II OSK 212/22

II OSK 212/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SAB/Łd 20/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-10-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 par. 1a i par. 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...] października 2021 r. sygn. akt III SAB/Łd 20/21 w sprawie ze skargi T. S. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 października 2021 r. sygn. akt III SAB/Łd 20/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi , umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Łódzkiego do rozpoznania wniosku skarżącej T. S. z dnia [...] lutego 2020 roku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy(pkt 1), stwierdził, że Wojewoda Łódzki dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku oraz, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), przyznał od Wojewody Łódzkiego na rzecz T. S. sumę pieniężną w kwocie 800 złotych (pkt 3), a także zasądził od Wojewody Łódzkiego na rzecz T. S. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4).
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem skargi była bezczynność Wojewody Łódzkiego w sprawie załatwienia wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Postępowanie zostało wszczęte [...] lutego 2020 r., to jest w dniu złożenia przez stronę wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ, w skierowanym do strony zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2020 r, określił termin zakończenia sprawy dopiero na dzień [...] września 2020 r. Tak odległy termin uzasadniał, powołując art. 35 § 5 k.p.a. w zw. z art. 109 ustawy o cudzoziemcach, koniecznością zgromadzenia pełnej dokumentacji. Jak podnosi organ, Komendant Wojewódzki Policji w Ł. pismem z dnia [...] marca 2020 r. wydłużył termin opiniowania do 60 dni.
Zdaniem Sądu I instancji, uwzględniając okres stanu zagrożenia epidemicznego i związane z nim zawieszenie terminów postępowań administracyjnych ([...] marca 2020 - [...] maja 2020) organ, wykazując się starannością, powinien bez trudu zakończyć postępowanie i wydać decyzję w pierwotnie określonym terminie, to jest do dnia [...] września 2020 r. Ponadto po wpłynięciu wniosku obowiązany był zapoznać się z jego treścią oraz załączoną dokumentacją w zakresie spełnienia wymogu zapewnienia cudzoziemce miejsca zamieszkania (wynikającego z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Tymczasem nieprawidłowość w powyższym zakresie zauważył dopiero w styczniu 2021 r., to jest po 4 miesiącach od określonej wstępnie daty zakończenia postępowania. Przeprowadzenie postępowania dotyczącego spełnienia przez stronę ww. wymogu zajęło kolejne 4 miesiące. Strona niezwłocznie wykonywała wezwania organu dotyczące przedstawienia wyjaśnień i żądanej dokumentacji. Decyzja w przedmiocie wniosku wydana została [...] maja 2021 r., tzn. po ponad 14 miesiącach od wniesienia wniosku oraz po 8 miesiącach od daty określonej w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2020 r. Zdaniem Sądu stwierdzona w sprawie bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a.). Organ pozostawał w bezczynności relatywnie długo, co nie było uzasadnione stopniem skomplikowania sprawy, o czym zresztą świadczy szybkie jej rozpatrzenie po wniesieniu ponaglenia przez stronę. Niewątpliwie na czas procedowania miała wpływ epidemia Covid -19, to jednak przy uwzględnieniu tej przyczyny skala stwierdzonego uchybienia jest na tyle znacząca, że w ocenie Sądu zasługiwała na przyjętą w wyroku kwalifikację. W tych warunkach faktycznych obiektywnie można zatem stwierdzić zaistnienie bezczynności Wojewody oraz trafność stanowiska skarżącej o rażącym naruszeniu prawa przez organ.
Odnosząc się do zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, Sąd wyjaśnił, że w sytuacji, kiedy bezczynność przybiera formę kwalifikowaną, to jest ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie stronie sumy pieniężnej jest wskazane i powinno być regułą, a odstąpienie od zastosowania tego środka powinno być przez sąd uzasadnione Suma pieniężna, której wymierzenie oparte zostało na uznaniu sędziowskim, ma charakter swoistego zadośćuczynienia za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpatrywania jej sprawy przez organ. Z uwagi na znaczenie sprawy dla skarżącej, a także okres trwania postępowania, kwota 800 złotych jest adekwatna w ustalonym stanie faktycznym i brak jest obiektywnych podstaw do tego, by przyznać ją w wyższej wysokości. Wydane orzeczenie nie przesądza o zamknięciu skarżącej możliwości dochodzenia dalszych roszczeń. Stwierdzenie bezczynności otwiera jej bowiem drogę do dochodzenia w procesie cywilnym ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia (art. 417 1 § 3 i art. 448 kodeksu cywilnego).
W skardze kasacyjnej Wojewoda Łódzki zaskarżył ww. wyrok w części obejmującej pkt 2, 3 i 4 zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
1. art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrole legalności działania organu administracji publicznej i w rezultacie uwzględnienie skargi poprzez wadliwe przyjęcie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie zachodziły przesłanki do orzeczenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i należało oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pozostałym zakresie, w sytuacji gdy organ podejmował wyłącznie czynności niezbędne do rozpoznania sprawy, nie podejmował czynności pozornych i nieistotnych, jego działanie nie wynikało ze złej woli czy lekceważenia strony postępowania, nie było podstaw skutecznego przedstawienia zarzutu do przyznania niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, tym bardziej, że postępowanie zostało zakończone udzieleniem skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę;
2. art. 149 § 1a p.p.s.a w zw. z art. 35 § 3, § 5 k.p.a. i art. 36 k.p.a. oraz art. 6 i 7 oraz 12 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa podczas gdy stan faktyczny sprawy nie przemawia za uznaniem, że doszło do zaistnienia stanu bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;
3. art. 149 § 2 p.p.s.a w związku art. 154 § 7 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 800 zł podczas gdy okoliczności sprawy nie przemawiają za przyznaniem skarżącej sumy pieniężnej w szczególności z uwagi na fakt, że w sprawie nie doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 2, 3, 4 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Wojewoda przedstawił stan faktyczny sprawy i stwierdził, że skarżąca przez cały okres postępowania dołączała do akt sprawy umowę najmu lokalu, która w ocenie organu nie potwierdzała, w sposób nie budzący wątpliwości posiadania przez nią zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium RP. Nowa umowa najmu lokalu położonego została wysłana dopiero [...] maja 2021 r.
Sprawy o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP wymagają podjęcia od organu szeregu czynności wyjaśniających, mających na celu stwierdzenie spełnienie wielu warunków przewidzianych przez przepisy ustawy o cudzoziemcach. Przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy Wojewoda ma obowiązek, zgodnie z art. 109 ustawy o cudzoziemcach zwrócić się do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy te mają termin 30 dniowy na udzielenie odpowiedzi z możliwością jego przedłużenia do 60 dni. Powoduje to, iż niewątpliwie załatwienie sprawy o zezwolenie na pobyt czasowy cudzoziemca nie jest możliwe niezwłocznie, czy też w terminie jednego miesiąca.
Cudzoziemka złożyła wniosek [...] lutego 2020 r. po złożeniu wniosku organ wyznaczył termin na złożenie przez nią odcisków linii papilarnych. Niemniej jednak z uwagi na ogłoszenie na terytorium| RP stanu zagrożenia epidemicznego, w wyniku którego zawieszona została obsługa klienta zewnętrznego, organ wyznaczył stronie nowy termin na uzupełnienie braków formalnych przypadający na dzień [...] czerwca 2020 r. Ponadto w okresie od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2020 r. termin przedmiotowego postępowania administracyjnego uległ zawieszeniu na mocy ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji oraz niektórych innych ustaw.
Sąd I instancji wskazał, że organ prowadził postępowanie 14 miesięcy pomijając przy tym treść art. 35 § 5 k.p.a. .zgodnie z którym do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Bezczynność organu administracji ma miejsce z rażącym prawa, jeżeli opóźnienie w załatwieniu sprawy jest znaczne oraz może zostać ocenione jako brak zainteresowania organu załatwieniem sprawy. Do takiej sytuacji dojdzie przede wszystkim, jeśli po wszczęciu postępowania organ ten "milczy" przez czas wielokrotnie przekraczający przewidziany w ustawie termin załatwienia sprawy, nie zmierza do zakończenia postępowania, pomimo korzystania przez stronę ze środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się natomiast sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste.
Sąd I instancji dokonał błędnej oceny, orzekając, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ, nie pozostawał w bezczynności kwalifikowanej rażącym naruszeniem prawa ponieważ nie można mu zarzucić braku zainteresowania załatwieniem sprawy czy oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy. Nie miało miejsca także intencjonalne lekceważenie skarżącej, ani zła wola organu w rozpoznaniu wniosku. Organ podejmował wszelkie czynności niezbędne do rozpoznania i załatwienia sprawy, informował stronę o podejmowanych czynnościach i w końcu załatwił sprawę. Oprócz zasady szybkości postępowania organ jest obowiązany działać na podstawie przepisów prawa oraz jest związany zasadą prawdy obiektywnej, a także dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W ocenie organu, skarżąca nie podała żadnych konkretnych okoliczności krzywdy, które są wynikiem bezczynności. Sąd błędnie uznał, że są podstawy do uwzględnienia wniosku i przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W sprawie nie doszło bowiem do bezczynności o charakterze kwalifikowanym, a postępowanie administracyjne zostało zakończone udzieleniem skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Ponadto w uzasadnieniu skargi nie powołano żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. Z 2020 r. poz. 875).
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Art. 149 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. to przepisy wynikowe. Ich zastosowanie uzależnione jest od stwierdzenia przez sąd, że w rozpoznawanej przez niego sprawie doszło bądź nie do takiego naruszenia przepisów, które daje podstawę do zastosowania przepisu, na podstawie którego skargę oddala bądź ją uwzględnia i stwierdza bezczynność organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania. Tym samym zarzut naruszenia tych przepisów powinien być każdorazowo powiązany z zarzutem naruszenia przepisów warunkujących konieczność zastosowania art. 149 bądź art. 151 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i art. 151 p.p.s.a. powiązał z art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. Tak skonstruowany zarzut nie mógł okazać się skuteczny. Jeżeli podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., skarżący w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez sąd pierwszej instancji, to nie może być to skuteczne, gdyż przepisy te zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. Tymczasem do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2022 r., III OSK 4892/21, LEX nr 3407451). Natomiast art. 3 § 2 p.p.s.a. nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa zakres kontroli sądów administracyjnych i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego bez powiązania z innymi przepisami procesowymi. Przepis ten ma charakter ustrojowy, który w sposób najbardziej ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Do jego naruszenia zasadniczo dochodzi, gdy sąd rozpozna sprawę, która nie należy do właściwości sądów administracyjnych lub też uchyli się od rozpoznania sprawy, mimo że ta należy do właściwości sądów administracyjnych. Z taką sytuacją niewątpliwie nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia prawa.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a w zw. z art. 35 § 3, § 5 k.p.a. i art. 36 k.p.a. oraz art. 6 i 7 oraz 12 § 1 k.p.a. mający polegać na błędnej ocenie, że stwierdzona w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania tejże bezczynności . Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Tym samym bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki NSA z dnia 21 marca 2018 r. II OSK 3253/17; z dnia 10 października 2018 r. II OSK 721/18; z dnia 8 lipca 2015 r. I OSK 237/15, oraz z dnia 7 lipca 2021 r., II OSK 3142/20, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co nie jest kwestionowane w skardze kasacyjnej, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy zostało wszczęte [...] lutego 2020 r. W zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2020 r. organ określił termin zakończenia sprawy na dzień [...] września 2020 r., co wynikać miało z przedłużenia załatwienia sprawy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Braki w złożonej wraz z wnioskiem dokumentacji, dotyczącej spełnienia wymogu zapewnienia cudzoziemce miejsca zamieszkania, organ dostrzegł dopiero w styczniu 2021 r., a więc jak trafnie zauważył Sąd I instancji, po 4 miesiącach od przewidywanej daty zakończenia postępowania wskazanej w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2020 r. Przeprowadzenie postępowania dotyczącego spełnienia przez stronę ww. wymogu zajęło kolejne 4 miesiące. Po ponad 14 miesiącach od wniesienia wniosku oraz po 8 miesiącach od daty określonej w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2020 r wydano decyzję załatwiającą sprawę. Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności Sąd I instancji uwzględnił ponadto okres stanu zagrożenia epidemicznego i związane z nim zawieszenie terminów postępowań administracyjnych ([...] marca 2020 r. - [...] maja 2020 r.) Sąd I instancji trafnie stwierdził, że organ wykazując się starannością, powinien bez trudu zakończyć postępowanie i wydać decyzję w pierwotnie określonym terminie, to jest do dnia [...] września 2020 r. Mając jednocześnie na uwadze, że skarżąca niezwłocznie wykonywała wezwania organu dotyczące przedstawienia wyjaśnień i żądanej dokumentacji, tak długi okres zwłoki organu w załatwieniu sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo został oceniony jako bezczynność mająca charakter rażącego naruszenia prawa. Podnoszona w skardze kasacyjnej specyfika postępowania dowodowego w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, nie może uzasadniać tak znacznych odstępów czasowych pomiędzy konkretnymi czynnościami podejmowanymi przez organ w sprawie. Organ jednocześnie nie dochował terminu załatwienia sprawy wskazanego w zawiadomieniu [...] czerwca 2020 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie terminów procesowych w niniejszej sprawie miało charakter oczywisty i znaczny. Uzasadniało to stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd I instancji nie dopuścił się zatem naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a w zw. z art. 35 § 3, § 5 k.p.a. i art. 36 k.p.a. oraz art. 6 i 7 oraz 12 § 1 k.p.a.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a w związku art. 154 § 7 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 800 zł podczas gdy zdaniem organu okoliczności sprawy nie przemawiają za przyznaniem tej sumy, bowiem w sprawie nie doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. Przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. W zakresie wyboru środka dyscyplinującego organ, sąd administracyjny dysponuje swobodą zbliżoną do uznania administracyjnego. Oznacza to, że kontrola w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zastosowanego środka pieniężnego polega przede wszystkim na ocenie zachowania ustawowych granic stosowanej instytucji materialnoprawnej, a ponadto, czy wybór oparty został na obiektywnych kryteriach wynikających z celu stosowanych norm. Podkreślić przy tym trzeba, że uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2021 r., III OSK 3194/21 oraz z dnia 15 grudnia 2021 r., II OSK 2262/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd I instancji nie naruszył art. 149 § 2 p.p.s.a w związku art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznając skarżącej sumę pieniężnej w wysokości 800 zł. Sąd I instancji wziął pod uwagę znaczny okres trwania postępowania oraz znaczny okres między podejmowanymi przez organ czynnościami. Nie ma racji organ, iż do przyznania sumy pieniężnej niezbędnym było wykazanie krzywdy po stronie skarżącej. W postępowaniu w przedmiocie skargi na bezczynność nie ma bowiem miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego co do zaistniałej szkody czy krzywdy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.