II OSK 2180/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-05
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlanaroboty budowlanepozwolenie na budowęremontodbudowanadzór budowlanyskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie samowoli budowlanej, potwierdzając, że odbudowa dachu, stropu i ściany szczytowej bez pozwolenia stanowi odbudowę, a nie remont, co wymaga legalizacji.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący twierdzili, że wykonane prace to remont, a nie odbudowa, i zarzucali naruszenia proceduralne. NSA uznał, że skala prac (odbudowa dachu, stropu, ściany szczytowej) wykracza poza definicję remontu i stanowi samowolę budowlaną wymagającą pozwolenia. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały roboty i nie naruszono przepisów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. W. i A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Sprawa dotyczyła odbudowy dachu, stropu i ściany szczytowej budynku mieszkalnego, którą organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały jako samowolę budowlaną. Skarżący argumentowali, że były to roboty remontowe, a nie odbudowa, i podnosili zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym braku czynnego udziału strony i wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku. Sąd podkreślił, że skala wykonanych prac, obejmująca usunięcie i odbudowę dachu, stropu oraz ściany szczytowej, znacznie wykracza poza definicję remontu (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego) i stanowi odbudowę (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego), która wymaga pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). NSA uznał, że materiał dowodowy zgromadzony podczas kontroli nadzorczych był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych, w tym art. 10 k.p.a., nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący mieli możliwość przedstawienia swoich argumentów na dalszych etapach postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Roboty te stanowią odbudowę, a nie remont, ponieważ ich skala znacznie wykracza poza definicję remontu i ingeruje w konstrukcję budynku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że usunięcie i odbudowa dachu, stropu oraz ściany szczytowej, wraz z wykonaniem nowego wieńca i podniesieniem dachu, wykracza poza zakres robót remontowych, które polegają na odtworzeniu stanu pierwotnego. Jest to ingerencja w konstrukcję budynku, która kwalifikuje się jako odbudowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Prawo budowlane art. 48 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wstrzymania robót budowlanych w przypadku samowoli budowlanej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja odbudowy.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 8

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja remontu.

Prawo budowlane art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę.

Prawo budowlane art. 81 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Czynności kontrolne organów nadzoru budowlanego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 79

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawiadomienie o miejscu i terminie czynności.

k.p.a. art. 85

Kodeks postępowania administracyjnego

Oględziny jako czynność procesowa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roboty budowlane polegające na odbudowie dachu, stropu i ściany szczytowej stanowią odbudowę, a nie remont. Samowola budowlana w postaci odbudowy bez pozwolenia na budowę uzasadnia wstrzymanie robót i wszczęcie procedury legalizacyjnej. Materiały dowodowe zgromadzone w toku kontroli nadzorczych są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia. Naruszenia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Wykonane roboty budowlane stanowiły remont, a nie odbudowę. Postępowanie dowodowe było wadliwe i niepełne. Skarżącym nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe.

Godne uwagi sformułowania

skala wykonanych robót znacznie wykracza poza prawną definicję remontu roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i wzniesieniu obiektu nowego, nawet w tym samym miejscu i odpowiadającego gabarytami pierwotnemu, za remont nie mogą być uznane protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego czynności kontrolne w rozumieniu art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego nie są tożsame z oględzinami jako czynnością procesową przewidzianą w art. 85 k.p.a., jednak w orzecznictwie wyrażano już pogląd, zgodnie z którym, gdy w toku kontroli [...] okaże się, że będący przedmiotem kontroli obiekt budowlany narusza przepisy prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego, a dokonane w trakcie kontroli ustalenia, odnotowane w protokole, stanowią w świetle art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego materiał dowodowy wystarczający do podjęcia stosownej decyzji kończącej postępowanie

Skład orzekający

Roman Ciąglewicz

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

sędzia

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Rozróżnienie między remontem a odbudową w prawie budowlanym, dopuszczalność dowodów z kontroli nadzorczych, wpływ naruszeń proceduralnych na wynik sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i kwalifikacji robót budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i rozróżnienia między remontem a odbudową, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia praktyczne aspekty kontroli budowlanych i dowodów.

Remont czy odbudowa? Kiedy samowola budowlana prowadzi do wstrzymania prac i jak sądy oceniają dowody z kontroli.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2180/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gl 186/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-06-01
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 81 ust. 4, art. 3 pkt 6 i 8, art. 28 ust. 1, art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. i A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 186/22 w sprawie ze skargi T. W. i A. W. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 29 listopada 2021 r. nr WINB.WOA.7722.223.2021.KC w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 1 czerwca 2022 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 186/22, oddalił skargę T. W. i A. W. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 listopada 2021 r., nr WINB.WOA.7722.223.2021.KC, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Myszkowie z 21 września 2021 r., nr 21/21, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333), zwanej dalej Prawem budowlanym, wstrzymano prowadzenie robót budowlanych obejmujących odbudowę dachu, stropu i ściany szczytowej na ścianach budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], stanowiącej własność A. W. i T. W.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały zrealizowane przez skarżących roboty budowlane w obrębie stropu, dachu i ściany szczytowej budynku jako odbudowę, a nie remont. Sąd Wojewódzki podzielił ocenę organów co tego, że wykonane roboty budowlane stanowiły samowolę budowlaną, wymagającą wstrzymania tych robót przy jednoczesnym otwarciu procedury pozwalającej na legalizację stwierdzonej samowoli. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił zarzutów proceduralnych skargi w zakresie braków postępowania dowodowego oraz uniemożliwienia skarżącym przedstawienia własnego materiału dowodowego.
W skardze kasacyjnej T. W. i A. W., zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, przytoczyli podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., w zw. z art. 48 Prawa budowlanego w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie doszło do wykonania odbudowy, a nie, jak twierdzą skarżący, remontu, oraz że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż zachodzą podstawy do wdrożenia postępowania legalizacyjnego, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki do przeprowadzenia tego postępowania.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez niezapewnienie skarżącym czynnego udziału na każdym etapie postępowania, skutkujące wyłączeniem skarżących z postępowania administracyjnego toczącego się w ich sprawie,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nie odniesieniu się Sądu do podniesionych w skardze zarzutów i ich uzasadnienia, co mogło mieć wpływ na ocenę przez Sąd prawidłowości przebiegu postępowania prowadzonego przez organy administracyjne w sprawie,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez Sąd, iż organ administracji publicznej nie przeprowadził w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, wydał postanowienie z naruszeniem zasad praworządności oraz prowadził postępowanie administracyjne w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa, wyrażający się w przeprowadzeniu przedmiotowego postępowania administracyjnego i wydaniu decyzji administracyjnej w przeciągu jednego dnia,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. przez całkowicie dowolne akceptowanie ustaleń faktycznych organu administracji publicznej pomimo braku przeprowadzenia oględzin nieruchomości oraz zgromadzenia właściwego materiału dowodowego w sprawie, przy jednoczesnym naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Na wypadek uznania, że nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 188 p.p.s.a., na podstawie art. 185 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Na podstawie art. 203 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego dla radcy prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik uczestnika postępowania Z. L. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżących na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie uczestnik postępowania oświadczył, że nie sprzeciwia się ewentualnemu rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej powołano obie podstawy kasacji przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zasadą w takiej sytuacji jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego do mających zastosowanie przepisów prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie niezasadnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., co miało wyrażać się w zaakceptowaniu przez Sąd pierwszej instancji ustaleń wynikających z wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego.
Zgromadzony w aktach materiał dowodowy przeczy tezie postawionej przez skarżących kasacyjnie, jakoby wszelkie ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie zostały dokonane wyłącznie na podstawie dokumentacji fotograficznej przedstawionej przez uczestnika postępowania Z. L. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, organ pierwszej instancji dwukrotnie przeprowadził czynności kontrolne na działce nr [...]. Podczas kontroli w dniu 30 lipca 2021 r. pracownicy organu wykonali dokumentację fotograficzną na nieruchomości, która potwierdziła prowadzenie robót budowlanych w obrębie budynku mieszkalnego. Następnie, pismem z 9 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Myszkowie zawiadomił skarżących o zaplanowanej na dzień 31 sierpnia 2021 r. kontroli na działce nr [...]. W trakcie tej kontroli, przeprowadzonej z udziałem A. W., organ nadzoru budowlanego ustalił istotne dla sprawy okoliczności, m.in. zrealizowanie robót w obrębie stropu, dachu i ściany szczytowej budynku, co dało bezpośredni asumpt do wszczęcia postępowania i wydania zakwestionowanego postanowienia.
W tym kontekście niezasadna jest argumentacja skargi kasacyjnej, w której wskazując na brak przeprowadzenia formalnych oględzin na terenie nieruchomości, starano się podważyć przydatność materiału dowodowego zgromadzonego podczas kontroli nadzorczych jako mogącego stanowić podstawę podjętego przez organy rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga natomiast, że zgodnie z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Co prawda, czynności kontrolne w rozumieniu art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego nie są tożsame z oględzinami jako czynnością procesową przewidzianą w art. 85 k.p.a., jednak w orzecznictwie wyrażano już pogląd, zgodnie z którym, gdy w toku kontroli, o jakiej mowa w art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, okaże się, że będący przedmiotem kontroli obiekt budowlany narusza przepisy prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego, a dokonane w trakcie kontroli ustalenia, odnotowane w protokole, stanowią w świetle art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego materiał dowodowy wystarczający do podjęcia stosownej decyzji kończącej postępowanie (por. wyrok NSA z 11 marca 2011 r., II OSK 458/10). Przepis ten dając uprawnienia kontrolne zarówno organom nadzoru budowlanego, jak i administracji architektoniczno-budowlanej, nakłada również na nie obowiązek protokołowania czynności kontrolnych, stąd ustalenia poczynione w trakcie owych czynności korzystają z mocy dowodowej, jak inne dowody w postępowaniu administracyjnym.
Wobec tego nie było podstaw, aby podważać wartość dowodową protokolarnych ustaleń dokonanych przez pracownika organu nadzoru w czasie kontroli z 31 sierpnia 2021 r., przeprowadzonej na podstawie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, z udziałem skarżącej A. W., i wykluczyć je jako dostateczną podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Zakres tych ustaleń był wystarczający dla oceny rodzaju i zakresu zrealizowanych robót budowlanych, co umożliwiło organom procedowanie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Ponadto, oboje skarżący zostali z wyprzedzeniem - odpowiadającym wymogom art. 79 k.p.a. - zawiadomieni o miejscu i terminie kontroli, czym zapewniono im możliwość czynnego udziału w tej czynności procesowej i podjęcia aktywnej obrony ich interesów.
Wbrew stanowisku skarżących kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania wskazanych w podstawach kasacyjnych, akceptując sposób i zakres postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Przeprowadzono niezbędne dowody, które przyczyniły się do wyjaśnienia sprawy i nie były sprzeczne z prawem. Materiał dowodowy dotyczący przedmiotowej inwestycji został zgromadzony w formach przewidzianych w k.p.a. i pozwolił na ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, a jego ocena nie jest dowolna, ale pozostaje w zgodności z przepisami.
Organy orzekające w sprawie nie pominęły okoliczności faktycznych, które z punktu widzenia właściwych przepisów prawa materialnego, miały znaczenie w sprawie. Polemiczne stanowisko skarżących co do wyniku tej oceny nie świadczy o tym, że doszło do jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania mogącego podważyć legalność działania organów administracji publicznej. Skarżący sformułowanymi zarzutami ani towarzyszącą im argumentacją nie podważyli prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych.
Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się także zarzucanego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ciężar wykazania związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy spoczywa na stronie, która stawią zarzut. Dla skuteczności tak postawionego zarzutu strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w tym postępowaniu konkretnej czynności procesowej, która mogła wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Jak wynika natomiast z akt administracyjnych pismem z 20 września 2021 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a następnie w dniu 21 września 2021 r. wydał rozstrzygnięcie merytoryczne, czym niewątpliwie naruszył art. 10 § 1 k.p.a. nie zawiadamiając skarżących o przysługujących im uprawnieniach w zakresie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i o możliwości ustosunkowania się do niego. Podzielić należy jednak stanowisko Sądu pierwszej instancji, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., do którego doszło w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, pozostawało bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Akta administracyjne potwierdzają, że po doręczeniu skarżącym decyzji organu pierwszej instancji i zapoznaniu się z aktami sprawy przez P. W., skarżący w terminie wnieśli zażalenie. Uruchomiony zażaleniem administracyjny tok instancji stanowił właściwe forum do tego, aby przedstawić swoje zastrzeżenia w stosunku do stanowiska organu wyrażonego w decyzji pierwszoinstancyjnej oraz odnieść się szczegółowo do zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego zwracając uwagę na jego braki i niedostatki czy też realizować inicjatywę dowodową zgłaszając niezbędne wnioski dowodowe. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jako organ drugiej instancji zobowiązany był ustawowo do merytorycznego, kompleksowego powtórnego rozpoznania przedmiotowej sprawy w jej całokształcie, w tym do rozważenia argumentów skarżących kasacyjnie. Skarżący powołując się na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie wykazali, jakiej konkretnie czynności z powodu braku zawiadomienia o uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a. nie dokonali, jakich argumentów nie podnieśli i jak powyższe uchybienie wpłynęło na wynik sprawy. W szczególności skarżący nie wskazali, jakie nowe okoliczności lub dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy mogłyby zostać przez nich powołane, gdyby przed wydaniem postanowienia pierwszoinstancyjnego zapoznali się z materiałem dowodowym. Skoro w rozpatrywanej sprawie skarżący ani w postępowaniu zażaleniowym, ani w postępowaniu sądowym nie dokonali konkretyzacji przedmiotu ewentualnych zastrzeżeń wobec stanowiska organu co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie sformułowali ewentualnych wniosków dowodowych, które mogłyby wpłynąć na zmianę treści rozstrzygnięcia, to stwierdzenie, że uchybienie procesowe popełnione przez organ pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo pozbawiło ich możliwości podjęcia określonych czynności procesowych w celu ochrony ich interesu, jest bezpodstawne.
Niezasadny jest również zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być zatem skuteczny, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Treść uzasadnienia kontrolowanego wyroku umożliwia natomiast prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji i poznanie motywów, które stały za rozstrzygnięciem Sądu. Uzasadnienie to zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wywody, z których w sposób wystarczający wynika, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.
Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o niepodważone ustalenia faktyczne, uznał, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej, zmierzających do podważenia prawidłowości dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji prawnobudowlanej kwalifikacji zrealizowanych robót budowlanych jako odbudowy, okazał się nie skuteczny.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można podzielić stanowiska skarżących kasacyjnie, że wykonane prace stanowią wyłącznie remont budynku. Jak zauważył Sąd Wojewódzki, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że z istniejącego budynku został usunięty w całości dach, ściana szczytowa (na poddaszu), a także strop rozdzielający parter budynku od poddasza. Na skutek tego zabiegu pozostały wyłącznie dotychczasowe mury przyziemia i to w stanie wykluczającym proste posadowienie na nich nowego stropu i dachu, o czym świadczy wykonanie przez skarżących nowego wieńca żelbetowego na części budynku (a na części wyrównanie wierzchu drewnianych ścian w celu wypoziomowania belki, na której oparto belki stropowe). Wykorzystując nadal istniejące, niewyburzone ściany, wykonano najpierw nowy wieniec wraz wyrównaniem wierzchu ścian drewnianych, a następnie wykonano nowy strop, nową ścianę szczytową i nowy dach. Dach podniesiono na wysokość ścianek kolankowych. Nową konstrukcję drugiej kondygnacji zrealizowano od podstaw.
Podzielić należy stanowisko Sądu a quo, że skala wykonanych robót znacznie wykracza poza prawną definicję remontu nawet jeśli roboty te przeprowadzono wyłącznie w odniesieniu do części obiektu. Dla rozgraniczenia niezdefiniowanego normatywnie pojęcia odbudowy i pojęcia remontu kluczowe znaczenie ma zakres wykonywanych robót budowlanych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zatem remont to nic innego jak rodzaj naprawy, wymiana czy odnowienie niektórych elementów, są to roboty niezbędne do utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że za remont nie mogą być uznane roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i wzniesieniu obiektu nowego, nawet w tym samym miejscu i odpowiadającego gabarytami pierwotnemu. Za remont nie może być uznana także częściowa rozbiórka budynku (w niniejszej sprawie jego dachu i stropu) i następnie jego odbudowa, nawet z wykorzystaniem materiałów pozostałych po rozbiórce. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego, a następnie Sąd pierwszej instancji, prawidłowo stwierdziły, że zakres robót i stopień ingerencji w pierwotny wygląd oraz konstrukcję budynku uzasadniały uznanie ich za odbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego.
Powyższa kwalifikacja determinowała stwierdzenie, że tego rodzaju roboty budowlane wymagały zgody budowlanej, którą skarżący kasacyjnie nie legitymują się. Skoro wbrew dyspozycji art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, doszło do odbudowy budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego podjął działania mające na celu legalizację samowoli budowlanej w trybie przewidzianym w art. 48 Prawa budowlanego.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nie naruszało ono ani art. 48 Prawa budowlanego, ani nie było dotknięte uchybieniami proceduralnymi, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.
Ze wskazanych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku uczestnika postępowania o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania na rzecz uczestnika postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI