II OSK 2085/24

II OSK 2085/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Sygn. powiązane
II SA/Kr 903/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-01-16
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. i G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 903/23 w sprawie ze skargi W. B. i G. B. na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 27 kwietnia 2023 r., znak WPZ.5290.6.2023.3.WK w przedmiocie zakazu używania przewodów kominowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od W. B. i G. B. na rzecz Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. oddala wniosek uczestnika postępowania T. G. o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 903/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. B. i G. B. (którzy wstąpili w toku procesu w miejsce zmarłego skarżącego J. B.) na decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej (zwanego dalej "Komendantem Wojewódzkim") z dnia 27 kwietnia 2023 r., znak WPZ.5290.6.2023.3.WK, utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Z. (zwanego dalej "Powiatowym Komendantem") z dnia 12 stycznia 2023 r., nr PZ.051.13.2022, zakazującą używania przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) w budynku przy ul. [...] w Z. .
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Kluczowymi dowodami w sprawie były protokół z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 30 listopada 2022 r. oraz protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych sporządzony przez mistrza kominiarskiego. Wskazał, że protokół z czynności kontrolno-rozpoznawczych, sporządzony przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej "K.p.a."). Korzysta on zatem z domniemania zgodności z prawdą co do okoliczności w nim stwierdzonych. Sąd podkreślił, że domniemanie to nie zostało w toku postępowania skutecznie obalone przez skarżącego. Drugi dowód, czyli protokół kominiarski, został uznany za dopuszczalny na mocy art. 75 § 1 K.p.a., który pozwala na wykorzystanie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Ewentualne braki formalne tego dokumentu, podnoszone przez skarżącego, w ocenie Sądu, nie dyskwalifikowały jego merytorycznej zawartości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutów skargi. W kwestii braku precyzyjnego opisu wad poszczególnych przewodów kominowych, uznał, że ustalenia organów wskazywały na systemowy problem dotyczący wszystkich przewodów, co czyniło taką szczegółowość zbędną. Argument skarżącego, iż jednorazowy pomiar nie wykazał obecności tlenku węgla, został przez Sąd odrzucony. Sąd wyjaśnił, że brak pożaru lub zatrucia w danym momencie nie neguje istnienia samego zagrożenia, które jest przesłanką zastosowania art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1969 z późn. zm., dalej "u.PSP"). Sąd nie dopatrzył się również konieczności powołania biegłego, wskazując, że Państwowa Straż Pożarna jest organem wyspecjalizowanym, a jej funkcjonariusze posiadają odpowiednie kompetencje do oceny stanu technicznego w kontekście zagrożenia pożarowego. Za niezasadny uznano także zarzut niewykonalności decyzji, gdyż nałożony zakaz dotyczył nie tylko przewodów wentylacyjnych, ale również dymowych i spalinowych.
Podsumowując, Sąd stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy wykazał naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w szczególności § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719 z późn. zm., dalej "r.ws.o.p.b.")., poprzez użytkowanie niesprawnej technicznie instalacji. W ocenie Sądu, opisany w dokumentacji stan przewodów kominowych – liczne pęknięcia, nieszczelności i zagruzowanie – stwarzał bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru oraz zagrożenie dla życia ludzkiego w postaci zatrucia tlenkiem węgla. Tym samym spełniona została kwalifikowana przesłanka z art. 26 ust. 1 pkt 2 u.PSP, co uzasadniało wydanie zakazu użytkowania przewodów kominowych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli W. B. i G. B. zarzucając naruszenie:
1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez posługiwanie się ogólnikowymi twierdzeniami co do licznych pęknięć przewodów kominowych, ubytków w otynkowaniu oraz nieszczelności bliżej niedookreślonej całości przewodów kominowych oraz brak oceny stanu przewodów kominowych zarówno ponad dachem, jak i w ich wnętrzu. Zdaniem W. B. i G. B. stan faktyczny sprawy powinien być precyzyjnie wyjaśniony i określać stan każdego pojedynczego przewodu kominowego, w tym jego szczelność oraz pełnioną funkcję. W ocenie skarżących kasacyjnie w budynku tym znajduje się wiele przewodów kominowych, a obowiązkiem organów pozostawało podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony oraz wyczerpujące zebranie materiału dowodowego;
2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak weryfikacji oraz oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na twierdzeniach Ł. S. zawartych w protokole nr [...]r. z okresowej kontroli przewodów kominowych. Zdaniem W. B. i G. B. protokół ten nie spełnia wymogów wskazanych w art. 62a ust. 2 pkt 1–9 P.b., co rodzi istotne wątpliwości co do jego rzetelności. W ocenie skarżących kasacyjnie został on sporządzony w sposób ogólnikowy, a jego wnioski cechuje daleko posunięta dowolność. Stan faktyczny sprawy powinien zostać dokładnie wyjaśniony poprzez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a dopiero tak zgromadzony materiał poddany ocenie;
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez brak powołania biegłego kominiarza na okoliczność oceny stanu technicznego przewodów kominowych, podczas gdy w sprawie tej wymagane są wiadomości specjalne;
4. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na obarczone wadą nieważności wydane w sprawie przez Komendanta Powiatowego decyzje. Decyzja Komendanta Powiatowego była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały. Zdaniem W. B. i G. B. zakazuje ona używania przewodów kominowych, w tym przewodów wentylacyjnych. W ocenie skarżących kasacyjnie brak jest możliwości zaprzestania użytkowania przewodów wentylacyjnych, ponieważ ich użytkowanie sprowadza się do przepływu powietrza, które odbywa się samoczynnie i wynika z konstrukcji wentylacji grawitacyjnej, co pozostaje niezależne od stron;
5. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 6 pkt 11 oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.PSP w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 r.ws.o.p.b. poprzez ich zastosowanie w sprawie. W ocenie skarżących kasacyjnie brak jest ku temu przesłanek.
Wskazując na powyższe W. B. i G. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Wystąpili także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów w postępowania. W skardze kasacyjnej zawarto także wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego oświadczenia mistrza kominiarskiego T. Z. z dnia 14 maja 2024 r.
Odpowiedzi na skargi kasacyjne złożyli Komendant Wojewódzki oraz uczestnik postępowania T. G. W obu odpowiedziach wymienieni wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej W. B. i G. B. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zd. drugie ustawy P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej.
Istota sporu wynikłego w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy na gruncie art. 26 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.PSP organ pierwszej instancji mógł, wobec ustaleń dokonanych w toku czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz w oparciu o protokół okresowej kontroli przewodów kominowych sporządzony przez mistrza kominiarskiego, wydać decyzję zakazującą używania przewodów kominowych w budynku mieszkalno usługowym przy ul. .[...] w Z. , a organ drugiej instancji prawidłowo utrzymał ją w mocy. Spór dotyczy także oceny, czy materiał dowodowy miał charakter wystarczający w świetle art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 K.p.a., a ponadto czy rozstrzygnięcie nie było dotknięte nieważnością z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na zarzucaną przez skarżących niewykonalność zakazu w zakresie przewodów wentylacyjnych. W. B. i G. B. opierają swoje stanowisko na tezie o ogólnikowości i niespójności ustaleń dotyczących poszczególnych przewodów, podważają walor protokołu kominiarskiego w świetle art. 62a P.b., optują za koniecznością dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oraz akcentują brak możliwości zaprzestania użytkowania wentylacji grawitacyjnej. Komendant Wojewódzki i uczestnik postępowania T. G. w odpowiedziach na skargę kasacyjną konsekwentnie wykazują, że stwierdzone uchybienia miały charakter kwalifikowany i stwarzały bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru oraz zagrożenie dla życia ludzi, a więc uzasadniały wydanie zakazu eksploatacji przewodów i pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.
Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena Sądu pierwszej instancji pozostaje zgodna z przyjętą w orzecznictwie dyrektywą, że ustalenia faktyczne organów administracji, oparte na dokumentach urzędowych sporządzonych przez uprawnione podmioty w zakresie ich działania, korzystają z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą, a przełamanie tego domniemania wymaga przedstawienia przez stronę konkretnych i miarodajnych przeciwdowodów. Protokół czynności kontrolno-rozpoznawczych sporządzony przez funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej jest dokumentem urzędowym, gdyż sporządził go organ państwowy, działając w granicach kompetencji wynikających z art. 23 u.PSP, który reguluje zasady przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych, w tym obowiązek utrwalenia ustaleń w protokole (art. 23 ust. 13 u.PSP) oraz uprawnienia kontrolowanego do zgłaszania zastrzeżeń przed podpisaniem protokołu (art. 23 ust. 14 u.PSP). W świetle u.PSP do zadań komendanta powiatowego należy także nadzorowanie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, co wynika z art. 13 ust. 6 pkt 11 tej ustawy, a zatem omawiane kontrole i wnioski z nich stanowią przejaw ustawowej kompetencji wyspecjalizowanego organu. W art. 23 u.PSP ustawodawca przewidział wprost formę i tryb czynności kontrolno-rozpoznawczych, a także związany z nimi protokół jako podstawę dalszych działań władczych, w tym decyzji porządkowych przewidzianych w art. 26 u.PSP, który upoważnia między innymi do zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub niebezpieczeństwo powstania pożaru. Wskazane regulacje, w powiązaniu z art. 26 ust. 2 u.PSP, tworzą spójny reżim materialnoprawny dla rozstrzygnięć o charakterze prewencyjnym. Prawidłowo przyjął zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organy mogły oprzeć się na ustaleniach z protokołu czynności kontrolno-rozpoznawczych i że protokół ten, jako dokument urzędowy, korzystał z mocy dowodowej właściwej art. 76 § 1 K.p.a., przy braku skutecznego przeciwdowodu ze strony skarżących. Powyższe mieści się w granicach przyjętych reguł dowodowych i nie narusza art. 7 ani art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ to skarżący, kwestionując treść dokumentu urzędowego, powinni byli wykazać jego nierzetelność bądź nieprawdziwość, czego nie uczynili.
Zarzut odnoszący się do ogólnikowości ustaleń w zakresie liczby i funkcji poszczególnych przewodów jest chybiony. Ocenę organów determinował rodzaj nieprawidłowości i ich skala, w szczególności nieszczelności, uszkodzenia i zagruzowanie przewodów. Tego rodzaju uchybienia nie mają charakteru punktowego i nieznaczącego, lecz wskazują na wadliwy i niebezpieczny stan całego układu kominowego jako instalacji rozprowadzającej spaliny oraz powietrze w pionach. Właśnie z tego względu kwalifikowana postać naruszenia przepisów przeciwpożarowych, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 u.PSP, nie wymagała sporządzania szczegółowych i wyodrębnionych analiz stanu każdego przewodu kominowego z osobna, jeżeli z całokształtu dowodów wynika można stwierdzić niedostateczny stan układu kominowego, co ocenione zostało jako generujące istotne ryzyko pożarowe i zagrożenie dla życia ludzi. W tym kontekście Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że fakt braku wykrycia tlenku węgla i oznak pożaru podczas jednorazowych czynności w dniu 1 lutego 2023 r. nie stanowi przeciwdowodu dla istnienia ryzyka, które z definicji materializuje się incydentalnie i może ujawniać się w różnych warunkach eksploatacyjnych. Nie można wymagać od organu, aby tolerował stan potencjalnie niebezpieczny do czasu wystąpienia skutków, skoro celem u.PSP i przepisów wykonawczych jest zapobieganie powstaniu pożaru i ograniczanie jego skutków oraz ochrona życia i zdrowia ludzi. Zasada prewencji znajduje wyraz w przepisach ustawy o ochronie przeciwpożarowej, które nakładają na właściciela budynku obowiązek przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych oraz zapewnienia bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie. Wynika to wprost z art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 tej ustawy.
Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez oparcie rozstrzygnięcia na protokole okresowej kontroli przewodów kominiarskich sporządzonym przez mistrza kominiarskiego Ł. S. jest nietrafny. Po pierwsze, w postępowaniu prowadzonym w trybie K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Taki jest sens art. 75 § 1 K.p.a. Po drugie, protokół kominiarski był dowodem posiłkowym wobec protokołu czynności kontrolno-rozpoznawczych Państwowej Straży Pożarnej i w powiązaniu z nim tworzył spójny obraz stanu technicznego przewodów. Ewentualne uchybienia formalne, które skarżący próbują wywodzić z art. 62a P.b., nie dyskwalifikują dowodu, skoro jego treść koreluje z ustaleniami funkcjonariuszy pożarnictwa i znajduje oparcie w doświadczeniu życiowym co do mechanizmu rozprzestrzeniania się pożaru w nieszczelnych i uszkodzonych przewodach. Nie sposób przyjąć, że organ naruszył art. 80 K.p.a., skoro ocenił całokształt materiału dowodowego, a skarżący nie przedłożyli żadnej opinii specjalistycznej ani innego dowodu o równorzędnej wartości poznawczej, który podważałby stwierdzone nieprawidłowości. Prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji, że skarżący ograniczyli się do twierdzeń o nieprzydatności dowodu, nie proponując wniosku dowodowego, który w sposób realny mógłby obalić wnioski organów. W tej sytuacji nie ma podstaw, aby czynić Sądowi pierwszej instancji zarzut wadliwej kontroli działalności organów w zakresie odnoszącym się do przeprowadzonego postepowania dowodowego.
Zarzut naruszenia art. 84 § 1 K.p.a. (w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) przez niepowołanie biegłego również nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o biegłego jest zasadny jedynie wtedy, gdy dla wyjaśnienia sprawy niezbędne są wiadomości specjalne, których organ nie posiada i nie może zastąpić innymi wiarygodnymi dowodami. Konstrukcja u.PSP opiera się na założeniu, że komendanci Państwowej Straży Pożarnej są organami wyspecjalizowanymi i dysponują kwalifikacjami niezbędnymi do oceny zgodności z przepisami przeciwpożarowymi oraz do identyfikacji stanu zagrożenia. Wynika to z ustawowego przypisania tych zadań komendantom, w szczególności z art. 13 ust. 6 pkt 11 u.PSP. Ocena stanu przewodów została ponadto skonfrontowana z protokołem kominiarskim sporządzonym przez profesjonalistę w tym zakresie. W takim układzie dowodowym nie zachodziła potrzeba dublowania wiadomości specjalnych dodatkową opinią, zwłaszcza że skarżący nie wykazali rozbieżności merytorycznej, która wymagałaby udziału biegłego.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. (w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) z powodu jej niewykonalności. Wykonalność decyzji należy oceniać na datę jej wydania. Zakaz użytkowania przewodów kominowych, obejmujący przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne, był adresowany do stron i wiązał się z eksploatacją instalacji w sytuacji, gdy z uwagi na jej niewłaściwy stan techniczny mogło zaistnieć ryzyko pożarowe lub ryzyko zatrucia tlenkiem węgla. Twierdzenie, że nie można zaprzestać użytkowania przewodów wentylacyjnych z uwagi na naturalny ciąg powietrza, nie dowodzi niewykonalności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Środkiem wykonania decyzji jest powstrzymanie się od działań, które powodują wykorzystywanie instalacji w warunkach zagrażających bezpieczeństwu. Oceny tej nie zmienia to, że zakaz oddziałuje na zakres albo komfort korzystania z budynku, ponieważ ratio decyzji porządkowych wydawanych na podstawie art. 26 u.PSP polega na natychmiastowym wyeliminowaniu źródła ryzyka. Właśnie temu służy także § 4 ust. 1 pkt 2 r.ws.o.p.b., który ustanawia generalny zakaz użytkowania instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie albo w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia. Skoro z materiału dowodowego wynikało, że przewody w układzie kominowym są nieszczelne, uszkodzone i zagruzowane, a strony zgłaszały, że w budynku dochodziło do zadymień przy eksploatacji pieca na paliwo stałe, to organ miał uzasadnione podstawy wydać rozstrzygnięcie eliminujące to ryzyko nakazując zaniechać używania przewodów kominowych rozumianych jako cały układ kominowy. Nie można zatem przyjąć, że decyzja była trwale niewykonalna. Zarzut skarżących abstrahuje od celu regulacji przeciwpożarowych i sprowadza się do błędnego utożsamiania wykonalności decyzji z brakiem jakichkolwiek pośrednich dolegliwości dla adresata.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 13 ust. 6 pkt 11 oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.PSP w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 r.ws.o.p.b., a więc co do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej przewiduje dwuetapowy mechanizm działania. Najpierw komendant, wykonując nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych, ustala na podstawie czynności kontrolno-rozpoznawczych naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Następnie, jeżeli rodzaj i skala uchybień mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru, komendant jest uprawniony do wydania decyzji z art. 26 ust. 1 pkt 2 u.PSP, w tym do zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, a tryb wykonania decyzji określa ustęp drugi tego przepisu. W realiach sprawy spełnione były przesłanki zastosowania tej normy. Z kolei zakaz wyrażony w § 4 ust. 1 pkt 2 r.ws.o.p.b. ma charakter generalny i znajduje zastosowanie niezależnie od wieku budynku oraz od tego, czy instalacje spełniały w przeszłości wymogi techniczne. Przepis ten nie nakłada obowiązku dostosowania istniejących przewodów do aktualnych parametrów technicznych na wzór przepisów P.b., lecz zakazuje ich użytkowania w stanie niesprawnym technicznie, jeżeli może to przyczynić się do zagrożenia życia ludzi lub niebezpieczeństwa powstania pożaru. Zatem bez znaczenia dla oceny legalności decyzji pozostają wywody skarżących dotyczące zakresu stosowania rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, skoro organ nie nakazał wykonywania robót budowlanych ani wymurowania nowych pionów kominowych. Wniosek kominiarza o potrzebie wymurowania nowych przewodów miał charakter zaleceń technicznych, natomiast materialnoprawną podstawą decyzji był zakaz eksploatacji niesprawnej instalacji wynikający z r.ws.o.p.b. w związku z przepisami u.PSP oraz z obowiązkami właściciela budynku ujętymi w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Ta ostatnia ustawa statuuje obowiązek przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych oraz zapewnienia bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie (art. 4 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy).
Na marginesie, w granicach zarzutów, należy odnieść się do powołanego przez skarżących oświadczenia mistrza kominiarskiego T. Z. z dnia 14 maja 2024 r. Dokument ten Naczelny Sąd Administracyjny mógł ocenić bez wydawania odrębnego postanowienia dowodowego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 243² § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.). Oświadczenie mistrza kominiarskiego T. Z. zostało złożone już po wydaniu zaskarżonego wyroku i dotyczy ono planowanych lub podejmowanych prac naprawczych. Kontrola legalności decyzji organów administracji dokonywana jest zasadniczo wedle stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie ich wydania, a w tym kontekście nowe okoliczności faktyczne, których nie było w dacie orzekania, nie mogą podważyć zgodności z prawem rozstrzygnięć opartych na materiale istniejącym wówczas. Co więcej, jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną T. G. , treść powołanego oświadczenia, jeśli w ogóle miałaby być rozważana, potwierdza skalę problemu technicznego z przewodami kominowymi i brak możliwości łatwego uszczelnienia z uwagi na znaczne odchylenie w pionie, co raczej wzmacnia, a nie osłabia przesłanki zastosowania decyzji zakazującej użytkowania przewodów kominowych. Stanowisko to koresponduje z akcentowaną w odpowiedzi organu na skargę kasacyjną funkcją zapobiegawczą decyzji wydawanych na podstawie art. 26 u.PSP oraz z generalnymi obowiązkami właściciela obiektu wynikającymi z ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
W konsekwencji nie sposób przypisać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Przede wszystkim Sąd nie zastosował tych przepisów, a art. 151 P.p.s.a. Poza tym prawidłowo przyjął, że wystąpiła kwalifikowana postać naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uzasadniająca zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 2 u.PSP, i że organy nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Analiza wywodów skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że zmierza ona w istocie do odmiennej oceny dowodów i ustaleń faktycznych oraz do zastąpienia oceny ryzyka dokonanej przez wyspecjalizowany organ własną, mniej rygorystyczną oceną dopuszczalnego poziomu bezpieczeństwa pożarowego. Taki zarzut pozostaje jednak nieskuteczny, skoro nie wykazano naruszeń przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani błędnej wykładni czy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 2 r.ws.o.p.b. oraz art. 26 ust. 1 pkt 2 u.PSP nastąpiło zgodnie z ich ratio legis oraz w realiach stwierdzonego zagrożenia.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania przysługujących organowi orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) – z uwzględnieniem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r. nr 3 poz. 38.
W punkcie 3 sentencji wyroku Naczelny Sąd Administracyjny orzekł ponadto o oddaleniu wniosku uczestnika postępowania T. G. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Art. 204 P.p.s.a. przewiduje bowiem – w razie oddalenia skargi kasacyjnej – możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania.
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a.