II OSK 2159/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-08
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowolna budowapozwolenie na budowęrozbiórkaogródek gastronomicznyochrona zabytkówtymczasowy obiekt budowlanylegalizacjaCOVID-19procedura administracyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że budowa szklanego ogródka gastronomicznego stanowiła samowolną budowę, a nie remont czy przebudowę, a organ odwoławczy nieprawidłowo pominął wniosek o legalizację złożony z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Sprawa dotyczyła samowolnej budowy szklanego ogródka gastronomicznego na zabytkowym rynku. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając obiekt za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę. WSA uchylił decyzję, wskazując na konieczność rozpatrzenia wniosku o legalizację złożonego z wnioskiem o przywrócenie terminu w związku z przepisami COVID-19. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że obiekt stanowił nową budowlę, a nie remont czy przebudowę, i że WSA prawidłowo wskazał na uchybienia proceduralne organu odwoławczego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S.G. od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę szklanego ogródka gastronomicznego. WSA uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały obiekt jako tymczasową budowlę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie remont czy przebudowę. Jednakże, WSA uchylił decyzję z powodu pominięcia przez organ odwoławczy wniosku o legalizację obiektu, złożonego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, powołując się na przepisy dotyczące stanu epidemii COVID-19 (art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził ustalenia WSA co do charakteru obiektu jako nowej budowli, a nie remontu czy przebudowy. NSA podkreślił, że budowa obiektu bez pozwolenia na budowę była samowolna. Sąd uznał, że WSA prawidłowo wskazał na uchybienie organu odwoławczego, który powinien był zawiesić postępowanie i przekazać wniosek o przywrócenie terminu do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zamiast od razu rozpoznawać odwołanie od decyzji rozbiórkowej. NSA oddalił skargę kasacyjną, aprobując wyrok WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Budowa szklanego ogródka gastronomicznego stanowiła samowolną budowę, a nie remont czy przebudowę, ponieważ powstał nowy obiekt budowlany, rodzajowo inny od poprzedniego.

Uzasadnienie

Sąd analizował definicje budowy, remontu i przebudowy w Prawie budowlanym. Porównanie zdjęć obiektu przed i po pracach wykazało, że powstał nowy, kubaturowy obiekt, a nie tylko zmieniono parametry istniejącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (25)

Główne

P.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 48 § ust. 1-3

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 49e § pkt 1

Ustawa Prawo budowlane

ustawa o COVID-19 art. 15zzzzzn2 § ust. 1, 2, 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 6

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 7a

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 8

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 28 § ust. 1a

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 29 § ust 1 pkt 7

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 48a § ust. 1 i 3

Ustawa Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 65 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 58 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy pominął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19).

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego kasacyjnie dotyczące błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego (art. 3 pkt 6, art. 28 ust. 1, art. 48 ust. 1-3 P.b.) poprzez uznanie modernizacji za budowę, a nie remont/przebudowę. Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organy administracyjne (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 49e pkt 1 P.b. w zw. z art. 15 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

aktualnie powstał obiekt nowy, rodzajowo inny od poprzedniego i nie oparty na dotychczasowej substancji budowlanej nie można mówić o przebudowie, jako że definicja tego rodzaju czynności stanowi o zmianie parametrów użytkowych lub technicznych "istniejącego" obiektu budowlanego wniosek o legalizację, pomimo że obwarowany terminem materialnym, podpada pod art. 15 zzzzzn2 ust.1 pkt 2 i 4 ustawy o COVID-19

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

sprawozdawca

Magdalena Dobek-Rak

członek

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących budowy, remontu i przebudowy, a także zastosowanie przepisów o przywracaniu terminów w kontekście pandemii COVID-19 w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Konkretne zastosowanie przepisów o COVID-19 może być ograniczone do okresu ich obowiązywania i specyfiki stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowolnej budowy i interpretacji przepisów Prawa budowlanego, a także pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (COVID-19) mogą wpływać na procedury administracyjne.

Szklany ogródek na rynku: budowa czy samowola? NSA rozstrzyga.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2159/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Po 3/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-05-24
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 3/22 w sprawie ze skargi S.G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 24 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po 3/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia 16 kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu, Delegatura w Kaliszu, wpłynęło anonimowe pismo podpisane jako "mieszkańcy [...]", w którym poddano pod wątpliwość czy budowla, która powstała na terenie [...] w [...] jest zbudowana zgodnie ze standardami i wymogami konserwatorskimi.
Pismem z dnia 10 maja 2021 r. Kierownik Delegatury w Kaliszu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu przekazał powyższe Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) do dalszego procedowania zgodnie z właściwością oraz doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie wskazał, że centrum historyczne [...] jest objęte ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Prace objęte zawiadomieniem nie były przedmiotem uzgodnień konserwatorskich i – z uwagi na trwałą zmianę pierwotnego wyglądu zewnętrznego rynku – nie mogą uzyskać akceptacji.
Inspektor Powiatowy pismem z dnia 21 maja 2021 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z prośbą o wskazanie użytkownika terenu zlokalizowanego przy ul. [...] w [...], działka [...] oraz o wypowiedzenie się w kwestii trwałości dokonanych zmian i ich wyglądu zewnętrznego.
Pismem z dnia 27 maja 2021 r. Burmistrz odpowiedział na powyższe pismo informując, że część działki [...] o powierzchni 30 m² jest przedmiotem umowy najmu. Umową z dnia 31 lipca 2020 r. Burmistrz oddał w najem lokal użytkowy o powierzchni 134,10 m² znajdujący się w piwnicach budynku ratusza oraz przedmiotową działkę pod lokalizację ogródka gastronomicznego. Najemcą jest przedsiębiorca S. G., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą X S. G., Y S. G. z siedzibą przy ul. [...]w [...]. Umowa została zawarta na czas określony od dnia 1 sierpnia 2020 r. do dnia 31 lipca 2025 r. Zgodnie z umową wszelkie działania inwestycyjne związane z przedmiotem najmu powinny zostać uzgodnione z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Powstała zabudowa ogródka gastronomicznego jest tymczasowa, nie związana na stałe z gruntem i zostanie zdemontowana po zakończeniu trwania umowy. Kształt zewnętrzny zabudowy, zastosowane materiały czy kolorystyka harmonizują z okoliczną zabudową. Do organu nie wpłynęły dotąd żadne skargi czy uwagi mieszkańców dotyczące wyglądu ogródka gastronomicznego.
Pismem z dnia 28 maja 2021 r. Inspektor Powiatowy zawiadomił Burmistrza oraz S. G. o planowanej w dniu 8 czerwca 2021 r. o godz. 11 kontroli na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], działka nr [...]. Po kontroli przedmiotowego obiektu budowlanego przeprowadzonej dnia 8 czerwca 2021 r., w której wzięli udział przedstawiciele właściciela nieruchomości gruntowej oraz S. G., został sporządzony protokół [...]. Wskazano w nim, że ogródek gastronomiczny został zagospodarowany poprzez zabudowę obiektem dobudowanym do szczytu sąsiedniego budynku położonego na działce nr [...]. Obiekt o wymiarach ok. 7,1 m x 4,75 m i wysokości ok. 3 m od poziomu nawierzchni rynku do dachu płaskiego + ok. 0,4 m do końca ramy drewnianej nad dachem. Obiekt jest zbudowany z szyb pojedynczych termicznie hartowanych o grubości 10 mm (szkło bezpieczne – ESG). Charakterystyczny wymiar tafli szklanej to ok. 0,96 m x 2,25 m. Konstrukcja dachowa drewniana, krokwiowa, pokrycie z płyt poliwęglanowych przezroczystych, dach płaski. Płatwie dachowe przymocowane do ramy drewnianej obwodowej. Podłoga drewniana, wykonana na ruszcie drewnianym bez ingerencji w istniejącą nawierzchnię płyty rynkowej. Obiekt został wyposażony w instalację elektryczną. Obiekt został wybudowany przez S. G., użytkowany jest jako ogródek gastronomiczny przeszkolony, wyposażony w 7 stolików, 30 miejsc siedzących. W ocenie kontrolujących obiekt jest zharmonizowany z otoczeniem, nie zaburza charakteru zabytkowej zabudowy rynkowej. W protokole wskazano także, że najemca oraz właściciel nieruchomości nie dysponują pozwoleniem na budowę ani zgłoszeniem robót budowlanych. Nie przedłożono również uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Wskazano, że zgodnie z § 2 ust. 10 umowy najmu z dnia 31 lipca 2020 r. zawartej ze S.G. "najemca ponosi pełną i wyłączną odpowiedzialność za spełnienie wszelkich przewidzianych prawem warunków prowadzenia działalności dotyczących (...) ochrony konserwatorskiej". W protokole odnotowano, że S. G. wyjaśnił, iż teren od lat jest użytkowany jako ogródek gastronomiczny. Przestrzeń obecnie wygrodzona taflami szklanymi wcześniej była wygrodzona pergolami. Użyte materiały (drewno i szkło) neutralnie wpływają na otoczenie, podobnie jak wystrój wewnętrzny.
Pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. Inspektor Powiatowy zawiadomił Burmistrza oraz S. G. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy budowli ogródka gastronomicznego o szklanych ścianach na terenie [...] w [...] przy ul. [...], działka [...], przez inwestora S. G..
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r. Inspektor Powiatowy wstrzymał budowę kontrolowanego ogródka gastronomicznego z powodu wznoszenia obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia; odstąpił od nakazywania zabezpieczeń obiektu oraz pouczył o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia wraz z koniecznością wniesienia opłaty legalizacyjnej. Wskazał, że obiekt – z uwagi na brak fundamentów i brak trwałego związania z gruntem – nie jest budynkiem, ale jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej: P.b.). Ani właściciel, ani inwestor nie deklarowali, że budowla powstała na okres nie dłuższy niż 180 dni, aby rozważać zastosowanie regulacji dotyczącej tymczasowych obiektów budowlanych. Mając powyższe na uwadze, budowa obiektu wymagała zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 1a P.b. wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WWINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB. W uzasadnieniu wskazał, że legalizacja samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych jest uprawnieniem inwestora. Strona składając wniosek o legalizację dobrowolnie wyraża chęć doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Nie złożenie tego wniosku skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie powstałego obiektu lub jego części.
Decyzją z dnia 10 września 2021 r., [...], Inspektor Powiatowy nakazał S. G. wykonanie rozbiórki budowli ogródka gastronomicznego o szklanych ścianach zlokalizowanego na terenie [...] w [...] przy ul. [...], działka ewidencyjna [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 49e pkt 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Strona nie złożyła wniosku o legalizację do dnia 30 sierpnia 2021 r. (ani później), to jest w wymaganym 30-dniowym terminie. Termin ten, zgodnie z art. 48a ust. 1 i 3 P.b., biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne. W niniejszej sprawie biegnie on od dnia doręczenia postanowienia z dnia 28 lipca 2021 r. WWINB utrzymującego w mocy postanowienie PINB. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 52 ust. 1 P.b. "obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego".
Decyzją z dnia 3 listopada 2021 r., [...], WWINB utrzymał w mocy decyzję PINB. Wskazał, że w pierwszej kolejności należy ustalić do jakiej kategorii obiektów zaliczyć należy przedmiotowy obiekt, który nie posiada fundamentów oraz nie jest trwale związany z gruntem. Wobec powyższego, nie spełnia on warunków by uznać go za budynek w myśl art. 3 pkt 2 P.b. Kontrolowany obiekt budowlany, zgodnie z art. 3 pkt 3 P.b., jest budowlą. Doprecyzowując Inspektor Wojewódzki wskazał, że można uznać go za tymczasowy obiekt budowlany, ponieważ nie jest on trwale związany z gruntem (art. 3 pkt 5 P.b.), a jest to cecha definiująca takie obiekty. Obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem są tymczasowymi obiektami budowlanymi niezależnie od tego, czy są przeznaczone do użytkowania w czasie krótszym od ich trwałości technicznej oraz czy przewiduje się ich przeniesienie lub rozbiórkę. W ocenie WWINB nie może być mowy o wiacie, ponieważ przez "wiatę" należy rozumieć lekką, otwartą konstrukcję, wspartą na słupach, nieposiadającą ścian zewnętrznych lub dysponującą ścianami maksymalnie z trzech stron. Natomiast przedmiotowy obiekt budowlany posiada ściany z czterech stron, co wyłącza możliwość uznania go za wiatę. Organ podkreślił, że PINB prawidłowo, choć niewystarczająco, zakwalifikował przedmiotowy ogródek gastronomiczny do właściwej kategorii obiektów budowlanych, tj. do tymczasowych obiektów budowlanych.
WWINB stwierdził - porównując zdjęcia przedstawiające przedmiotowy obiekt w dniu kontroli oraz zdjęcie przedstawiające ogródek gastronomiczny w okresie wcześniejszym - że w niniejszej sprawie nie można mówić o remoncie, ponieważ na fotografiach znajdują dwa różne obiekty. Nie można również w tej sytuacji mówić o przebudowie. W sprawie, w ocenie Inspektora Wojewódzkiego, powstała nowa substancja budowlana. Obecnie istniejący obiekt różni się całkowicie od ogródka gastronomicznego, który istniał wcześniej, a który został ukazany na zdjęciu załączonym do odwołania.
Inspektor Wojewódzki podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 P.b. Zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 7 P.b., budowa tymczasowego obiektu budowlanego niepołączonego trwale z gruntem i przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, jeśli okres jego posadowienia w jednym miejscu nie przekroczy 180 dni. Zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji zarówno najemca, jak i właściciel nieruchomości nie wnosili, że budowa powstała na okres 180 dni. Z ustaleń wynika, że nie zgłoszono budowy ogródka, które pozwalałoby na wybudowanie go na okres nie przekraczający 180 dni. Zatem PINB słusznie założył, że zamiarem inwestora była budowa ogródka na okres przekraczający 180 dni. Budowa tymczasowego obiektu budowlanego, który w jednym miejscu ma istnieć przez okres dłuższy, niż wskazane w ustawie 180 dni, nie zwalania inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę przedmiotowego ogródka gastronomicznego. W sytuacji gdy organ nadzoru budowlanego ustali, że jakiś obiekt powstał w sposób samowolny, to jest bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., wydawane jest postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie. Zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b. w postanowieniu wstrzymującym prowadzenie robót budowlanych organ nadzoru budowlanego ma obowiązek poinformowania strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz poucza o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej i przedstawia zasady jej obliczania. Niezłożenie wniosku o legalizację w terminie spełnia jedną z przesłanek do wydania nakazu rozbiórki. W niniejszej sprawie bieg 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o legalizację rozpoczął się 30 lipca 2021 r. Zatem termin na złożenie wniosku o legalizacje upłynął w dniu 29 sierpnia 2021 r. W sytuacji, gdy wniosek o legalizację nie został złożony PINB był zobligowany do wydania nakazu rozbiórki. Ustawodawca nie przewidział innego rodzaju działań w sytuacji, gdy inwestor takiego wniosku nie złoży.
Skargą S. G. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 3 pkt 6 w zw. z art. 28 ust. 1 P.b.; art. 48 ust. 1-3 P.b.; art. 49e pkt 1 P.b. w zw. z art. 15 k.p.a.; art. 50-51 P.b.; art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.; art. 58 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, iż obiekt budowlany zlokalizowany na terenie [...] w [...] przy ul. [...], na działce [...], użytkowany jako ogródek gastronomiczny o szklanych ścianach, należy zaliczyć do tymczasowych obiektów budowlanych. Obiekt nie posiada fundamentów oraz nie jest trwale związany z gruntem. Wobec powyższego, nie spełnia on warunków by uznać go za budynek w myśl art. 3 pkt 2 P.b. Rozważany obiekt budowlany, zgodnie z art. 3 pkt 3 P.b., jest budowlą, a więc obiektem budowlanym niebędącym budynkiem lub obiektem małej architektury. Doprecyzowując, jest to tymczasowy obiekt budowlany, ponieważ nie jest on trwale związany z gruntem. Rozważana budowla odpowiada swą charakterystyką definicji art. 3 pkt 5 P.b., zgodnie z którym tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Organ prawidłowo ustalił, że obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem są tymczasowymi obiektami budowlanymi niezależnie od tego, czy są przeznaczone do użytkowania w czasie krótszym od ich trwałości technicznej oraz czy przewiduje się ich przeniesienie lub rozbiórkę. Słusznie ustalił także, że obiekt ten nie jest wiatą, gdyż tego rodzaju budowla charakteryzuje się brakiem ścian zewnętrznych lub ścianami umiejscowionymi z maksymalnie z trzech stron. Bez wątpienia przedmiotowy obiekt budowlany posiada ściany z czterech stron, co wyłącza możliwość uznania go za wiatę.
Kontynuując rozważania w kontekście uwag dotyczących kwalifikacji obiektu Sąd wskazał, że nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 3 pkt 6 w zw. z art. 28 ust. 1 P.b., art. 48 ust. 1-3 P.b. i art. 50-51 P.b, które powiązano twierdzeniem, iż miało dojść nie do budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę (wymagającej legalizacji – art. 48 i nast. P.b.), ale tylko do przebudowy wcześniej istniejącego ogródka gastronomicznego. Przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie nie wymagającym zmiany granic pasa drogowego (art. 3 pkt 7a P.b.). Zdaniem Sądu porównanie obiektu uwidocznionego na zdjęciu załączonym do odwołania, który stanowił rodzaj pergoli wizualnie oddzielającej miejsce lokalizacji stolików restauracyjnych od płyty rynku w [...] (brak dachu, ścian, podestu-podłogi), z obecnie istniejącym kompletnym obiektem kubaturowym o drewnianej konstrukcji z podestem, ścianami szklanymi i dachem, a także wyposażonego stosownie do swej funkcji (klimatyzacja), nie pozostawia najmniejszych wątpliwości, że aktualnie powstał obiekt nowy, rodzajowo inny od poprzedniego i nie oparty na dotychczasowej substancji budowlanej. Różnice pomiędzy konstrukcjami można dostrzec z łatwością, a rozbieżności są bardzo czytelne. Poprzednia pergola otaczająca stoliki restauracyjne opierała się na trzech belkach drewnianych z każdego boku, w tym pierwsza belka przylegała do narożnika krawężnika otaczającego znajdującą się zaraz obok rabatę miejską. Nowa konstrukcja zbudowana jest inaczej. Opiera się na dwóch belkach nośnych znacznie wyższych (a więc nie są to te same belki) z każdej strony, znajdujących się w zupełnie innych miejscach aniżeli w poprzedniej konstrukcji. Wysunięta w kierunku płyty rynku część ogródka restauracyjnego nie ma w narożniku belek nośnych, jak poprzednia pergola, natomiast szklane ściany przymocowane są do podestu i dachu. Mając na uwadze powyższe w sprawie nie może być mowy o przebudowie, jako że definicja tego rodzaju czynności stanowi o zmianie parametrów użytkowych lub technicznych "istniejącego" obiektu budowlanego. Tymczasem w stanie faktycznym niniejszej sprawy – jak wyżej wykazano – nie doszło do zmiany parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu pergoli restauracyjnej, ale powstał po prostu nowy, kubaturowy obiekt usługowy (restauracyjny).
