II OSK 2162/22

II OSK 2162/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2090/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-15
II SA/Ke 114/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-05-31
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 1999 nr 15 poz 140
par. 12 ust. 4
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny  odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145, art. 1 i 3, art. 141, art. 133, art. 135, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, 8, 77 i 107, 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Magdalena Dobek – Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K., E.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 114/22 w sprawie ze skargi A.K., E.K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 14 stycznia 2022 r. nr WINB-WOA.7721.5.11.2021 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 31 maja 2022 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 114/22, oddalił skargę A.K. i E.K. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 stycznia 2022 r., nr WINB-WOA.7721.5.11.2021, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Końskich z 23 listopada 2021 r., nr PINB.5141.7.2021, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, nakazano A.K. wykonanie w terminie do 30 maja 2022 r. robót niezbędnych do doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w miejscowości N. do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, tj.: demontaż istniejącego okna o wymiarach 1,42 x 1,12 m w ścianie południowej budynku i zamurowanie tego otworu materiałem ściennym o odpowiedniej odporności ogniowej; demontaż istniejących drzwi balkonowych o wymiarach 0,85 x 2,12 m w ścianie południowej budynku i zamurowanie tego otworu materiałem ściennym o odpowiedniej odporności ogniowej; demontaż istniejącego okna o wymiarach 0,83 x 0,52 m w ścianie południowej budynku i zamurowanie tego otworu materiałem ściennym o odpowiedniej odporności ogniowej oraz rozbiórkę płyty balkonowej o wymiarach 0,88 x 4,10 m w ścianie południowej budynku od strony działki [...].
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę A.K. i E.K. stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Ke 153/18, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 maja 2021 r., II OSK 2322/18, oddalił skargę kasacyjną. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w rozpoznawanej sprawie zaistniały warunki do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, ponieważ organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły, że ściana południowa przedmiotowego budynku jest usytuowana niezgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), zwanego dalej rozporządzeniem z 2002 r.
W skardze kasacyjnej A.K. i E.K., zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, przytoczyli podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie decyzji organów obu instancji, wskazanie uwzględnienia dokonanej wykładni prawa, co może rzutować na daleko idące negatywne konsekwencje decyzji wydanej na skutek reasumpcji przez organ pierwszej instancji;
- art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na błędnym dokonaniu oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;
- art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy, w sytuacji gdy Sąd nie dysponował pełnymi aktami sprawy, lecz jedynie pojedynczymi dokumentami. W związku z tym zamknięcie rozprawy nastąpiło przedwcześnie, a Sąd bezpodstawnie uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. wyrażającym się w zaniechaniu przez Sąd Wojewódzki wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia wyroku, tj. niewskazaniu podstaw przyjęcia, iż w momencie budowy domu przez A.K. i E.K., granica pomiędzy spornymi nieruchomościami nie wynosiła 4 metrów i co należy rozumieć przez stwierdzenie, iż granica ta była wówczas "płynna-sporna" i na jakiej podstawie Sąd przyjął taką interpretację za własną;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewystarczające wskazanie w uzasadnieniu wyroku wytycznych co do dalszego postępowania;
- art. 151 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i brak oddalenia skargi i umorzenia postępowania, podczas gdy z uzasadnienia wyroku nie wynika, czy Sąd oparł się na całościowym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który stoi w sprzeczności z przyjętą przez Sąd interpretacją stanu faktycznego i prawnego;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. wyrażającym się w zaniechaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia wyroku, tj. niewskazaniu dlaczego wybudowanie budynku zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i brakiem sprzeciwu organu co do oddania budynku do użytkowania a tym samym wybudowaniem budynku zgodnie z aktualnymi przepisami, miałoby skutkować zmianą konstrukcji budynku i w efekcie likwidacją otworów okiennych, skoro granica pomiędzy spornymi nieruchomościami została przesunięta już po wybudowaniu budynku a w momencie zatwierdzenia projektu budowlanego i budowy istniała granica 4 m od inwestycji;
- art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej i niepełnej ocenie, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, wbrew ciążącemu na organie drugiej instancji na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, pominięciu i nieuwzględnieniu dowodów w postaci dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, co miało wpływ na ustalenie niepełnego i tym samym nieprawidłowego stanu faktycznego sprawy, rzutującego na wydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję;
- art. 105 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i brak umorzenia postępowania, pomimo wystąpienia przesłanek nakazujących umorzenie, tj. bezprzedmiotowość postępowania.
W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie:
- § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140), zwanego dalej rozporządzeniem z 1994 r. oraz rozporządzenia z 2002 r. i ich zastosowanie przy ustalonym stanie faktycznym, podczas gdy jak wynika z materiału dowodowego budynek A.K. i E.K. spełniał wymagania wskazane w tych rozporządzeniach;
- art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego i uznanie, iż organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie nawet po przyjęciu bez sprzeciwu zawiadomienia o zakończeniu budowy i wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania, zasądzenie od E.W. solidarnie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ewentualnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zwolnienie skarżących w całości z kosztów postępowania i opłaty od skargi, z uwagi, że strona nie jest w stanie ponieść tych opłat bez uszczerbku finansowego dla własnego utrzymania i posiadanych zobowiązań oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż jej wykonanie doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E.W. i A.W. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej. A.W. powyższe stanowisko wraz z wyjaśnieniami podtrzymał również w piśmie procesowym z 21 lutego 2025 r.
Postanowieniem z 11 października 2022 r., II OSK 2162/22, Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a postanowieniem z 16 listopada 2023 r. oddalił wniosek o zmianę ww. postanowienia z 11 października 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza, że poza wadliwościami skutkującymi nieważnością postępowania, wszystkie pozostałe uwzględnia wyłącznie na wyraźnie sformułowany w podstawach kasacyjnych i uzasadniony zarzut naruszenia przepisów. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wnioski (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa).
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku. Przy czym skarga kasacyjna nie dostarczyła uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań nie tylko ze względów merytorycznych, ale również z uwagi na jej wadliwe skonstruowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że skarga kasacyjna musi być tak zredagowana, aby Sąd ten nie musiał domyślać się intencji skarżącego. Nie może on bowiem zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego wyręczanie autora skargi kasacyjnej w tym zakresie i formułowanie za stronę przyczyn, jakie spowodowały postawienie określonego zarzutu. Sąd ten musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty są w istocie tożsame z tymi, które skarżący kasacyjnie sformułowali w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Ke 153/18, którym uchylono decyzje organów nadzoru budowlanego umarzające postępowanie w sprawie budynku zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...]. Niektóre z tych zarzutów całkowicie abstrahują od treści obecnie zaskarżonego wyroku oddalającego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę od decyzji nakazującej skarżącym kasacyjnie demontaż okien i drzwi balkonowych, zamurowanie pozostałych po nich otworów, a także rozbiórkę płyty balkonowej. Z tych względów nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., którym skarżący kasacyjnie zwalczali "niezasadne uchylenie decyzji organów obu instancji", a także zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez "niewystarczające wskazanie w uzasadnieniu wyroku wytycznych co do dalszego postępowania".
Nie potwierdziły się również zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2, art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 133 § 1, art. 135 oraz art. 151 p.p.s.a., za pomocą których skarżący kasacyjnie dążyli do wykazania, iż Sąd pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji.
Niezależnie od tego, że powołany w podstawie kasacyjnej art. 1 p.p.s.a., inaczej niż art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), nie dzieli się na paragrafy, brak jest podstaw, by uznać, że Sąd pierwszej instancji uchybił tej regulacji. Przepisy art. 1 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. definiują pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej i stanowią, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny może naruszyć ww. przepisy wyłącznie wówczas, gdy rozpozna sprawę inną niż sądowoadministracyjna, oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. Sytuacja taka nie miała miejsca w realiach niniejszej sprawy. Powołując się na zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., podobnie jak na zarzut naruszenia art. 1 p.p.s.a., nie można natomiast zwalczać skutecznie w skardze kasacyjnej ocen sformułowanych przez sąd pierwszej instancji co do legalności zaskarżonego aktu jurysdykcji administracyjnej.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w taki sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia. Należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał podstawę prawną wyroku, ocenił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia i wyjaśnił powody, które stały za uznaniem, że wbrew stanowisku skarżących, skierowane do A.K. nakazy odpowiadają prawu.
Z kolei przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek wydania wyroku, po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Formułując zarzut naruszenia przywołanego przepisu skarżący kasacyjnie nie wykazali, by Sąd a quo orzekał na podstawie niekompletnych akt sprawy, czy też by pominął konkretny dokument, którego nieuwzględnienie skutkowało istotnym wpływem na wynik sprawy. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej składnia natomiast do wniosku, że tak sformułowanym zarzutem skarżący kasacyjnie dążyli do podważenia podstaw faktycznych rozstrzygnięcia organów, zaakceptowanego przez Sąd a quo. Powyższy przepis nie służy natomiast kwestionowaniu dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny materiału dowodowego oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z którą nie zgadza się strona skarżąca. Ocena ta, której prawidłowy wyraz dał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń co do zgodności ze wskazanymi w podstawach kasacyjnych przepisami art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., co uzasadniało uznanie zarzutów w tym zakresie za nietrafne.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przywołany przepis ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 135 p.p.s.a., ponieważ oddalił skargę, dlatego zarzut jego naruszenia jest bezzasadny.
Niezasadne okazały się zatem wszystkie zarzuty sformułowane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie została skutecznie zakwestionowana, stanowiąc miarodajny punkt wyjścia do oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się właśnie do zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. § 12 ust. 4 rozporządzenia z 1994 r. i rozporządzenia z 2002 r. oraz art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego należy wskazać, że ich istota koncentruje się wokół kwestii, które w sposób wiążący zostały rozstrzygnięte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Ke 153/18, oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2021 r., II OSK 2322/18, oddalającego skargi kasacyjne A.K. i E.K. Stanowi też w istocie konsekwencję stanowiska skarżących względem relewantnych dla sprawy ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd a quo w warunkach związania treścią wyżej wskazanych judykatów.
Skarżący kasacyjnie starają się bowiem wykazać, że należący do nich budynek niezmiennie od daty jego realizacji spełnia normy odległościowe przewidziane zarówno w § 12 ust. 4 poprzednio obowiązującego rozporządzenia z 1994 r., jak i w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu z 2002 r. Kwestionują również możliwość prowadzenia postępowania naprawczego wobec spornego budynku zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę z 11 czerwca 1997 r., co do którego zawiadomienie o zakończeniu budowy przyjęto bez sprzeciwu, a zmiana granicy z działką nr [...] nastąpiła już po legalnym zakończeniu budowy ich budynku mieszkalnego, co jako zdarzenie późniejsze nie powinno mieć wpływu na ocenę zgodności stanu jego ściany południowej z prawem. Zaprezentowane w skardze kasacyjnej uzasadnienie przywołanych zarzutów jako sprzeczne z oceną prawną wyrażoną w ww. wyrokach nie mogło odnieść zamierzonego skutku.
W wyroku z 11 kwietnia 2018 r., II SA/Ke 153/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględniając całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego szczegółowo wyliczonego i opisanego w uzasadnieniu stwierdził przede wszystkim, że sporny budynek w dacie jego budowy został usytuowany bez zachowania wymaganej odległości 4 m od granicy z działką sąsiednią, należącą do uczestników postępowania E.W. i A.W., a nawet z jej przekroczeniem. Co więcej wskazał, powołując się przy tym na konkretne dowody (brak stosownych uprawnień osoby dokonującej wytyczenia budynku, brak operatu z podziału działki nr [...] utrudniający ustalenie przebiegu granicy), że już na etapie projektowania przedmiotowego budynku musiało dojść do nieprawidłowości w zakresie określenia jego położenia względem granicy działki sąsiedniej. Uznał również, że wykonanie ściany południowej budynku z otworami okiennymi i drzwiami balkonowymi oraz balkonem naruszało zarówno § 12 ust. 4 obowiązującego w dacie budowy rozporządzenia z 1994 r., jak i pozostaje niezgodne z § 12 rozporządzenia z 2002 r.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną potwierdził powyższe ustalenia i oceny wskazując, że "nie ma podstaw do przyjęcia, że na gruncie ustaleń Sądu I instancji co do odległości ściany budynku skarżących kasacyjnie od granicy z działką uczestniczki postępowania ocena tego Sądu dotycząca zastosowania w tej sprawie ww. przepisów aktów podustawowych była nieprawidłowa". Sądy bowiem wiążąco wypowiedziały się odnośnie tego, że budynek skarżących w dacie realizacji nie był oddalony od granicy działki sąsiedniej ścianą południową z okami i drzwiami o 4 m. Sąd pierwszej instancji kategorycznie to przesądził, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zarzuty kasacyjne podważające podstawy faktyczne tego twierdzenia wyłożył argumentację odnoszącą się do dowodów i ustaleń, które pozwoliły uznać to stanowisko za trafne. Nie można zatem aktualnie skutecznie podważyć stanowiska, że w dacie budowy, a również i aktualnie, wykonana ściana nie jest zgodna z wymogami warunków technicznych. W wiążącym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził ustalenia oraz zastosowanie przepisów rozporządzenia zarówno z 1994 r., jak i z 2002 r. Przy tym w judykatach tych odniesiono się do kwestii odtworzenia granicy pomiędzy działką skarżących kasacyjnie nr [...] i uczestników postępowania - Państwa W. nr [...], które ujawniło, że przebiegała ona przez fragment budynku skarżących kasacyjnie i w istocie doprowadziło do podziału działki uczestników postępowania nr [...], w wyniku którego nowopowstała działka nr [...] częściowo zajęta przez budynek skarżących została im przekazana. Sąd Wojewódzki w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 153/18 trafnie zwrócił uwagę, że rozgraniczenie doprowadziło do przesunięcia granicy pomiędzy działkami, ale nie w kierunku działki skarżących, lecz w kierunku budynku uczestniczki postępowania E.W. Dokonało się to kosztem jej własności, co dodatkowo potwierdza ustalenia organów odnoszące się do niezgodnego z przepisami obowiązującymi w dacie budowy usytuowania budynku skarżących względem rzeczywistej granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], na które - wbrew stanowisku skarżących – nie miało żadnego wpływu przesunięcie ogrodzenia przez uczestników postępowania.
Należy podkreślić, że powyższe ustalenia są wiążące w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu.
Wymaga przy tym zaznaczenia, że przedstawiona na poparcie zarzutów kasacyjnych argumentacja skarżących wykazuje niekonsekwencję i brak spójności. Skarżący bowiem nie zgadzając się ze stwierdzeniem, że w dacie budowy usytuowanie ich budynku było niezgodne z ówczesnymi przepisami techniczno-budowlanymi, z jednej strony akcentują, że brak jest jednoznacznych dowodów na to, by ściana południowa budynku powstała w nadmiernym zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej, ponieważ granica pomiędzy działkami zmieniła się dopiero po jego wybudowaniu, z drugiej zaś przyznają, że istniał spór co do przebiegu tej granicy ze względu na zaginięcie dokumentacji dotyczącej podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Z faktu, iż obecny przebieg granicy pomiędzy działkami ustalono po wybudowaniu budynku próbują wywieść, że w sprawie nie wykazano, aby w dacie budowy usytuowanie budynku było nieprawidłowe. Wbrew jednak stanowisku skarżących kasacyjnie, przywołane okoliczności i potwierdzające je dowody, które uwzględniły orzekające organy, prowadzą do zgoła odmiennych wniosków. Potwierdzają one bowiem, że budynek w dacie budowy nie tylko nie był odpowiednio oddalony od granicy z działką sąsiednią nr [...], ale również, że znacząco w nią wkraczał, co dało asumpt do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego zakończonego ugodą, a następnie podziału, w wyniku którego z należącej do E.W. działki nr [...] wydzielono działkę nr [...] przekazaną A.K. W powyższym zakresie wiążąco wypowiedział się Sąd Wojewódzki w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 153/18, co potwierdził Sąd drugiej instancji oddalając skargi kasacyjne.
Kwestia możliwości prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego także została przesądzona w poprzednio wydanych wyrokach, w których zwrócono uwagę, że jeżeli proces inwestycyjny został zakończony przez zawiadomienie o zakończeniu budowy, jak miało to miejsce w przypadku budynku skarżących kasacyjnie, to prowadzeniu postępowania w sprawie legalności budowy nie stoi na przeszkodzie brak wniesienia przez organ sprzeciwu do złożonego przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy. Przyjęcie odmiennej wykładni przepisów proponowanej przez skarżących kasacyjnie prowadziłoby do nieakceptowalnych z punktu widzenia praworządności skutków polegających na nieodwracalności naruszających prawo i prawnie chronione interesy osób trzecich następstw milczenia organu, wywołanego bezprawnym i niezasługującym na ochronę prawną działaniem nierzetelnego inwestora.
Na tle tych ustaleń i ocen, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji i oddalił skargę. W opisanej bowiem sytuacji po przekazaniu sprawy organom nadzoru budowlanego po wyrokach sądów administracyjnych organy te nie miały podstaw do odstąpienia od podjęcia działań w celu doprowadzenia ściany niezgodnej z wymogami § 12 rozporządzenia z 2002 r. do stanu zgodnego z prawem. Ponownie orzekające organy, stosując się do wiążącej wykładni sądów administracyjnych, z której wyraźnie wynikało, że ściana budynku z okami i drzwiami jest posadowiona z naruszeniem przepisów warunków technicznych, były w istocie zobligowane do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i nałożenia obowiązków zmierzających do przywrócenia stanu zgodności z prawem wykonanych robót, czyli demontażu otworów i innych elementów tak, aby doprowadzić do powstania ściany pełnej bez elementów ponadnormatywnie ingerujących w przestrzeń pomiędzy budynkiem a granicą działki nr [...]. Zastosowania przepisów warunków technicznych skarżący kasacyjnie nie zakwestionowali w inny sposób niż poprzez zarzut, że ściana jest z nimi zgodna, co było niedopuszczalne wobec jednoznacznego stanowiska Sądu pierwszej i drugiej instancji wyrażonego w tym zakresie w wiążących wyrokach. W podstawach kasacyjnych nie wskazano innych przepisów rozporządzenia, które zostałyby naruszone, ani sposobu, w który miałoby się to nastąpić, a Sąd odwoławczy nie jest uprawniony do zastępowania w tym zakresie kasatora.
Skoro Sąd a quo nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów prawa materialnego, to nie można skutecznie zarzucić wyrokowi oddalającemu skargę naruszenia art. 151 p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie to jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd normy prawnej.
Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.