II OSK 2160/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił sprzeciw Wspólnoty od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). GINB uchylił decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŁWINB) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak wymaganego pozwolenia konserwatorskiego na zamurowanie otworów okiennych w budynku wpisanym do rejestru zabytków. WSA w Warszawie uznał, że GINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając, że GINB niezasadnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a. NSA stwierdził, że organ odwoławczy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji, mógł samodzielnie wystąpić o wymagane pozwolenie konserwatorskie, co odpowiada zasadzie szybkości postępowania i nie narusza zasady dwuinstancyjności. Sąd podkreślił, że uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego nie jest postępowaniem dowodowym, a jedynie uzgodnieniem ze specjalistycznym organem. NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 151a § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. jest zasadny, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i decyzji GINB. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. NSA zaznaczył, że ocena wadliwości ustaleń faktycznych dotyczących samowolnego wykonania okien wykracza poza granice rozpoznania sprawy dotyczącej sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organy odwoławcze w przypadku konieczności uzyskania uzgodnień z innych organów, zwłaszcza w sprawach dotyczących zabytków.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ odwoławczy mógł samodzielnie uzupełnić brakujące uzgodnienie, a nie gdy wymaga to przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, może samodzielnie uzupełnić brakujące uzgodnienie (pozwolenie konserwatorskie) zamiast uchylać decyzję i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może samodzielnie wystąpić o wymagane pozwolenie konserwatorskie, co jest zgodne z zasadą szybkości postępowania i nie narusza zasady dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego nie jest postępowaniem dowodowym, a jedynie uzgodnieniem ze specjalistycznym organem, które organ odwoławczy może przeprowadzić samodzielnie na podstawie art. 136 K.p.a., zamiast stosować art. 138 § 2 K.p.a.
Czy budynek wpisany do rejestru zabytków wymaga pozwolenia konserwatorskiego na roboty budowlane polegające na zamurowaniu otworów okiennych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, budynek wpisany do rejestru zabytków wymaga uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie takich robót.
Uzasadnienie
NSA powołując się na wcześniejsze orzecznictwo (w tym wyrok NSA z 22 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1822/24) potwierdził, że art. 39 ust. 4 Prawa budowlanego (milcząca zgoda) nie ma zastosowania do obiektów wpisanych do rejestru zabytków, a wymagane jest pozwolenie z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego.
Przepisy (13)
Główne
u.p.b. art. 39 § 1, 3 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Art. 39 ust. 4 (milcząca zgoda konserwatora) nie ma zastosowania do obiektów wpisanych do rejestru zabytków; wymagane jest pozwolenie z art. 39 ust. 1.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpatrywania sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie lub zlecić jego przeprowadzenie organowi pierwszej instancji.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 6 i 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawy wznowienia postępowania.
u.o.z.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2023 r. o ochronie zabytków i o opiece nad zabytkami
Pozwolenie na prowadzenie robót przy zabytku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy niezasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast samodzielnie uzyskać wymagane pozwolenie konserwatorskie. • Uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego mieści się w kompetencjach organu odwoławczego na podstawie art. 136 K.p.a. i nie narusza zasady dwuinstancyjności.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że GINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji (brak pozwolenia konserwatorskiego).
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy mógł samodzielnie wystąpić o pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków. • Uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego nie jest przeprowadzeniem postępowania dowodowego czy wyjaśniającego, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania powinno być dokonane przez organ I instancji. • Rozstrzyganie kwestii wadliwości ustaleń faktycznych dotyczących samowolnego wykonania okien wykraczało poza granice rozpoznania sprawy dotyczącej sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organy odwoławcze w przypadku konieczności uzyskania uzgodnień z innych organów, zwłaszcza w sprawach dotyczących zabytków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ odwoławczy mógł samodzielnie uzupełnić brakujące uzgodnienie, a nie gdy wymaga to przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, zwłaszcza w kontekście ochrony zabytków i kompetencji organów administracji. Pokazuje też, jak NSA może korygować błędy sądów niższej instancji.
“NSA: Organ odwoławczy nie musi odsyłać sprawy do pierwszej instancji, gdy może sam uzyskać pozwolenie konserwatorskie!”
Dane finansowe
WPS: 1037 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.