II OSK 2098/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-22
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona zabytkówprawo budowlanereklamapozwolenie konserwatorskiedecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSAwspólnota mieszkaniowanieruchomość zabytkowa

NSA oddalił skargę kasacyjną Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczącą nakazu usunięcia siatki reklamowej z zabytkowej kamienicy, uznając, że umieszczenie jej bez pozwolenia stanowi naruszenie przepisów o ochronie zabytków.

Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję nakazującą usunięcie siatki reklamowej z rusztowania przy zabytkowej kamienicy. Zarzucała naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, kwestionując m.in. fizyczny kontakt urządzenia z zabytkiem oraz brak wykazania negatywnego wpływu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że umieszczenie urządzenia reklamowego na zabytku bez wymaganego pozwolenia jest podstawą do nakazu usunięcia, niezależnie od faktycznego wpływu na stan techniczny budynku.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. od wyroku WSA w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakazującą przywrócenie zabytkowej kamienicy do stanu poprzedniego poprzez usunięcie konstrukcji metalowej z siatką reklamową. Wspólnota podnosiła, że urządzenie nie znajduje się bezpośrednio na zabytku, lecz na rusztowaniu, a jego montaż nastąpił przed wpisem terenu do rejestru zabytków. Kwestionowała również brak wykazania negatywnego wpływu siatki na wygląd zabytku. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego ani proceduralnego. Sąd podkreślił, że umieszczenie urządzenia reklamowego na rusztowaniu dostawionym do elewacji zabytku, bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego, stanowi podstawę do zastosowania środka nadzoru konserwatorskiego. Sąd uznał, że celem przepisów jest zapobieganie zagrożeniom dla wartości zabytków, a samo umieszczenie reklamy bez pozwolenia jest wystarczającą przesłanką do nakazu jej usunięcia, niezależnie od tego, czy wywołuje ona negatywne skutki techniczne. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, umieszczenie urządzenia reklamowego na rusztowaniu przy zabytku, nawet bez bezpośredniego fizycznego kontaktu z budynkiem, stanowi działanie na zabytku w rozumieniu przepisów, jeśli nie posiada się wymaganego pozwolenia konserwatorskiego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem przepisów jest ochrona zabytków przed wszelkimi zagrożeniami i niewłaściwym korzystaniem. Umieszczenie reklamy na rusztowaniu przy zabytku bez pozwolenia jest traktowane jako działanie na zabytku, które może negatywnie wpływać na jego odbiór i wartość, nawet jeśli nie ma bezpośredniego kontaktu z konstrukcją budynku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.o.z.o.z. art. 45 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 10

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Pomocnicze

u.o.z.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 11

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 4

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 5

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umieszczenie urządzenia reklamowego na zabytku bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego stanowi podstawę do nakazu jego usunięcia, niezależnie od faktycznego wpływu na stan techniczny budynku. Informacja organu o możliwości umieszczenia reklamy na czas remontu ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia. Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego.

Odrzucone argumenty

Urządzenie techniczne (siatka reklamowa na stelażu) nie znajduje się na zabytku (kamienicy), lecz na rusztowaniu, które nie ma fizycznej łączności z budynkiem. Nakaz usunięcia urządzenia technicznego jest niezasadny, gdy zostało ono zamontowane przed wpisem terenu do rejestru zabytków. Brak wykazania przez organ, jak siatka reklamowa negatywnie wpływa na wygląd zabytku. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez sprzeczne informacje organu. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 lub art. 106 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji mimo toczącego się innego postępowania. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak poinformowania o zamiarze wydania decyzji. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do wykładni art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z.

Godne uwagi sformułowania

zamontowanie stelaża z rozpiętą reklamą wielkoformatową na konstrukcji rusztowania, które będąc dostawione do elewacji budynku wpisanego do rejestru zabytków jest zakotwione w jego ścianie, wbrew odmiennemu przekonaniu strony skarżącej, stanowi sytuację, która mieści się w zakresie zastosowania ww. przepisu. funkcji regulacji zamieszczonej w art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z., która ma na celu zapobieganie wszelkim zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnienie niewłaściwego korzystania z nich. znaczna powierzchnia reklamy w formie siatki reklamowej rozpiętej na rusztowaniu remontowanego budynku stanowiącego zabytek wpływa negatywnie na odbiór wartości, których jest on nośnikiem, a nawet może stanowić element konkurencyjny dla samego zabytku, gdy okres zawieszenia takiej reklamy jest długi i działanie to nie jest powiązane z nieprzerwanym prowadzeniem prac konserwatorskich czy restauratorskich na elewacji zabytku. Nakaz usunięcia wskazanego urządzenia i towarzyszących mu elementów technicznych, rozumiany jako przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, ustawodawca na gruncie art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z. łączy bowiem z samym stwierdzeniem, że właściciel zabytku wpisanego do rejestru podjął działanie polegające na umieszczeniu na nim urządzenia reklamowego bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego, a nie z obowiązkiem określenia negatywnych następstw tego stanu rzeczy.

Skład orzekający

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Paweł Miładowski

członek

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umieszczania reklam na zabytkach, obowiązków właścicieli zabytków, zakresu stosowania środków nadzoru konserwatorskiego oraz zasady zaufania w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umieszczenia reklamy na rusztowaniu przy zabytkowej kamienicy. Interpretacja przepisów może być stosowana do podobnych przypadków umieszczania urządzeń reklamowych na obiektach zabytkowych lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ochrony zabytków i konfliktu między potrzebą ich zachowania a komercyjnym wykorzystaniem przestrzeni. Pokazuje, jak organy państwowe interpretują przepisy w celu ochrony dziedzictwa kulturowego.

Reklama na zabytku: czy rusztowanie chroni przed karą?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2098/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1717/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-17
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 282
art. 4, 5, 36 ust. 1 pkt 10 i 11, 45 ust. 1 pkt 5,
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 10, 77, 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1717/20 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 17 lipca 2020 r., znak: DOZ-OAiK.650.493.2020.BS w przedmiocie nakazu przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1717/20 oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN) z 17 lipca 2020 r., znak DOZ-OAiK.650.493.2020.BS którą wskazany organ w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Miejskiego Konserwatora Zabytków w K. (dalej: MKZ) z 26 lutego 2020 r., nr 58/20 w zakresie terminu wykonania nakazanych prac, określając go na nowo (30 września 2020 r.), w pozostałej zaś części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącą jako właściciela nieruchomości przy ul. [...] w K., tj. kamienicy wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...], na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.), dalej: u.o.z.o.z., obowiązek przywrócenia ww. zabytku do poprzedniego stanu poprzez usunięcie konstrukcji metalowej (stelaż), do którego zamontowana jest siatka reklamowa, a także urządzeń technicznych typu oświetlenie zamocowanych na podwórzu i na rusztowaniu.
Wspólnota Mieszkaniowa [...] w K. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z. poprzez nakazanie usunięcia urządzenia technicznego, które, jak wynika z ustaleń, nie znajduje się na zabytku (tj. kamienicy przy ul. [...] wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...]), lecz przed nim, bez fizycznej łączności, z uwagi na fakt, że w ocenie organów obu instancji stanowi ono oddzielne urządzenie techniczne zamontowane do rusztowania, którego legalności wzniesienia organy instancji nie podważają;
2) art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z. w sytuacji uznania przez organy i Sąd I instancji, że urządzenie techniczne nie znajduje się na zabytku - budynku (tj. kamienicy przy ul. [...] wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...]), lecz na zabytku w postaci układu urbanistycznego oraz zespołu zabudowy d. III dzielnicy katastralnej miasta K. - "[...]" pod [...] z 9 czerwca 2015 r., to doszło do nakazania usunięcia urządzenia, które zostało zamontowane zanim doszło do wpisu terenu do rejestru zabytków, a tym samym brak było konieczności uzyskania pozwolenia;
3) art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 11 u.o.z.o.z. poprzez brak wykazania, jak przedmiotowa siatka zmienia wygląd zabytku i negatywnie na niego wpływa (w szczególności na odbiór budynku i widoczność elewacji budynku) w sytuacji, gdy i tak jest ona zasłonięta przez legalnie wzniesione rusztowanie, jak również siatkę zabezpieczającą;
4) art. 4 i art. 5 u.o.z.o.z. poprzez uniemożliwienie finansowania przez skarżącą prac konserwatorsko-remontowych na zabytku trwających od 2006 r. i przywracających budynek kamienicy do dawnej świetności w sytuacji, gdy zgodnie z decyzją organów budowlanych, jak i nadzoru konserwatorskiego fasada budynku i tak zostanie zasłonięta na czas remontu;
II. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez informowanie przez organ I instancji w piśmie z 4 grudnia 2019 r., że reklamę wielkoformatową można umieszczać na budynku na czas trwania prac konserwatorskich, a następnie nakazanie jej usunięcia;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 względnie art. 106 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, pomimo toczącego się przed Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków postępowania, w ramach którego wydano decyzję nr 18/19 z 6 grudnia 2019 r. w związku z faktem, że w tym postępowaniu miała zostać sporządzona ekspertyza o wpływie siatki reklamowej na elewację budynku;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy: (i) brak dostatecznego uzasadnienia przyjętej przez organy obu instancji i Sądu I instancji kwalifikacji urządzenia jako odrębnego w stosunku do istniejącego rusztowania, jak również brak zbadania kwestii, kiedy to urządzenie zostało wzniesione, co ma istotne znaczenie w sytuacji przyjęcia przez organy obu instancji, że jest to urządzenie odrębne od rusztowania, a tym samym niezamontowane na budynku w świetle tego, iż obszar urbanistyczny, w którym znajduje się reklama, został wpisany do rejestru zabytków w 2015 r.; (ii) brak przeprowadzenia dowodów na okoliczność, czy w rzeczywistości istniejąca siatka z reklamą wpływa negatywnie na stan budynku w sytuacji, gdy wynikiem kontroli było nałożenie na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy o wpływie siatki reklamowej na elewację budynku;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącej o zamiarze wydania decyzji przez organ II instancji w sytuacji, gdy skarżąca już w treści odwołania informowała, że będzie dysponować dowodami z innych postępowań (toczących się przed Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków oraz organami administracji budowlanej), których przedłożenie mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionych w skardze zarzutów w przedmiocie wykładni art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z., w szczególności, że sformułowanie "na zabytku" wymusza fizyczny kontakt między urządzeniem a zabytkiem.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną MKiDN wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącą kasacyjnie na uzasadnionych podstawach.
Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl powyższego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie wyroku z 17 lutego 2021 r. pozbawione jest wskazanej wadliwości, zawiera ono bowiem wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a przy tym w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia Sąd I instancji szczegółowo omówił powody, które nakazywały uznać zaskarżoną decyzję MKiDN za zgodną z prawem. W ich ramach Sąd odniósł się do oceny legalności wydanego przez organy konserwatorskie na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 5 u.o.z.o.z. nakazu z uwagi na przyjęcie, że skarżąca dopuściła się przy zabytku działania opisanego w art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z., bez uprzedniego uzyskania wymaganego pozwolenia konserwatorskiego. Treść uzasadnienia wyroku dowodzi, że dokonana przez Sąd I instancji ocena zachowania skarżącej obejmowała analizę miejsca i sposobu umieszczenia urządzenia reklamowego (stelaża z siatką reklamową), czemu towarzyszyło wyjaśnienie akceptujące stanowisko orzekających organów wskazujące, że w rozważanym przypadku należy mówić o umieszczeniu urządzenia reklamowego na zabytku. Uznawanie wniosków, którymi posłużył się Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku celem sformułowania zamieszczonej w nim oceny prawnej za argumentacyjnie nieprzekonujące nie stanowi o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.
Nie znajduje uzasadnienia zarzut kasacyjny przypisujący Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10, art. 77 i art. 107 k.p.a. Pomijając to, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie sformułowanej podstawy kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazany został konkretny przepis z podaniem numeru artykułu i stosownej jednostki redakcyjnej (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2024 r., II OSK 842/21; wyrok NSA z 19 października 2023 r., II OSK 1277/22; wyrok NSA z 9 lutego 2023 r., II OSK 2850/21), którego to warunku nie zachowuje odwołanie się przez skarżącą do naruszenia przez Sąd I instancji art. 10, art. 77 i art. 107 k.p.a. w sytuacji, gdy przepisy te stanowią przykład regulacji prawnej, która dzieląc się na mniejsze jednostki (art. 10 § 1-3, art. 77 § 1-4, art. 107 § 1-5 k.p.a.) poddaje w nich unormowaniu zróżnicowane kwestie prawne, przyjąć trzeba, że Sąd I instancji w toku kontroli zaskarżonej decyzji MKiDN prawidłowo ocenił przeprowadzone przez organy konserwatorskie postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznał, iż nie została naruszona w jego toku kodeksowa zasada ogólna nakazująca organowi podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Realizacji powyższej zasady służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zakresem postępowania wyjaśniającego powinien zostać objęty stan faktyczny relewantny w świetle stosowanych przepisów prawa materialnego i powyższe wymaganie w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie MKiDN zrealizował. Skarga kasacyjna nie doprowadziła do zakwestionowania ustaleń wskazujących, że zaistniały w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 45 ust. 1 pkt 5 u.o.z.o.z., przewidującego kompetencję do posłużenia się przez organ ochrony zabytków środkiem nadzoru konserwatorskiego z uwagi na umieszczenie przez skarżącą urządzenia reklamowego na zabytku bez pozwolenia, o czym stanowi art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z.
Zamontowanie stelaża z rozpiętą reklamą wielkoformatową na konstrukcji rusztowania, które będąc dostawione do elewacji budynku wpisanego do rejestru zabytków jest zakotwione w jego ścianie, wbrew odmiennemu przekonaniu strony skarżącej, stanowi sytuację, która mieści się w zakresie zastosowania ww. przepisu. Twierdzenie, że "brak jest fizycznego kontaktu między stelażem a budynkiem kamienicy, z uwagi na fakt, iż pomiędzy nimi znajduje się jeszcze jedno urządzenie – rusztowanie" nie tylko nie odpowiada rzeczywistemu obrazowi powiązania urządzenia reklamowego z elewacją budynku, które fizycznie istnieje, ale również nie uwzględnia funkcji regulacji zamieszczonej w art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z., która ma na celu zapobieganie wszelkim zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnienie niewłaściwego korzystania z nich. W piśmiennictwie trafnie zauważa się, że znaczna powierzchnia reklamy w formie siatki reklamowej rozpiętej na rusztowaniu remontowanego budynku stanowiącego zabytek wpływa negatywnie na odbiór wartości, których jest on nośnikiem, a nawet może stanowić element konkurencyjny dla samego zabytku, gdy okres zawieszenia takiej reklamy jest długi i działanie to nie jest powiązane z nieprzerwanym prowadzeniem prac konserwatorskich czy restauratorskich na elewacji zabytku (por. K. Stanik-Filipowska, Administracyjnoprawne zagadnienia umieszczenia urządzenia reklamowego na zabytku nieruchomym, Zeszyty Naukowe Akademii Podlaskiej w Siedlcach 2009, nr 81, s. 130-131). Sąd I instancji trafnie przyjął, że zaskarżona decyzja wobec zachowania skarżącej, która zawiesiła siatkę reklamową na rusztowaniu ustawionym przy zabytku, pomimo niewykonywania jego remontu konserwatorskiego, jest adekwatnym środkiem, którym mogły się posłużyć organy konserwatorskie zobowiązane wykazać dbałość o wygląd zabytkowej kamienicy usytuowanej na rogu ulicy [...] oraz [...] w K. oraz stan techniczny jej elewacji.
W ramach określenia podstawy faktycznej wydawanej decyzji organy nie były zobowiązane czynić szczegółowych ustaleń potwierdzających, że urządzenie reklamowe negatywnie wpływa na stan budynku, jak też wyjaśniać okoliczności związanych z datą jego zainstalowania. Nakaz usunięcia wskazanego urządzenia i towarzyszących mu elementów technicznych, rozumiany jako przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu, ustawodawca na gruncie art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z. łączy bowiem z samym stwierdzeniem, że właściciel zabytku wpisanego do rejestru podjął działanie polegające na umieszczeniu na nim urządzenia reklamowego bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego, a nie z obowiązkiem określenia negatywnych następstw tego stanu rzeczy, czego wyrazem byłoby ciążące na organie konserwatorskim zobowiązanie wykazania zaistnienia tychże konkretnych następstw na pośrednictwem przeprowadzonych w toku postępowania środków dowodowych dających w omawianym aspekcie pewność wystąpienia uszczerbku dla wartości chronionego zabytku. Powyższe powoduje, że bez wpływu na wynik sprawy pozostają te zarzuty skargi kasacyjnej, które wiążą legalność zaskarżonej decyzji MKiDN z powstaniem w prowadzonym postępowaniu zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), względnie zagadnienia, co do którego – jak uznaje skarżąca - swoje stanowisko powinien wyrazić inny organ (art. 106 § 1 k.p.a.), bądź też wadliwość wydanej decyzji łączą z pozbawieniem strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu w następstwie uniemożliwienia skarżącej przedstawienia dowodów potwierdzających brak negatywnego wpływu siatki reklamowej na elewację budynku.
Należy zauważyć, że przeprowadzona kontrola elewacji frontowych budynku doprowadziła do wszczęcia postępowania, w ramach którego MWKZ poddał ocenie działania skarżącej na płaszczyźnie ewentualnego zagrożenia zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku. Nałożenie na skarżącą na mocy decyzji MWKZ z 6 grudnia 2019 r., nr 18/19 nakazu przedłożenia ekspertyzy zawierającej ocenę stanu technicznego elewacji oraz wpływu na jej stan techniczny zamontowanych do niej rusztowań, a także aktualnego programu postępowania konserwatorskiego dla elewacji zawierającego ocenę wpływu zamontowanej reklamy na stan elewacji (pkt 2 rozstrzygnięcia) ma związek z ciążącym na tym organie zadaniem zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Treść sporządzonej ekspertyzy o ile mogło wyznaczać przyszłe stanowisko organu dotyczące podejmowanych przez skarżącą przy zabytku działań, które powinny prowadzić do jego zabezpieczenia i utrzymania w jak najlepszym stanie, o tyle pozostawało bez znaczenia dla dopuszczalności posłużenia się przez organ na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z. środkiem sankcjonującym bezprawne zachowanie strony skarżącej.
Przepis art. 8 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a przy tym nie powinny bez uzasadnionej przyczyny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nawet uznając zasadę budowania zaufania obywateli do organów państwa za zasadę ogólną najszerszą pod względem swojego zakresu - klamrę, która spina całość ogólnych zasad postępowania (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 138-139), trudno znaleźć uchwytny związek pomiędzy treścią reguł, których przestrzeganie w istotny sposób wpływa na realizację zasady budowania zaufania do władzy publicznej, a czynnościami podjętymi przez organy konserwatorskie, który nakazywałby przypisać tymże organom uchybienie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. W powołanym przez skarżącą piśmie z 4 grudnia 2019 r., znak: KZ-04.4125.9.2019, stanowiącym zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania, jakkolwiek znajduje się fragment wskazujący, że reklamę wielkoformatową można umieścić na rusztowaniu na czas prowadzenia prac konserwatorskich na elewacji kamienicy, niemniej ta wypowiedź MKZ w żaden sposób nie mogła kształtować sytuacji prawnej skarżącej, gdyż ujawniając podejście organu dopuszczające umieszczenie na zabytku reklamy o charakterze czasowym w związku z przeprowadzaniem remontu jego elewacji, miała charakter wyłącznie informacyjny, nie pozwalający na nieobjęcie skarżącej stosowaną na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z. sankcją, jeżeli skarżąca wbrew zasadom reglamentacji umieszczania urządzeń reklamowych na zabytku wpisanym do rejestru nie wystąpiła uprzednio do organu o wydanie pozwolenia, a ponadto umieściła na rusztowaniu stelaż z rozwiniętą siatką reklamową, nie prowadząc faktycznie prac konserwatorskich na elewacji kamienicy, pomimo że, jak zastrzegł MKZ w ww. piśmie, udzielenie ewentualnej zgody jest determinowane tego rodzaju ustaleniem.
Powyższe wyjaśnienia prowadzą do wniosku, że w stwierdzonych okolicznościach kontrolowanej sprawy brak jest uzasadnionych podstaw, by przyjąć za skarżącą, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 10 i 11 u.o.z.o.z. poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów. Ocena ta obejmuje również zarzut ich uchybienia w kontekście objęcia zabytkowej kamienicy usytuowanej na rogu ulicy [...] oraz alei [...] w K. ochroną z uwagi na jej usytuowanie na terenie zabytkowego układu urbanistycznego i zespołu zabudowy dawnej III Dzielnicy katastralnej miasta K. – "[...]", uwzględniając, że w świetle stanowiska przyjętego przez MKiDN, które Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku w pełni zaaprobował, wydany nakaz usunięcia urządzenia reklamowego pozostaje w ścisłym związku z konsekwencjami ujęcia zabytku w rejestrze pod nr [...], a nie wydania przez organ konserwatorski decyzji z 9 czerwca 2015 r. przewidującej ochronę obszarową ww. terenu (pod nr [...]) ze względu na jego wartość kulturalną i historyczną.
Jeżeli MKiDN miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej skarżącej przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu ze względu na nierespektowanie przez nią obowiązku określonego dyspozycją art. 36 ust. 1 pkt 10 u.o.z.o.z., wymienione w podstawie skargi kasacyjnej przepisy art. 4 i art. 5 u.o.z.o.z. nie mogą być uznane za kryterium oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku oddalającego skargę na decyzję z 17 lipca 2020 r., jeżeli ich naruszenie strona skarżąca łączy z uniemożliwieniem w następstwie wydania tego aktu finansowania jej prac konserwatorsko-remontowych prowadzonych przy zabytku, które mają przywrócić go do dawnej świetności.
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
W kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI