II OSK 2143/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-03
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennedrogi publicznedrogi gminneplan miejscowyuchwała rady gminyrozstrzygnięcie nadzorczewładztwo planistyczneustawa o drogach publicznychustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymNaczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy Miasta Łódź, potwierdzając nieważność uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części dotyczącej terenu komunikacji drogowej wewnętrznej (1KR), która kolidowała z istniejącą drogą publiczną gminną.

Gmina Miasta Łódź wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spór dotyczył części planu dotyczącej terenu komunikacji drogowej wewnętrznej (1KR), która kolidowała z istniejącą drogą publiczną gminną. Gmina argumentowała, że plan prawidłowo ustala przeznaczenie terenu, podczas gdy Wojewoda i WSA uznali, że narusza to przepisy ustawy o drogach publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że gmina nie może w ramach planu miejscowego pozbawić drogi publicznej jej statusu bez przeprowadzenia odrębnej procedury określonej w ustawie o drogach publicznych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miasta Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części miasta Łodzi, w części dotyczącej terenu komunikacji drogowej wewnętrznej o symbolu 1KR. Gmina zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, w tym art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, twierdząc, że ustalenia planu miejscowego znajdują oparcie w przepisach prawa i nie naruszają przepisów odrębnych. Gmina kwestionowała uznanie przez Sąd, że plan pozbawia drogę publiczną (ul. [...]) statusu drogi publicznej oraz narusza jej kategorię. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że gmina posiada władztwo planistyczne, ale nie jest ono nieograniczone. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych, drogi publiczne (w tym drogi gminne) mają szczególny status. Pozbawienie drogi publicznej jej kategorii wymaga odrębnej procedury określonej w art. 10 ustawy o drogach publicznych, która nie może być zastąpiona przez ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że ustalenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu stanowiącego drogę publiczną jako drogi wewnętrznej jest niedopuszczalne bez przeprowadzenia tej odrębnej procedury. W związku z tym, Sąd podzielił stanowisko WSA, że uchwała Rady Miejskiej była nieważna z powodu istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, a skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia terenu stanowiącego drogę publiczną jako drogi wewnętrznej jest niedopuszczalne bez przeprowadzenia odrębnej procedury określonej w art. 10 ustawy o drogach publicznych.

Uzasadnienie

Ustawa o drogach publicznych wymaga odrębnej procedury do pozbawienia drogi publicznej jej kategorii, która nie może być zastąpiona przez ustalenia planu miejscowego. Gmina nie może w ramach planu miejscowego pozbawić drogi publicznej jej statusu bez dopełnienia stosownych procedur.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 2 § ust. 1 pkt 1-4

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 7 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 10 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 2 § ust. 1 pkt 1-4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 7 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 10 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 8

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 4 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 7 § ust. 1 pkt 8

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 9 § ust. 1

Konstytucja RP art. 16 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 165 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 166 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu drogi publicznej jako drogi wewnętrznej bez przeprowadzenia odrębnej procedury z ustawy o drogach publicznych stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego.

Odrzucone argumenty

Argumenty Gminy Miasta Łodzi dotyczące prawidłowego ustalenia przeznaczenia terenu w planie miejscowym i braku naruszenia przepisów prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

Gminie przysługuje władztwo planistyczne, lecz z uprawnienia tego nie może korzystać w sposób dowolny. Droga wewnętrzna wskazana przepisem art. 8 u.d.p. nie jest drogą publiczną, nie jest objęta kategorią dróg, o której mowa w art. 10 ust. 3 u.d.p. Ustawodawca ani w u.d.p. ani w u.p.z.p. nie upoważnił organów gminy do podejmowania takich działań pośrednio w ramach procedury planistycznej i uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Stankowski

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że ustalenie przeznaczenia terenu drogi publicznej jako drogi wewnętrznej w planie miejscowym wymaga odrębnej procedury z ustawy o drogach publicznych, a brak jej spełnienia skutkuje nieważnością planu w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy plan miejscowy ingeruje w status istniejących dróg publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między władztwem planistycznym gminy a przepisami szczególnymi dotyczącymi dróg publicznych, co jest częstym problemem w praktyce planowania przestrzennego.

Gmina nie może "zmienić" drogi publicznej w wewnętrzną w planie miejscowym – NSA wyjaśnia granice władztwa planistycznego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2143/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Antas
Jerzy Stankowski
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 292/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-06-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 204 pkt 1;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 40
art. 91 ust. 1 i ust. 3-5;
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 977
art. 3 ust. 1; art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 1, art. 28;
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 645
art. 1; art. 2 ust. 1 pkt 1-4, art. 7 ust. 1-3, art. 10 ust. 1-3.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta Łódź od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Łd 292/24 w sprawie ze skargi Rady Miejskiej w Łodzi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 21 lutego 2024 r. nr PNIK-I.4131.123.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności Uchwały nr LXXXVI/2602/24 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 17 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Feliksińskiej, Ziarnistej, Andrzejki i Rokicińskiej oraz wschodniej granicy miasta Łodzi, w części dotyczącej – terenu komunikacji drogowej wewnętrznej o symbolu 1KR w zakresie tekstu uchwały, jak i załącznika graficznego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy Miasta Łódź na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 14 czerwca 2024 r., II SA/Łd 292/24, oddalił skargę Rady Miejskiej w Łodzi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z 21 lutego 2024 r., nr PNIK-I.4131.123.2024, w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr LXXXVI/2602/24 Rady Miejskiej w Łodzi z 17 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Feliksińskiej, Ziarnistej, Andrzejki i Rokicińskiej oraz wschodniej granicy miasta Łodzi, w części dotyczącej terenu komunikacji drogowej wewnętrznej o symbolu 1KR w zakresie tekstu uchwały, jak i załącznika graficznego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Rada Miejska w Łodzi, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi i wydanie orzeczenia reformatoryjnego uchylającego w całości zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przy tym przeprowadzenia rozprawy. Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to:
1. art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.) w związku z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.) przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu przez Sąd, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody jest zgodne z prawem, ponieważ w ocenie Sądu przy podjęciu zakwestionowanej przez organ nadzoru uchwały Rady Miejskiej w Łodzi doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu, w kontekście art. 15 ust. 1 u.p.z.p., a więc sprzeczne z prawem są ustalenia uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 17 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: Feliksińskiej, Ziarnistej, Andrzejki i Rokicińskiej oraz wschodniej granicy miasta Łodzi "w części dotyczącej terenu komunikacji wewnętrznej o symbolu IKR w zakresie tekstu uchwały, jak i załącznika graficznego", gdy tymczasem rozstrzygnięcie nadzorcze narusza prawo, ponieważ ustalenia planu miejscowego znajdują oparcie w przepisach prawa materialnego, zostały uchwalone w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania planistycznego (trybu sporządzania planu) i nie są sprzeczne z przepisami odrębnymi, ani ich nie naruszają, w szczególności nie naruszają ich w sposób istotny;
2. art. 91 ust. 1 u.s.g. w związku z art. 28 u.p.z.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie (będące efektem bezpodstawnego uznania przez Sąd, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem, ponieważ w ocenie Sądu przy podjęciu zakwestionowanej przez organ nadzoru uchwały Rady Miejskiej w Łodzi doszło do istotnego naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.z.p.):
a) w wyniku dokonania przez Sąd oraz organ nadzoru błędnej wykładni przepisów ww. uchwały Rady Miejskiej w Łodzi, podlegającej ocenie organu nadzoru pod kątem legalności, w szczególności jej § 20 oraz załącznika graficznego (rysunku planu) w zakresie terenu IKR, w związku z jej § 4 ust. 1 pkt 8 i pkt 11, której skutkiem było uznanie, że zakwestionowana uchwała nie mogła być podjęta ponieważ pozbawia drogę publiczną (ul. [...]) w zakresie objętym terenem IKR "statusu" drogi publicznej oraz narusza jej kategorię (drogi gminnej) ustaloną w trybie uchwały podjętej w oparciu o przepisy ustawy o drogach publicznych (dalej: u.d.p.), gdy tymczasem przedmiotem planu nie są zagadnienia dotyczące ustalania, zmiany czy też pozbawiania kategorii dróg publicznych oraz wyłączania ich z użytkowania, a jest nim w szczególności ustalenie przeznaczenia terenu (nieruchomości) objętych jednostką o symbolu IKR;
b) w wyniku niewłaściwego zastosowania przez Sąd art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.p. oraz art. 10 ust. 1-3 u.d.p. przez przyjęcie, że określenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu dla terenu IKR (o klasie przeznaczenia terenu: "teren komunikacji drogowej wewnętrznej") nie jest możliwe, ponieważ jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdy tymczasem możliwość kształtowania przez gminę polityki przestrzennej, w tym określanie przeznaczenia terenu:
- nie jest związana z niemożnością nieuwzględniania zastanego stanu faktycznego,
- na cele inne niż drogi publiczne nie jest wyłączone dla nieruchomości zajętych pod istniejące drogi publiczne;
c) wobec niewłaściwego zastosowania przez Sąd art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., a także § 4 pkt 1, § 7 ust. 1 pkt 8 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, polegającego na bezpodstawnym utożsamieniu określonego w zakwestionowanym planie przeznaczenia terenu IKR na cel komunikacji drogowej wewnętrznej (klasa przeznaczenia terenu) z bezpośrednim pozbawieniem nieruchomości stanowiącej ten teren statusu drogi publicznej o kategorii gminnej;
d) wobec naruszenia przez Sąd art. 16 ust. 2, art. 87 ust. 2, art. 94, art. 165 ust. 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 7 ust. 1 i art. 40 ust. 1 u.s.g. i art. 1 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. przez błędne, nieuzasadnione materiałem dowodowym i stanem faktycznym sprawy i sprzeczne wewnętrznie uznanie przez Sąd za zgodną z prawem bezprawnej ingerencji organu nadzoru w konstytucyjnie chronioną samodzielność jednostki samorządu terytorialnego Miasta Gminy Łódź (gminy będącej miastem na prawach powiatu) w zakresie możliwości stanowienia prawa miejscowego na jego obszarze, w postaci miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego zakres regulacji obejmuje wprowadzanie ustaleń z zakresu kształtowania polityki przestrzennej w postaci norm planowych określających m.in. przeznaczanie terenów na określone cele, co zostało w planie miejscowym objętym terenem IKR dokonane prawidłowo, w tym zgodnie z przepisami odrębnymi;
3. art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu granic przyznanych kompetencji kontrolnych przez oparcie przez Sąd rozstrzygnięcia o pozanormatywne kryterium "wykonalności założeń planu" (str. 17 uzasadnienia wyroku), antycypując bezpodstawnie, a przy okazji błędnie, niemożliwość legalnego (zgodnego z prawem) podjęcia w przyszłości przez Radę Miejską w Łodzi uchwały w trybie art. 10 u.d.p. w przedmiocie pozbawienia drogi (zaliczonej aktualnie do dróg publicznych kategorii gminnej) jej statusu (charakteru prawnego) drogi publicznej choćby przez wyłączenie z użytkowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o jej oddalenie, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął.
Tytułem wstępu wskazać należy, że Gminie, na mocy art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.p.z.p., przysługuje tzw. władztwo planistyczne realizowane przez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w ramach którego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Gmina może podejmować rozstrzygnięcia w sferze planowania przestrzennego mając wyłączną kompetencję do planowania miejscowego, może zatem samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu. Władztwo planistyczne nie jest oczywiście władztwem absolutnym, czy też nieograniczonym, niepodlegającym żadnej kontroli. Przyznanie gminie władztwa planistycznego nie może bowiem oznaczać podejmowania działań arbitralnych. Gminie przysługuje władztwo planistyczne, lecz z uprawnienia tego nie może korzystać w sposób dowolny.
Stosownie do art. 15 ust. 1 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, tj. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1688), wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem, wraz z uzasadnieniem. Przepisami odrębnymi, jakie powinny stać się przedmiotem szczególnej analizy w rozpoznawanej sprawie są przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p.). Zgodnie z art. 1 u.d.p. drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie u.d.p. do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe, drogi gminne (art. 2 ust. 1 pkt 1-4 u.d.p.). W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.d.p. do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych. Zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu. Nadto, zgodnie z art. 7 ust. 3 u.d.p. ustalenie przebiegu istniejących dróg gminnych następuje także w drodze uchwały rady gminy. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że ul. [...], w wykazie ulic na terenie miasta Łodzi na odcinku pomiędzy ul. [...] a ul. [...], została zaliczona stosowną uchwałą do dróg publicznych gminnych.
Zgodnie zaś z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Zapisane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego podstawowe przeznaczenie danego terenu ma decydujące znaczenie dla określenia jego przeznaczenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, na rysunku planu organy planistyczne wyznaczyły drogę wewnętrzną, oznaczoną symbolem 1KR (teren komunikacji drogowej wewnętrznej), w przebiegu drogi publicznej gminnej – ul. [...], na odcinku objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W tym miejscu wskazania wymaga, że w myśl art. 10 u.d.p. organem właściwym do pozbawienia drogi dotychczasowej kategorii jest organ właściwy do zaliczenia jej do odpowiedniej kategorii (ust. 1). Pozbawienia drogi jej kategorii dokonuje się w trybie właściwym do zaliczenia drogi do odpowiedniej kategorii (ust. 2). Pozbawienie drogi jej dotychczasowej kategorii jest możliwe jedynie w sytuacji jednoczesnego zaliczenia tej drogi do nowej kategorii z wyjątkiem przypadku wyłączenia drogi z użytkowania (zob. art. 10 ust. 3 u.d.p.).
Nie ma wątpliwości, że przedmiotowa ulica na ww. odcinku ma charakter drogi gminnej, czyli drogi publicznej w myśl art. 7 u.d.p. Droga wewnętrzna wskazana przepisem art. 8 u.d.p. nie jest drogą publiczną, nie jest objęta kategorią dróg, o której mowa w art. 10 ust. 3 u.d.p. Użycie przez ustawodawcę określenia, że pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii jest możliwe "jedynie w sytuacji jednoczesnego zaliczenia tej drogi do nowej kategorii" nie jest ani przypadkowe, ani pozostawione do uznania przez organ podejmujący uchwałę w tej kwestii. Ustawodawca wyraźnie, wprost to określił wprowadzając jeden wyjątek, tj. przypadek wyłączenia drogi z użytkowania, nie przewidując natomiast dowolnego przekształcenia drogi o charakterze publicznym, do której obowiązkowo mają zastosowanie przepisy u.d.p., na drogę wewnętrzną.
W związku z powyższym Gmina nie ma prawa ustalić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego odmiennego przeznaczenia terenu stanowiącego drogę publiczną. Wprawdzie dysponuje ona bardzo szerokim zakresem władztwa planistycznego i jest uprawniona do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej (art. 3 ust. 1 u.s.g.), jednak granice władztwa planistycznego wyznaczają ograniczenia określone w ustawach. Żaden przepis u.d.p. oraz u.p.z.p. nie daje podstawy do wcześniejszego "zaplanowania" w uchwale dotyczącej planu miejscowego przyszłego pozbawienia drogi publicznej jej charakteru. Inaczej wygląda sytuacja, gdy przewiduje się w planie miejscowym ustalenie przebiegu mającej powstać (jeszcze nieistniejącej drogi) drogi publicznej, a inaczej, gdy droga już istnieje i ma charakter drogi publicznej. W pierwszej sytuacji rzeczywiście mamy do czynienia z ustaleniem przeznaczenia terenu na przyszłość. Natomiast w drugim przypadku, przepisy art. 10 ust. 1-3 u.d.p. nadają drogom już zaliczonym do kategorii dróg publicznych charakter terenów chronionych – są to inwestycje celu publicznego i właśnie ze względu na te istniejące na danym terenie uwarunkowania, władztwo planistyczne gminy doznaje ograniczeń.
W świetle przepisów u.d.p. (w szczególności art. 7) zarówno zaliczenie drogi o znaczeniu lokalnym do kategorii dróg gminnych, jak i ustalenie przebiegu istniejących dróg wymaga podjęcia w ramach odrębnej procedury stosownej uchwały rady gminy, co wywołuje określone środki prawne. Zatem w sytuacji, w której w obrocie prawnym funkcjonuje wydana na podstawie art. 7 ust. 2 u.d.p. uchwała stanowiąca o zaliczeniu drogi do kategorii dróg publicznych, pozbawienie istniejącej drogi statusu prawnego nadanego uchwałą wymagałoby dopełnienia stosownych procedur, które zapewniłyby zgodność takiego rozwiązania z przepisami u.d.p.
W niniejszej sprawie brak natomiast wykazania przez skarżącą kasacyjną, że wymogi w tym zakresie zostały spełnione i tym samym zasadnie stwierdzono, że doszło do uchybienia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. u.p.z.p., tj. do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego. Przepis ten wyraźnie wskakuje, że jedynie istotne naruszenia mogą stanowić podstawę stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższy przepis ustanawia dwie podstawowe przesłanki zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego: po pierwsze – przesłankę materialnoprawną, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego, po drugie – przesłankę formalnoprawną, a mianowicie zachowanie procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Dokonując wykładni przesłanki materialnoprawnej zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rada gminy związana jest przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych. Tylko w tych granicach można wyznaczyć władztwo planistyczne przysługujące gminie. Dlatego też art. 6 ust. 1 u.p.z.p. nie można stosować, jako dający podstawę do pełnego władztwa planistycznego. Prawnie wadliwymi ustaleniami planu będą zatem nie tylko te, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które będą wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że wprawdzie uprawnienia gminy w ramach tzw. władztwa planistycznego są szerokie, ale nie oznacza to autonomii gminy w tym zakresie. Władztwo istnieje w takim zakresie, w jakim określają je ustawy. To ustawodawca, a nie gmina, decyduje bowiem o zakresie tego władztwa.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że w sytuacji, w której w obrocie prawnym, funkcjonuje wydana na podstawie art. 7 ust. 2 u.d.p. uchwała postanawiająca o zaliczeniu drogi do kategorii dróg gminnych, pozbawienie już istniejącej drogi statusu prawnego nadanego taką uchwałą wymagałoby dopełnienia przez gminę stosownych procedur, które zapewniłyby zgodność takiego rozwiązania z przepisami u.d.p. Z akt sprawy, jak również ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby wymogi w tym zakresie zostały przez skarżąca kasacyjnie spełnione. Wobec powyższego ewentualne skuteczne prawnie pozbawienie drogi lub jej części kategorii drogi gminnej mogłoby nastąpić wyłącznie w drodze odrębnej uchwały rady gminy podjętej z zachowaniem stosownej procedury, na podstawie art. 10 u.d.p. Ustawodawca ani w u.d.p. ani w u.p.z.p. nie upoważnił organów gminy do podejmowania takich działań pośrednio w ramach procedury planistycznej i uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Tym samym, zarzuty podniesione w punktach 1 i 2 dotyczące niewłaściwego zastosowania art. 91 ust. 1 u.s.g. w zw. z "art. 28" (powinno być art. 28 ust. 1) u.p.z.p. nie mają usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji badając legalność zakwestionowanego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody prawidłowo uznał, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa a wobec braku przesłanek do jego uchylenia w trybie art. 148 p.p.s.a. zasadnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., przyznając rację Wojewodzie, że przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w Łodzi jako sprzeczna z prawem jest nieważna, a stwierdzone naruszenie prawa ma istotny charakter.
Natomiast odnośnie zarzutu podniesionego w pkt. 3 skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że Sąd I instancji w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stwierdził jakoby Rada Miejska nie mogła w przyszłości podjąć uchwały w trybie art. 10 u.d.p. w przedmiocie pozbawienia drogi gminnej jej statusu. Sąd I instancji poddał natomiast pod wątpliwość możliwość podjęcia stosownej uchwały, tj. uchwały pozbawiającej drogę gminną jej kategorii, w trybie następczym, czyli w sytuacji gdy nie podejmując uprzednio uchwały w trybie przewidzianym w art. 10 u.d.p. i wbrew tym przepisom uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego pozbawiono drogi gminnej jej kategorii. Tego rodzaju wątpliwości Sądu korespondują z analizowanymi przepisami i mają uzasadnienie w niniejszej sprawie. Tym samym nie sposób, jak chce tego strona skarżąca kasacyjnie, zarzucić Sądowi I instancji przekroczenie granic przyznanych kompetencji kontrolnych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI