II OSK 2178/22

II OSK 2178/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Anna Szymańska
Marzenna Linska - Wawrzon /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Po 737/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-04-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Po 737/21 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lipca 2021 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 737/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 lipca 2021 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
A. S.A. z siedzibą w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a., przez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że prawidłowe jest oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez pracowników organu administracji, co do rzekomego trwałego związania urządzenia reklamowego z gruntem
- nadto przez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego z dziedziny budownictwa w tym przedmiocie, w konsekwencji zastosowanie błędnej procedury legalizacyjnej - w sytuacji, gdy skarżąca kwestionowała te ustalenia organu administracji, a organ administracji nie ma wiadomości specjalnych pozwalających na dokonanie tych ustaleń.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zawarty w niej zarzut, dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., w zw. z art. 10 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 i art. 81 k.p.a., okazał się bezzasadny.
Zdaniem strony skarżącej naruszenie powyższych przepisów polegało na nieprawidłowym zaakceptowaniu przez Sąd Wojewódzki ustaleń organów obu instancji, na podstawie których zakwalifikowano przedmiotowe urządzenie reklamowe jako trwale związane z gruntem. Według twierdzeń zawartych w skardze, powtórzonych w skardze kasacyjnej, przedmiotowa tablica reklamowa zamontowana jest na betonowym fundamencie, który nie jest trwale związany z gruntem. Dlatego w odwołaniu skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, czego organ odwoławczy nie uwzględnił.
Wbrew stanowisku skarżącej Spółki, Sąd Wojewódzki kontrolując zaskarżoną decyzję, nakazującą inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego urządzenia reklamowego, zasadnie stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia istotnych okoliczności sprawy, warunkujących rozstrzygnięcie kwestii czy sporny obiekt jest budowlą, czyli "wolno stojącym trwale związanym z gruntem urządzeniem reklamowym" (art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego), czy też instalowanym urządzeniem reklamowym (art. 29 ust 2 pkt 6 Prawa budowlanego).
Niewątpliwie dla wyznaczenia zakresu postępowania wyjaśniającego konieczne jest prawidłowe określenie wykładni przepisów prawa materialnego, determinujących merytoryczne rozstrzygnięcie danej sprawy.
Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, stanowiące budowlę w myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wymaga pozwolenia na budowę, zaś w świetle art. 29 ust 2 pkt 6 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem przypadków określonych w tym przepisie.
Wobec powyższych przepisów należy przyjąć, że kryterium rozróżnienia pomiędzy budową budowli – urządzenia reklamowego, a instalowaniem – urządzenia reklamowego, stanowią cechy tego urządzenia (wolnostojące lub niesamodzielne – połączone z innym obiektem, konstrukcją) oraz sposób jego posadowienia (trwałe lub nietrwałe związanie z gruntem).
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie i kategorycznie wypowiedział się, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Przyjmuje się w orzecznictwie, że o tym, czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (por. wyroki NSA: z dnia 20 sierpnia 2020 r. II OSK 1630/18; z dnia 10 maja 2013 r. II OSK 39/12; z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05; z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06; z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 982/07; z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 680/07; z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 186/07; z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1331/08; z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08; z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10).
Powyższe uwarunkowania prawne uwzględnione zostały przez organy obu instancji, a następnie Sąd Wojewódzki.
W świetle przedstawionej wyżej wykładni przepisów art. 3 pkt 3 i art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) zasadne było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy były ustalenia wynikające z protokołu kontroli i dokumentacji fotograficznej, wskazujące na wykonanie urządzenia reklamowego o wysokości ok. 7 m, posadowionego na prefabrykowanej żelbetonowej stopie fundamentowej – ustawionej na powierzchni gruntu, o wymiarach 4m x 2,70m i wysokości 45 cm, do której przymocowany jest słup stalowy wraz ze stalową konstrukcją obejmującą dwie tablice reklamowe o wymiarach 6m x 3m oraz dwoma pomostami roboczymi u dołu tablic.
Zgodzić się należało z Sądem Wojewódzkim, że dla kwalifikacji prawnej ujawnionego w sprawie stanu faktycznego wystarczające było oparcie się na dokonanej charakterystyce przedmiotowego urządzenia reklamowego i nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Niewątpliwie fachowa wiedza pracowników organów nadzoru budowlanego oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego, pozwoliły na prawidłową ocenę kwestii "trwałego związania z gruntem" zrealizowanego przez skarżącą urządzenia reklamowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki trafnie stwierdził, że dokumentacja włączona do akt sprawy jednoznacznie wskazuje, że prefabrykowana, żelbetowa stopa fundamentowa, przekazując na podłoże gruntowe całość obciążeń spornej budowli, ma zapewniać trwałość jej konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie czy zniszczenie przez działanie sił przyrody, a cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce (por. wyrok NSA z 25.08.2017 r., II OSK 2747/15).
Słusznie też Sąd Wojewódzki zauważył, że termin "instalowanie" użyty w treści art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego nie obejmuje wykonywania nowego obiektu budowlanego, lecz obejmuje takie prace budowlane, które są związane z już istniejącym obiektem. Jeżeli więc wykonanie jakichś robót budowlanych ma być kwalifikowane jako instalowanie, to powinny one polegać na przymocowaniu (połączenie, przyłączenia) urządzenia instalowanego do innego obiektu w sposób pozwalający na jego odinstalowanie.
Natomiast wolno stojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe stanowią budowlę, zaliczoną do obiektów budowlanych. Wykonanie takiego urządzenia w określonym miejscu stanowi budowę, a nie instalację.
W rezultacie Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że konstrukcja urządzenia reklamowego będącego przedmiotem kontrolowanej sprawy przesądza, że nie może być one potraktowane jako instalacja o jakiej jest mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Wielkość, masa urządzenia reklamowego, sposób jego posadowienia, który musi być odporny na czynniki zewnętrzne, a także konieczność osadzenia płyty fundamentowej, zbudowania konstrukcji wsporczej z dwoma stalowymi tablicami wraz z pomostami roboczymi reklamowymi wskazuje, że realizacja (budowa) przedmiotowego nośnika reklamowego znacznie wykracza poza pojęcie instalacji.
Z tych wszystkich względów akceptacji podlegało orzeczenie Sądu Wojewódzkiego, podjęte na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W konsekwencji należało orzec o oddaleniu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
5