II OSK 2144/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie hali. WSA we Wrocławiu uznał, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie nałożyły karę, ponieważ inwestor złożył wniosek o legalizację samowoli budowlanej, a postępowanie legalizacyjne było w toku. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty organu nie podważyły prawidłowości zaskarżonego wyroku i oddalił skargę. Sąd podkreślił, że art. 59i Prawa budowlanego, regulujący kary za nielegalne użytkowanie obiektu, ma zastosowanie tylko w przypadku naruszenia art. 54 i 55 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy obiekt został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej, inwestor nie może skutecznie złożyć zawiadomienia o zakończeniu budowy ani ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie przed zakończeniem postępowania legalizacyjnego. Dlatego też, w ocenie NSA, nie można przypisać inwestorowi naruszenia obowiązków z art. 54 i 55 Prawa budowlanego w trakcie trwania postępowania legalizacyjnego. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, w tym wyrok składu siedmiu sędziów NSA, które potwierdza, że postępowanie legalizacyjne wyłącza możliwość równoczesnego zastosowania przepisów o karze za nielegalne użytkowanie. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej wyłącza możliwość nałożenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu w trakcie jego trwania.
Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i toczącego się postępowania legalizacyjnego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 59i ust. 4 Prawa budowlanego, stanowiący podstawę nałożenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, ma zastosowanie do obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej, w stosunku do których wszczęto postępowanie legalizacyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 59i ust. 4 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w przypadku obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej, w stosunku do których toczy się postępowanie legalizacyjne.
Uzasadnienie
Zastosowanie kary za nielegalne użytkowanie jest ściśle powiązane z naruszeniem art. 54 i 55 Prawa budowlanego. W przypadku samowoli budowlanej inwestor nie może skorzystać z procedur legalnego użytkowania (zawiadomienie o zakończeniu budowy, pozwolenie na użytkowanie) przed zakończeniem postępowania legalizacyjnego. Dlatego też, w trakcie tego postępowania, nie można przypisać inwestorowi naruszenia tych przepisów, co wyłącza możliwość nałożenia kary z art. 59i.
Przepisy (10)
Główne
P.b. art. 59i § 4
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis ten stanowi podstawę materialną nałożenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, ale nie ma zastosowania w przypadku obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej, w stosunku do których toczy się postępowanie legalizacyjne.
P.b. art. 59i § 1
Ustawa - Prawo budowlane
Określa, że kara z tytułu nielegalnego użytkowania jest związana z naruszeniem art. 54 i 55 Prawa budowlanego.
P.b. art. 54
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis dotyczący zawiadomienia o zakończeniu budowy, który nie ma zastosowania do obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej.
P.b. art. 55
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis dotyczący pozwolenia na użytkowanie, który nie ma zastosowania do obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej przed zakończeniem postępowania legalizacyjnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. został potraktowany jako odnoszący się do obrazy prawa materialnego, gdyż skarżący kasacyjnie nie kwestionował ustaleń faktycznych, a jedynie niezastosowanie przepisu prawa materialnego.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
P.b. art. 48 § 1
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy samowoli budowlanej i wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
P.b. art. 49 § 5
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy legalizacji obiektu budowlanego i obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
P.b. art. 57 § 7
Ustawa - Prawo budowlane
Przepis uchylony, ale orzecznictwo wypracowane na jego gruncie pozostaje aktualne w kontekście art. 59i Prawa budowlanego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego nie może być nałożona w trakcie trwania postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanej, ponieważ inwestor nie może dopełnić obowiązków z art. 54 i 55 Prawa budowlanego przed zakończeniem legalizacji.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu kasacyjnego dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) zostały potraktowane jako zarzuty naruszenia prawa materialnego. • Argumenty organu kasacyjnego dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 55 w zw. z art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 5 Prawa budowlanego oraz art. 59i ust. 4 Prawa budowlanego) nie zostały uwzględnione.
Godne uwagi sformułowania
zastosowanie art. 59i ust. 4 Prawa budowlanego jest ściśle powiązane z naruszeniem wskazanych w art 59i ust. 1 art 54 albo 55 Prawa budowlanego. • nie mógł złożyć skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy na podstawie art. 54 ani też ubiegać się o uzyskanie decyzji w trybie art. 55. • przedwcześnie uznały, że spełniona została przesłanka z art. 59i ust. 1 Prawa budowlanego konieczna do nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowej hali. • istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy art 59i ust. 4 Prawa budowlanego [...] ma zastosowanie do obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej, w stosunku do których wszczęto postępowanie legalizacyjne. • nie istnieje prawna możliwość przypisania inwestorowi naruszenia obowiązku wynikającego z art. 55 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż jest niemożliwe dopełnienie tego obowiązku przed legalizacją obiektu. • prowadzenie postępowania w trybie art. 48 i 49 lub art. 51 Prawa budowlanego wyłącza zatem możliwość równoległego zastosowania art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. • niekonkurencyjności trybu przewidzianego w art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego oraz procedury legalizacyjnej.
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
członek
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej wyłącza możliwość nałożenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu w trakcie jego trwania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i toczącego się postępowania legalizacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i kar nakładanych przez organy nadzoru budowlanego, a orzeczenie precyzuje ważne granice stosowania przepisów w kontekście postępowań legalizacyjnych.
“Samowola budowlana i kara: kiedy postępowanie legalizacyjne chroni przed sankcjami?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.