II OSK 2133/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej X S.A. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Organy administracji nałożyły na spółkę karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej niezgodnej z uchwałą krajobrazową miasta Gdańska. Sąd pierwszej instancji uznał kary za zasadne, argumentując, że uchwała krajobrazowa dotyczy również reklam istniejących przed jej wejściem w życie, jeśli nie zostały dostosowane w wyznaczonym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów niższych instancji. Kluczowe dla NSA okazały się późniejsze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (sygn. P 20/19) i NSA (sygn. akt II OSK 1951/19), które stwierdziły niezgodność z Konstytucją przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 37a ust. 9 w zw. z art. 2 Konstytucji RP) w zakresie, w jakim dopuszczały nakładanie kar za reklamy legalnie umieszczone przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej, bez zapewnienia mechanizmu odszkodowawczego. NSA podkreślił konieczność rozróżnienia podmiotów, które umieściły reklamy legalnie (na podstawie zgody budowlanej) od tych, które działały bezprawnie. W związku z tym, sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez organy administracji, z uwzględnieniem legalności umieszczenia tablicy reklamowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, legalności umieszczania reklam, naliczania kar pieniężnych oraz wpływu orzeczeń TK i NSA na postępowania administracyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami krajobrazowymi i orzecznictwem TK/NSA sprzed 2024 roku. Może wymagać dostosowania do ewentualnych zmian legislacyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można nałożyć karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej niezgodnie z uchwałą krajobrazową, jeśli tablica została umieszczona legalnie przed wejściem w życie uchwały, a przepisy nie przewidują mechanizmu odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można nałożyć kary pieniężnej na podmiot, który umieścił tablicę reklamową legalnie (na podstawie zgody budowlanej) przed wejściem w życie uchwały krajobrazowej, jeśli przepisy nie przewidują mechanizmu odszkodowawczego za ograniczenie praw majątkowych.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjny przepis pozwalający na nakładanie kar za legalnie umieszczone reklamy bez mechanizmu kompensacyjnego. Skutkiem jest niemożność objęcia takich reklam zakresem uchwały krajobrazowej i nałożenia kary.
Jaka jest prawidłowa data wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej niezgodnie z uchwałą krajobrazową, od której nalicza się karę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Datą wszczęcia postępowania, od której nalicza się karę pieniężną, jest dzień doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, chyba że strona wcześniej powzięła informację o tej czynności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kara pieniężna powinna być naliczana od momentu, gdy strona została formalnie poinformowana o wszczęciu postępowania, co pozwala jej na dobrowolne dostosowanie się do przepisów i stanowi realizację zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść administrowanego.
Przepisy (11)
Główne
u.p.z.p. art. 37d § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej. NSA stwierdził, że jego zastosowanie jest wyłączone w przypadku legalnie umieszczonych reklam przed wejściem w życie uchwały, bez mechanizmu odszkodowawczego.
u.p.z.p. art. 37d § 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa, od kiedy nalicza się karę pieniężną (od dnia wszczęcia postępowania do dnia dostosowania lub usunięcia tablicy). NSA zinterpretował datę wszczęcia postępowania jako dzień doręczenia zawiadomienia stronie.
u.p.z.p. art. 37a § 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten, dotyczący obowiązku określenia w uchwale warunków i terminu dostosowania istniejących tablic reklamowych, został uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją w zakresie braku mechanizmu odszkodowawczego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, naruszona przez brak mechanizmu odszkodowawczego.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności, naruszona przez pozbawienie prawa do korzystania z legalnie umieszczonych reklam bez odszkodowania.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd kasacyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia prawa.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
K.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania.
K.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści prawa na korzyść administrowanego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące uchwał krajobrazowych nie mogą być stosowane do reklam umieszczonych legalnie przed ich wejściem w życie, jeśli nie przewidziano mechanizmu odszkodowawczego za ograniczenie praw majątkowych. • Kara pieniężna powinna być naliczana od daty doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a nie od daty pierwszej czynności organu, jeśli strona nie została o niej poinformowana.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące stosowania uchwały krajobrazowej do istniejących reklam bez względu na ich legalność. • Argumenty dotyczące prawidłowości pomiarów tablicy reklamowej i jej wymiarów (choć w tym zakresie NSA nie rozstrzygał merytorycznie, skupiając się na kwestii legalności).
Godne uwagi sformułowania
skutkiem stwierdzenia niekonstytucyjności art. 37a ust. 9 u.p.z.p. jest to, że do czasu wprowadzenia regulacji ustawowej dotyczących podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania [...] nie jest dopuszczalne objęciem jej zakresem tych tablic lub urządzeń reklamowych • kara pieniężna wymierza się od dnia, w którym wszczęto postępowanie w sprawie do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów [...] albo usunięcia tablicy lub urządzenia • za datę wszczęcia postępowania w znaczeniu wynikającym z art. 37d ust. 4 u.p.z.p. należy uznać dzień doręczenia przez organ podmiotowi pisma zawiadamiającego o wszczęciu z urzędu postępowania
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
sprawozdawca
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchwał krajobrazowych, legalności umieszczania reklam, naliczania kar pieniężnych oraz wpływu orzeczeń TK i NSA na postępowania administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami krajobrazowymi i orzecznictwem TK/NSA sprzed 2024 roku. Może wymagać dostosowania do ewentualnych zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak późniejsze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą wpływać na prawomocne już decyzje, podważając ich podstawy prawne i prowadząc do uchylenia kar. Jest to ważna lekcja o dynamicznym charakterze prawa.
“Legalna reklama może być podstawą do uchylenia kary pieniężnej – NSA zmienia zasady gry w uchwałach krajobrazowych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.