W ocenie Sądu, pomimo powyższego w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów proceduralnych. WWINB pominął bowiem fakt, że S. G. złożył w odwołaniu wniosek o legalizację spornego obiektu wraz z żądaniem przywrócenia terminu do jego złożenia. Sąd w tym miejscu zaznaczył, że ma świadomość, iż w niniejszej sprawie PINB w dniu 14 czerwca 2021 r. ([...]) wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy, natomiast postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r., [...], WWINB utrzymał to postanowienie w mocy. S. G. 30 lipca 2021 r. odebrał postanowienie wydane przez organ drugiej instancji. Standardowe reguły procedury legalizacyjnej w powiązaniu z regułami postępowania administracyjnego nakazywałyby więc przyjmować, że skarżący mógł złożyć wniosek o legalizację w terminie materialnym 30 dni od doręczenia mu ostatecznego postanowienia z dnia 28 lipca 2021 r. W tym terminie wniosek taki rzeczywiście nie wpłynął.
Sąd zwrócił uwagę, że jeśli chodzi o zdarzenia zwłaszcza z 2021 r., to nie można pomijać ustawodawstwa związanego ze stanem epidemii COVID-19. Jak wiadomo ustawodawstwo to dotyczy wielu płaszczyzn życia społecznego, w tym także procedur, gdzie najczęściej zabezpiecza prawa osób narażonych na zachorowanie na wypadek ich izolacji. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne jest, że od 16 grudnia 2020 r. obowiązuje przepis szczególny jakim jest art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm., dalej "ustawa o COVID-19"). Stanowi on, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięciu lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19). W zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy o COVID-19). Jak zaznaczono, art. 15zzzzzn2 dodany został do ustawy o COVID-19 na mocy art. 1 pkt 24 ustawy z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255) z dniem 16 grudnia 2020 r., a więc przed dniem wydania zaskarżonej decyzji. Z jego treści wprost zaś wynika, że znajduje on zastosowanie w przypadkach uchybienia terminu (nie tylko procesowego, ale także materialnoprawnego) w okresie obowiązywania stanu epidemii. Tymczasem stan epidemii ogłoszony został od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). Powyższe prowadzi zdaniem Sądu do konkluzji, że wniosek o legalizację spornego obiektu złożony przez S. G. w odwołaniu od decyzji rozbiórkowej, choć jest wyjściowo co prawda spóźniony, to jednak nie można a limine uznać go za bezskuteczny. Wniosek o legalizację, pomimo że obwarowany terminem materialnym, podpada pod art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o COVID-19 – chodzi bowiem o czynność terminową kształtującą prawa i obowiązki inwestora (możliwość legalizacji obiektu), gdzie także z niezachowaniem terminu ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (nakaz rozbiórki). S. G. złożył wniosek o legalizację wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Miał do tego prawo na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 i prawa tego nie wolno lekceważyć. Wobec powyższego WWINB, który przecież rozpatrywał odwołanie od decyzji rozbiórkowej wydanej przy założeniu, że wniosek o legalizację nie został skutecznie złożony, powinien był powstrzymać się z rozpoznaniem odwołania (zawiesić postępowanie), natomiast kopię odwołania wraz wymienionymi wyżej żądaniami przekazać stosownie do art. 65 § 1 K.p.a. do organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji. Jeżeli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację nie okaże się skuteczny, to jest nie doprowadzi do przywrócenia terminu (w ostatecznym rozstrzygnięciu), WWINB uprawniony będzie do kontynuowania postępowania odwoławczego od decyzji rozbiórkowej. Jeżeli natomiast termin do złożenia wniosku o legalizację zostałby przywrócony w oparciu o art. 15zzzzzn2, to wówczas decyzja rozbiórkowa podlegać będzie uchyleniu – z uwagi na odpadnięcie przesłanki z art. 49e pkt 1 P.b.
Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania sądowego Sąd wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji WWINB z dnia 3 listopada 2021 r., [...] złożono co prawda przed wniesieniem skargi, to jednak pomimo to art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) nie znalazł zastosowania. Zgodnie z tym przepisem w razie wniesienia skargi do sądu "po wszczęciu postępowania administracyjnego" w celu stwierdzenia nieważności aktu, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 3 listopada 2021 r. został złożony do niewłaściwego organu (WWINB), a faktycznie został on przekazany organowi właściwemu, czyli Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego 27 grudnia 2021 r. (wynika to z relacji o stanie sprawy zawartej w postanowieniu na k. 55 akt sądowych). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania nieważnościowego w dniu 4 lutego 2022 r. Sąd zwrócił uwagę, że wszczęcie postępowania nieważnościowego nie jest obwarowane terminem, dlatego następuje (w przypadku postępowania na wniosek) z momentem wpływu wniosku do właściwego organu. W sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 3 listopada 2021 r., [...], złożono 7 grudnia 2021 r., ale do WWINB, podczas gdy organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Dlatego też to od daty wpływu do tego organu wniosku o stwierdzenie nieważności liczy się wszczęcie postępowania nieważnościowego. Wszczęcie zatem postępowania nieważnościowego w stosunku do zaskarżonej decyzji pozostaje bez wpływu na bieg niniejszego postępowania sądowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania.
Skargą kasacyjną S. G. zaskarżył powyższy wyrok w części jego uzasadnienia, zarzucając mu naruszenie:
I. prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w związku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. i:
a) błędną wykładnią art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowalne (P.b.) w zw. z art. 28 ust. 1 P.b. poprzez niezasadne przyjęcie, że modernizacja ogródka gastronomicznego stanowiła inwestycję polegającą na budowie obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów P.b., wobec której wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy wykonane roboty polegały na wykonaniu remontu i przebudowy wiaty/altany gastronomicznej, której budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę;
b) niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1-3 P.b. poprzez wadliwe uznanie, że wykonane remontu i przebudowy było budową obiektu budowlanego prowadzoną bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, przez co art. 48 P.b. nie powinien mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania, gdyż stosuje się go na potrzeby legalizacji inwestycji, które dotyczą wyłącznie budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a także do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
II. przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie części zarzutów, pomimo naruszenia przez organ II i I instancji administracyjnej wskazanych powyższej przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia przez organy w sprawie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z tego względu, iż decyzja organu niższej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
b) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegającego na wydaniu skarżonej decyzji przez organ II instancji, w sytuacji gdy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organ ten nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz nie zebrał dowodów niezbędnych do prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy, czym naruszył powyżej wskazane przepisy poprzez zlecenie wykonania szczegółowej analizy technicznej inwestycji, z której by wynikało jaki został wykonany zakres prac przez stronę skarżącą;
c) art. 49e pkt 1 P.b. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję nakazu rozbiórki, w sytuacji gdy strona skarżąca złożyła na etapie odwoławczym wniosek o legalizację zabudowy, co powinno otworzyć drogę do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, zmianę zaskarżonego wyroku w części jego uzasadnienia poprzez stwierdzenie, iż organy dokonały naruszenia przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej i orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego i pierwszoinstancyjnego według norm przepisanych, w tym w zakresie kosztów zastępstwa radcowskiego.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego zmodyfikował wnioski wniesionego środka odwoławczego wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia kasacji należy zauważyć, iż przedmiotowy środek odwoławczy wniesiony został od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 3/22 którym uwzględniono skargę S. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB) z dnia 3 listopada 2021 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd pierwszej instancji wskazał na uchybienie WWINB polegające na pominięciu faktu, że skarżący z odwołaniem złożył wniosek o legalizację spornego obiektu wraz z żądaniem przywrócenia terminu do jego złożenia, co zakwalifikowano jako inne naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy -art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. Sąd pierwszej instancji zauważył, że wniosek o legalizację spornego obiektu złożony przez stronę w odwołaniu od decyzji rozbiórkowej, choć jest wyjściowo spóźniony, to jednak nie można a limine uznać go za bezskuteczny. Wniosek o legalizację, pomimo że obwarowany terminem materialnym, podpada pod art. 15 zzzzzn2 ust.1 pkt 2 i 4 ustawy o COVID-19 - chodzi bowiem o czynność terminową kształtującą prawa i obowiązki inwestora (możliwość legalizacji obiektu), gdzie także z niezachowaniem terminu ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (nakaz rozbiórki). Wobec powyższego organ odwoławczy, który przecież rozpatrywał odwołanie od decyzji rozbiórkowej wydanej przy założeniu, że wniosek o legalizację nie został skutecznie złożony, powinien był powstrzymać się z rozpoznaniem odwołania (zawiesić postępowanie), natomiast kopię odwołania wraz wymienionymi wyżej żądaniami przekazać stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. do organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji. Zaznaczono, że jeżeli wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację nie okaże się skuteczny, to WWINB uprawniony będzie do kontynuowania postępowania odwoławczego od decyzji rozbiórkowej. Jeżeli natomiast termin do złożenia wniosku o legalizację zostałby przywrócony w oparciu o art. 15zzzzzn2, to wówczas decyzja rozbiórkowa podlegać będzie uchyleniu - z uwagi na odpadnięcie przesłanki z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego.
Przedstawione rozważania Sądu pierwszej instancji, wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, przede wszystkim wskazują na potrzebę rozpoznania przez organ pierwszej instancji wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację spornej budowli, natomiast WWINB zobowiązany jest oczekiwać na rozstrzygnięcie w zakresie ww. wniosku gdyż od tego uzależnione jest przyszłe rozstrzygnięcie w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli. Choć tego nie wskazano wprost w motywach zaskarżonego wyroku, to jednak uznano, że organ odwoławczy pomijając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację i rozpoznając wniesione odwołanie wobec decyzji o nakazie rozbiórki naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przedwcześnie conajmniej utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji sprawia, iż organ odwoławczy zobowiązany będzie ponownie rozpoznać odwołanie strony mając na uwadze wcześniej rozstrzygnięty wniosek o przywrócenie przedmiotowego terminu.
Okoliczności powyższe dowodzą, iż przedstawione w pkt. II petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., czy też w zw. z art. 49e pkt 1 P.b. w zw. z art. 15 k.p.a. nakierowane na wadliwe postępowanie organu odwoławczego, a związane: z wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do wydania decyzji uchylającej, czy wydaniem skarżonej decyzji przez organ II instancji w sytuacji gdy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organ ten nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, z wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję nakazu rozbiórki w sytuacji gdy strona skarżąca złożyła na etapie odwoławczym wniosek o legalizację zabudowy, nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skoro Sąd pierwszej instancji dostrzegł wadliwe działanie organu odwoławczego i z tego właśnie powodu wyeliminował zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. To właśnie, w ocenie WSA, organ odwoławczy błędnie założył, że wniosek o legalizację nie został skutecznie złożony a następnie nie powstrzymał się z rozpoznaniem odwołania, zanim w trybie procesowym nie zostanie rozpoznana prośba strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Zarzuty ww. tym samym pozbawione są doniosłości prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje w pełni ustalenia faktyczne tej sprawy opisane przez WSA w zaskarżonym wyroku, iż obiekt budowlany zlokalizowany na terenie [...] w [...] przy ul. [...], na działce [...], użytkowany jako ogródek gastronomiczny o szklanych ścianach, należy zaliczyć do tymczasowych obiektów budowlanych. Obiekt nie posiada fundamentów oraz nie jest trwale związany z gruntem. Przedmiotowa budowla odpowiada swą charakterystyką definicji art. 3 pkt 5 P.b.). Ani właściciel, ani inwestor nie deklarowali, że budowla powstała na okres nie dłuższy niż 180 dni, aby rozważać zastosowanie regulacji dotyczącej tymczasowych obiektów budowlanych. Mając powyższe na uwadze, budowa obiektu wymagała zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 1a P.b. wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę.
Doszło zatem do budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę (wymagającej legalizacji – art. 48 i nast. P.b.). Organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem są tymczasowymi obiektami budowlanymi niezależnie od tego, czy są przeznaczone do użytkowania w czasie krótszym od ich trwałości technicznej oraz czy przewiduje się ich przeniesienie lub rozbiórkę. Słusznie ustaliły także, że obiekt ten nie jest wiatą, gdyż tego rodzaju budowla charakteryzuje się brakiem ścian zewnętrznych lub ścianami umiejscowionymi z maksymalnie z trzech stron. Bez wątpienia przedmiotowy obiekt budowlany posiada ściany z czterech stron, co wyłącza możliwość uznania go za wiatę. Odmienne twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Należy również podzielić stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, iż w sprawie nie można mówić o przebudowie (art. 3 pkt 7a P.b.). Przede wszystkim Sąd, stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy. Natomiast porównanie obiektu wcześniejszego uwidocznionego na zdjęciu załączonym do odwołania (k. 8 akt administracyjnych organu drugiej instancji), który stanowił rodzaj pergoli wizualnie oddzielającej miejsce lokalizacji stolików restauracyjnych od płyty rynku w [...] (brak dachu, ścian, podestu-podłogi), z obecnie istniejącym kompletnym obiektem kubaturowym o drewnianej konstrukcji z podestem, ścianami szklanymi i dachem, a także wyposażonego w klimatyzację, jednoznacznie potwierdza, bez jakichkolwiek wątpliwości, że aktualnie powstał obiekt nowy, rodzajowo inny od poprzedniego i nie oparty na dotychczasowej substancji budowlanej. Słusznie powołano się na występujące różnice pomiędzy tymi konstrukcjami skoro poprzednia pergola otaczająca stoliki restauracyjne opierała się na trzech belkach drewnianych z każdego boku, w tym pierwsza belka przylegała do narożnika krawężnika otaczającego znajdującą się zaraz obok rabatę miejską. Z kolei nowa konstrukcja zbudowana jest inaczej, bowiem opiera się na dwóch belkach nośnych znacznie wyższych (a więc nie są to te same belki) z każdej strony, znajdujących się w zupełnie innych miejscach aniżeli w poprzedniej konstrukcji. Wysunięta w kierunku płyty rynku część ogródka restauracyjnego nie ma w narożniku belek nośnych, jak poprzednia pergola, natomiast szklane ściany przymocowane są do podestu i dachu. Dlatego też prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że tak naprawdę powstał nowy obiekt kubaturowy a nie jest to przebudowa, na którą powołuje się skarżący. Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że odmienne stanowisko skarżącego od tego zawartego w kwestionowanym wyroku stanowi wyłącznie nieuprawnioną polemikę z jednoznacznie trafnym oraz prawidłowo uzasadnionym zaskarżonym wyrokiem.
Uczyniona wyżej uwaga, że w sprawie tej powstał nowy obiekt kubaturowy, dowodzi nadto tego, że nie można w tym postępowaniu powoływać się na to, że przedmiotowe roboty budowlane polegały na remoncie. Zgodnie z definicją legalną, zawartą w art. 3 pkt 6 P.b., przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Z kolei z treści art. 3 pkt 8 P.b. wynika, że przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Zakwalifikowanie konkretnych robót budowalnych jako remontu wymaga ustalenia, że obiekt budowlany istniał wcześniej, a w toku przeprowadzonych prac jedynie odtworzono stan pierwotny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że istotą remontu jest utrzymanie obiektu w odpowiednim stanie technicznym. Remont to bowiem rodzaj naprawy, wymiana lub odnowienie niektórych elementów. Natomiast nie ingeruje on w istotę (substancję) obiektu. W związku z tym zauważa się, że przy remoncie następuje najczęściej wymiana tylko poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi (por. wyroki NSA m.in. z 20 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2375/18; z 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 144/21 oraz powoływane tam dalsze orzecznictwo). Za remont nie mogą być uznane roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i wzniesieniu obiektu nowego, nawet w tym samym miejscu i odpowiadającego gabarytami pierwotnemu, a nawet z wykorzystaniem tych samych materiałów (por. wyrok NSA z 20 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2353/18 i cyt. tam orzecznictwo). Remont nie może prowadzić do zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. powierzchnia zabudowy, zmiana ilości kondygnacji, jest to bowiem zakres prac objętych pojęciem "budowa" (nadbudowa, rozbudowa). Remont nie może także być utożsamiany z odbudową, o której stanowi przepis art. 3 pkt 6 P.b., a która również jest formą "budowy". Prace budowlane należy uznać za odbudowę, gdy konieczna jest wymiana lub naprawa wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu. Zwykle jest to konsekwencja uznania, że nie spełnia on już swoich funkcji użytkowych na skutek nadmiernego zużycia lub zniszczenia. W praktyce oznacza to, że nastąpi rozbiórka obiektu (w całości lub znacznej części) i ponownie wzniesienie obiektu (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 226/20 i cyt. tam orzecznictwo).
W ocenie NSA organy nadzoru budowlanego dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej wykonanych przez inwestora robót budowlanych, uznając, że w sprawie doszło do budowy budowli ogródka gastronomicznego (obiekt kubaturowy) o drewnianej konstrukcji z podestem, ścianami szklanymi i dachem, a także wyposażonego w klimatyzację, co jednoznacznie potwierdza, że aktualnie powstał obiekt nowy, rodzajowo inny od poprzedniego i nie oparty na dotychczasowej substancji budowlanej. Nie ma więc mowy o remoncie o jakim stanowi cytowany wyżej art. 3 pkt 8 P.b. Stanowisko skarżącego również i w tym zakresie jest całkowicie chybione, stąd też zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego błędnej wykładni art. 3 pkt 6 P.b. w zw. z art. 28 ust. 1 Pb. czy też niewłaściwego zastosowania art. 48 ust.1-3 P.b. pozostają w okolicznościach tej sprawy nieusprawiedliwione.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się całkowicie nieusprawiedliwione. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił przedmiotową skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI