II OSK 218/07

II OSK 218/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Leszczyński
Maria Czapska - Górnikiewicz /sprawozdawca/
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Łd 272/06 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-10-17
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
§  1 ust.  1, § 7 ust.1, § 8 ust.1 i §  10 ust.  1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Roman Hauser Sędziowie Maria Czapska - Górnikiewicz ( spr.) Leszek Leszczyński Protokolant Monika Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 272/06 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II OSK 218 / 07
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2006 roku i decyzję ją poprzedzającą Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] października 2005 r.
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1985 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz.1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ orzekł o nie stwierdzeniu u S. K. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego- wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.
Organ wskazał, że powyższe decyzje wydano na skutek ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w wyniku wydania wyroku z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1721/99 przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, którym to wyrokiem uchylono decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 14 października 1999r., oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia 1 czerwca 1999r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia u S. K. choroby zawodowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż obie uchylone decyzje zostały oparte na mało wyczerpujących i bardzo lakonicznych opiniach jednostek medycznych orzekających w sprawie choroby zawodowej. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd polecił zwrócić się do organów wydających orzeczenia o uzasadnienie wynikających z orzeczeń wniosków i dokonać oceny merytorycznej tych orzeczeń.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga S. K. zasługuje na uwzględnienie, bowiem w toku ponownie prowadzonego postępowania organy inspekcji sanitarnej naruszyły art. 7, art.77§ 1 i art.80 kpa i nie poczyniły ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby stanowisko organów stwierdzających brak podstaw do uznania u S. K. choroby zawodowej.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 55 poz. 294 ze zm.) – dalej zwanego rozporządzeniem - w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115).
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w aktach administracyjnych brak jest skierowania S. K. na badania w kierunku stwierdzenia choroby zawodowej. Pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 17 października 2006r., oświadczył, że nie udało się zdobyć z akt WOMP-u przedmiotowego skierowania. W tej sytuacji nie można, zdaniem Sądu, stwierdzić z podejrzeniem jakiej choroby skarżący został skierowany na badania do WOMP w Ł.
W przedmiotowej sprawie postępowanie diagnostyczne było prowadzone w stosunku do skarżącego w zakresie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu, przy czym zarówno jednostki orzecznicze jak również organy inspekcji sanitarnej wskazywały na występujący w środowisku pracy skarżącego pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej, moheru jako substancję szkodliwą występującą w środowisku pracy. Zdaniem Sądu nie zostało jednak wyjaśnione, ani w opiniach jednostek badawczych, ani w decyzjach organów inspekcji sanitarnej, czy pył przemysłowy występujący w środowisku pracy skarżącego spełnia kryterium "substancji toksycznych, aerozoli drażniących", o których mowa w pkt 4 wykazu chorób zawodowych, czy też jest to "substancja powodująca napadowe spastyczne stany oskrzeli", o której mowa w pozycji 3 wykazu chorób zawodowych.
W tej kwestii organ odwoławczy również powziął wątpliwość, bowiem zwrócił się o przedstawienie stosownych wyjaśnień do IMP w Łodzi w piśmie z dnia 27 lutego 2006r.
Stanowisko IMP w Łodzi zaprezentowane w piśmie z dnia 28 marca 2006r., w opinii Sądu nie wyjaśnia zasadniczych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem nie wypowiedziano się, czy pył przemysłowy z medycznego punktu widzenia można zaliczyć do substancji toksycznych lub aerozoli drażniących, o których mowa w pozycji 4 wykazu, czy też występujący w środowisku pracy skarżącego pył przemysłowy może powodować napadowe stany spastyczne oskrzeli tzn. być przyczyną przewlekłej choroby oskrzeli, o której mowa w punkcie 3 wykazu. W IMP nie prowadzono żadnej diagnostyki alergologicznej, a etiologii alergicznej schorzenia nie potwierdziły zarówno badania w WOMP w Łodzi, jak i analiza dokumentacji lekarskiej pacjenta z przeszłości. Sąd podkreślił, iż z orzeczenia WOMP wynika, że u skarżącego wykonano testy skórne punktowe trick - ujemne dla alergenów pozazawodowych.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niewątpliwe są ustalenia organu dotyczące 32-letniej pracy skarżącego w warunkach narażenie na pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej, moheru. Bezsporne jest również schorzenie skarżącego. Z dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w sprawie oraz na podstawie przeprowadzonych w jednostkach orzeczniczych badań wynika, że u skarżącego występuje przewlekła obturacyjna choroba płuc, w przeszłości wielokrotnie rozpoznawano nawracające spastyczne zapalenie oskrzeli ( orzeczenie WOMP nr KP/172/05 z dnia 16 maja 2005r). Skarżący pozostaje na rencie chorobowej z powodu astmy oskrzelowej. W tej sytuacji w ocenie Sądu jednoznacznego wyjaśnienia wymaga ustalenie do którego z czynników powodujących wskazane schorzenie, z punktu widzenia przesłanek wynikających z pozycji 3 lub 4 wykazu chorób zawodowych, należy zaliczyć występujący w środowisku pracy pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej i moheru.
W ocenie Sądu podjęta przez organ II instancji próba wyjaśnienia powstałych wątpliwości, a zawarta w piśmie IMP w Łodzi z dnia 28 marca 2006r., nie stanowi odpowiedzi na pytania organu.
Znamienne jest również to, że jednostki orzecznicze używają w stosunku do schorzenia skarżącego zamiennie pojęć, przewlekłe zapalenie oskrzeli (wyjaśnienie IMP Nr [...] z dnia 28 marca 2006r.), przewlekła obturacyjna choroba płuc (por. orzeczenie IMP Nr [...] z dnia 16 maja 2005r.) przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli (orzeczenie IMP Nr [...] z dnia 10 maja 1999r.), przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli (orzeczenie WOMP Nr [...] z dnia 2 marca 1999r). Powyższa terminologia zawiera określenia charakterystyczna dla chorób zawodowych wymienionych zarówno w pozycji 3, jak i w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, co również nie pozwala, zdaniem Sądu na jednoznaczną ocenę przyjętego stanowiska i może budzić domniemanie możliwości rozpatrywania schorzenia skarżącego z uwagi na przesłanki występujące w obydwu pozycjach wykazu chorób zawodowych. Tym bardziej więc konieczne było wskazanie dlaczego jednostki orzecznicze, a w ślad za nimi organy inspekcji sanitarnej skoncentrowały się na chorobie zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu, czy o tym zadecydował rodzaj substancji powodujących powstanie schorzenia i czy ich kwalifikacja była prawidłowa z punktu widzenia wskazanej pozycji wykazu chorób zawodowych.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż stwierdzenie braku podstaw istnienia choroby zawodowej, mimo niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych skutkuje uwzględnieniem skargi. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ winien wystąpić do jednostek wydających orzeczenia o ich uzupełnienie w zakresie wskazanym wyżej i rozważyć wszystkie elementy stanu faktycznego istotne w sprawie w kontekście § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.) zgodnie z dyrektywą art.7, art.77 kpa, a swoje stanowisko uzasadnić zgodnie z art. 107 §3 kpa.
Nadto Sąd stwierdził, iż gdyby ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające jednoznacznie uzasadniło zaliczenie pyłu bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej i moheru wyłącznie do substancji toksycznych, aerozoli drażniących, o których mowa w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, powodujących przewlekłe zapalenie oskrzeli to w ocenie Sądu nieuprawnione z punktu widzenia rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983r. jest stanowisko jednostek orzeczniczych, będące podstawą decyzji organów inspekcji sanitarnej, że stwierdzenie dopiero 10 grudnia 2004r., przewlekłej obturacyjnej choroby płuc w okresie rozpoczynającej się częściowej niewydolności oddechowej u osoby, która zakończyła pracę zawodową w 1991r. nie może być brane pod uwagę w świetle dotychczasowych wyników badań skarżącego, wskazujących na brak niewydolności oddechowej, jako warunku stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu i uzasadnia odmowę stwierdzenia choroby zawodowej. Obowiązujące przepisy cytowanego rozporządzenia nie wymagają bowiem, przy stwierdzeniu choroby zawodowej z pozycji 4, ani wykazania rozmiaru niewydolności oddechowej, od której uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w tej pozycji, ani też nie uzależniają stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia. Wskazywany w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stopień zaawansowania zmian w obrębie układu oddechowego, który nie spełnia kryterium do rozpoznania choroby zawodowej nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach, które nie określają kryterium zaawansowania zmian, co oznacza, że zbyt niski stopień schorzenia mającego związek z warunkami pracy nie uzasadnia odmowy stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. W świetle domniemania wynikającego z § 1 rozporządzenia również brak jest podstaw do twierdzenia, że upływ czasu od ustania narażenia na czynniki szkodliwe uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej, jeżeli została ona wymieniona w wykazie chorób zawodowych i spowodowały ją czynniki szkodliwe dla zdrowia, występujące w środowisku pracy.
Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia prawa materialnego:
- poprzez błędną wykładnię § 1 ust. 1, § 7 ust.1, § 8 ust.1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. oraz
- niezastosowaniu przepisu art. 153 p.p.s.a.
Mając na uwadze wskazane wyżej zarzuty organ wniósł o:
1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i jego zmianę poprzez oddalenie skargi S. K. lub uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,
2) zasądzenie na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że naruszenie przepisu §1 ust.1 rozporządzenia przez błędną jego wykładnię polega na sprzecznym z treścią tego przepisu przyjęciu przez Sąd I instancji, że "obowiązujące przepisy cytowanego rozporządzenia nie wymagają przy stwierdzaniu choroby zawodowej z pozycji 4, ani wykazania rozmiaru niewydolności, od której uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w tej pozycji, ani też nie uzależniają stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia. " Tymczasem zgodnie z treścią tego przepisu za choroby zawodowe uważa wyłącznie choroby wymienione w załączonym do rozporządzenia, wykazie chorób zawodowych, zaś warunkiem koniecznym do uznania choroby wymienionej pod poz. 4 tego wykazu za chorobę zawodową jest stwierdzenie niewydolności układu oddechowego.
Autor kasacji wskazał, iż z uwagi na to, że wiele chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych spowodowanych jest różnymi czynnikami także o charakterze niezawodowym i występują często w populacji ogólnej, zaś wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych określa je w sposób ogólny tj. bez sprecyzowania medycznych kryteriów orzeczniczych pozwalających rozpoznać daną chorobę jako zawodową, Minister Zdrowia i Opieki Społecznej został upoważniony w § 7 ust. 5 rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad o charakterze metodologicznym dotyczących rozpoznawania chorób zawodowych. Na podstawie tej delegacji MZiOS wprowadził do stosowania w 1987 roku "Wytyczne metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych" (opublikowane w formie broszury) stanowiące zbiór ogólnych wskazówek metodologicznych (czyli medycznych kryteriów orzeczniczych) - opracowanych przez specjalnie powołane zespoły ekspertów z dziedzin medycyny - pomocnych w interpretacji wykazu chorób zawodowych.
Strona wnosząca kasację wskazała, iż ze wszystkich orzeczeń lekarskich wydanych w postępowaniu przez uprawnione jednostki orzecznicze u skarżącego podczas badań wykonanych w tych jednostkach rozpoznano wydolność oddechową (vide: orzeczenia lekarskie: [...] z dnia 2.03.1999r., [...] z dnia 10.05.99r., [...] z dnia 3.02.2004r., [...] z dn.l6.05.2005r.). Ponadto, co jest bardzo istotne w sprawie, niewydolności oddechowej nie rozpoznano u skarżącego także podczas badań wykonanych w 1992 roku w Szpitalu im. M. w Z. (czyli wykonanych w roku następnym po roku zakończenia pracy w narażeniu zawodowym) oraz podczas badań wykonanych w 1999r. w Klinice Pulmonologii WAM, co wynika z dokumentacji medycznej skarżącego udostępnionej jednostkom orzeczniczym (vide: pismo [...] w Łodzi z dnia 28.03.2006r. znak [...]).
Zatem w ocenie organu, uznanie przez Sąd I instancji, że "obowiązujące przepisy cytowanego rozporządzenia nie wymagają przy stwierdzaniu choroby zawodowej z pozycji 4, ani wykazania rozmiaru niewydolności, od której uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w tej pozycji, ani też nie uzależniają stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia" świadczy o błędnym rozumieniu przez Sąd I instancji zarówno przepisu § 1 ust. 1 jak i § 10 ust. l rozporządzenia, z którego jasno wynika, że państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia wydanego przez uprawnione jednostki orzecznicze, co oznacza, że to względy natury medycznej rozstrzygają o uznaniu bądź nie uznaniu jakiegoś schorzenia za chorobę zawodową.
Zdaniem organu schorzenia układu oddechowego u skarżącego należało rozpatrywać w kontekście choroby zawodowej wymienionej pod poz. 4 wykazu chorób zawodowych. Wątpliwości w tym zakresie nie miał NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, gdyż w wyroku z dnia 11.02.2003r. II SA/Łd 1721/99 (dotyczącym niniejszej sprawy) nie zakwestionował rozpatrywania przez orany schorzeń skarżącego jedynie w zakresie choroby zawodowej określonej pod poz. 4 i nie nakazał organom uzupełnienia postępowania i rozpatrywania schorzeń skarżącego także w zakresie choroby wymienionej pod poz. 3 wykazu chorób zawodowych lecz zarzucił jedynie organom, że oparły rozstrzygnięcie o orzeczenia nie zawierające uzasadnienia co uniemożliwiło ocenę jaki stopień zaawansowania zmian w obrębie układu oddechowego u skarżącego spełnia kryterium rozpoznania choroby wymienionej pod poz, 4. Oznaczało to, że organy, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winny były uzyskać od jednostek orzeczniczych uzasadnienie wynikających z orzeczeń wniosków. Należy zatem uznać, że Sąd I instancji nakazując w zaskarżonym wyroku, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ dokonał ustaleń w kontekście choroby wymienionej pod poz. 3 Wykazu chorób zawodowych dopuścił się obrazy przepisu art. 153 p.p.s.a.
Sąd I instancji winien był przy ponownym orzekaniu w sprawie ograniczyć się do oceny czy organy wypełniły wskazania Sądu co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z dnia 11 lutego 2003r.
Skarżący organ wskazał też, iż nie można zgodzić się z oceną Sądu I instancji, że "Kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny (...).Rolą lekarza jest natomiast stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn", gdyż stanowisko to jest sprzeczne z treścią § 7 ust.1, § 8 ust.1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia. Z treści § 7 ust.1 i § 8 ust.1 wynika , że to wskazane w rozporządzeniu medyczne jednostki orzecznicze są jedynie uprawnione do wydania orzeczenia w sprawie choroby zawodowej (jej rozpoznania lub stwierdzenia braku podstaw do jej rozpoznania), czyli nie wyłącznie do "stwierdzenia stanu chorobowego i jego przyczyn" jak ocenił to Sąd I instancji, lecz również do dokonania kwalifikacji tego schorzenia jako choroby zawodowej w oparciu o medyczne kryteria diagnostyczne i ocenę narażenia zawodowego. Natomiast państwowy inspektor sanitarny, działający jako organ administracji publicznej, na podstawie rozpoznania zawartego w orzeczeniu lekarskim, zgodnie z dyspozycją zawartą w § 10 ust. 1 rozporządzenia, wydaje decyzję administracyjną, która co do rozstrzygnięcia odnośnie choroby zawodowej, w tym także co do jej kwalifikacji pod określoną pozycję wykazu chorób zawodowych, nie może być sprzeczna z tym orzeczeniem lekarskim.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, uzasadniających przyjęcie, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej zacząć należy od przedstawionego w kasacji zarzutu niezastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 153 p.p.s.a. Uchybienia tej normie prawnej upatruje strona wnosząca skargę kasacyjną w tym, iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 11 lutego 2003 r. II SA/Łd 1721/99, dotyczącym niniejszej sprawy, nie zakwestionował rozpatrywania przez organy schorzeń S. K. jedynie w zakresie choroby zawodowej określonej pod poz. 4 i nie nakazał organom uzupełnienia postępowania i rozpatrywania schorzeń skarżącego także w zakresie choroby wymienionej pod poz. 3 wykazu chorób zawodowych.
Zauważyć trzeba, iż w wyroku z dnia 11 lutego 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając, zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji stwierdził brak uzasadnienia orzeczeń lekarskich i wskazał na to, że uzasadnienie decyzji zaskarżonej nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co zdaniem Sądu wymaga przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zwrócenia się do organów wydających orzeczenia o uzasadnienie wynikających z orzeczeń wniosków i dokonania merytorycznej oceny tych orzeczeń. Nadto w tymże wyroku wskazano, że "zawarte w uzasadnieniu stwierdzenie, iż stopień zaawansowania zmian w obrębie układu oddechowego nie spełnia kryterium rozpoznania choroby zawodowej określonej w pkt 4 wykazu chorób zawodowych jest gołosłowne, gdyż opiera się wyłącznie na wnioskach z cyt. wyżej orzeczeń, nie zawierających uzasadnienia."
Przytoczone wyżej stwierdzenia, jak i wskazania w żaden sposób nie nakazywały organom, a przez to i Sądowi, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy dokonano ustaleń wyłącznie w odniesieniu do choroby wymienionej pod poz. 4 wykazu chorób zawodowych. Taka interpretacja powyższego wyroku jest nieuprawniona, bowiem zawarte w tymże wyroku wskazania sprowadzały się do konieczności sporządzenia uzasadnienia przez organy w odniesieniu do decyzji przez nie wydanych, jak i uzasadnienia orzeczeń lekarskich, a nie ograniczenia orzeczeń lekarskich tylko do wniosków. Brak należytego uzasadnienia wskazanych wyżej orzeczeń uniemożliwiał Sądowi skonkretyzowanie swego stanowiska.
Tak więc stwierdzić należy, iż zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., a odmienne wywody skargi kasacyjnej zmierzające do przypisania innej treści, niż ta która faktycznie ze wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r. wynika, są pozbawione jakichkolwiek podstaw.
Za chybiony uznać trzeba również zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 1 ust. 1, § 7 ust.1, § 8 ust.1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia.
Analizując przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stanowiącego materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie zauważyć należy, iż zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika więc, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: umieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Z kolei z treści wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik powyższego rozporządzenia wynika, iż jako chorobę zawodową wymieniono w poz. 3 "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, beryloza ", a w poz. 4 "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego."
Fakt, iż w cytowanym wyżej rozporządzeniu, ani jego załączniku nie zawarto żadnych dalszych określeń co do wyżej wymienionych chorób powoduje, iż przy stwierdzaniu choroby zawodowej o jakiej mowa w pozycji 4 wykazu, nie zachodzi potrzeba wykazania ani rozmiaru niewydolności, od której uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w tej pozycji, ani też nie ma podstaw do uzależnienia stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia. To stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku należy podzielić.
Zasadnie wywodzi strona wnosząca kasację, że zgodnie z treścią tego przepisu za choroby zawodowe uważa wyłącznie choroby wymienione w załączonym do rozporządzenia, wykazie chorób zawodowych, zaś warunkiem koniecznym do uznania choroby wymienionej pod poz.4 tego wykazu za chorobę zawodową jest stwierdzenie niewydolności układu oddechowego. Problem jednak sprowadza się do tego, iż żaden legalnie obowiązujący przepis nie wymaga określenia stopnia niewydolności oddechowej, której stwierdzenie jest konieczne dla rozpoznania jednostki chorobowej, o jakiej mowa w poz. 4 wykazu. Wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik rozporządzenia, stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych, a to oznacza, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Taki też pogląd wyrażono w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. ( sygn. akt OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4), które to stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Podkreślenia wymaga, iż jest nieuprawnione dla ustalenia czy zaistniała choroba zawodowa, przyjmowanie takich jej objawów, które z treści przepisu nie wynikają.
Stwierdzić trzeba, iż nie jest podstawą do dalszego definiowania chorób zawodowych wprowadzone w § 7 ust. 5 rozporządzenia upoważnienie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej do określenia szczegółowych zasad o charakterze metodologicznym dotyczących rozpoznawania chorób zawodowych. Wydane na tej podstawie do stosowania w 1987 roku "Wytyczne metodologiczne w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych" w żadnym wypadku nie mogą stanowić podstawy do zmiany katalogu schorzeń stanowiących choroby zawodowe.
Odmienne w tym zakresie wywody skargi kasacyjnej wskazujące na warunki, jakie muszą zaistnieć, aby istniejące schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową nie znajdują uzasadnienia w stanie prawnym stanowiącym podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Koniecznym jest podkreślenie, iż do wydania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. wraz z wykazem chorób zawodowych upoważniona została Rada Ministrów na podstawie art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141, z 1975 r. Nr 16, poz. 91, z 1981 r. Nr 6, poz. 23 i z 1982 r. Nr 31, poz. 214), a tym samym Minister Zdrowia i Opieki Społecznej nie był upoważniony w wydawanych przez siebie "wytycznych" ani do rozszerzania, ani do zawężania ustalonego rozporządzeniem katalogu chorób zawodowych.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów kasacji stwierdzić trzeba, iż rozporządzenie z dnia 18 listopada 1983 r. nakłada na właściwe organy obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dokumentacyjnego, tj. informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej, na podstawie których - zgodnie z przepisami § 7 i § 8 rozporządzenia - właściwe jednostki organizacyjne do rozpoznawania chorób zawodowych wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej. Trafnie oczywiście stwierdza kasacja, iż w myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Jednakże organ wydający określoną decyzję nie jest zwolniony z działań, o jakich mowa w kodeksie postępowania administracyjnego, a więc między innymi oceny kompletności orzeczeń lekarskich stanowiących podstawę orzekania przez organ.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zasadnie podjął próbę wyjaśnienia niejasności zawartych w orzeczeniu lekarskim, jednak poprzestał na odpowiedzi, która nie wyczerpywała przedstawionych wątpliwości. Na te wszystkie okoliczności trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji. Oczywistym jest przy tym, iż kwalifikacja określonej jednostki chorobowej musi być zawarta w orzeczeniu lekarskim, rzeczą jednak organu jest stwierdzenie między innymi, czy uzasadnienie orzeczenia lekarskiego jest jasne, zrozumiałe, czy mieści się w katalogu chorób zawodowych określonym rozporządzeniem.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.