II OSK 2074/13

Naczelny Sąd Administracyjny2015-03-31
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkipozwolenie na budowęplan zagospodarowania przestrzennegotymczasowy obiekt budowlanyobiekt małej architekturynadzór budowlanyskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki tymczasowego pawilonu handlowego, uznając go za samowolę budowlaną niezgodną z planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami technicznymi.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę tymczasowego pawilonu handlowego. Pawilon został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, z naruszeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisów techniczno-budowlanych. NSA uznał, że pawilon nie spełniał definicji obiektu małej architektury ani tymczasowego obiektu budowlanego, który nie wymaga pozwolenia na budowę, a jego budowa stanowiła samowolę budowlaną.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez I. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę tymczasowego pawilonu handlowego. Pawilon został wzniesiony na działce objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał lokalizacji tymczasowych obiektów usługowych i handlowych. Organy nadzoru budowlanego uznały pawilon za samowolę budowlaną, ponieważ został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, z naruszeniem ustaleń planu miejscowego oraz przepisów techniczno-budowlanych. WSA w Kielcach podzielił to stanowisko, uznając, że pawilon nie spełnia przesłanek do zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a jego budowa stanowiła samowolę budowlaną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, skupił się na kwestii prawidłowej kwalifikacji obiektu. Sąd uznał, że pawilon nie może być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury ani jako tymczasowy obiekt budowlany, który nie wymaga pozwolenia na budowę. Podkreślono, że obiekt nie był trwale związany z gruntem, ale jego budowa nastąpiła pomimo sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej, co uniemożliwiło skuteczne zgłoszenie. Ponadto, pawilon naruszał ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące zabudowy pierzejowej, skali, wysokości oraz zakazu lokalizacji obiektów handlowych. NSA stwierdził również, że nie było podstaw do legalizacji obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną, a uzasadnienie wyroku WSA za spełniające wymogi formalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pawilon nie może być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury ani jako tymczasowy obiekt budowlany, który nie wymaga pozwolenia na budowę, ponieważ jego budowa nastąpiła z naruszeniem przepisów i planu zagospodarowania przestrzennego, a zgłoszenie budowy zostało skutecznie zakwestionowane przez organ administracji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja tymczasowego obiektu budowlanego obejmuje obiekty niepołączone trwale z gruntem, ale również te przeznaczone do czasowego użytkowania. Pawilon, mimo że nie był trwale związany z gruntem, nie spełniał przesłanek do zwolnienia z pozwolenia na budowę, zwłaszcza w kontekście naruszenia planu zagospodarowania przestrzennego i sprzeciwu organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.b. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.b. art. 3 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 3 § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy, nie wymaga pozwolenia na budowę. Przesłanka ta nie została spełniona z uwagi na wniesienie sprzeciwu przez organ.

u.p.b. art. 48 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dz.U. nr 75 poz. 690 ze zm. art. 12 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Dz.U. nr 75 poz. 690 ze zm. art. 12 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Lokalizacja pawilonu w odległości 2,5 m od granicy działki narusza przepisy, które w myśl ust. 1 pkt 2 dopuszczają sytuowanie budynku w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy niej, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego.

Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 218, poz. 3152 art. 14 § 5

Uchwała Rady Miejskiej w Kielcach z 27 września 2007 r.

Zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów usługowych i handlowych na terenie objętym planem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pawilon nie spełnia definicji tymczasowego obiektu budowlanego ani obiektu małej architektury. Budowa pawilonu stanowi samowolę budowlaną z uwagi na brak wymaganego pozwolenia na budowę. Pawilon narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pawilon narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące usytuowania obiektu. Nie ma podstaw do legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Pawilon jest obiektem małej architektury (ogrodem zimowym) i wymaga jedynie zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę. Budowa pawilonu była zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Pawilon nie narusza warunków technicznych. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

nie może nim być budynek zdefiniowany w art. 3 pkt 2 ustawy, ponieważ jest on trwale związany z gruntem. nie jest trwale związany z gruntem, co zostało ustalone na podstawie oświadczenia skarżącej złożonego do protokołu oględzin, iż pawilon został przeniesiony dźwigiem w całości, składa się z aluminiowej konstrukcji oszklonej, całkowicie demontowanej, zaś podest na którym się znajduje, powstał w tym miejscu wcześniej i został jedynie wypoziomowany. nie dokonał skutecznego zgłoszenia, nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia jego budowy określonego w zgłoszeniu.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący

Robert Sawuła

członek

Sławomir Pauter

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących tymczasowych obiektów budowlanych, obiektów małej architektury, samowoli budowlanej oraz zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych przepisów planu miejscowego, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów Prawa budowlanego i planów zagospodarowania przestrzennego, nawet w przypadku obiektów pozornie tymczasowych lub niewielkich. Pokazuje też, jak sądy interpretują definicje prawne.

Czy tymczasowy pawilon może być samowolą budowlaną? NSA wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2074/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Robert Sawuła
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ke 197/13 - Wyrok WSA w Kielcach z 2013-04-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 par. 4 art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 3 pkt 4 i 5 art. 28 ust. 1 art. 29 ust. 1 pkt 12 art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 31 marca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Sławomir Pauter /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 197/13 w sprawie ze skargi I. T. i K. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 197/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę I. T. i K. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku I. T. i K. T., wykonujących działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Produkcyjne [...] w [...], wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia montażu tymczasowego pawilonu konstrukcji aluminiowej o wymiarach: dł. 6,65 m, szer. 2,80 m i wys. 2,70 m na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...] – z uwagi na naruszenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej m.p.z.p.). Działka ta znajduje się na terenie, dla którego obowiązuje m.p.z.p. zatwierdzony uchwałą XV/278/2007 Rady Miejskiej w Kielcach z 27 września 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego Nr 218, poz. 3152). Zgodnie z § 14 pkt 5 tego planu na terenie tym zakazuje się lokalizacji tymczasowych obiektów usługowych i handlowych.
Mając powyższe na uwadze Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie nakazania rozbiórki wskazanego wyżej obiektu. W toku postępowania administracyjnego ustalono m.in., iż jedynym, wyłącznym inwestorem obiektu jest I. T. Nadto I. i K. T. oświadczyli pisemnie, że pawilon przylegający do budynku przy ul. [...] będzie miał charakter stały, a nie tymczasowy.
Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] organ ten nakazał I. T. wykonanie rozbiórki ww. obiektu zakwalifikowanego jako tymczasowy pawilon handlowy o wymiarach w rzucie ok. 2,85 m x 6,5 m, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę – jako wzniesionego sprzecznie z ustaleniami obowiązującego m.p.z.p. oraz naruszającego przepisy techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Z tego względu odstąpiono od próby legalizacji obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 – w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji).
W odwołaniu od decyzji strona podniosła, iż pawilon jest przymocowany na stałe do podłoża oraz do ściany zewnętrznej budynku. Jego usytuowanie jest zgodne z ustaleniami m.p.z.p. oraz art. 29 prawa budowlanego. Nadto nie narusza on warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. nr 75 poz. 690 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] uchylił decyzję PINB dla Miasta [...] w części nakazującej wykonanie rozbiórki tymczasowego pawilonu handlowego i w tym zakresie nakazał wykonanie rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB o naruszeniu przez sporny obiekt przepisów techniczno-budowlanych oraz m.p.z.p. Został on uznany za niezgodny w wielu punktach z ustaleniami m.p.z.p., ponieważ nie tworzy zwartej pierzei zabudowy frontowej, nie jest utrzymany w skali istniejącej zabudowy (jest znacznie mniejszy), nie posiada gzymsu wieńczącego lub górnej krawędzi attyki od strony ul. [...] na wysokości min. 8 m i maks. 12 m, nie posiada też gzymsu wieńczącego w tylnej elewacji na wysokości z tolerancją ± 1,0 m w stosunku do wysokości min. 8 m i maks. 12 m. Jest niezgodny z ustaleniami m.p.z.p. jako obiekt tymczasowy, jeżeli tylko jego funkcja jest funkcją handlową lub usługową. Odnośnie natomiast naruszenia przepisów techniczno-budowlanych organ odwoławczy przytoczył § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. argumentując, że z racji obowiązujących ustaleń m.p.z.p. o obowiązkowej zabudowie pierzejowej obiekt powinien być usytuowany w granicy działki. W rezultacie jego obecne usytuowanie w odległości 2,5 m od granicy jest niezgodne z przepisami techniczno-budowlanymi i nie można tego stanu zmienić w drodze przeróbek obiektu – co przesądziło o braku konieczności uprzedniego wydawania postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 prawa budowlanego.
Dodatkowo wykonanie spornego obiektu nastąpiło pomimo wniesionego przez Prezydenta Miasta [...] sprzeciwu z dnia [...] grudnia 2011 r. co do zgłoszenia zamiaru wykonania tymczasowego "pawilonu ekspozycyjnego". Za podstawową cechę techniczną umożliwiającą uznanie obiektu za tymczasowy obiekt budowlany (niezależnie od czasu jego użytkowania) uznaje się brak trwałego połączenia z gruntem, co sprowadza się do braku fundamentów zagłębionych w gruncie. Nawet jeśli miałby on pełnić funkcję ogrodu zimowego, to nie byłby to przydomowy ogród zimowy, o którym mowa w przepisie w art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, tylko ogród na potrzeby restauracji – w więc wymagający pozwolenia na budowę. Tymczasem budowa pawilonu została zrealizowana samowolnie – wobec czego prawidłowo rozstrzygnięto o nakazie jego rozbiórki. Jednocześnie, wobec stwierdzenia, że w aktach sprawy nie ma dowodu na to, że inwestor określał przedmiotowy obiekt jako "pawilon handlowy" organ odwoławczy zreformował zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w tym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach I. i K. T. zakwestionowali stanowisko organu odwoławczego, iż sporny obiekt stanowi samowolę budowlaną, do której zastosowanie znajduje art. 48 ust. 1 prawa budowlanego oraz że jest to tymczasowy obiekt budowlany – jest on bowiem trwale związany z gruntem. Jego wybudowanie było zgodne z m.p.z.p. – bez względu na to, jakiego nazewnictwa użyto do określenia jego przeznaczenia i funkcji. Obiekt nie narusza warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Specyfika zabudowy ulicy w tym miejscu – połączone kolejne kamienice – świadczą o tym, że sporny obiekt nie musi spełniać wymogu oddzielenia przeciwpożarowego (8 m), ponieważ również dotychczasowa odległość (5 m) nigdy tych wymogów nie spełniała. W ocenie skarżących sporny obiekt o powierzchni niecałych 19 m² spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, w związku z czym nie stanowi on samowoli budowlanej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uzasadniając oddalenie powyższej skargi WSA w Kielcach uznał, iż na budowę przedmiotowego obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Organy trafnie zakwalifikowały pawilon jako tymczasowy obiekt budowlany. Sporny obiekt nie spełnia jednak przesłanek, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 prawa budowlanego oraz nie jest wymieniony w pozostałych postanowieniach tego przepisu. W szczególności inwestor nie dokonał skutecznego zgłoszenia budowy obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego przewidzianego do rozbiórki w inne miejsce niż określone w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Dla oceny tej kwestii nie ma znaczenia fakt złożenia w dniu 15 listopada 2011 r. zgłoszenia montażu tymczasowego pawilonu konstrukcji aluminiowej. Ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Prezydent Miasta [...] wniósł bowiem sprzeciw w tej sprawie. Natomiast obecnie skarżący utrzymują, że obiekt nie jest przewidziany do przeniesienia w inne miejsce. WSA w Kielcach uznał, iż pawilon należy do innych obiektów budowlanych, które również należy uznać za tymczasowe w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy, a które nie będąc wymienione w art. 29 ustawy wymagają pozwolenia na budowę. Tymczasem inwestor nie legitymował się takim pozwoleniem, co było równoznaczne z samowolą budowlaną rodzącą skutki z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko organów odnośnie niezgodności omawianego obiektu z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2004 r., w szczególności w zakresie usytuowania obiektu na nieruchomości względem jej granic. Wobec powyższego nie było podstaw do zastosowania trybu określonego w art. 48 ust. 2 ustawy.
Od powyższego wyroku WSA w Kielcach I. T. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie:
- prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 5 prawa budowlanego poprzez błędną kwalifikację obiektu jako tymczasowego, podczas gdy stanowi on obiekt małej architektury, tzn. ogród zimowy w rozumieniu art. 3 pkt 4 w związku z art. 29 pkt 2 prawa budowlanego; w konsekwencji błędnej wykładni tych przepisów nieprawidłowo przyjęto, że w sprawie wymagane było pozwolenie na budowę, podczas gdy ustawodawca wymaga jedynie zgłoszenia właściwemu organowi;
- przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., poprzez niewskazanie podstaw prawnych rozstrzygnięcia organów wydających decyzje w niniejszym postępowaniu, a także wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na braku oceny wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, zbyt lakonicznym i ogólnikowym uzasadnieniu wyroku, przez co strona została pozbawiona informacji o przesłankach rozstrzygnięcia oraz naruszone zostało jej konstytucyjne prawo do sądu.
Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., iż omawiany obiekt, o powierzchni ok. 18,5 m², został posadowiony na fundamentach, na których wylano podłoże betonowe i wyłożono terakotę, a pawilon obłożono granitem. Będzie to "ogród zimowy" dla restauracji oraz miejsce do spędzania wolnego czasu przez skarżących, przez co będzie on miał również charakter obiektu przydomowego. Wyczerpuje on zatem przesłanki wymagane dla obiektu małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 w związku z art. 29 pkt 2 prawa budowlanego. Definicja ta ma charakter otwarty, sformułowano ją bowiem w sposób przykładowy. Przy czym pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. budowa przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych). O charakterze obiektu świadczy również zamontowany w nim grzejnik służący do ogrzewania roślin, co potwierdziły ustalenia poczynione w postępowaniu administracyjnym. Jest to jedyny obiekt na działce przy ul. [...], jest obiektem parterowym, jego powierzchnia jest mniejsza niż 25 m², przez co wyczerpuje wszystkie przesłanki wymienione w art. 29 pkt 2 prawa budowlanego. Obiekt skarżącej nie jest lokalem usługowym ani handlowym. Tymczasem WSA przypisał mu taką funkcję, jednak nie wyjaśnił, na podstawie jakich przesłanek to uczynił, nie wyjaśnił również, dlaczego nie dał wiary wyjaśnieniom strony, iż jest on na stałe połączony z gruntem. Skarżący nie dokonali w terminie przewidzianego prawem zawiadomienia, natomiast później poinformowali PINB, że obiekt ma charakter stały a nie tymczasowy. Mimo złożonego zawiadomienia ani organy orzekające w sprawie, ani WSA w Kielcach nie ustosunkowały się do tego zawiadomienia, tylko z góry uznały, że obiekt ma charakter tymczasowy.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania zwrócono m.in. uwagę na fakt przepisania w uzasadnieniu wyroku części uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji organu odwoławczego, co świadczy o braku samodzielności w rozstrzygnięciu sprawy, stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. i ogranicza zaufanie do organów administracji publicznej oraz wymiaru sprawiedliwości. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również, dlaczego jedne ze zgromadzonych w sprawie dowodów uznał za wiarygodne, a inne nie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, dlaczego omawiany obiekt nie może zostać dopasowany do wymogów wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Nadto uzasadnienie wyroku jest zbyt lakoniczne i stanowi raczej powielenie stanowiska organu i treści przepisów prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Przedmiotową skargę kasacyjną oparto zarówno na zarzucie naruszenia przepisów postępowania mającego polegać sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wadliwy, a także zarzucie naruszenia prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisu art. 3 pkt 5 oraz art. 3 pkt 4 w związku z art. 29 pkt 2 prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za celowe ustosunkowanie się w pierwszej kolejności do podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż do tego właśnie sprowadzała się istota niniejszej sprawy.
W myśl art. 3 pkt 4 prawa budowlanego przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności
a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
W przepisie tym ustawodawca wskazał trzy kategorie takich obiektów, podzielonych według kryterium funkcji, jaką mają pełnić. Pierwszą kategorią są obiekty kultu religijnego, drugą – obiekty architektury ogrodowej, trzecią – obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Dzięki takiej konstrukcji definicji można określić obiekty podobne, zbliżone do wyliczonych w przywołanym przepisie, które ze względu na niewielkie rozmiary i podobną funkcję użytkową mogą być zakwalifikowane jako obiekty małej architektury. Uznanie konkretnego obiektu budowlanego za obiekt małej architektury ma charakter bardziej ocenny niż kwalifikacja określonych obiektów jako budynki. Poprawna kwalifikacja będzie najczęściej możliwa po dokonaniu analizy na tle konkretnego stanu faktycznego, z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz rozważeniu celu danej regulacji prawnej (Prawo budowlane, Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, C. H. Beck wyd. 3, Warszawa 2009, s. 49-51).
Natomiast w myśl art. 3 pkt 5 prawa budowlanego przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty terenowe. Z przytoczonego przepisu wynika, że obiektem budowlanym jest po pierwsze obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki oraz po drugie, obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Nie może nim być budynek zdefiniowany w art. 3 pkt 2 ustawy, ponieważ jest on trwale związany z gruntem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasadnie zaakceptował stanowisko organów orzekających w sprawie uznające omawiany pawilon za tymczasowy obiekt budowlany. Wyliczenie zawarte w art. 3 pkt 5 prawa budowlanego ma charakter przykładowy, znajdują się tam zarówno budynki, budowle jak i obiekty małej architektury. Natomiast przesłankami pozwalającymi na wyodrębnienie tej kategorii obiektów budowlanych jest po pierwsze cecha "tymczasowości" sprowadzająca się do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, po drugie natomiast, brak trwałego związania z gruntem. Omawiany pawilon spełnia pierwszą z tych przesłanek. Nie jest natomiast trwale związany z gruntem, co zostało ustalone na podstawie oświadczenia skarżącej złożonego do protokołu oględzin, iż pawilon został przeniesiony dźwigiem w całości, składa się z aluminiowej konstrukcji oszklonej, całkowicie demontowanej, zaś podest na którym się znajduje, powstał w tym miejscu wcześniej i został jedynie wypoziomowany.
Z tego względu podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną kwalifikację pawilonu jako tymczasowego obiektu budowlanego z art. 3 pkt 5 prawa budowlanego zamiast obiektu małej architektury, o którym mowa w art. 3 pkt 4, okazał się niezasadny.
Stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 12 prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m.in. tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. W przypadku omawianego pawilonu przesłanka ta nie została spełniona, bowiem inwestor nie dokonał skutecznego zgłoszenia, nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia jego budowy określonego w zgłoszeniu. Z uwagi na wniesienie w dniu [...] grudnia 2011 r. przez Prezydenta Miasta [...] jako uprawniony organ administracji architektoniczno-budowalnej sprzeciwu w sprawie zgłoszenia dokonanego dnia [...] listopada 2011 r., zgłoszenie to słusznie nie zostało uznane za skuteczne.
Powyższe oznacza, że na budowę obiektu o takich właśnie cechach wymagane było zgodnie z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego pozwolenie na budowę. Brak takiego pozwolenia skutkował uznaniem pawilonu za samowolę budowalną w rozumieniu art. 48 ust. 1 ustawy. Jednocześnie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym dla terenu, na którym obiekt ten usytuowano, zostały ściśle określone parametry zabudowy (m.in. projektowana zabudowa ma być utrzymana w skali zabudowy istniejącej, istniejąca i projektowana zabudowa powinna tworzyć fragment kwartału o zwartej pierzei zabudowy frontowej, wysokość zabudowy dla elewacji frontowych gzymsu wieńczącego lub górnej krawędzi attyki wyznaczono na wysokości od 8 do 12 m, zaś dla elewacji tylnych na wysokości jak dla elewacji frontowych, z tolerancją do 1m. Dodatkowo w § 14 ust. 5 m.p.z.p. wprowadzono zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów usługowych i handlowych.
Z uwagi na fakt, że pawilon nie tworzy zwartej pierzei zabudowy frontowej, nie jest utrzymany w skali istniejącej zabudowy (jest znacznie mniejszy), nie posiada gzymsu wieńczącego lub górnej krawędzi attyki na wysokości wymaganej przepisami m.p.z.p., podlega zakazowi wynikającemu z § 14 ust. 5 m.p.z.p., nadto lokalizacja pawilonu w odległości 2,5 m od granicy działki narusza § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (w myśl którego sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w § 12 ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu) WSA w Kielcach zasadnie przyjął brak możliwości legalizacji tego obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 prawa budowlanego.
Brak było również podstaw do uwzględnienia podniesionego w skardze kasacyjnej naruszenia przepisu postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Kielcach. Kwestionowane w skardze kasacyjnej powielenie w uzasadnieniu części sformułowań zawartych w zaskarżonej decyzji oznacza, że sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe i zaakceptował ustalenia oraz stanowisko organu orzekającego w sprawie. Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby WSA w Kielcach uczynił to mechanicznie, bądź bezkrytycznie zaakceptował stanowisko [...] WINB. Przedstawioną w zaskarżonym wyroku ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne, prawidłowości decyzji wydanej przez [...] WINB, a także zarzutów i argumentów podniesionych w skardze należało uznać za trafną. Sąd pierwszej instancji wywiódł w sprawie prawidłowe wnioski, przytoczył przepisy znajdujące w niej zastosowanie, w szczególności z zakresu prawa materialnego i omówił ich treść. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi z art. 141 § 4 p.p.s.a., pozwala bowiem w pełni prześledzić przebieg dokonanej przez WSA w Kielcach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Stąd też nie można temu uzasadnieniu zarzucić ogólnikowości czy lakoniczności.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI