II OSK 2049/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-04
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepostępowanie administracyjneinteres prawnystrona postępowaniapozwolenie na budowęrozbudowastwierdzenie nieważnościobszar oddziaływania obiektuNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wspólnoty Mieszkaniowej, uznając, że nie przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości.

Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję o pozwoleniu na rozbudowę budynku biurowego, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Sądy obu instancji uznały jednak, że Wspólnocie nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu, ponieważ planowana inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że brak interesu prawnego wyklucza możliwość kwestionowania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę budynku biurowego. Kluczową kwestią było ustalenie, czy Wspólnocie przysługuje przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym. Sąd I instancji oraz NSA uznali, że Wspólnota nie wykazała swojego interesu prawnego w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. Wskazano, że odległość między budynkami (ok. 15 m) oraz wysokość rozbudowy (14,53 m) nie uzasadniają twierdzenia o ograniczeniu w zagospodarowaniu nieruchomości Wspólnoty, ani o naruszeniu norm odległościowych, zacieniania czy nasłonecznienia. Argumenty oparte na prawie cywilnym (immisje) również uznano za niewystarczające, gdyż nie wykazano ponadnormatywnych uciążliwości. NSA podkreślił, że interes prawny musi być konkretny i oparty na przepisach prawa, a nie na hipotetycznych możliwościach przyszłej zabudowy czy tzw. interesie faktycznym. W konsekwencji, brak przymiotu strony uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 2005 r., co skutkowało umorzeniem postępowania i oddaleniem skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Wspólnocie Mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli nie wykaże ona swojego interesu prawnego w rozumieniu przepisów, a inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odległość między budynkami i wysokość rozbudowy nie uzasadniają twierdzenia o ograniczeniu w zagospodarowaniu nieruchomości Wspólnoty ani naruszeniu norm technicznych. Argumenty oparte na prawie cywilnym (immisje) również uznano za niewystarczające. Brak wykazanego interesu prawnego uniemożliwia uznanie za stronę postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy odpadnie cel postępowania lub brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.

P.b. art. 3 § 20

Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu.

P.b. art. 28 § 2

Prawo budowlane

Określenie kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Tekst jednolity z Dz.U. 2018 poz 2096.

P.b.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Tekst jednolity z Dz.U. 2019 poz 1186.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 1

Przepis dotyczący odległości obiektów budowlanych od granicy działki.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 2

Przepis dotyczący możliwości zabudowy działki.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 13

Przepis dotyczący przesłaniania obiektów budowlanych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 29

Przepis dotyczący naturalnego spływu wód opadowych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 57

Przepis dotyczący nasłonecznienia pomieszczeń.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 60

Przepis dotyczący miejsc postojowych i placów zabaw.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 207 § 1

Przepis dotyczący ochrony przeciwpożarowej.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności.

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Zakaz immisji ponadprzeciętnych.

k.c. art. 222 § 2

Kodeks cywilny

Roszczenie negatoryjne.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Wspólnota Mieszkaniowa posiada interes prawny w postępowaniu nieważnościowym ze względu na potencjalne naruszenie przepisów dotyczących odległości, przesłaniania, spływu wód opadowych, ochrony przeciwpożarowej. Przepisy prawa cywilnego (art. 144 K.c.) uzasadniają interes prawny Wspólnoty. Sytuacja, w której granica działki przebiega w ostrej granicy budynku Wspólnoty, jest niezgodna z prawem i ogranicza możliwość korzystania z nieruchomości. Doręczenie decyzji z 2005 r. czyni Wspólnotę stroną postępowania nieważnościowego.

Godne uwagi sformułowania

nie można podzielić poglądu skarżącej co do przysługującego jej w niniejszej sprawie interesu prawnego nie można uzasadniać interesu prawnego faktem potencjalnego naruszenia przepisów nie sposób dopatrzeć się ograniczeń w zagospodarowaniu oraz zabudowie działki nie wystarczy w tym zakresie powołanie się na wskazywane przepisy Kodeksu cywilnego Tego rodzaju argumenty to bowiem elementy "interesu faktycznego", które nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu przymiotu strony postępowania, który to przymiot oparty jest na "interesie prawnym"

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

sędzia

Piotr Broda

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście prawa budowlanego i interesu prawnego sąsiadów inwestycji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w postępowaniu nieważnościowym, gdy inwestycja nie wpływa na zagospodarowanie nieruchomości strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Kiedy sąsiad nie jest stroną? NSA wyjaśnia granice interesu prawnego w sprawach budowlanych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2049/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Broda
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2502/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-30
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 par. 1, art. 28,  art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2502/23 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2019 r. znak: DOA.7110.310.2019.SPA w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2502/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3075/20) oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "GINB", z dnia 19 września 2019 r., znak: DOA.7110.310.2019.SPA, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 czerwca 2019 r., Nr 474/OPON/2019, o umorzeniu, wszczętego na wniosek skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 14 grudnia 2005 r., Nr 1214/D/M/05, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej K. pozwolenia na rozbudowę budynku biurowego wraz z realizacją elementów zagospodarowania terenu na terenie działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w W.
Sąd I instancji wskazał na istotę postępowania nieważnościowego prowadzonego w trybie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz to, że z uwagi na charakter rozstrzygnięcia organu I instancji, zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie była ocena, czy skarżącej w postępowaniu nieważnościowym przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186), zwanej dalej "P.b.". Natomiast wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., II GSK 649/11).
Mając to na względzie Sąd zauważył, że skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej przysługuje prawo własności działki nr [...]. Nie można jednak podzielić poglądu skarżącej co do przysługującego jej w niniejszej sprawie interesu prawnego oraz tego, że znajduje się ona w obszarze oddziaływania spornej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie ma znaczenia decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 czerwca 2019 r., nr 475/OPON/2019 (o stwierdzeniu, że ww. decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 14 grudnia 2005 r. o pozwoleniu na rozbudowę została wydana z naruszeniem prawa i odmowie stwierdzenia jej nieważności z uwagi na znaczny upływ czasu), która to decyzja wydana została w odniesieniu do Wspólnoty Mieszkaniowej [...], a więc w odmiennym stanie faktycznym. Tej decyzji dotyczy też wyrok WSA w Warszawie z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 418/20 (uzupełniająco: Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1046/21 uchylił wyrok o sygn. akt VII SA/Wa 418/21 i zaskarżoną decyzję GINB z dnia 19 grudnia 2019 r., znak: DOA.7110.309.2019.SPA). To w tamtym postępowaniu, a nie w niniejszej sprawie, Wojewoda stwierdził częściowe usytuowanie spornych ścian budynku w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią w kierunku której budynek jest zwrócony ścianą z otworami okiennymi co stanowi naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690) oraz naruszenie § 22 ust. 1-3 tego rozporządzenia co do lokalizacji miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, z uwzględnieniem możliwości ich segregacji.
Niezależnie od powyższego, Sąd wskazał, że skarżąca Wspólnota, uzasadniając swój interes prawny, w pierwszej kolejności powołuje się na przepis art. 144 K.c. (immisje ponadprzeciętną miarę), co jest argumentacją błędną. Z przepisów prawa cywilnego dotyczących ochrony prawa własności można bowiem wywodzić przymiot strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 P.b., tylko wówczas, gdy wykonywanie prawa własności jest zagrożone poprzez ograniczenia w jej zagospodarowaniu. Jednak art. 140 i art. 144 K.c., stanowiące element cywilnoprawnego określenia treści i granic prawa własności nieruchomości, nie mogą być wyłączną i samoistną podstawą interesu prawnego w sprawie administracyjnej dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę. Poza tym przewidziana w art. 144 K.c. miara dopuszczalnych zakłóceń jako oparta na kryteriach społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunkach miejscowych ma charakter autonomiczny wobec regulacji administracyjnoprawnych, w tym również tych, z których mogłyby wynikać ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b.
Sąd podzielił stanowisko organu, że z uwagi na fakt, iż działka nr [...] jest już zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, a granica działki nr [...] biegnie po obrysie ww. budynku nie sposób dopatrzeć się ograniczeń w zagospodarowaniu oraz zabudowie działki nr [...] w związku z realizacją spornej inwestycji. Realizacja spornej inwestycji nie spowoduje również ograniczeń w możliwości korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób przewidziany przepisami prawa, jak i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości (por. wyroki WSA w Warszawie: z 3 września 2008 r., VII SA/Wa 904/08; z 20 czerwca 2006 r., VII SA/Wa 1454/05; wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., II OSK 2403/21).
W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że inwestycja może mieć wpływ na prawa i obowiązki Wspólnoty w ten sposób, że w ramach inwestycji mogła zostać przewidziana zmiana naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na nieruchomość Wspólnoty (§ 29 ww. rozporządzenia z 2002 r.) oraz, że budynek inwestora mógł nie zostać zaprojektowany w sposób zapewniający w razie powstania pożaru ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na nieruchomość Wspólnoty (§ 207 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia z 2002 r.). Zdaniem skarżącej, hipotetyczne i potencjalne naruszenie tych przepisów, również przesądza o interesie prawnym skarżącej.
Sąd tej argumentacji nie podzielił, ponieważ obszar oddziaływania obiektu wymaga konkretyzacji oraz indywidualizacji na podstawie znajdujących zastosowanie w sprawie szczególnych przepisów prawa administracyjnego oraz ustaleń faktycznych. Na podmiocie wywodzącym swój interes prawny ciąży obowiązek precyzyjnego podania dlaczego wskazywane przepisy dają podstawę do stwierdzenia, że ich zastosowanie wykluczy lub ograniczy zagospodarowanie działki skarżącej z uwagi na powstanie konkretnej zabudowy ze wskazaniem indywidualnych cech tej wspomnianej inwestycji. Nie można uzasadniać interesu prawnego faktem potencjalnego naruszenia przepisów ww. rozporządzenia z 2002 r., które w odniesieniu do danej inwestycji nie mają zastosowania.
Tymczasem skarżąca Wspólnota w żaden sposób nie wykazała, czy w ogóle zachodzi konieczność zastosowania w odniesieniu do inwestycji Wspólnoty wskazanych przez skarżącą przepisów rozporządzenia oraz konieczność sprawdzenia zgodności z nimi inwestycji.
Niezasadna jest także, zdaniem Sądu, argumentacja skarżącej związana z rzekomym ograniczeniem przez inwestycję zagospodarowania nieruchomości skarżącej. Analiza projektu zagospodarowania terenu wykazała, że sporny budynek biurowy o wysokości 14,53 m (zob. proj. bud. rozbudowa budynku biurowego wraz z realizacją elementów zagospodarowania terenu, przekrój A-A rys. nr 06) został zaprojektowany w odległości ok. 15 m od granicy działki nr [...] oraz w odległości ok. 15 m od budynku należącego do Wspólnoty Mieszkaniowej [...]. Granica działki nr [...] biegnie po obrysie budynku (zob. proj. bud. projekt zagospodarowania terenu rys. nr 1).
Mając na uwadze przedstawione powyżej usytuowanie oraz wysokość rozbudowywanego budynku biurowego, Sąd stwierdził, że działka o nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń – które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa – w zakresie możliwości zagospodarowania ww. działki, w tym wynikających z § 12 (dotyczący sytuowania obiektów budowlanych), § 13 (dotyczący przesłaniania obiektów budowlanych), § 57 i § 60 (dotyczy nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) ww. rozporządzenia z 2002 r.
W ocenie Sądu, sąsiedztwo spornej inwestycji w najmniejszym stopniu nie wpływa na zakres – wyznaczony przepisami prawa – dopuszczalnego zagospodarowania; zaś ograniczenie Wspólnoty w możliwości zabudowy (nadbudowy budynku) działki nr [...] nie jest związane z realizacją spornej inwestycji lecz wynika z § 12 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia z 2002 r. z przyczyn tkwiących bezpośrednio w samej nieruchomości skarżącej Wspólnoty (usytuowanie obrysu budynku w granicy działki nr [...]), z uwagi na normy odległościowe i brak planu miejscowego. Ponadto z akt sprawy, zwłaszcza dokumentacji projektowej spornej inwestycji nie wynika, aby realizacja zaplanowanego przedsięwzięcia pozbawiła nieruchomość skarżącej dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja), wpływała na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i nast. ww. rozporządzenia z 2002 r.) usytuowanego na niej obiektu. Sporne przedsięwzięcie inwestycyjne nie niesie ze sobą ponadnormatywnych uciążliwości w zakresie emisji zanieczyszczeń, czy też pól elekromagnetycznych.
Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia art. 8 § 2 K.p.a. z tego powodu, że Wspólnota nie została uznana za stronę w postępowaniu nieważnościowym, choć brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta o pozwoleniu na budowę. Postępowanie nieważnościowe jest nowym postępowaniem, w którym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest ustalenie kręgu stron postępowania, w tym także weryfikacja ustaleń w tym zakresie poczynionych przez organ udzielający pozwolenia na budowę. Doręczenie decyzji nie powoduje automatycznego nadania podmiotowi, który je otrzymał uprawnień strony (por. wyroki WSA w Warszawie: z 12 grudnia 2006 r., VII SA/Wa 1655/06; z 18 października 2007 r., IV SA/Wa 1496/07).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) art. 151 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. przez niezastosowanie się w sposób należyty do wskazań i zaleceń zawartych w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku NSA z 14 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3075/20;
2) art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie przez Sąd materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy przy wydawaniu skarżonego wyroku, a w szczególności pominięcie wynikającego z niego faktu, że sytuacja, w której granica działki nr [...] przebiega w ostrej granicy budynku Wspólnoty, jest niezgodna z prawem, gdyż działka tak powstała nie spełnia wymogów działki budowlanej i nie zapewnia możliwości prawidłowego korzystania z budynku Wspólnoty, co oznacza, że Wspólnota zmuszona jest korzystać z działki nr [...] bezpośrednio przyległej do terenu inwestycji, na której znajduje się m.in. dojście do budynku – przy czym pominięcie tej okoliczności w uzasadnieniu świadczy o jego nieprawidłowości;
3) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi Wspólnoty na zaskarżoną decyzję, zamiast uchylenia tej decyzji, w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem:
- art. 28 ust. 2 P.b. zw. z art. 28 K.p.a. oraz w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 P.b., § 12, § 13, § 29, § 57, § 60, § 207 ust. 1 pkt 3, § 271 ww. rozporządzenia z 2002 r., art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 K.c. przez uznanie, że Wspólnota nie ma interesu prawnego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy Wspólnota taki interes posiada;
- § 12 ust. 2-4, a także "§§ 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273" ww. rozporządzenia z 2002 r. przez bezprawne i błędne przyjęcie założenia, że nieruchomość Wspólnoty nie może być obecnie w żaden sposób zabudowana zgodnie z prawem (pomijając istniejącą już zabudowę), a co za tym idzie sposób jej zagospodarowania nie może być ograniczony w związku z inwestycją;
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. bowiem zaskarżoną decyzją organ II instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej, nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego – w szczególności ze względu na pominięcie okoliczności, o których mowa w ramach ww. zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. – co prowadziło także do wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji;
- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez brak orzeczenia o uchyleniu decyzji I instancji i nieorzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy (poprzez stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę) – pomimo spełnienia przesłanek takiego rozstrzygnięcia (i tym samym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie);
- art. 105 § 1 K.p.a. przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka umorzenia postępowania, co było konsekwencją naruszenia prawa w zakresie o jakim mowa w zarzucie dotyczącym naruszenia art. 28 ust. 2 P.b. zw. z art. 28 K.p.a. oraz w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 P.b., § 12, § 13, § 29, § 57, § 60, § 207 ust. 1 pkt 3, § 271 ww. rozporządzenia z 2002 r., art. 140, art. 144 i art. 222 § 2 K.c.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Należy wskazać, że zasadniczo argumentacja skargi kasacyjnej nie jest związana bezpośrednio z wpływem przedmiotowej inwestycji na sposób zagospodarowana, w tym zabudowy nieruchomości skarżącej Wspólnoty, lecz z tym, że ewentualne plany inwestycyjne skarżącej Wspólnoty, polegające na nadbudowie jej budynku na działce nr [...], nie będą możliwie z uwagi na zrealizowanie przedmiotowej inwestycji. Jednak bez skonkretyzowania stanu prawnego, jak i faktycznego, związanych z nadbudową nie jest możliwie w ogóle stwierdzenie, co do prawnych możliwości nadbudowy budynku, w którym funkcjonuje skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa. Natomiast przechodząc do zasadniczej oceny w niniejszej sprawie, tj. czy skarżącej Wspólnocie przysługuje przymiot strony postępowania, ale w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 14 grudnia 2005 r., Nr 1214/D/M/05, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej K. pozwolenia na rozbudowę budynku biurowego wraz z realizacją elementów zagospodarowania terenu na terenie działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w W., należy stwierdzić, że w tym zakresie Sąd I instancji trafnie ocenił legalność rozstrzygnięcia organów administracyjnych o umorzeniu postępowania nieważnościowego na wniosek skarżącej Wspólnoty, z tego względu, że Wspólnocie tej nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. Otóż w okolicznościach niniejszej sprawy uwzględniając odległości pomiędzy istniejącym budynkiem Wspólnoty Mieszkaniowej, a przedmiotową rozbudową (15 m), należy wskazać, że wysokość przesłaniania przedmiotowej rozbudowy (14,53 m) nie przekracza odległości pomiędzy ww. zabudową, co oznacza, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że czy to zarówno normy odległościowe, czy normy dotyczące zacieniania i nasłonecznienia mogą być w okolicznościach niniejszej sprawy nośnikiem interesu prawnego skarżącej Wspólnoty. Za pomocą tych norm technicznych nie może skutecznie argumentować, że w wyniku realizacji przedmiotowej rozbudowy nastąpi związane z tym obiektem ograniczenie w zagospodarowaniu, w tym zabudowy terenu nieruchomości, na której funkcjonuje skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa. Ponadto takim nośnikiem interesu prawnego nie jest argumentacja odwołująca się do kwestii "korzystania" przez skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową z sąsiedniej nieruchomości, gdzie np. znajdują się miejsca parkingowe, czy też inne elementy zagospodarowania tej nieruchomości, jak np. dojście do budynku, który w całości w swoim obrysie pokrywa się z granicami działki, na której funkcjonuje skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa. Tego rodzaju argumenty to bowiem elementy "interesu faktycznego", które nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu przymiotu strony postępowania, który to przymiot oparty jest na "interesie prawnym", a w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę ten interes został dodatkowo zawężony do podmiotów, o jakich mowa w art. 28 ust. 2 w z w. z art. 3 pkt 20 P.b., czyli – jak to niewadliwie wywiódł Sąd I instancji – celem art. 28 ust. 2 P.b. jest niewątpliwie zawężenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jedynie do wymienionych tam podmiotów (inwestor, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości), dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości (obszar oddziaływania obiektu). Ponadto trudno też jest stwierdzić, że przedmiotowa rozbudowa miałaby powodować ponadprzeciętne immisje, które miałyby wpływ na sposób zagospodarowania nieruchomości, na której funkcjonuje skarżąca Wspólnota. Nie wystarczy w tym zakresie powołanie się na wskazywane przepisy Kodeksu cywilnego, tj. art. 140 (prawo własności), art. 144 (zakaz immisji) i art. 222 § 2 (roszczenie negatoryjne), ponieważ dla ewentualnego uznania przymiotu strony na podstawie tych norm prawa materialnego można by mówić ewentualnie w przypadku zaistnienia ponadprzeciętnych immisji i mających wpływ na sposób zagospodarowania nieruchomości, a takowych w niniejszej sprawie nie wykazano, odwołując się do zwiększonego ruchu osobowego lub samochodowego w okolicy. Ponadto wykazanie istnienia interesu prawnego nie można opierać na przypuszczeniach, że "coś" mogło zostać zaprojektowane niezgodnie np. z § 29 i § 207 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia z 2002 r. Taka argumentacja w żaden sposób nie przekonuje za przypisaniem skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej przymiotu strony postępowania w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 2005 r., ponieważ nie wykazuje aby przedmiotowa inwestycja polegająca na rozbudowie budynku biurowego wprowadzała związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu działki nr [...], gdzie funkcjonuje skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa. Jeżeli skarżąca Wspólnota powołuje się na takie przepisy techniczne jak: § 12, § 13, § 19, § 23, § 29, § 36, § 40, § 57, § 60, § 207 i §§ 271-273 ww. rozporządzenia z 2002 r., to konkretnie powinna wykazać, jaki element projektu budowlanego wpływa na możliwy sposób zagospodarowania jej nieruchomości, a związany z treścią uprawnienia wynikającego z ww. przepisów rozporządzenia z 2002 r., tj. co do zachowania odpowiednich wymogów odnośnie: odległości, zacieniania, oświetlenia dziennego, nasłonecznienia, miejsc postojowych, placu zabaw, szamba i ochrony pożarowej. Natomiast w niniejszej sprawie oczywiście nie można w sposób wiążący i w granicach niniejszej sprawy przesądzić aby istniały prawne przeszkody do uzyskania pozwolenia na budowę – nadbudowę budynku skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Jednak w tym zakresie Sąd I instancji dokonał analizy i stwierdził, że z uwagi na obowiązujące przepisy prawa, jak i to, że budynek Wspólnoty w swoim obrysie znajduje się w całości w granicach działki nr [...], nie jest możliwa nadbudowa budynku Wspólnoty Mieszkaniowej, co zasadniczo potwierdza zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. jakoby działka nr [...] "nie spełniała wymogów działki budowlanej". Taką też ocenę wypowiedział Sąd I instancji w związku z wiążącą, na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oceną prawną zawartą w wyroku NSA o sygn. akt II OSK 3075/20, który stwierdził, że WSA poprzednio rozpoznając skargę nie odniósł się do twierdzeń Wspólnoty, że była uważana za stronę w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z 14 grudnia 2005 r. oraz wywodziła, że przedmiotowa rozbudowa może wpływać na możliwość ewentualnej nadbudowy jej nieruchomości, bowiem nadbudowa ta – mogąc zacieniać przedmiotową rozbudowę – mogłaby z tego powodu nie być możliwą do realizacji. Dlatego też poza kwestią odnoszącą się do możliwości nadbudowy, Sąd I instancji ocenił, że samo doręczenie decyzji z 2005 r. nie czyni z danego podmiotu strony postępowania, co jest też powszechnym poglądem, czego nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej, ponieważ nie wykazano aby skarżącej Wspólnocie przysługiwał interes prawny w postępowaniu dotyczącym ww. pozwolenia na budowę z 2005 r. Jeżeli bowiem w sprawie pojawiły się takie argumenty prawne, to skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa powinna je podważyć poprzez wykazanie, że ma prawo do nadbudowy swojego budynku, czego skutecznie nie uczyniła, argumentując na zasadzie "co by było gdyby" miała nastąpić nadbudowa jej budynku oraz, że z konkretnych względów materialnoprawnych ma przymiot strony. W innym wypadku, niepodważenie oceny Sądu I instancji, oznacza, że nie istnieją powody do prawnego kontestowania przez skarżącą Wspólnotę rozstrzygnięcia organów nieważnościowych o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postępowania nieważnościowego z wniosku skarżącej oraz aby w ramach art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. wymagane byłoby przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W tych warunkach prawnych niniejszej sprawy na aktualnym etapie postępowania skarżąca Wspólnota nie może domagać się rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności co do istoty, tj. przez pryzmat art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ przeszkodą w tym zakresie dla organów administracyjnych jest brak przymiotu strony podmiotu wnioskującego o stwierdzenie nieważności.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a.; art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI