSK 3794/18).
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Nr 163 w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.; oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 23 ust. 2 i art. 24 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o ochronie przyrody oraz art. 53 ust. 1 pkt 8 u.p.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI