II OSK 2188/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-20
NSAAdministracyjneWysokansa
zarządzenieodwołaniedyrektor instytucji kulturybiblioteka publicznaustawa o działalności kulturalnejKodeks pracyczas określonyczas nieokreślonyugoda pozasądowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Wójta Gminy, potwierdzając, że odwołanie dyrektora biblioteki wymagało zastosowania przepisów ustawy o działalności kulturalnej, a nie tylko Kodeksu pracy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wójta Gminy od wyroku WSA, który stwierdził nieważność zarządzenia o odwołaniu dyrektora biblioteki. WSA uznał, że odwołanie było wadliwe, ponieważ nie zastosowano przepisów ustawy o działalności kulturalnej dotyczących kadencyjności i przesłanek odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że dyrektor powołany na czas określony (nawet dorozumiany) może być odwołany tylko na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o działalności kulturalnej, a nie wyłącznie na podstawie Kodeksu pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wójta Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który stwierdził nieważność zarządzenia Wójta o odwołaniu D.S. ze stanowiska Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. Sąd pierwszej instancji uznał, że odwołanie było wadliwe, ponieważ nie zastosowano przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Uopdk), w szczególności art. 15 ust. 6, który określa enumeratywny katalog przesłanek odwołania dyrektora powołanego na czas określony. WSA przyjął, że D.S., mimo zawarcia ugody pozasądowej na czas nieokreślony, została dorozumianie powołana na kolejne okresy trzyletnie po wejściu w życie przepisów wprowadzających kadencyjność. Wójt Gminy w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 7 Konstytucji RP, art. 15 ust. 6 Uopdk oraz przepisów Kodeksu pracy, twierdząc, że dyrektor powołany na czas nieokreślony może być odwołany na podstawie Kodeksu pracy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że stanowisko WSA jest prawidłowe. Sąd podkreślił, że nawet jeśli powołanie było dorozumiane na czas określony, to odwołanie musiało nastąpić zgodnie z art. 15 ust. 6 Uopdk, a nie tylko na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Sąd zwrócił również uwagę na brak należytego zbadania przez organ kwestii opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych, wymaganych przez art. 15 ust. 1 Uopdk.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odwołanie dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony (nawet dorozumiany) wymaga zastosowania przepisów art. 15 ust. 6 ustawy o działalności kulturalnej, który określa enumeratywny katalog przesłanek odwołania, a nie wyłącznie przepisów Kodeksu pracy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli powołanie dyrektora nastąpiło na czas nieokreślony na mocy ugody, to po wejściu w życie przepisów wprowadzających kadencyjność, można przyjąć dorozumiane powołanie na czas określony. W takim przypadku odwołanie musi spełniać wymogi ustawy o działalności kulturalnej, a nie tylko Kodeksu pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

Uopdk art. 15 § 6

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Określa enumeratywny katalog przesłanek odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony przed upływem tego okresu.

Pomocnicze

Uopdk art. 15 § 1

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Wymaga zasięgnięcia opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję kultury.

Uopdk art. 15 § 7

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Przepisy Kodeksu pracy stosuje się w sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora w zakresie nieuregulowanym w ustawie.

K.p. art. 70 § 1

Kodeks pracy

Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał.

K.p. art. 70 § 2

Kodeks pracy

K.p. art. 30 § 1

Kodeks pracy

u2011 art. 8 § 3

Ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Reguluje kwestie powoływania dyrektorów instytucji kultury na czas określony.

u2011 art. 8 § 4

Ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

u2011 art. 8 § 6

Ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Ppsa art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 174 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 174 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 182 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 204 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony (nawet dorozumiany) wymaga zastosowania przepisów art. 15 ust. 6 Uopdk, a nie tylko przepisów Kodeksu pracy. Organ nie wykazał, że ustalił brak istnienia stowarzyszeń zawodowych i twórczych, z którymi należało skonsultować odwołanie.

Odrzucone argumenty

Możliwość odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas nieokreślony wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Wójt Gminy był uprawniony do dokonania wykładni Uopdk w sposób odmienny od przyjętego przez WSA. Brak istnienia stowarzyszeń zawodowych i twórczych na terenie gminy.

Godne uwagi sformułowania

doszło w sposób konkludentny do powołania skarżącej na stanowisko Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. na czas określony, odpowiadający minimalnemu okresowi powołania przewidzianemu a art. 15 ust. 2 Uopdk wzmocnienie pozycji i niezależności dyrektora instytucji kultury względem organizatora, z którym to celem w oczywistej i rażącej sprzeczności pozostawałoby zaaprobowanie niepowoływania dyrektora instytucji kultury i zarządzania tą instytucją za pomocą osób nieformalnie umocowanych przez podmioty tworzące instytucje kultury

Skład orzekający

Tomasz Bąkowski

przewodniczący

Robert Sawuła

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwoływania dyrektorów instytucji kultury, w szczególności w kontekście zmian wprowadzonych ustawą z 2011 r. oraz stosowania przepisów Kodeksu pracy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dyrektora instytucji kultury powołanego na czas nieokreślony na mocy ugody pozasądowej, a następnie dorozumianie powołanego na czas określony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy w instytucjach kultury, a mianowicie zasad odwoływania dyrektorów i interpretacji przepisów dotyczących czasu ich kadencji, co ma znaczenie praktyczne dla wielu zarządzających i organizatorów.

Czy dyrektor biblioteki może być odwołany "na życzenie"? NSA wyjaśnia zasady kadencyjności w kulturze.

Sektor

kultura

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2188/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6360 Biblioteki
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Sz 690/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-04-15
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 194
art. 15 ust. 6 i 7
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej - tj
Sentencja
Dnia 20 grudnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 690/20 w sprawie ze skargi D. S. na zarządzenie Wójta Gminy B. z dnia 9 czerwca 2020 r. nr 129/2020 w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy B. na rzecz D. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 kwietnia 2021 r., II SA/Sz 690/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Szczecinie w sprawie ze skargi D.S. na zarządzenie Wójta Gminy B. z 9 czerwca 2020 r., nr 129/2020, w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B., w pkt 1. stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia, w pkt 2. zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, D.S. wniosła skargę do WSA w Szczecinie na ww. zarządzenie, zarzucając naruszenie:
1/ art. 15 ust. 1 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. 2020, poz. 194 ze zm., Uopdk) poprzez jego niezastosowanie i odwołanie Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. bez zasięgnięcia opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję;
2/ art. 16 ust. 6 Uopdk poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji:
- nieuwzględnienie, że przepis ten zawiera enumeratywny katalog przesłanek odwołania dyrektora instytucji kultury i tym samym akt odwołania może zostać wydany jedynie w przypadkach wskazanych w tym przepisie,
- odwołanie Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. pomimo, iż wśród przesłanek wskazanych w tym przepisie, uzasadniających odwołanie dyrektora instytucji kultury, brak jest przesłanki wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia (dostosowanie formy zatrudnienia Dyrektora do przepisów ustawy wprowadzającej kadencyjność pełnienia funkcji dyrektora instytucji kultury, doprowadzenia do zatrudnienia osoby sprawującej tę funkcję do stanu zgodnego z prawem);
3/ art. 70 § 1, § 11, § 2 i art. 30 § 1 Kodeksu pracy (K.p.) w zw. z art. 15 ust. 7 i art. 26a Uopdk poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że na podstawie powyższych przepisów możliwe było wydanie zaskarżonego zarządzenia w sytuacji, gdy art. 15 ust. 6 Uopdk wyłącza zastosowanie generalnej reguły przewidzianej w art. 70 § 1 K.p. deklarującej, iż pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodu z zaskarżonego zarządzenia na okoliczność jego podstawy prawnej i treści zarządzenia oraz z pisma Wójta Gminy B. z 17 sierpnia 2007 r., porozumienia – ugody pozasądowej – z 9 września 2013 r. na okoliczność powołania skarżącej na stanowisko Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B.
Wyrokując w sprawie II SA/Sz 690/20 kolejno wskazano, że D.S. podkreśliła, że skarżone zarządzenie zostało podjęte z istotnym naruszeniem prawa, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności. Skarżąca podała również, że na stanowisko pełniącego obowiązki Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. została powołana 20 sierpnia 2007 r. na czas nieokreślony. Na podstawie ugody pozasądowej zawartej przez nią z Wójtem Gminy B. strony ustaliły, że skarżąca od 9 września 2013 r. zostaje zatrudniona na tym stanowisku na czas nieokreślony z wynagrodzeniem wynikającym z angażu z 20 czerwca 2013 r.
Skarżąca zwróciła również uwagę na wejście w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. zmian do ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, w tym wprowadzenie jako zasady powoływania dyrektora instytucji kultury na okres od trzech do siedmiu lat, zamiast na czas określony lub nieokreślony. Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że wydanie zarządzenia było związane z koniecznością dostosowania formy zatrudnienia dyrektora do obowiązującego prawa. W ocenie skarżącej, skoro po dniu 12 stycznia 2012 r. wykonywała obowiązki dyrektora biblioteki, to po tej dacie została powołana na stanowisko na czas określony odpowiadający minimalnemu okresowi powołania przewidzianemu w art. 15 ust. 2 Uopdk, po tej dacie sytuacja nie uległa zmianie, należy przeto przyjąć, że następowały kolejne powołania (od 1 stycznia 2012 -1 stycznia 2015, 2 stycznia 2015 -1 stycznia 2018, 2 stycznia 2018 -1 stycznia 2021). Skarżąca zwróciła również uwagę na zawartą ugodę pozasądową wskazując, że w dniu jej zawarcia biegł okres trzyletni, a znaczenie tej ugody odczytuje jako potwierdzenie powołania jej na stanowisko dyrektora bublioteki. Wskazała też, że gdyby okres trzyletni miał rozpocząć bieg 9 września 2013 r. to kolejny okres trzyletni upłynąłby 8 września 2022 r.
Skarżąca wskazała nadto na nie przeprowadzenie przed jej odwołaniem konsultacji ze związkami zawodowymi i stowarzyszeniami twórczymi funkcjonującymi na terenie gminy i powiatu. Nie zgodziła się również z przyjętą w zarządzeniu podstawą prawną podkreślając, że w myśl art. 15 ust. 7 oraz art. 26a Uopdk, przepisy K.p. (art. 68-72) w sprawach powoływania i odwoływania dyrektora stosuje się w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Tymczasem w sytuacji odwołania dyrektora przed upływem okresu, na który został powołany, mają zastosowanie przepisy art. 15 ust. 6 Uopdk.
Dalej w wyroku II SA/Sz 690/20 przywołano, że Wójt Gminy B. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ powołując się na treść ugody z 2013 r. stwierdził, że ugoda ta w dacie jej zawarcia była niezgodna z prawem, albowiem powołanie dyrektora instytucji kultury mogło nastąpić tylko na czas określony od trzech do siedmiu lat. Następnie, powołując się na przepis art. 15 ust. 6 Uopdk podniósł, że istnieje możliwość odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas oznaczony, ale przepis ten nie ma zastosowania do skarżącej, która pełni swoją funkcję bez żadnych limitów czasowych, wbrew przepisom ustawy. W ocenie organu wada ugody pozasądowej spowodowała nieważność stosunku pracy ukształtowanego tym porozumieniem. Wolą stron była kontynuacja zatrudnienia pracowniczego, a zatrudnienie pracownika nosi wszelkie znamiona stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 K.p. W konsekwencji, w zaistniałej sytuacji organ uznał, że źródłem stosunku pracy skarżącej jest nadal powołanie, zaś ustanie stosunku pracy mogło nastąpić w drodze odwołania pracownika, dokonanego w formie pisemnej na podstawie art. 70 § 2 i 3 K.p. Podstawę prawną takiego rozumowania stanowi art. 26a Uopdk. Skoro na mocy art. 70 § 2 K.p. odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem stosunku pracy, organ uwzględnił, że odwołanie skarżącej winno uwzględniać adekwatny do jej zatrudnienia okres wypowiedzenia z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Przyznał nadto nabycie przez skarżącą prawo do odprawy w związku z odwołaniem ze stanowiska. Organ podkreślał, że odwołując skarżącą ze stanowiska zastosował wobec niej wszystkie uprawnienia pracownicze, które jej przysługiwały.
WSA w Szczecinie opisanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę.
W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że skarżąca legitymuje się własnym i konkretnym interesem prawnym, gdyż zaskarżone zarządzenie dotyczy bezpośrednio sfery jej praw i obowiązków, skoro zostało wydane w przedmiocie jej odwołania ze stanowiska Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. Kwestionując przedmiotowe zarządzenie skarżąca wykazała również naruszenie jej interesu prawnego.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że w tej sprawie skarżąca poprzez dopuszczenie jej do wykonywania obowiązków dyrektora po dniu 1 stycznia 2012 r. powołana została przez organizatora w sposób dorozumiany na stanowisko dyrektora tej instytucji kultury na czas określony odpowiadający minimalnemu okresowi powołania przewidzianemu w art. 15 ust. 2 Uopdk i pełniła swoją funkcję (wobec bierności Wójta Gminy B.) przez kolejne okresy trzyletnie. W dacie wydania zaskarżonego zarządzenia trwał zatem kolejny, trzeci z kolei okres powołania na czas określony w formie dorozumianej.
W konsekwencji w ocenie tegoż sądu gdyby organ chciał legalnie odwołać skarżącą z zajmowanego stanowiska, to mógł to uczynić tylko w oparciu o art. 15 ust. 6 Uopdk w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia, określającego przesłanki odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony przed upływem tego okresu. Powyższe oznacza, że nie było dopuszczalne odwołanie skarżącej ze stanowiska w oparciu wyłącznie o przepisy K.p. w związku z art. 15 ust. 7 Uopdk, albowiem przepisy art. 68-72 K.p. mają zastosowanie tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie. Wśród przesłanek określających przyczynę odwołania prawodawca nie wskazał – jak to przyjął organ, konieczności dostosowania zatrudnienia dyrektora do obwiązującego stanu prawnego i niewątpliwie nie służy temu przepis art. 15 ust. 7 ani art. 26a Uopdk.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wójt Gminy B. zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości.
W trybie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa) zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się naruszenie prawa materialnego w postaci:
- art. 7 Konstytucji RP przez błędną jego wykładnię i uznanie, że Wójt Gminy B. był uprawniony do dokonania wykładni Uopdk, w myśl której po dniu 1 stycznia 2012 r. (wejściu w życie ustawy z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, mocą której straciło podstawę prawną powołanie dyrektora instytucji kultury na czas nieokreślony) Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w B. został powołany w sposób dorozumiany na czas określony odpowiadający minimalnemu okresowi powołania przewidzianemu w art. 15 ust. 2 Uopdk i pełnił swą funkcję przez kolejne okresy trzyletnie, podczas gdy w dacie wydania zarządzenia z 9 czerwca 2020 r. Wójt Gminy B. uprawniony był wyłącznie do zastosowania w stosunku do Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. powołanego na czas nieokreślony norm rangi ustawowej,
- art. 15 ust. 6 Uopdk poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że znajduje on zastosowanie do sytuacji prawnej Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. powołanej na czas nieokreślony, podczas gdy dyspozycja ww. przepisu odnosi się wyłącznie do dyrektorów instytucji kultury powołanych na czas określony,
- art. 15 ust. 1 Uopdk poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że mocą zaskarżonego zarządzenia odwołano Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. bez "zasiągnięcia" opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję kultury, podczas gdy w dacie wydania ww. zarządzenia nie funkcjonowały na terenie Gminie B. stowarzyszenia zawodowe i twórcze właściwe ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez Gminną Bibliotekę Publiczną w B.,
- art. 70 § 1, § 1¹, § 2 i art. 30 § 1 K.p. pozostającego w związku z art. 15 ust. 7 i art. 26a Uopdk poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nie znajdują one zastosowania do odwołania Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. powołanego na czas nieokreślony.
Na tej podstawie skarżący kasacyjnie organ wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, oddalenie skargi, zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oświadczając zarazem, że zrzeka się rozprawy.
Skarżący kasacyjnie organ wpierw dokonuje rekapitulacji zawartej w zaskarżonym wyroku (przy czym w sposób zupełnie niezrozumiały posługuje się sformułowaniem o "odwołaniu skarżącej D.S. z "aukcji" Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B.", s. 3 skargi kasacyjnej – uwaga Sądu), uznając iż nie sposób się z nim zgodzić. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, że Uopdk reguluje jedynie kwestie odwołania dyrektora powołanego na czas określony. Adresat zarządzenia Wójta Gminy B. powołany był na czas nieokreślony. Skarżący kasacyjnie zwraca uwagę na treść art. 15 ust. 7 Uopdk, wedle którego w sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym w ustawie mają zastosowanie przepisy art. 68-72 K.p. Zgodnie zaś z art. 70 K.p. pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Odwołanie powinno być dokonane na piśmie, może nastąpić w każdym czasie i co do zasady nie stosuje się trybu przewidzianego w K.p. przy rozwiązywaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem. WSA w Szczecinie wykroczyć miał poza zakres swych kompetencji ustawowych. Zdaniem Wójta Gminy B. organizator Gminnej Biblioteki Publicznej w B. pełniący tę funkcję do 4 listopada 2018 r. wyposażył Dyrektora w sposób sprzeczny z ustawą w instrument pełnienia funkcji na czas nieokreślony, wbrew przepisom ustawy.
Skarżący kasacyjnie organ kwestionuje ponadto stanowisko sądu a quo, jakoby nie zweryfikował podmiotów, o których mowa wart. 15 ust. 1 Uopdk, a to w kontekście braku zasięgnięcia ich opinii przed odwołaniem skarżącej ze stanowiska dyrektora biblioteki publicznej. Nie kwestionuje przy tym prawa odwołanego dyrektora "do odmiennej oceny tego stanu rzeczy", ale sformułowany zarzut nie może być przedmiotem dowodu przez Wójta, lecz sądu administracyjnego w ramach swego zakresu kognicji, a sąd wojewódzki zaniechał zbadania zasadności podniesionego w tym zakresie zarzutu.
W odpowiedzi skarżącej na skargę kasacyjną organu wniesiono o jej oddalenie w całości, oraz zasądzenie od Wójta Gminy B. na rzecz D.S. kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczono, że skarżąca nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Zdaniem skarżącej, mając zatem na uwadze brzmienie art. 8 ustawy z 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011, Nr 207, poz. 1230, u2011) oraz stanowiska zajmowane w orzecznictwie, słusznie sąd pierwszej instancji przyjął w niniejszej sprawie, że D.S. poprzez dopuszczenie jej do wykonywania obowiązków dyrektora po dniu 1 stycznia 2012 r. powołana została przez organizatora w sposób dorozumiany na stanowisko dyrektora tej instytucji kultury na czas określony odpowiadający minimalnemu okresowi powołania przewidzianemu w art. 15 ust. 2 Uopdk i pełniła swoją funkcję (wobec bierności Wójta Gminy B.) przez kolejne okresy trzyletnie. W dacie wydania zaskarżonego zarządzenia trwał zatem kolejny, trzeci z kolei okres powołania na czas określony w formie dorozumianej. Skarżąca eksponuje, że skarżący kasacyjnie organ całkowicie pomija art. 8 u2011. W odpowiedzi na skargę kasacyjną przywołuje się oznaczone judykaty, które stanowić mają wsparcie w ocenie jako trafnego zaskarżonego wyroku.
Skarżąca wywodzi, że skoro w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia trwał kolejny okres powołania jej jako dyrektora gminnej biblioteki na czas określony, to słusznie sąd pierwszej instancji przyjął, iż w takiej sytuacji organ mógł odwołać ją z zajmowanego stanowiska tylko w oparciu o przepis art. 15 ust. 6 Uopdk w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia, określający przesłanki odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony przed upływem tego okresu. Skarżąca przypomina, że w skardze wskazała oznaczone organizacje pozarządowe i stowarzyszenia, z którymi Gminna Biblioteka Publiczna w B. współpracuje, a Wójt nie odniósł się szczegółowo do tych twierdzeń. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącej słusznie sąd pierwszej instancji wytknął organowi brak odniesienia się do tej argumentacji w aspekcie art. 15 ust. 1 Uopdk.
Skarżąca zwraca uwagę, że z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wynikało, że przyczyną odwołania D.S. ze stanowiska Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. był fakt niedostosowania formy zatrudnienia dyrektora biblioteki publicznej do przepisów Uopdk oraz konieczność doprowadzenia zatrudnienia osoby sprawującej tę funkcję do stanu zgodnego prawem. Taki powód odwołania nie został wymieniony w art. 15 ust. 6 Uopdk, a tym samym nie mógł stanowić podstawy do wydania zarządzenia, którego dotyczy niniejsze postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały, stosownie do art. 182 § 2 Ppsa, jej przeprowadzenia.
W ocenie Sądu skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
A. Istota sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem sprowadzała się do oceny następstw, jakie wywołało zawarcie przez skarżącą w 2013 r. ugody pozasądowej z Wójtem Gminy B., na mocy której strony ustaliły, że dalej zajmuje stanowiska Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. na czas nieokreślony. Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni przepisów art. 8 ust. 3, 4 i ust. 6 u2011, uwzględniając nie podważaną okoliczność, iż skarżąca kierowała powyższą placówką jako jej dyrektor oraz wspierając swe wywody przywołaniem wykładni powyższych przepisów zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r., II OSK 481/16 (CBOSA.nsa.gov.pl), doszedł do wniosku, że doszło w sposób konkludentny do powołania skarżącej na stanowisko Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w B. na czas określony, odpowiadający minimalnemu okresowi powołania przewidzianemu a art. 15 ust. 2 Uopdk. W zaskarżonym wyroku wskazano ponadto, że "celem wprowadzenia regulacji dopuszczających powoływanie dyrektorów instytucji kultury wyłącznie na czas określony o ustawowo wskazanych minimalnych i maksymalnych granicach, wprowadzenie określonego trybu ich odwoływania oraz ustanowienie zamkniętego katalogu przesłanek umożliwiających odwołanie dyrektora instytucji kultury przed upływem tego okresu, jednoznacznie wskazuje na zamiar ustawodawcy wzmocnienia pozycji i niezależności dyrektora instytucji kultury względem organizatora, z którym to celem w oczywistej i rażącej sprzeczności pozostawałoby zaaprobowanie niepowoływania dyrektora instytucji kultury i zarządzania tą instytucją za pomocą osób nieformalnie umocowanych przez podmioty tworzące instytucje kultury". Powyższy wywód zaczerpnięto z motywów przywołanego przez sąd a quo wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 481/16. Ubocznie należy zauważyć, że pogląd ten został podzielony także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2020 r., II OSK 3320/19, LEX nr 3181053. W konsekwencji przyjęcia przez sąd pierwszej instancji zaistnienia oznaczonego stosunku prawnego łączącego skarżącą z organizatorem kultury (powołania w sposób dorozumiany na stanowisko dyrektora gminnej biblioteki publicznej na czas określony i pełnienia tej funkcji przez kolejne okresy trzyletnie) w wyroku przyjęto, iż organ mógłby odwołać skarżącą wyłącznie na podstawie art. 15 ust. 6 Uopdk, nie zaś wyłącznie na podstawie przepisów K.p.
Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów podważających skutecznie powyższego stanowiska sądu pierwszej instancji.
B. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię, wypadnie zauważyć, iż w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie nie podnosiła zarzutów wobec wykładni przepisów art. 8 u2011, a co stanowiło o istocie sprawy sądowoadministracyjnej rozstrzyganej zaskarżonym wyrokiem. Skoro takich zarzutów w skardze kasacyjnej nie podniesiono w ogóle, to nie obalono zasadniczego wywodu meriti zawartego w zaskarżonym wyroku. Myli się skarżący kasacyjnie organ, odmawiając sądowi administracyjnemu możliwości dokonywania wykładni przepisów Uopdk, nie zwracając przy tym specjalnej uwagi, skoro tego w podstawach skargi kasacyjnej nie podnoszono, że w zaskarżonym wyroku wpierw skoncentrowano się na kwalifikacji stosunku prawnego skarżącej, a to w aspekcie ugody zawartej w 2013 r. i przepisów intertemporalnych u2011. Sąd pierwszej instancji nie wykroczył także poza swoje kompetencje, skoro rozpoznał skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 Ppsa. Stawiając zaś zarzut błędnej wykładni art. 7 Konstytucji RP należało oczekiwać wskazania przez stronę skarżącą kasacyjnie prawidłowej wykładni tego przepisu, tego zaś w skardze kasacyjnej brak. Tu podkreślenia wymaga, że art. 174 pkt 1 Ppsa określa dwie formy naruszenia prawa materialnego – zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania, skoro skarżący kasacyjnie określił pierwszą z tych form, konsekwentnie powinien wywieść, jak powinna wygląd prawidłowa wykładnia naruszonego przepisu.
C. Brak skutecznego podważenia oceny sądu pierwszej instancji odnośnie powołania skarżącej w sposób dorozumiany na stanowisko dyrektora gminnej biblioteki publicznej na czas określony i pełnienia tej funkcji przez kolejne okresy trzyletnie, w tym w dacie podjęcia zaskarżonego zarządzenia, skutkuje tym, że nie jest trafny zarzut naruszenia art. 15 ust. 6 Uopdk oraz przepisów art. 70 § 1, § 1¹, § 2 i art. 30 § 1 K.p. w związku z art. 15 ust. 7 i art. 26a Uopdk poprzez ich niezastosowanie. Słusznie sąd pierwszej instancji wskazuje, że odwołanie dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony, musi uwzględniać zasady określone w art. 15 ust. 6 Uopdk. Ściślej, wydanie zarządzenie w przedmiocie odwołania dyrektora instytucji kultury może być oparte na jednej z przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 6 Uopdk. Niesporne jest, że na żadną z tych przesłanek w zaskarżonym zarządzeniu się nie powołano. W tych okolicznościach trafnie sąd pierwszej instancji wykluczył dopuszczalność odwołania ze stanowiska skarżącej zaskarżonym zarządzeniem z powołaniem się na przepisy art. 70 § 1, § 1¹, § 2 i art. 30 § 1 K.p. w związku z art. 15 ust. 7 i art. 26a Uopdk. Przesłanki odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony przed upływem tego okresu są uregulowane wyczerpująco w art. 15 ust. 6 Uopdk, przeto brak podstawy do oparcia zarządzenia o takim odwołania w przepisach 68-72 K.p., do których odsyła art. 15 ust. 7 Uopdk, skoro odesłanie to dotyczy tylko spraw m. in. odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym w cyt. ustawie.
D. W konsekwencji powyższych wywodów nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 Uopdk w zakresie, w jakim sąd pierwszej instancji miał go błędnie zastosować. W zaskarżonym wyroku sąd a quo odnosząc się do zarzutu nie zasięgnięcia opinii zawiązków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych jedynie podkreślił, że "obowiązkiem organizatora kultury jest dokładne ustalenie, jakie podmioty wymienione w art. 15 ust. 1 działają na terenie gminy. W tej sprawie organ stwierdził jedynie, że takie na terenie gminy nie działają, nie pogłębiając argumentacji w tej kwestii, ani też nie odnosząc się do stanowiska strony skarżącej". To stwierdzenie zawarte w zaskarżonym wyroku odpowiada stanowi rzeczy ujętemu w aktach sprawy, a wszak na podstawie tych akt sprawy orzeka sąd administracyjny. W aktach – w aspekcie zarzutu skarżącej – brak jest dowodu na to, że organ ustalił brak istnienia stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję kultury, a których opinię powinien uzyskać przed podjęciem zaskarżonego zarządzenia. Do wykazu takich stowarzyszeń ujętych w skardze istotnie Wójt Gminy B. się nie odniósł. Dodatkowo wypadnie zauważyć, że odwołanie dyrektora instytucji kultury w trybie art. 15 ust. 6 Uopdk powinno być poprzedzone uzyskaniem opinii także związków zawodowych działających w tej instytucji kultury.
E. Z wyłożonych względów Sąd Naczelny uznał skargę kasacyjną za nie opartą na usprawiedliwionych podstawach i ją oddalił w myśl art. 184 Ppsa.
F. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI