II OSK 2088/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie o wymeldowanie, uznając, że mimo przymusowego opuszczenia lokalu, strona nie podjęła skutecznych kroków do powrotu, co uzasadniało wymeldowanie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. P. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję o wymeldowaniu. D. P. opuściła lokal mieszkalny z powodu znęcania się męża, ale nie podjęła skutecznych kroków prawnych do odzyskania posiadania lokalu ani powrotu. Sądy obu instancji uznały, że mimo przymusowego charakteru opuszczenia lokalu, brak podjęcia działań zmierzających do powrotu uzasadnia wymeldowanie, ponieważ ewidencja ludności ma odzwierciedlać faktyczny stan zamieszkania.
Przedmiotem sprawy była skarga kasacyjna D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję o wymeldowaniu jej z pobytu stałego. D. P. opuściła lokal mieszkalny w maju 2011 roku, twierdząc, że zostało to wymuszone zachowaniem jej męża, A. P., który znęcał się nad nią i ich małoletnią córką. Organy administracji oraz WSA uznały, że mimo przymusowego charakteru opuszczenia lokalu, D. P. nie podjęła skutecznych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia jej posiadania lokalu ani do powrotu. W szczególności, złożenie pozwu o eksmisję męża zostało uznane za zdarzenie przyszłe i niepewne, a sama obecność rzeczy osobistych w lokalu nie świadczyła o faktycznym zamieszkiwaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Stwierdził, że choć opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to brak podjęcia przez skarżącą działań zmierzających do odzyskania posiadania lokalu lub powrotu do niego, sprawił, że jego opuszczenie na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu miało charakter trwały i dobrowolny w rozumieniu przepisów. Sąd podkreślił, że ewidencja ludności ma na celu rejestrację faktycznego stanu zamieszkania, a nie rozstrzyganie o tytułach prawnych do lokalu czy kwestiach majątkowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, przymusowe opuszczenie lokalu nie wyklucza możliwości wymeldowania, jeśli osoba ta nie podejmie skutecznych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia jej posiadania lokalu i powrotu.
Uzasadnienie
Ewidencja ludności ma odzwierciedlać faktyczny stan zamieszkania. Nawet jeśli opuszczenie lokalu było wymuszone, brak podjęcia przez osobę działań prawnych w celu odzyskania posiadania lub powrotu, sprawia, że opuszczenie to na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu ma charakter trwały i dobrowolny w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.e.l. art. 15 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.e.l. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.e.l. art. 9a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz wymuszone przemocą domową. Skarżąca nadal traktuje lokal jako centrum życiowe, przechowuje tam swoje rzeczy. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwą ocenę dowodów.
Odrzucone argumenty
Brak podjęcia przez skarżącą skutecznych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu lub powrotu do niego. Opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny w rozumieniu przepisów, mimo początkowego przymusu. Ewidencja ludności ma charakter ewidencyjny i musi odzwierciedlać faktyczny stan zamieszkania.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć by skarżąca skutecznie podjęła kroki zmierzające do powrotu do tego lokalu. Ewidencja ludności służy bowiem rejestracji stanu faktycznego dotyczącego zamieszkiwania w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nawet istnienie możliwej do przezwyciężenia przeszkody w posiadaniu lokalu, nie wyłącza możliwości wymeldowania.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Robert Sawuła
członek
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'opuszczenia lokalu' na potrzeby wymeldowania w sytuacji przemocy domowej i braku podjęcia kroków do powrotu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy mimo przymusowego opuszczenia lokalu, osoba nie podejmuje działań prawnych zmierzających do odzyskania posiadania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie problem przemocy domowej i jej konsekwencji w kontekście administracyjnym, jakim jest wymeldowanie. Pokazuje, jak prawo ewidencyjne reaguje na trudne sytuacje życiowe.
“Przemoc domowa a wymeldowanie: czy ofiara zawsze może liczyć na ochronę meldunkową?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2088/13 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-08-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Chlebny /przewodniczący/ Robert Sawuła Sławomir Pauter /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6050 Obowiązek meldunkowy Hasła tematyczne Ewidencja ludności Sygn. powiązane II SA/Gl 956/12 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2013-03-20 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2006 nr 139 poz 993 art. 6 ust. 2 art. 15 ust. 2 Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn. Dz.U. 2013 poz 267 art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Dnia 31 marca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Sławomir Pauter /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 956/12 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, którym to wyrokiem po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddalił skargę. Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia: Pismem z dnia 7 listopada 2011 roku A. P. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w [...] o wymeldowanie D. P. z lokalu znajdującego się w [...] przy ul. [...]. Podał w tym piśmie, że D. P. dobrowolnie opuściła w/w lokal w maju 2011 roku zabierając swoje rzeczy osobiste. Od tego czasu nie bywa w lokalu mimo, że posiada do niego klucze. D. P. zamieszkuje wraz z małoletnią córką wnioskodawcy u ojca J. K. w [...] przy ul. [...]. W trakcie postępowania organ I instancji przesłuchał wnioskowanych przez strony świadków tj. E. J., A. N., D. K., A. P., V. F., J. K., D. K. i E. P. Przeprowadzono dwukrotnie oględziny spornego lokalu mieszkalnego tj. w dniu 13 grudnia 2011 roku i 5 marca 2012 roku, w trakcie których stwierdzono, że nie ma w nim miejsca noclegowego D. P. ani jej kosmetyków. Pozostawiła tylko część swoich rzeczy osobistych. Przeprowadzono również dowód z przesłuchania stron. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku, wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 z późn. zm.) orzekł o wymeldowaniu D. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. P. uznając, że wraz z nią wymeldowano małoletnią córkę stron, domagała się "sprostowania orzeczenia" przez wskazanie, iż wymeldowuje się "matkę z dzieckiem" to jest odwołującą się z małoletnią córką stron. Nadto wniosła o rozpatrzenie wniosku o najem mieszkania komunalnego w sytuacji gdyby decyzja o wymeldowanie została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu odwołania przyznała, że z lokalu się wyprowadziła, ale nie miało to dobrowolnego charakteru lecz zostało wymuszone zachowaniem wnioskodawcy (bicie w obecności dziecka). Oświadczyła, że rzeczywiście nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania bo została z niego usunięta siłą, a ponadto skupiła się na potrzebach dziecka. Wskazała na fakt toczenia się sprawy o znęcanie nad rodziną przez wnioskodawcę i podkreśliła, że wraz z nią powinna być wymeldowana małoletnia córka stron, nad którą sprawuje opiekę. Wojewoda [...] nie podzielił zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] maja 2012 roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Omówił zeznania świadków przesłuchanych przez organ I instancji, wskazał na wyniki dwukrotnych oględzin lokalu oraz przesłuchanie stron. Podzielił pogląd organu I instancji, że D. P. wyprowadziła się ze spornego lokalu. Organ orzekający odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego stwierdził, że do wymeldowania może dojść także wtedy, gdy osoba w danym lokalu zameldowana została przymuszona do wyprowadzenia się. Osobie takiej służą wtedy roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania lokalu. Jednakże nawet istnienie możliwej do przezwyciężenia przeszkody w posiadaniu lokalu, nie wyłącza możliwości wymeldowania. Organ przyznał, że w sprawie przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna (obdukcja z 4 lutego 2010 r., karty informacyjne leczenia szpitalnego z 6 grudnia 2010 r. i 14 grudnia 2010 r.), jednakże D. P. nie podjęła skutecznych kroków prawnych w celu powtórnego w nim zamieszkania. Do działań takich nie można zaliczyć zgłoszenia na Policji faktu znęcania się przez męża i prowadzenie w tym przedmiocie sprawy w prokuraturze (obie umorzone na dzień wydania decyzji ostatecznej). Do działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu mieszkalnego przy ulic [...] w [...] nie można również zaliczyć złożenie pozwu o eksmisję. Uzyskanie takiego wyroku jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a organy ewidencji orzekając w sprawie opierają się na stanie faktycznym i prawnym istniejącym w czasie jej rozpoznawania i nie mogą oczekiwać na ewentualną zmianę takiego stanu. Nie jest również istotny dla rozstrzygnięcia sprawy deklarowany przez odwołującą zamiar ponownego nocowania w spornym lokalu w bliżej nieokreślonym czasie. Ewidencja ludności służy bowiem rejestracji stanu faktycznego dotyczącego zamieszkiwania w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar zatem nie ma znaczenia, jeśli nie towarzyszy mu pobyt w danym lokalu. Nie ma też zdaniem organu administracji publicznej wpływu na orzeczenie pozostawienie w lokalu części rzeczy osobistych. Odnosząc się do zarzutu braku wymeldowania wraz z odwołującą się jej małoletniej córki organ wskazał na wniosek z dnia 7 listopada 2011 roku, który dotyczył wymeldowania wyłącznie odwołującej się oraz przytoczył regulację art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zgodnie z którym miejscem zamieszkania małoletniego dziecka, za którego obowiązek meldunkowy wykonują rodzice, jest miejsce zamieszkania rodziców, albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska, lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mających osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecka stale przebywa. Z akt sprawy wynika, że małoletnia J. P. pozostaje pod opieką odwołującej. Zatem D. P. powinna zameldować córkę w miejscu faktycznego jej pobytu. Natomiast przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest rozpatrywanie wniosku o najem lokalu socjalnego. W trakcie tego postępowania organ nie rozstrzyga również o tytule prawnym do spornego lokalu mieszkalnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Wojewody [...] złożyła D. P. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne ale wynikało z obaw o dalszy prawidłowy rozwój dziecka oraz zagrożenia zdrowia "a nawet życia" skarżącej. Te okoliczności uniemożliwiły jej ciągłe przebywanie w lokalu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 20 marca 2013 roku skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stwierdzenia oraz złożyła do akt odpisy postanowienia nr [...] z [...] lutego 2013 roku i [...] z dnia [...] lutego 2013 roku o podjęciu "na nowo" dochodzeń w sprawach znęcania psychicznego i fizycznego nad skarżącą przez A. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym wyroku orzekł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd orzekający stanął na stanowisku prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i zasadności wyciągniętych wniosków. Skarżąca, w szczególności w odwołaniu i skardze nie przeczy, że opuściła lokal przy ul. [...], a jedynie podnosi, iż opuszczenie to nie było dobrowolne, ale wywołane zachowaniem męża, które zagrażało prawidłowemu rozwojowi małoletniej córki stron oraz bezpieczeństwu samej skarżącej życiu i zdrowiu. Spór w sprawie dotyczy więc dobrowolności opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu (lokalu z którego została wymeldowana). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że z sytuacją opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkania w lokalu, zrywa z nim więzi, koncentruje swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest więc opuszczenie przez nią dotychczasowego miejsca pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Jednakże zdaniem Sądu I instancji przesłanką wymeldowania może być także sytuacja w której osoba zameldowana dotychczas została do wyprowadzenia się przymuszona (brak dobrowolności). Osobie takiej służą bowiem roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkania. W przypadku gdy osoba dotychczas zameldowana nie podejmie środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i do niego nie powróci, to spełniony zostaje warunek faktycznego opuszczenia bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu. Ponieważ zamieszkaniem jest taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem stałego pobytu, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste i majątkowe, zaspokaja w nim codzienne potrzeby życiowe, w szczególności nocuje, stołuje się, wypoczywa, to nie można przyjąć, przy dowodach przeprowadzonych w sprawie, że skarżąca zamieszkuje w spornym lokalu. Jest bowiem bezsporne, że nocuje w mieszkaniu swojego ojca co najmniej od połowy 2011 roku, w pokoju w spornym lokalu z którego (według twierdzeń skarżącej) korzysta brak jest miejsca do spania, tylko od czasu do czasu przyrządza w tym lokalu posiłki, od połowy 2011 roku nie była widywana w lokalu, na schodach lub podwórku przez bezpośrednich sąsiadów, kosmetyki codziennego użytku przynosi w torebce, a na rozprawie w dniu 13 marca 2012 roku oświadczyła, że w spornym lokalu nie mieszka (protokół z dnia [...] marca 2012 roku w sprawi [...]) . W tej sytuacji zasadnie – zdaniem sądu I instancji– organ uznał, że skarżąca nie mieszka w spornym lokalu bowiem opuściła go w połowie 2011 roku. Temu ustaleniu skarżąca nie przeczy, podnosząc – o czym była już mowa – że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. W tym zakresie Sąd także podzielił opinię organu orzekającego co do tego, że nie można przyjąć by skarżąca skutecznie podjęła kroki zmierzające do powtórnego w nim zamieszkania. Do działań zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania nie można zaliczyć złożenia przez skarżącą pozwu o eksmisję wnioskodawcy z przedmiotowego lokalu bowiem wyrok w tej sprawie (niezależnie od toczącej się sprawy rozwodowej) jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a organy orzekające ustalają stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji i on podlega kontroli Sądu. Skoro zatem skarżąca nie mieszka (wyprowadziła się ze spornego lokalu), a wyprowadzenia tego nie można traktować jako wyprowadzenia wbrew własnej woli orzeczenie o wymeldowaniu odpowiada prawu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego dotyczącego zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu, a jej celem jest przede wszystkim zapewnienie szeroko rozumianym organom władzy, jak i innym podmiotom możliwości skontaktowania się z daną osobą pod adresem w którym ona rzeczywiście zamieszkuje. Nadto Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzja o wymeldowaniu pozostaje bez wpływu na inne postępowanie, w tym postępowanie o podział majątku dorobkowego. Niezasadny jest także zarzut skarżącej związany z brakiem decyzji o wymeldowaniu małoletniej córki stron. Niniejsze postępowanie było bowiem prowadzone z wniosku o wymeldowanie, który dotyczył wyłącznie skarżącej. W kwestii zameldowania małoletniej córki istotne są wskazane przez organ odwoławczy przepisy art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 26 kodeksu cywilnego. Na koniec Sąd stwierdził, że podnoszona przez skarżącą kwestia przyznania innego lokalu komunalnego nie może być przedmiotem rozważań, bowiem wykracza poza granice rozpatrywanej sprawy wyznaczone jej przedmiotem, to jest wymeldowaniem D. P. z pobytu stałego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) oddalono skargę. W złożonej skardze kasacyjnej skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy od ponownego rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty: - w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegającą na uznaniu, że w świetle ustalonego stanu faktycznego zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego pobytu, - w oparciu o art. 172 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie skutkującą stwierdzeniem, że zachodzą przesłanki do wymeldowania D. P. z lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ulicy [...]. Uzasadniając w/w zarzuty stwierdzono, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu pod wpływem działania A. P. – byłego męża – który znęcał się psychicznie i fizycznie nad skarżącą. Skarżąca nadal sporny lokal mieszkalny traktuje jako swoje centrum życiowe o czym świadczy fakt, że znajdują się w nim stanowiące jej własność rzeczy, znaczną cześć ich zabrała ze sobą z uwagi na obawę ich zniszczenia przez wnioskodawcę. Stołuje się w tym lokalu mieszkalnym. Powyższe okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy potwierdzają w swoich zeznaniach świadkowie A. P., V. F., E. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu lub czynności w takim zakresie, w jakim czyni to sąd pierwszej instancji, lecz stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, zakres kontroli kasacyjnej determinują przytoczone podstawy kasacyjne. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się zatem wyłącznie do zweryfikowania zasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Analiza podniesionych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotową skargę kasacyjną oparto zarówno na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwą ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie skutkującą stwierdzeniem, że zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącej z lokalu mieszkalnego, a także zarzucie naruszenia prawa materialnego, sprowadzającego się do błędnej wykładni pojęcia opuszczenia lokalu o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania dotyczącego niewłaściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia skargi. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że organy obu instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego w oparciu o kryteria określone w art. 80 k.p.a. Ustalając stan faktyczny organy miały na uwadze całokształt materiału dowodowego, przeprowadzając dowody zawnioskowane przez strony jak i z urzędu. W szczególności organ II instancji dokonał wnikliwej oceny zeznań świadków, która sprowadzała się nie tylko do przytoczenia fragmentów zeznań odnoszących się do okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, ale także do odniesienia do stwierdzeń stron, ustaleń dokonanych w trakcie oględzin oraz wykazania faktycznych możliwości świadków dokonywania samodzielnych spostrzeżeń dotyczących faktów istotnych do rozstrzygnięcia sprawy (np. wskazanie skąd świadek posiada informacje o faktach istotnych do rozstrzygnięcia sprawy). Podkreślić należy, że z ogólnikowych twierdzeń autora skargi kasacyjnej nie wynika na czym miałoby polegać naruszenie procedury przy analizie i ocenie materiału zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zostały skutecznie podważone konkretne ustalenia dotyczące faktów istotnych w sprawie. Odwołując się do zeznań świadków A. P., V. F. oraz E. P. wnosząca skargę kasacyjną pomija w zupełności zeznania pozostałych świadków tj. E. J., A. N. i D. K., którzy to świadkowie z uwagi fakt zamieszkiwania tym samym bloku i na tym samym piętrze, na którym znajduje się sporny lokal mieszkalny, mieli możliwość dokonywania własnych, niezależnych od innych osób spostrzeżeń co do okoliczności związanych z pobytem skarżącej w tym lokalu, a co zostało podkreślone przez organ administracji publicznej i stwierdził w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji. Nie odnosi się do ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonych oględzin lokalu mieszkalnego. Brak rzeczy osobistych skarżącej, miejsca do spania, potwierdza stwierdzenie, że D. P. nie tylko w chwili wydawania decyzji, ale również w okresie poprzedzającym swoje centrum życiowe miała w innym miejscu. W rezultacie takich ustaleń rozważania prawne dotyczące drugiego zarzutu kasacyjnego tj. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego pobytu należy odnieść do przyjętego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego sprawy. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzić należy , że nie ma on usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałego opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem zameldowania z równoczesnym zerwaniem związku z lokalem dotychczasowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji publicznej nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść werbalna oświadczeń składanych przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy pobytem stałym jest bowiem zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Mając na względzie powyższe unormowania słusznie przyjęto w niniejszej sprawie, że pobyt skarżącej w przedmiotowym lokalu utracił charakter pobytu stałego. Odnosząc się do przesłanek warunkujących wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, uznać należało, iż na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie mógł być decydujący stan istniejący w momencie opuszczenia przez D. P. lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ulicy [...], lecz istotne były ustalenia dotyczące gdzie później zamieszkała, czy podejmowała kroki zmierzające do przywrócenia jej posiadania spornego lokalu mieszkalnego, czy faktycznie posiada zamiar powrotu do tego lokalu. Słusznie wskazały organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie oraz Sąd Wojewódzki, że skarżąca nie podjęła próby ponownego zamieszkania w lokalu, jak również nie podejmowała żadnych skutecznych kroków prawnych zmierzających do zmiany stanu w zakresie korzystania z przedmiotowego lokalu. Mimo, że skarżąca opuściła lokal mieszkalny będąc do tego przymuszona nagannym zachowaniem wnioskodawcy, to późniejsze jej zachowanie wskazuje, że nie ma ona zamiaru powrotu do tego lokalu. Jego opuszczenie na dzień wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania miało charakter trwały i dobrowolny. Wskazuje na to fakt, że zamieszkała u swojego ojca, zabrała ze spornego lokalu mieszkalnego wszystkie swoje osobiste rzeczy umożliwiające stały pobyt w innym miejscu, w tym jak wykazały oględziny również łóżko. Za przyjęciem powyższego przemawia również oświadczenia składane przez skarżąca w sprawie o podział majątku dorobkowego, w której uzależnia swoje wymeldowanie od uzyskania należnej jej spłaty. W tym miejscu podkreślić należy, że gdyby w rzeczywistości samo utrudniane przez wnioskodawcę zamieszkiwania skarżącej w spornym lokalu było przyczyną zmiany jej miejsca pobytu, to niewątpliwie przedsięwzięłaby ona działania zmierzające do odzyskania posiadania tego lokalu. Skoro tego nie uczyniła, to znaczy, że zrezygnowała z dalszego zamieszkiwania we wspólnym mieszkaniu. W świetle art. 15 ust. 2 wyżej wskazanej ustawy, utrudnianie lub uniemożliwianie pobytu w lokalu nie ma znaczenia prawnego, jeżeli strona w stosownym czasie nie skorzystała ze środków prawnych przeciwdziałających przeszkodom w możliwości korzystania z lokalu. W tym miejscu należy przypomnieć, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, dotyczącego zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Celem decyzji o wymeldowanie jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Nie prowadzi do powstania, ani też do zmiany stosunków prawnorzeczowych dotyczących danego lokalu mieszkalnego. Nie wydanie w okolicznościach niniejszej sprawy decyzji o wymeldowaniu skarżącej stanowiłoby rejestrację stanu fikcyjnego nie mającego odzwierciedlenia w stanie rzeczywistym. Byłoby to sprzeczne z istotą i celem instytucji ewidencji ludności – zameldowania na pobyt stały, co nie jest stanem pożądanym. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki dokonując kontroli decyzji wydanej przez organ odwoławczy kierował się właściwym rozumieniem przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Z tych względów nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI