II OSK 2174/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kwalifikacji zgromadzonych na prywatnej posesji materiałów jako odpadów, potwierdzając, że zamiar posiadacza nie wyłącza ich spod reżimu ustawy o odpadach, jeśli są składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. G. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję nakazującą usunięcie odpadów z prywatnej posesji. M. G. twierdził, że zgromadzone materiały, w tym węgiel i drewno, nie są odpadami, lecz surowcami wtórnymi lub opałowymi, które zamierza wykorzystać. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że definicja odpadu obejmuje każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz się pozbywa, zamierza się pozbyć lub do czego jest zobowiązany, niezależnie od jego subiektywnego zamiaru wykorzystania, jeśli są one składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą usunięcie odpadów z jego posesji. M. G. argumentował, że zgromadzone materiały, takie jak węgiel i drewno, nie powinny być traktowane jako odpady, ponieważ zamierza je wykorzystać jako opał. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały jednak, że materiały te, składowane na działce nieprzeznaczonej do tego celu, spełniają definicję odpadów zgodnie z ustawą o odpadach. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że kluczowe dla kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu jest jego posiadanie w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz zamiar pozbycia się go, co może być interpretowane szeroko, obejmując również zmianę sposobu użytkowania lub przekazanie innemu podmiotowi. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym nawet materiały nadające się do ponownego wykorzystania lub posiadające wartość ekonomiczną mogą być traktowane jako odpady, jeśli spełnione są przesłanki ustawy. W szczególności, sąd wskazał, że zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania zgromadzonego węgla czy drewna na opał nie powoduje, że przestają one być odpadami, jeśli są składowane w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu. Sąd uznał, że stanowisko skarżącego o błędnej wykładni pojęcia odpadu przez Sąd I instancji, z pominięciem elementu subiektywnego woli posiadacza, nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, materiały te mogą być uznane za odpady, nawet jeśli posiadacz zamierza je wykorzystać, pod warunkiem, że są składowane w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu. Kluczowe jest ustalenie, czy posiadacz się ich pozbywa, zamierza się pozbyć lub jest do tego zobowiązany, a nie tylko jego subiektywny zamiar wykorzystania.
Uzasadnienie
Ustawa o odpadach definiuje odpad jako każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz się pozbywa, zamierza się pozbyć lub do czego jest zobowiązany. Orzecznictwo NSA podkreśla, że pojęcie 'pozbycia się' może oznaczać zmianę sposobu użytkowania, która może wywoływać negatywne oddziaływanie na środowisko. Nawet materiały nadające się do ponownego wykorzystania lub posiadające wartość ekonomiczną mogą być traktowane jako odpady, jeśli są składowane w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu. Zamiar ponownego wykorzystania na opał nie wyłącza kwalifikacji jako odpadu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.o. art. 26 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Zakaz składowania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu oraz obowiązek ich usunięcia z urzędu przez organ.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6 i 19
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Definicja odpadu (pkt 6) oraz domniemanie posiadacza odpadów władającego powierzchnią ziemi (pkt 19).
p.p.s.a. art. 183 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej, nieważność postępowania).
k.p.a. art. 7, 77 § 1, 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące postępowania dowodowego i wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Kwalifikacja zgromadzonych materiałów (węgiel, drewno) jako odpadów, podczas gdy skarżący zamierza je wykorzystać na własne potrzeby (np. jako opał). Błędna wykładnia przez Sąd I instancji pojęcia 'odpadu' i pominięcie elementu subiektywnego (woli posiadacza) w definicji. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) przez zaniechanie wyjaśnienia przez organ II instancji przeznaczenia przedmiotów znajdujących się na nieruchomości skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
dla kwalifikacji danego przedmiotu jako odpad nie ma znaczenia element subiektywny, czyli wola posiadacza przedmiotu co do pozbycia się przedmiotu posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości Zamiar ich ponownego gospodarczego wykorzystania (na opał) nie może powodować, że odpad przestaje nim być.
Skład orzekający
Teresa Kobylecka
sędzia
Zofia Flasińska
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji odpadu w kontekście zamiaru posiadacza i miejsca składowania, potwierdzenie prymatu przepisów prawa nad subiektywnymi intencjami w zakresie gospodarki odpadami."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy odpady są składowane w miejscu nieprzeznaczonym do tego celu. Interpretacja może być rozwijana w zależności od specyfiki zgromadzonych materiałów i ich faktycznego stanu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo interpretuje potoczne rozumienie 'zbieractwa' i 'surowców wtórnych' w kontekście surowych przepisów o odpadach, co może być ciekawe dla osób prowadzących działalność gospodarczą lub posiadających nieruchomości.
“Czy Twój 'skarb' to w rzeczywistości odpad? Sąd wyjaśnia, kiedy zamiar posiadacza nie ma znaczenia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2174/16 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2017-08-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-09-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Teresa Kobylecka Zofia Flasińska /przewodniczący/ Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane II SA/Kr 1498/15 - Wyrok WSA w Krakowie z 2016-04-26 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 21 art. 3 ust. 1 pkt 6 i 19, art. 26 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach Dz.U. 2017 poz 1369 art. 183 par. 1 i 2, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Dnia 23 sierpnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1498/15 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2015 roku, nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę kasacyjną [pic] Uzasadnienie II OSK 2174/16 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z dnia ... 2015 r. w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z dnia ... 2015 r. Prezydent Miasta ..., na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 zm.), dalej ustawa, działając z urzędu w sprawie odpadów zgromadzonych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. na działce nr ... przy ul. ... w ...: - w punkcie I nakazał posiadaczowi odpadów M. G. usunięcie wszystkich odpadów zgromadzonych na terenie działki, z wyłączeniem odpadów określonych w pkt. III; - w punkcie II wskazał, że nakazem usunięcia objęte są odpady pochodzenia komunalnego z grupy 15, 17 i 20 oraz odpady z grupy 16 i 19 wyszczególnione w załączonej tabeli nr 1, - w punkcie III dopuścił pozostawienie do wykorzystania we własnym zakresie rodzajów odpadów wyszczególnionych w tabeli nr 2, w sposób i na warunkach określonych w tej tabeli oraz wyłącznie w ilościach możliwych do zagospodarowania na własne potrzeby, w okresie nie dłuższym niż 3 lata, - w punkcie IV określił sposób wykonania tej decyzji oraz ustalił termin wykonania obowiązku nałożonego w punkcie l do: wszystkich odpadów za wyjątkiem odpadów węgla do 30 czerwca 2016 r. oraz odpadów węgla – do 31 grudnia 2016 r. W uzasadnieniu organ podał, że w piśmie z dnia ... 2015 r. Straż Miejska w ... poinformowała o nieskuteczności podejmowanych działań związanych z próbą wyegzekwowania od M. G. uporządkowania przez niego posesji, na której gromadzi i magazynuje bardzo duże ilości odpadów, których jest posiadaczem. M. G. gromadzi odpady (w większości stanowiące tzw. surowce wtórne) od kilkudziesięciu lat. W ramach egzekucji zastępczej wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nakazowej teren tej działki został już raz uporządkowany przez służby miejskie. W dniu ... 2015 r. organ przeprowadził oględziny działki. Wykonano również dokumentację fotograficzną. Odpady zgromadzone przez M. G. złożone były na całej powierzchni działki w ogromnym nieładzie. W przeważającej części były to: odpady węgla kamiennego, opakowania lodówek, odpady wielkogabarytowe, drewno budowlane, stolarka okienna, itp. M. G. stwierdził, że zbiera surowce wtórne, a nie odpady. Teren posesji nie jest przeznaczony do składowania, zbierania lub magazynowania odpadów. M. G. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada uregulowań formalnoprawnych z zakresu gospodarki odpadami, w tym zezwolenia na zbieranie odpadów, w szczególności na terenie działki nr .... Pismem z dnia ... 2015 r. M. G. został wezwany do niezwłocznego usunięcia odpadów magazynowanych w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania w terminie 14 dni. Termin usunięcia odpadów upłynął w dniu 1 sierpnia 2015 r. W dniu 26 sierpnia 2015 r. organ ponownie przeprowadził oględziny, stwierdzając, że z terenu działki nie zostały usunięte wszystkie odpady, a jedynie ich część zgromadzona od strony wejścia do budynku mieszkalnego. W protokole z oględzin spisano, jakie odpady zgromadzone są na działce. M. G. złożył oświadczenie, że wszystkie odpady za wyjątkiem węgla usunie do końca 2015 r. i uporządkuje teren nieruchomości. Zgromadzony węgiel spróbuje przesegregować. Węgiel przydatny do spalenia w piecu c.o. zostawi i zgromadzi w uporządkowany sposób w ilościach wskazujących na możliwość wykorzystania w czasie, w którym utraci on wartości opałowe. Węgiel, który nie nadaje się do spalenia w piecu c.o. należącym do M. G., zostanie przekazany osobom, które posiadają urządzenia do spalania takiego opału lub wywieziony na składowisko odpadów. Organ ustalił, że posesja przy ul. ... leży w obszarze gęstej zabudowy jednorodzinnej. Gromadzenie na tym terenie tak dużej ilości odpadów (w tym odpadowego węgla i drewna) stanowi uciążliwość dla sąsiadów, zagrożenie pożarowe, zagrożenie rozwojem gryzoni, emisją zanieczyszczeń do powietrza i zanieczyszczeniem sąsiednich posesji. M. G. nie jest wytwórcą odpadów zgromadzonych na terenie jego posesji. W celu ustalenia realnych terminów uporządkowania posesji wzięto pod uwagę zasięg prac, nadchodzący okres zimowy i utrudnione warunki prowadzenia prac porządkowych. Odwołanie od ww. decyzji wniósł M. G.. Wskazał, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Na działce znajdują się deski i węgiel, które składowane są za domem, aby były niewidoczne. Wspomniane deski i węgiel składowane są jako opał na okres zimowy. Decyzją z dnia ... 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że art. 26 ust. 1 ustawy oznacza zakaz składowania odpadów w miejscu, które nie jest do tego celu przeznaczone. Zgodnie z ogólną zasadą gospodarki odpadami wyrażoną w tym przepisie posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zasada ta jest bezpośrednią konsekwencją obowiązywania domniemania wyrażonego w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, który definiuje posiadacza odpadów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Konkretny katalog odpadów wskazuje natomiast rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206), dalej rozporządzenie. Zatem o tym, co jest odpadem przesądza ustawa i rozporządzenie, nie zaś subiektywne przekonanie. Rozporządzenie kwalifikuje zarówno glebę i ziemię, jak i różne rodzaje gruzu jako odpad. W sprawie szczegółowo określono, jakie rodzaje odpadów znajdują się na działce nr ..., podając ich szczegółowe kody. Wśród odpadów znajdujących się na działce stwierdzono m.in. odpady węgla kamiennego, opakowania metalowe, opakowania z tworzyw sztucznych, odpady drewniane i kartonowe, złomy metali, elementy agregatów lodówek, odpady wielkogabarytowe, drewna budowlanego, stolarki okiennej, metale żelazne, metale nieżelazne, szkło, aluminium, baterie i akumulatory, itp. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna. Nie budziło wątpliwości organu II instancji, że odwołujący jest posiadaczem odpadów, a działka, na której znajdują się odpady, nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Skoro ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości, to zasadnym było nałożenie na stronę obowiązku usunięcia odpadów z terenu działki. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M. G.. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów, 2) rodzaj odpadów, 3) sposób usunięcia odpadów (ust. 6). Zgodnie z definicjami ustawowymi sformułowanymi w art. 3 pkt 6 i 10 ustawy: ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach - rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (pkt 6); posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (pkt 19). Obowiązek usunięcia odpadów ciąży zatem na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Dla sprawy nie ma zatem znaczenia dowodzenie, że władający powierzchnią ziemi zgromadzone odpady uporządkował lub uporządkuje, albo że są mu potrzebne, jeśli znajdują się one na miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania. Celem ustawy określonym w art. 1 jest między innymi określenie środków służących ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegających i zmniejszających negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi, będący następstwem wytwarzania odpadów i gospodarowania. Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sprawie niesporne jest, że na działce nr ..., której właścicielem jest M. G., znajdują się m. in. węgiel kamienny, opakowania metalowe i z tworzyw sztucznych, elementy drewniane, stare meble, opakowania drewniane i kartonowe, drewno budowlane, stolarka okienna, złomy metali, elementy agregatów lodówek, metale nieżelazne, szkło aluminium, baterie. Rodzaj i ilość zalegających na ww. działce odpadów nie jest kwestionowany przez stronę skarżącą, natomiast w ocenie skarżącego przedmioty te nie są odpadami, ale przedmiotami użytecznymi, służą mu m. in. jako opał i do zaspokojenia "bieżących potrzeb". Tymczasem w myśl art. 26 ust. 1 i 2 obowiązuje zakaz składowania lub magazynowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, a w przypadku naruszenia tego zakazu powstaje obowiązek ich niezwłocznego usunięcia, gdy odpady nie zostaną usunięte przez posiadacza, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji są zobowiązani wydać nakaz ich usunięcia z urzędu. Decyzje wydawane w oparciu o ww. przepis mają charakter związany i o ile zachodzą ww. przesłanki organ ma obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta ... wszczął z urzędu postępowanie w związku z notatkami urzędowymi strażników miejskich informujących o składowanych odpadach na działce nr .... W toku postępowania organ l instancji przeprowadził dwukrotnie oględziny nieruchomości z udziałem skarżącego, wzywając go do niezwłocznego usunięcia zmagazynowanych odpadów i pouczając treści art. 26 ust. 2 ustawy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego organy obydwu instancji nie uchybiły przepisom postępowania, a sprawa została dwukrotnie prawidłowo rozpatrzona. Sąd podkreślił przy tym, że organy uwzględniły fakt, że niektóre z odpadów mogą być zagospodarowane przez skarżącego na własne potrzeby i w związku z tym, jako nadające się do wykorzystania przez niego, ustalono 3-leni okres do ich zagospodarowania (pkt III decyzji l instancji). Ustalony też został długi okres wykonania nakazu usunięcia dla pozostałych odpadów. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2016 r. skargę kasacyjną wniósł M. G.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: 1/ prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że dla kwalifikacji danego przedmiotu jako odpad nie ma znaczenia element subiektywny, czyli wola posiadacza przedmiotu co do pozbycia się przedmiotu; 2/ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że wydanie zaskarżonej decyzji było konsekwencją naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez organ II instancji przeznaczenia przedmiotów znajdujących się na nieruchomości skarżącego. Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wobec nieuiszczenia ich przez skarżącego w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pojęcie odpadu nie jest ściśle zdefiniowane w przepisach prawa - odpadem może być więc każdy przedmiot, a o jego kwalifikacji przesądza m.in. ocena zachowania posiadacza przedmiotu. Regulacje dotyczące gospodarki odpadami posługują się pojęciem odpady w znaczeniu subiektywnym, a nie obiektywnym. Decydującym kryterium do zaliczenia przedmiotu lub substancji do odpadów jest intencja posiadacza (właściciela) pozbycia się tego przedmiotu lub substancji. Dla ustalenia, czy dany przedmiot jest odpadem konieczne jest więc wzięcie pod uwagę woli posiadacza przedmiotu, bądź ustalenie czy obowiązek pozbycia się tego przedmiotu wynika z obowiązującego prawa. W konsekwencji rozstrzygnięcie o tym, czy w konkretnym przypadku w odniesieniu do danego przedmiotu powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące odpadów, uzależnione jest od tego, czy w danym przypadku można zasadnie twierdzić, że posiadacz pozbywa się tego przedmiotu, zamierza się go pozbyć lub jest zobowiązany do jego pozbycia się. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd błędnie wskazał, że element subiektywny, czyli ustalenie, czy przedmioty znajdujące się na nieruchomości skarżącego są mu potrzebne, nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. Skarżący kilkukrotnie na etapie postępowania administracyjnego podnosił, że przedmioty znajdujące się na posesji, w szczególności węgiel kamienny oraz drewno, przeznaczone są do wykorzystania jako opał służący do ogrzania domu, co jest zgodne z ich pierwotnym przeznaczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić przede wszystkim należy, że autor skargi kasacyjnej, stawiając wyrokowi Sądu I instancji zarzuty naruszenia przepisów materialnych i procesowych, tak naprawdę kwestionuje jedynie ustalenie Sądu I instancji, że znajdujące się na nieruchomości skarżącego węgiel i przedmioty drewniane stanowią odpady. Do tego zmierza argumentacja autora skargi kasacyjnej, gdy stawia zarzut naruszenia art. 26 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy, jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej bowiem nieustalenie przez Sąd I instancji przeznaczenia przedmiotów znajdujących się na działce skarżącego doprowadziło do mylnego uznania węgla i przedmiotów drewnianych za odpady, podczas gdy skarżący planuje przedmioty te przeznaczyć na opał i nie zamierza się ich pozbyć, co powoduje, że nie mogą one zostać uznane za odpady. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje, że jest posiadaczem odpadów, jak też nie kwestionuje, że jego działka nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Nie godzi się jedynie na traktowanie węgla i przedmiotów drewnianych jako odpadów. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach – rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Podobna problematyka była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie podkreślano w szczególności, że pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób, aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r., II OSK 1268/15, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II OSK 715/15; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., II OSK 960/08). O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska. Pozbyciem się przedmiotu będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej. W kategorii odpadów mogą być traktowane także przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, w tym poddawane procesom odzysku (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r. II OSK 2920/13). Jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, a nawet takie które są zdatne do powtórnego wykorzystania. Istotne w sprawie jest ustalenie zamiaru pozbycia się przedmiotów. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r. II OSK 1085/13). Trudno w tej sytuacji za odpad nie uznać drewnianych przedmiotów znajdujących się na działce skarżącego, których pierwotne przeznaczenie z pewności było inne, niż planuje to skarżący (spalić w piecu centralnego ogrzewania). Nie można też obecnie worków z węglem (czy też luzem leżącego węgla, którego część straciła już właściwości palne) nie uznawać za odpad, skoro skarżący stał się ich posiadaczem, gdy odpadami już były. Pozyskał bowiem ten węgiel poprzez zbieractwo, gdy ich poprzedni posiadacz pozbył się go. Zamiar ich ponownego gospodarczego wykorzystania (na opał) nie może powodować, że odpad przestaje nim być. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest uprawnione stanowisko skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni pojęcia "odpadów" oraz że pominął w swojej wykładni element subiektywny legalnej definicji odpadu, tj. warunku "zamiaru pozbycia się". Wobec tego zarzut skargi kasacyjnej dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni tego pojęcia nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samy niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, skoro jego uzasadnienie również opierało się argumencie o braku zamiaru pozbycia się węgla i przedmiotów drewnianych i braku ustalenia, na co skarżący zamierzał te przedmioty przeznaczyć. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu – adwokatowi B. M., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI