II OSK 2074/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji nadzoru budowlanego, uznając, że rozbieżności w orzecznictwie nie stanowią rażącego naruszenia prawa.
Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji PINB w przedmiocie robót budowlanych. WSA oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy brak zbadania przez PINB prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd uznał, że rozbieżności w orzecznictwie w tej kwestii nie pozwalają na stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, a postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją merytoryczną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) stwierdzającą nieważność decyzji Mazowieckiego WINB. GINB utrzymał w mocy decyzję PINB z 2017 r. o odstąpieniu od nałożenia obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa", argumentując, że brak zbadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi takie naruszenie. WSA uznał, że postępowanie wyjaśniające było prawidłowe, a PINB słusznie stwierdził, że decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności koncentruje się na kwalifikowanych wadach prawnych. Sąd uznał, że rozbieżności w orzecznictwie dotyczące obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością nie świadczą o rażącym naruszeniu prawa, gdyż takie naruszenie musi być oczywiste i niepodlegające wątpliwościom. Ponadto, NSA stwierdził, że przepisy art. 4 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie zawierają jednoznacznego nakazu badania prawa do dysponowania nieruchomością. Sąd oddalił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tego obowiązku nie pozwalają na stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, które musi być oczywiste i niepodlegające wątpliwościom.
Uzasadnienie
Rażące naruszenie prawa wymaga przepisu, którego treść jest jednoznaczna i nie wymaga wykładni. Rozbieżności interpretacyjne w orzecznictwie świadczą o braku oczywistości naruszenia. Ponadto, przepisy art. 4 i 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie nakładają jednoznacznego obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i niepodlegające wątpliwościom, co wyklucza sytuacje, gdy wykładnia przepisu jest niejednoznaczna lub wymaga analizy stanu faktycznego.
p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2
Ustawa Prawo budowlane
Przepis ten nie nakłada jednoznacznego obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
p.b. art. 4
Ustawa Prawo budowlane
Formułuje zasadę wolności budowlanej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymaga, aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 42
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 326
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozbieżności w orzecznictwie nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji koncentruje się na wadach prawnych, a nie na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne i pozwala na kontrolę sądową.
Odrzucone argumenty
Brak zbadania przez PINB prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi rażące naruszenie prawa. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe i nie odnosi się do wszystkich zarzutów skargi. Niedostrzeżenie przez PINB naruszenia przepisów technicznych stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją, a zatem nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, lecz wyłącznie rozstrzyga o ewentualnych wadach kontrolowanej decyzji.
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
sprawozdawca
Jan Szuma
członek
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach budowlanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności w orzecznictwie i nie wyklucza stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w innych, oczywistych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji "rażącego naruszenia prawa" w postępowaniu nadzwyczajnym, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej w sprawach administracyjnych, zwłaszcza budowlanych.
“Kiedy brak sprawdzenia dokumentów przez urzędnika to "rażące naruszenie prawa"? NSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2074/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-10-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/ Jan Szuma Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Sygn. powiązane VII SA/Wa 2451/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-22 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. i D. S., w miejsce której wstąpili następcy prawni K. S. oraz P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2451/21 w sprawie ze skargi P. S., D. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 września 2021 r. nr DON.7100.199.2021.FSE w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., VII SA/Wa 2451/21, w oddalił skargę D. S. i P. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) z dnia 27 września 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zaskarżoną decyzją GINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) - po rozpatrzeniu odwołania D. S. i P. S. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z 26 lipca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję D. S. i P. S. wnieśli skargę do WSA w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę. W opinii Sądu zaskarżona decyzja została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. GINB miał bowiem na względzie, że orzeka w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności oraz że z uwagi na ten tryb, obowiązany jest kierować się stanem faktycznym i prawnym z daty badanego aktu. W konsekwencji, WINB słusznie stwierdził, że weryfikowana decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej PINB) z dnia 2 stycznia 2017 r. orzekająca o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t.Dz.U.2016.290 ze zm.; dalej p.b.) nie jest dotknięta żadną wadą nieważności, w tym uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r. PINB nałożył na inwestora – U. B., obowiązek przedłożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, oceny technicznej określającej, czy roboty budowlane wykonywane w lokalu nr 59 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w W. są zgodne z obowiązującymi przepisami i normami. W dniu 19 sierpnia 2016 r. do PINB wpłynęła ocena techniczna autorstwa mgr inż. P. K., a w dniu 22 września 2016 r. ocena techniczna autorstwa mgr inż. arch. A. W. Obie opinie potwierdziły zgodność robót budowlanych z obowiązującymi normami i sztuką budowlaną. W ocenie Sądu PINB zasadnie wydał kwestionowane rozstrzygnięcie z dnia 2 stycznia 2017 r., albowiem dokonane ustalenia w oparciu o materiał dokumentacyjny nie dawały podstawy do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. (nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego) albo art. 51 ust. 1 pkt 2 (nakazanie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podzielił stanowisko GINB, według którego o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie może świadczyć to, że inwestorka nie dysponowała zgodą Spółdzielni, w tym zgodą skarżących na przebudowę. W materii tej istnieje w orzecznictwie rozbieżność, a wątpliwości interpretacyjne nie pozwalają na stwierdzenie stanu rażącego naruszenia prawa. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wnieśli D. S. i P. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także – w obu przypadkach - zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 p.b. w zw. z art. 4 p.b., polegające na błędnym rozumieniu pojęcia "rażącego naruszenia prawa" poprzez stwierdzenie, że rzekome rozbieżności w linii orzeczniczej istniejące w dacie wydania decyzji przez PINB, nie pozwalają na zakwalifikowanie decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, albowiem "w sposób rażący można naruszyć jedynie przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu" (str. 14-15 uzasadnienia orzeczenia) podczas gdy: a) podstawowe obowiązki organów nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym sprowadzają się do ustalenia zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodności z prawem. Dokonując tych ustaleń organy nie mogą pomijać, że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest jednym z warunków wykonywania robót budowlanych zgodnie z prawem, o czym stanowi art. 4 p.b. - wobec czego nie sposób jest przyjąć, aby treść przepisów art. 4 p.b. w zw. z art. 51 ust. 1 p.b. mogła budzić jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne; b) zasadzie wyłączenia przesłanki wydania nieważności decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w przypadku przepisu, którego treść jest wątpliwa i niejednolicie rozumiana, a więc gdy zastosowanie danego przepisu wymaga zabiegów interpretacyjnych, należy przypisać ograniczone znaczenie, w sytuacji, gdy określony wynik wykładni przyjęty przez organ nie wynika z wątpliwości interpretacyjnych, ale z negowania wykładni przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, która w pewnych przypadkach przybiera formę kontestacji. Tak zaś należy postrzegać stanowisko organu przyjmującego, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie nakłada na organy obowiązku badania, czy inwestor posiada prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane jeśli się zważy, że w dacie wydawania przez PINB decyzji, która stanowiła przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, wyrażane było przeciwstawne stanowisko, które aktualnie stanowi wskazaną na wstępie ugruntowaną linię orzeczniczą (wyrok NSA z 5 września 2017 r., II OSK 3063/15); c) w dacie wydawania decyzji przez PINB organ ten powinien znać stanowisko interpretacyjne poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu uchwały z dnia 10 stycznia 2011 r., II OPS 2/10, a zatem pogląd, iż stwierdzenia braku podstawy do żądania przedłożenia oświadczenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie można utożsamiać z brakiem podstaw dla organu do badania kwestii posiadania przez inwestora tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stanowisko to wyrażono bowiem w orzeczeniu opublikowanym w zbiorze urzędowym wydawanym przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 42 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.); d) w orzecznictwie sądów administracyjnych po dacie przyjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. uchwały z dnia 10 stycznia 2011 r., a tym samym już 6 lat przed wydaniem przez PINB decyzji z dnia 2 stycznia 2017 r., omawiana kwestia nie mogła być uznana za budzącą istotne wątpliwości interpretacyjne, gdyż stabilizować zaczęła się linia orzecznicza wypierająca stanowisko orzecznicze przyjęte w dwóch orzeczeniach, zacytowanych w uzasadnieniu wyroku, która z obowiązków organu nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie wyłączała obowiązku badania legitymowania się inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zob. wyroki NSA: z dnia 3 lipca 2012 r., II OSK 755/13; z 3 marca 2013 r., II OSK 2180/13; z 26 marca 2013 r., II OSK 2183/11; z 26 czerwca 2013 r., II OSK 2091/12; z 10 września 2013 r., II OSK 887/12 a także prawomocne wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r., VII SA/Wa 258/13; z 29 października 2013 r., VII SA/Wa 924/13); e) zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą, utrwaloną zarówno w dacie wydawania rozstrzygnięć przez WINB, GINB i WSA, przeprowadzenie postępowania naprawczego z pominięciem zbadania czy inwestorzy posiadają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi kwalifikowane naruszenie prawa (wyrok WSA w Warszawie z 22 lipca 2015 r., VII SA/Wa 1559/14; wyrok NSA z 5 września 2017 r., II OSK 3063/15; wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., II OSK 2195/17). ewentualnie 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na wadliwie przeprowadzonej kontroli decyzji, której wynikiem było oddalenie skargi, bez pełnego rozważenia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, poprzez zaniechanie odniesienia się do jakiegokolwiek z pozostałych zarzutów skargi: a) jedynie pozorne odwołanie do rzekomo przedstawionego przez skarżących zarzutu rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., który polegać miał na wskazaniu, że "inwestorka nie dysponowała zgodą Spółdzielni, w tym zgodą skarżących na przebudowę" (str. 14 uzasadnienia orzeczenia), podczas gdy w istocie skarżący konsekwentnie kwestionują prawidłowość przeprowadzenia postępowania przez PINB, twierdząc, że rażące naruszenie przepisów prawa budowlanego polegać miało na "zaniechaniu przez PINB dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" (str. 4 skargi) co doprowadziło do pominięcia rozstrzygnięcia istoty sprawy, a mianowicie ustalenia czy PINB był uprawniony do wydania decyzji o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust 1 pkt 2 p.b. bez dokonania weryfikacji kwestii dysponowania przez inwestorkę zgodą Spółdzielni, zgodą na przebudowę, czy też tytułem prawnym do nieruchomości; b) nierozpoznanie zarzutów naruszenia prawa procesowego w zakresie zaniechania stwierdzenia nieważności decyzji PINB, ze względu na rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. co oczywiście miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie i skutkowało wadliwym oddaleniem skargi, albowiem, jeżeli PINB właściwie przeprowadziłby postępowanie dowodowe, nie byłoby możliwym niedostrzeżenie naruszenia przepisu § 326 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, obowiązującego w trakcie przeprowadzania robót budowlanych. Fakt, że okoliczność ta ujawniona została dopiero na etapie postępowania nieważnościowego, jednoznacznie świadczy o zasadności jego przeprowadzenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną GINB wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów według norm. W dniu 6 grudnia 2023 r. skarżąca kasacyjnie D. S. zmarła, a jej następcami prawnymi są K. S. i P. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Podkreślić przede wszystkim należy, że kontrolowane postępowanie administracyjne prowadzone było w trybie nadzwyczajnym, to jest o stwierdzenie nieważności decyzji. Jak trafnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji koncentruje się wyłącznie na ocenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, a ponadto czy waga tego naruszenia przemawia na rzecz wzruszenia decyzji ostatecznej. Z tych względów decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma więc nie to, czy przy podejmowaniu kwestionowanej decyzji doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa, lecz jedynie to, czy decyzja ta została pojęta z naruszeniem prawa o charakterze rażącym. Nie wykazano bowiem, by w sprawie tej zostały spełnione inne przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., a podniesiona przez skarżącego kasacyjnie argumentacja koncentruje się na rażącym naruszeniu prawa przez kwestionowaną przez niego decyzję. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 p.b. w zw. z art. 4 p.b. nie jest trafny, bowiem prawidłowe jest stanowisko WSA, że rozbieżności w orzecznictwie nie świadczą o rażącym naruszeniu prawa. Przeciwnie – rozbieżności takie świadczą o braku oczywistego, a więc rażącego naruszenia prawa, skoro w orzecznictwie wykładnia danego przepisu nie jest, bądź nie była, jednoznaczna. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę rażącego naruszenia prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. Rażące naruszenie prawa musi być stwierdzone w sposób oczywisty i nie może podlegać jakimkolwiek wątpliwościom (np. wyroki NSA z 14 lutego 2024 r., I OSK 2014/20, LEX nr 3690461; z 12 października 2022 r., II OSK 1475/21, LEX nr 3419253). Nie jest rażącym naruszeniem prawa zastosowanie przepisu, którego wykładnia prowadzi do odmiennych rezultatów. Tym samym, o rażącym naruszeniu prawa nie można mówić w przypadku wybrania jednej z rozbieżnych wykładni przepisu o niejednoznacznej treści, nawet jeśli wykładnia ta uznana zostanie za nieprawidłową (np. wyrok NSA z 6 października 2022 r., II OSK 3290/19, LEX nr 3419912). W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (np. wyrok NSA z 12 lipca 2022 r., I OSK 1559/19, LEX nr 3421446). Co do zasady nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdy nie jest możliwe stwierdzenie naruszenia prawa bez wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, co jest wykluczone w nadzwyczajnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Rażące naruszenie prawa powinno przybrać postać ustalenia dyrektywy postępowania w sposób ewidentnie i jaskrawo sprzeczny z jednoznaczną i niepodlegającą wariantowej interpretacji treścią przepisu prawa (wyrok NSA z 12 lipca 2023 r., I GSK 1551/19, LEX nr 3595180). Zauważyć przy tym wypada, że w treści art. 4 p.b. i art. 51 ust. 1 p.b. nie zawarto jednoznacznego nakazu wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane – art. 4 formułuje zasadę wolności budowlanej, a art. 51 ust. 1 określając jakie rozstrzygnięcia może podjąć organ w postępowaniu naprawczym nie uzależnia ich od konieczności wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tak więc z art. 51 ust. 1 p.b. nie wynika konieczność wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tych okolicznościach nie można mówić o oczywistym i nie podlegającym jakimkolwiek wątpliwościom naruszeniu powyższych przepisów obowiązującego prawa. Nie jest też usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uwzględniając normatywną treść tego przepisu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy przy tym podnieść, że w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie wystąpiło. Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawił również zarzuty skargi, a także stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym, a nadto pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku stwierdzającego, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie jest zaś naruszeniem tego unormowania wyrażenie w uzasadnieniu oceny innej od oczekiwanej przez stronę. Stwierdzić też należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na nieodniesieniu się w treści uzasadnienia do podniesionych w skardze zarzutów, mógłby odnieść skutek tylko wtedy, gdyby Sąd I instancji pominął istotne dla oceny sprawy argumenty skargi, bowiem z przepisu tego nie wynika obowiązek sądu do ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (por. wyrok NSA z 17 lutego 2010 r., II FSK 1511/08). W niniejszej sprawie WSA nie pominął żadnych istotnych dla oceny sprawy argumentów skargi i wystarczająco umotywował swoje stanowisko. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej podkreślić trzeba, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji koncentruje się wyłącznie na ocenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, a ponadto czy waga tego naruszenia przemawia na rzecz wzruszenia decyzji ostatecznej. W toku postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz skupia się na wadach tkwiących w kontrolowanej decyzji. Postępowanie nieważnościowe nie jest bowiem kolejną instancją, a zatem nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, lecz wyłącznie rozstrzyga o ewentualnych wadach kontrolowanej decyzji w kontekście zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Istotne są wady tkwiące w samej decyzji i zachodzące w czasie jej podejmowania. Nie świadczą natomiast o ewentualnej nieważności decyzji okoliczności mające miejsce po jej podjęciu. Stąd też argumenty o niedostrzeżeniu przez PINB naruszenia § 326 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, obowiązującego w trakcie przeprowadzania robót budowlanych, która to okoliczność – jak podano w skardze kasacyjnej – ujawniona została dopiero na etapie postępowania nieważnościowego, jak również o "zaniechaniu przez PINB dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI