II OSK 216/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. C.-T. i M. T. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą transkrypcji aktu małżeństwa zawartego przez skarżących (obywateli UE, w tym obywatela polskiego) w Niemczech do polskiego rejestru stanu cywilnego. Odmowa wynikała z faktu, że polskie prawo nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci, co zdaniem organów i WSA naruszałoby podstawowe zasady porządku prawnego RP. Skarżący argumentowali, że odmowa narusza ich prawa wynikające z prawa UE, w tym prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu, prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakaz dyskryminacji. NSA, uznając potrzebę wykładni przepisów prawa unijnego przez TSUE, skierował pytanie prejudycjalne dotyczące interpretacji art. 20 ust. 2a i art. 21 ust. 1 TFUE w związku z Kartą Praw Podstawowych UE i dyrektywą 2004/38/WE. Pytanie dotyczy tego, czy przepisy te stoją na przeszkodzie odmowie uznania i transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego zawartego w innym państwie członkowskim, jeśli prawo państwa przyjmującego nie przewiduje takich małżeństw. NSA zawiesił postępowanie z urzędu na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Sąd wstępnie skłania się ku interpretacji, że przepisy UE mogą stać na przeszkodzie takiej odmowie, podkreślając potrzebę uwzględnienia praw podstawowych i zakazu dyskryminacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja prawa UE w kontekście uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą i prawa do swobodnego przemieszczania się obywateli UE.
Orzeczenie jest zależne od odpowiedzi TSUE na pytanie prejudycjalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy prawa UE dotyczące swobody przemieszczania się obywateli UE (art. 20 ust. 2a i art. 21 ust. 1 TFUE), w związku z Kartą Praw Podstawowych UE (art. 7 i 21 ust. 1) oraz dyrektywą 2004/38/WE, stoją na przeszkodzie odmowie przez państwo członkowskie uznania i transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego zawartego w innym państwie członkowskim, jeśli prawo krajowe nie przewiduje takich małżeństw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd skłania się ku interpretacji, że przepisy te stoją na przeszkodzie takiej odmowie, uznając ją za naruszenie prawa do życia rodzinnego i zakazu dyskryminacji, co uniemożliwia pełne skorzystanie z prawa do przemieszczania się i pobytu.
Uzasadnienie
Odmowa transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą, z powodu niezgodności z polskim porządkiem prawnym, może naruszać prawo obywateli UE do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną, a także utrudniać korzystanie ze swobody przemieszczania się i pobytu w państwie członkowskim.
Czy polski art. 18 Konstytucji RP (małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny) wyklucza możliwość instytucjonalizacji innych związków niż małżeństwo, w tym związków jednopłciowych, w kontekście prawa UE?
Odpowiedź sądu
NSA będzie musiał rozważyć, czy art. 18 Konstytucji wyklucza możliwość instytucjonalizacji innych związków niż małżeństwo, uwzględniając przy tym inne przepisy konstytucyjne dotyczące praw człowieka i obywatela oraz standardy prawa międzynarodowego i unijnego.
Uzasadnienie
NSA musi zinterpretować art. 18 Konstytucji w kontekście innych przepisów konstytucyjnych (np. art. 31 ust. 1, art. 47) oraz prawa UE i międzynarodowego, aby ocenić, czy polskie prawo może stać na przeszkodzie uznaniu skutków prawnych małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą.
Przepisy (11)
Główne
TFUE art. 20 § ust. 2 a
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Ustanawia prawo obywateli Unii do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich.
TFUE art. 21 § ust. 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Potwierdza prawo każdego obywatela Unii do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków.
Karta art. 7
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Gwarantuje prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Karta art. 21 § ust. 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Zakazuje wszelakiej dyskryminacji, w tym ze względu na orientację seksualną.
Pomocnicze
Dyrektywa 2004/38/WE art. 2 § pkt 2 a
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Definiuje 'członka rodziny' jako współmałżonka, z uwzględnieniem neutralności płciowej pojęcia.
P.a.s.c. art. 107 § pkt 3
Ustawa - Prawo o aktach stanu cywilnego
Umożliwia odmowę transkrypcji, jeżeli byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
P.p.m. art. 7
Ustawa - Prawo prywatne międzynarodowe
Stanowi, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Konstytucja art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje ochronę prawną wolności człowieka.
Konstytucja art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego.
P.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 5
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa obligatoryjną podstawę do zawieszenia postępowania w przypadku skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potrzeba wykładni prawa UE przez TSUE w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. • Możliwość naruszenia praw obywateli UE (swoboda przemieszczania się, życie rodzinne, zakaz dyskryminacji) przez odmowę transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego.
Odrzucone argumenty
Polskie prawo nie przewiduje małżeństw jednopłciowych, co stanowi podstawową zasadę porządku prawnego RP. • Odmowa transkrypcji nie narusza prawa do przemieszczania się, gdyż kwestia stanu cywilnego pozostaje bez związku z tym prawem.
Godne uwagi sformułowania
Czy przepisy art. 20 ust. 2 a i art. 21 ust. 1 TFUE odczytywane w związku z art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej [...] należy interpretować w ten sposób, że stoją na przeszkodzie temu, by właściwe organy państwa członkowskiego [...] mogły odmówić uznania i przeniesienia w drodze transkrypcji do krajowego rejestru stanu cywilnego tego aktu małżeństwa [...] z tej przyczyny, że prawo państwa przyjmującego nie przewiduje małżeństwa osób tej samej płci • brak w ustawodawstwie krajowym przepisów przewidujących możliwość transkrypcji lub zarejestrowania takiego związku nie powinien więc wyłączać obowiązku uznania nie wszystkich, lecz określonych skutków zawarcia takiego związku w przyjmującym państwie członkowskim • pojęcie 'współmałżonka' w rozumieniu dyrektywy 2004/38 jest neutralne pod względem płci i może obejmować małżonka danego obywatela Unii posiadającego tę samą płeć
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący sprawozdawca
Marzenna Linska - Wawrzon
członek
Mirosław Gdesz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa UE w kontekście uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą i prawa do swobodnego przemieszczania się obywateli UE."
Ograniczenia: Orzeczenie jest zależne od odpowiedzi TSUE na pytanie prejudycjalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami obywateli UE, małżeństwami jednopłciowymi i kolizją systemów prawnych państw członkowskich, co ma znaczenie społeczne i prawne.
“Czy polski sąd zapyta TSUE o prawo do uznania małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.