II OSK 213/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia nie jest decyzją, na mocy której strona nie nabyła prawa, co wyklucza zastosowanie art. 154 § 1 K.p.a.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję GINB, która utrzymała w mocy decyzję o nakazie rozbiórki ogrodzenia. Skarżący domagali się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 154 § 1 K.p.a., argumentując zmianą planu zagospodarowania przestrzennego. Sądy obu instancji uznały, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest decyzją związaną, na mocy której strona nabywa prawo (do wykonania nałożonych obowiązków), co wyklucza zastosowanie art. 154 § 1 K.p.a. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że zmiana planu zagospodarowania przestrzennego po wydaniu ostatecznej decyzji nie pozwala na jej uchylenie w trybie nadzwyczajnym.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez K. B. i B. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta utrzymywała w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcia nakazujące skarżącym rozbiórkę prefabrykowanych przęseł betonowych ogrodzenia, wybudowanych niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący próbowali uchylić decyzję nakazującą rozbiórkę w trybie art. 154 § 1 K.p.a., powołując się na późniejszą zmianę planu zagospodarowania przestrzennego, która dopuszczała stosowanie tego typu ogrodzeń. Organy administracji oraz WSA uznały, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest decyzją związaną, na mocy której strona nabywa prawo (do wykonania nałożonych obowiązków), a nie decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. W związku z tym, zastosowanie art. 154 § 1 K.p.a. było wykluczone. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślono, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bada jedynie nieważność postępowania. Stwierdzono, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie jest decyzją, na mocy której strona nie nabyła żadnego prawa, co stanowi podstawową przesłankę do zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. W związku z tym, odmowa uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki była prawidłowa. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wszystkie istotne okoliczności zostały wyjaśnione, a zmiana planu zagospodarowania przestrzennego po wydaniu ostatecznej decyzji nie stanowi podstawy do jej uchylenia w trybie nadzwyczajnym. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, uznając je za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja nakazująca rozbiórkę, na mocy której strona nabywa prawo do wykonania nałożonych obowiązków, nie może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Zmiana przepisów prawa miejscowego po wydaniu decyzji ostatecznej nie stanowi podstawy do jej uchylenia w tym trybie.
Uzasadnienie
Art. 154 § 1 K.p.a. ma zastosowanie tylko do decyzji ostatecznych, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. Decyzja nakazująca rozbiórkę jest decyzją, na mocy której strona nabywa prawo do wykonania nałożonych obowiązków. Ponadto, jest to decyzja związana, a nie uznaniowa. Zmiana stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej nie uzasadnia jej uchylenia w trybie nadzwyczajnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (29)
Główne
k.p.a. art. 154 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ma zastosowanie do decyzji ostatecznych, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa, i które nie są decyzjami związanymi. Wymaga przemawiania interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron o ich prawach i obowiązkach.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu.
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dopuszczenia dowodu z dokumentów i innych środków dowodowych.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów na podstawie własnego przekonania.
k.p.a. art. 84
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada korzystania z pomocy biegłych.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 124 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące doręczania decyzji.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
k.p.a. art. 136 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
k.p.a. art. 51 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.
k.p.a. art. 162
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wszczęcia postępowania naprawczego.
P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.
P.b. art. 51 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Postępowanie naprawcze.
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja nakazująca rozbiórkę jest decyzją, na mocy której strona nabywa prawo (do wykonania nałożonych obowiązków), co wyklucza zastosowanie art. 154 § 1 K.p.a. Zmiana planu zagospodarowania przestrzennego po wydaniu ostatecznej decyzji nie stanowi podstawy do jej uchylenia w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Uzasadnienie wyroku WSA jest zgodne z art. 141 § 4 P.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 154 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia przesłanek. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9, 10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84, 107 § 3, 124 § 2 K.p.a.) poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Naruszenie art. 138 § 1 K.p.a. i art. 136 § 2 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia nie jest decyzją, na mocy której strona nie nabyła żadnego prawa. Zmiana decyzji w trybie art. 154 K.p.a., stanowi sytuację wyjątkową, gdyż narusza wyrażoną w art. 16 K.p.a. zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Tryb postępowania z art. 154 K.p.a. nie może być traktowany jako służący ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną z tego powodu, że obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego zezwalają na realizację określonego typu zamierzenia budowlanego.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Paweł Miładowski
przewodniczący
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 154 § 1 K.p.a. w kontekście decyzji nakazujących rozbiórkę oraz wpływu zmian przepisów prawa miejscowego na decyzje ostateczne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji decyzji nakazującej rozbiórkę i próby jej uchylenia w trybie nadzwyczajnym po zmianie planu zagospodarowania przestrzennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę trwałości decyzji administracyjnych i ograniczenia trybów nadzwyczajnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.
“Czy zmiana planu zagospodarowania przestrzennego pozwala na uniknięcie nakazu rozbiórki? NSA wyjaśnia ograniczenia art. 154 K.p.a.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 213/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-31 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/ Paweł Miładowski /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 978/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-01 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 15, art. 138 § 1, art. 136 § 2, art. 154 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2024 poz 935 art. 141 § 4, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. i B. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 978/22 w sprawie ze skargi K. B. i B. E. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2022 r. nr DON.7100.34.2022.AGP w przedmiocie uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 1 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 978/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. i B. E. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2022 r. znak DON.7100.34.2022.AGP w przedmiocie uchylenia decyzji. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 24 lutego 2020 r. znak PINB.7744.2.2020.AC, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie nakazał K. B. i B. E. (dalej jako skarżący, inwestorzy), rozebranie prefabrykowanych przęseł betonowych ogrodzenia, wybudowanych wzdłuż działek nr [...] i [...] obręb ewid. [...] w K., tj. 12 szt. przęseł po 4 segmenty betonowe i 15 szt. przęseł po 3 segmenty betonowe. PINB wyjaśnił, że działka nr [...] obr. ewid. [...] w K. (oznaczona symbolem MU.15 - stanowiąca teren zabudowy mieszkaniowo-usługowej), na której wybudowano ogrodzenie działki objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Kościerzyna, zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Nr VI/42/07 z 28 lutego 2007 r. (Dz. U. Woj. Pom. Nr 97, poz. 1528 z 18 maja 2007 r.), zmienionej uchwałą Nr LXI/477/10 z 25 sierpnia 2010 r. (Dz. U. Woj. Pom. Nr 124, poz.2389 z 11 października 2010 r.), uchwałą Nr XVI/117/15 z 30 września 2015 r. (Dz. U. Woj. Pom. poz. 3584 z 26 listopada 2015 r.) oraz uchwałą Nr XXXIX/286/16 z 23 listopada 2016 r. (Dz. U. Woj. Pom. poz. 4601 z 22 grudnia 2016 r.). Z powyższych ustaleń szczegółowych dla wymienionego terenu wynika, że wyklucza się stosowanie ogrodzeń w postaci prefabrykowanych przęseł betonowych. Po rozpatrzeniu odwołania inwestorów, decyzją z 16 kwietnia 2020 r. znak WOP.7721.51.2020.MN, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Prawomocnym postanowieniem z 28 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 543/20, WSA w Gdańsku odrzucił skargę K. B.. Wnioskiem z 14 października 2021 r. K. B. i B. E. zwrócili się o uchylenie ww. decyzji PWINB w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Uzasadniając wniosek, Skarżący wskazali, że plan zagospodarowania przestrzennego miasta Kościerzyny został zmieniony w 2021 roku i obecnie istnieje możliwość stosowania ogrodzeń w postaci prefabrykowanych przęseł betonowych. Przemawia to, ich zdaniem, za zastosowaniem art. 154 K.p.a. i uchyleniem decyzji. Po rozpoznaniu wniosku skarżących, Pomorski WINB decyzją z 26 stycznia 2022 r. znak WOP.771.3.57.2021.MN na podstawie art. 154 K.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z 16 kwietnia 2020 r. Zdaniem organu, w sprawie nie zaistniały przesłanki uchylenia decyzji wskazane w art. 154 K.p.a. Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych we wniosku, PWINB wyjaśnił, że zmiana stanu prawnego, nawet korzystna dla strony, nie uzasadnia zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. Ostateczna decyzja administracyjna konkretyzuje prawa i obowiązki jednostki w określonym stanie faktycznym i prawnym. Mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, zmiany występujące po jej wydaniu nie mogą prowadzić do jej uchylenia, chyba że ustawodawca wyraźnie dopuściłby taką możliwość. Adresaci ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego (postępowanie naprawcze) powinni niezwłocznie przystąpić do jej wykonania. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się konsekwentnie, że na podstawie art. 154 i 155 K.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. Uchylenie takiej decyzji w związku z okolicznościami zaistniałymi po jej wydaniu byłoby w istocie premiowaniem jednostki za niewykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżących, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z 25 marca 2022 r. znak DON.7100.34.2022.AGP, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Pomorskiego WINB. Za utrwalony w orzecznictwie organ uznał pogląd, według którego decyzja nakładająca obowiązki jest decyzją, na mocy której strona nabywa prawo. Nie jest także możliwe stosowanie art. 154 K.p.a. do decyzji związanych. Do takich zaś należy decyzja nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę zwrotu "nakazuje", a nie "może nakazać". Decyzja wydana na podstawie art. 51 Prawa budowlanego jest taką decyzją, gdyż ustawodawca wprost określa obowiązek wydania przez organ decyzji w sytuacji wystąpienia określonych w przepisie przesłanek (zwrot "wydaje"). Organ wskazał, że nie wszystkie strony postępowania wyraziły zgodę na uchylenie decyzji Pomorskiego WINB z 26 stycznia 2022 r. znak WOP.771.3.57.2021.MN. W piśmie z 20 grudnia 2021 r., uczestnicy postępowania M. i Ł. J. poinformowali, że zaskarżona decyzja (w tym poprzedzające ją decyzje) odpowiada prawu i nie powinna być uchylona lub zmieniona. Skarżący jako okoliczność mającą uzasadniać zastosowanie art. 154 K.p.a. wskazali na zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w 2021 roku i możliwość stosowania ogrodzeń w postaci prefabrykowanych przęseł betonowych. W kontekście tego GINB wyjaśnił, że strona nie może domagać się w trybie art. 154 lub art. 155 K.p.a. ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. Organ administracji nie jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz powinien dokonać jej analizy jedynie pod kątem zbadania dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ podkreślił, że ww. trybów postępowania nie można traktować jako służących ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej już decyzją ostateczną z tego powodu, że obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego zezwalają na realizację określonego typu ogrodzeń, a Skarżący czują się tą sytuacją pokrzywdzeni. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy w dacie zmiany bądź uchylenia obowiązują te same przepisy, które obowiązywały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten ma zastosowanie do decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego a nie decyzji związanych, jak w niniejszej sprawie. Zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może być także dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. W ocenie GINB, celem postępowania przed organem nadzoru budowlanego jest (ogólnie rzecz biorąc) doprowadzenie robót i obiektów do stanu zgodnego z prawem. Cel ten można zasadniczo osiągnąć na dwa sposoby - albo zmieniając obiekt w taki sposób, aby nie kolidował on z prawem, albo też zmieniając prawo w taki sposób, że nie stoi ono już na przeszkodzie dalszemu istnieniu obiektu w jego istniejącym kształcie. Gdyby zatem faktycznie skutek zgodności obiektu z prawem nastąpił poprzez taką zmianę prawa (np. miejscowego), to można próbować twierdzić, że obowiązek rozbiórki obiektu (nałożony z uwagi na niezgodność z prawem, które zostało zmienione) jest w takich okolicznościach bezprzedmiotowy (art. 162 K.p.a.). Organ końcowo zaznaczył, że ewentualna bezprzedmiotowość obowiązku wymaga tego, by wcześniejsza niezgodność obiektu z prawem była jedynym powodem nałożenia obowiązku rozbiórki, nie może też wymagać zarówno od inwestora, jak i organu, podjęcia dodatkowych czynności w celu zalegalizowania obiektu. Wynika to z tego, że postępowanie określone w trybie art. 162 K.p.a. ma na celu stwierdzenie braku prawnej konieczności wykonania obowiązku, a nie weryfikację postępowania w jakim został on nałożony. Innymi słowy, postępowanie to ma stwierdzić istniejący stan bezprzedmiotowości obowiązku, a nie do tej bezprzedmiotowości doprowadzić. Skargę na powyższą decyzję wnieśli K. B. i B. E. kwestionując ją w całości i zarzucając naruszenie: 1. art. 154 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia przesłanek; 2. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84, art. 107 § 3 i art. 124 § 2 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego. Zdaniem skarżących, prezentowana przez GINB motywacja jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym. Wskazali, że organy błędnie uznały, że art. 154 K.p.a. dotyczy tylko decyzji uznaniowych podnosząc, że ww. przepis nie może być traktowany jedynie jako stwarzający możliwość uznaniowego działania organów administracji i to tylko w interesie publicznym bowiem jest to przepis pozwalający na zajęcie się ponownie sprawą również w interesie strony jak również powinien być "rodzajem procesowego wentyla bezpieczeństwa" dla strony. Na poparcie powyższego stanowiska skarżący przywołali licznie orzecznictwo sądowoadministracyjne. Skarżący podkreślili, że nie dostrzegają w niniejszej sprawie żadnego konkretnego interesu społecznego (ogólnego), który powodowałby konieczność negatywnego rozpatrzenia niniejszego wniosku przez organ, a w efekcie, który uzasadniałby pozostawienie w obrocie prawnym niesłusznej i nieaktualnej decyzji. Wręcz przeciwnie, zdaniem wnioskodawców dopiero uchylenie tej decyzji zgodnie z treścią żądania zawartego w niniejszym wniosku spowoduje, że zostanie zrównoważony w prawidłowy sposób interes społeczny oraz słuszny interes strony, tak jak tego wymaga zasada ogólna wyrażona w art. 7 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 1 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 978/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 K.p.a., a to na tę właśnie podstawę prawną strona wyraźnie i jednoznacznie wskazuje we wniosku, wiążąc tym organy, jest postępowaniem nadzwyczajnym, dotyczącym zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzję tego rodzaju, organ administracji publicznej który ją wydał, może w każdym czasie uchylić lub zmienić, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wskazany przepis pozwala zatem na uchylenie bądź zmianę decyzji, jeżeli: 1. sprawa zakończyła się decyzją ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, 2. decyzja ostateczna nie jest decyzją związaną, a ma charakter uznaniowy (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 2663/15), 3. zmiana bądź uchylenie decyzji są korzystne z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Zdaniem Sądu, żadna z powyższych przesłanek nie zachodzi w niniejszej sprawie, przy czym wskazane w art. 154 § 1 K.p.a. warunki mają charakter równoważny, co oznacza, że muszą one zostać spełnione łącznie, a niezaistnienie jednego z nich skutkuje niemożnością zmiany lub uchylenia decyzji, nawet jeżeli wystąpiłyby inne przesłanki (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 3719/19). Niewątpliwie decyzja Pomorskiego WINB z 16 kwietnia 2020 r. jest ostateczna jednakże po pierwsze, jest to decyzja nakładająca obowiązek (utrzymywała w mocy decyzję o nakazie rozbiórki), który - jak trafnie podaje GINB - jest tu rozumiany jako nadający prawo (w tym prawo oczekiwania rozbiórki prefabrykowanych przęseł betonowych i tylko tych elementów ogrodzenia), po drugie, decyzja Pomorskiego WINB, a wcześniej PINB jest decyzją związaną, została bowiem wydana, w sytuacji, w której brak było podstaw do odmiennego rozstrzygnięcia, ze względu na naruszenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie budowy ogrodzenia. Jak już wskazano wcześniej, ustalenie, że nie jest spełniona którakolwiek z ww. przesłanek, skutkuje odmową zmiany bądź uchylenia decyzji. W niniejszej sprawie, istotne jest to, że badana decyzja Pomorskiego WINB z 16 kwietnia 2020 r. jest decyzją związaną, na podstawie której strona nabyła prawo, zaś pojęcie praw nabytych oznacza, że następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w sferze prawnej. Treścią prawa nabytego będzie także rozstrzygnięcie o obowiązkach jednostki, które powstają przez prawomocne orzeczenie właściwej władzy, z którego wynika, że na danym podmiocie ciąży obowiązek w rozmiarach określonych w akcie administracyjnym. Oznacza to, że nawet decyzje nakładające tylko obowiązki, są decyzjami, na mocy których ich adresat nabywa prawo do wykonania tylko takich obowiązków, jak nałożone. Zmiana decyzji w trybie art. 154 K.p.a., stanowi sytuację wyjątkową, gdyż narusza wyrażoną w art. 16 K.p.a. zasadę trwałości decyzji administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się także konsekwentnie, że na podstawie art. 154 K.p.a. nie mogą być uchylone lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydawaniu których przepisy prawa nie pozwalają organowi administracji na swobodne uznanie (vide. wyrok NSA z 12 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 195/08). Wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie w trybie art. 154 K.p.a. i niewadliwie ocenił, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej Pomorskiego WINB z 16 kwietnia 2020 r. Podnoszona przez skarżących okoliczność, że sporne ogrodzenie w chwili obecnej jest już zgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a zatem organ powinien dokonać ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie. Tryb postępowania z art. 154 K.p.a. nie może być traktowany jako służący ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną z tego powodu, że obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego zezwalają na realizację określonego typu zamierzenia budowlanego. Co do zasady, zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy w dacie zmiany bądź uchylenia obowiązują te same przepisy, które obowiązywały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Ponadto przepis ten ma zastosowanie do decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, a nie decyzji związanych, jak w niniejszej sprawie. Zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może być także dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. PINB decyzją z 24 lutego 2020 r., nakazał jedynie rozbiórkę przęseł betonowych, nie orzekł natomiast rozbiórki słupów i innych elementów płotu, w których owe przęsła są umieszczone. Powyższe oznacza zatem, że dokonanie demontażu samych przęseł, co nie jest rzeczą trudną z uwagi na ich sposób zamontowania (są one wpuszczone w systemowy słup betonowy), oznaczać będzie wykonanie nakazu rozbiórki, którą to okoliczność potwierdza PINB. Tym samym, po stwierdzeniu wykonania obowiązku nakazanego decyzją rozbiórkową, nie będzie żadnych przeszkód, aby ponownie je zamontować, jeżeli rzeczywiście aktualnie obowiązujący plan miejscowy zezwala na tego rodzaju ogrodzenie. Ponowny montaż tych samych przęseł, dokładnie w takiej samej konfiguracji, nie będzie więc w takiej sytuacji wykluczony. Zależy to jednak wyłącznie od woli skarżących, po wykonaniu obowiązku wynikającego z decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w skardze, Sąd wyjaśnił, że organ prawidłowo przeprowadził całe postępowanie. W ramach procedury uregulowanej w art. 154 K.p.a. nie jest możliwe czynienie nowych ustaleń faktycznych, czego domaga się strona. Nie ma zatem mowy o naruszeniu art. 154 K.p.a. jak i przepisów procesowych wymagających dokonywania ustaleń. Ponadto poza zakresem niniejszych rozważań pozostają uwagi GINB wskazujące na art. 162 K.p.a. jako ewentualną podstawę żądania uchylenia/zmiany decyzji ostatecznej. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wnieśli K. B. i B. E. podnosząc zarzuty naruszenia: 1. art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 stycznia 2022 r. należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów postępowania przez organ w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj,: a. art. 154 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia ku temu przesłanek; b. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84, art. 107 § 3 i art. 124 § 2 K.p.a. poprzez m.in. niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego; c. art. 138 § 1 K.p.a. i art. 136 § 2 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie naruszającym zasadę dwuinstancyjności postępowania, co miało bezpośredni wpływ na wydanie przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia 26 stycznia 2022 r.; d. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieprzedstawienie zwięzłego stanu sprawy, brak ustosunkowania się do okoliczności i zarzutów podnoszonych w skardze, powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; e. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprowadzające się w istocie do wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej przedmiotowego rozstrzygnięcia W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżących kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. J. i K. J. wnieśli o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez K. B. i B. E. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z akt sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie domagali się uchylenia decyzji nakazującej im rozbiórkę ogrodzenia. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazali art. 154 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia nie jest decyzją, na mocy której strona nie nabyła żadnego prawa. Nabycie prawa to nie tylko nabycie przez stronę uprawnienia ale również nałożenie na stronę decyzją obowiązku. W niniejszej sprawie na skarżących kasacyjnie nałożony został obowiązek rozbiórki ogrodzenia a zatem co do zasady odpadła możliwość zastosowania art. 154 § 1 K.p.a. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że poprzez odmowę uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki ogrodzenia przepis ten został naruszony. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawne zostały wyjaśnione. Te istotne okoliczności, to fakt wydania przez Organy administracji ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia oraz fakt, że w odniesieniu do tego rodzaju decyzji art. 154 § 1 K.p.a. nie ma zastosowania. Za niezasadny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z przepisu tego nie wynika obowiązek odniesienia się przez sąd administracyjny do zarzutów skargi. Obowiązkiem sądu jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Może to w praktyce oznaczać konieczność odniesienia się do zarzutów ale nie oznacza to, że sąd administracyjny musi szczegółowo w uzasadnieniu odnosić się do wszystkich zarzutów nawet jeśli są one oczywiście niezasadne lub niezwiązane ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny sporządzając uzasadnienie wyroku nie naruszył wymogów wynikających z art. 141 § 1 P.p.s.a. Sąd ten wskazał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił jak również odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów skargi. Uzasadnienie wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji oraz ocenę prawidłowości wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. Odnośnie do zarzutu art. 138 § 1 K.p.a. i art. 136 § 2 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. skarżący kasacyjnie poza ogólnym stwierdzeniem, że doszło do naruszenia tych przepisów nie wskazują żadnych argumentów na poparcie tego stwierdzenia. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że analiza akt sprawy jak i samej decyzji organu odwoławczego nie daje podstaw do przyjęcia, że ww. przepisy zostały naruszone. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI