II OSK 2049/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbudowę budynku biurowego. Kluczową kwestią było ustalenie, czy Wspólnocie przysługuje przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym. Sąd I instancji oraz NSA uznali, że Wspólnota nie wykazała swojego interesu prawnego w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. Wskazano, że odległość między budynkami (ok. 15 m) oraz wysokość rozbudowy (14,53 m) nie uzasadniają twierdzenia o ograniczeniu w zagospodarowaniu nieruchomości Wspólnoty, ani o naruszeniu norm odległościowych, zacieniania czy nasłonecznienia. Argumenty oparte na prawie cywilnym (immisje) również uznano za niewystarczające, gdyż nie wykazano ponadnormatywnych uciążliwości. NSA podkreślił, że interes prawny musi być konkretny i oparty na przepisach prawa, a nie na hipotetycznych możliwościach przyszłej zabudowy czy tzw. interesie faktycznym. W konsekwencji, brak przymiotu strony uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 2005 r., co skutkowało umorzeniem postępowania i oddaleniem skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście prawa budowlanego i interesu prawnego sąsiadów inwestycji.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w postępowaniu nieważnościowym, gdy inwestycja nie wpływa na zagospodarowanie nieruchomości strony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Wspólnocie Mieszkaniowej przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli planowana inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Wspólnocie Mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli nie wykaże ona swojego interesu prawnego w rozumieniu przepisów, a inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odległość między budynkami i wysokość rozbudowy nie uzasadniają twierdzenia o ograniczeniu w zagospodarowaniu nieruchomości Wspólnoty ani naruszeniu norm technicznych. Argumenty oparte na prawie cywilnym (immisje) również uznano za niewystarczające. Brak wykazanego interesu prawnego uniemożliwia uznanie za stronę postępowania.
Czy przepisy prawa cywilnego dotyczące immisji (art. 144 K.c.) mogą stanowić samodzielną podstawę interesu prawnego strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy prawa cywilnego dotyczące immisji nie mogą być wyłączną i samoistną podstawą interesu prawnego w sprawie administracyjnej dotyczącej pozwolenia na budowę, zwłaszcza gdy nie wykazano ponadnormatywnych immisji mających wpływ na zagospodarowanie nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy K.c. mogą być podstawą interesu prawnego tylko w przypadku zagrożenia prawa własności poprzez ograniczenia w zagospodarowaniu, a miara immisji ma charakter autonomiczny wobec regulacji administracyjnoprawnych. W niniejszej sprawie nie wykazano ponadprzeciętnych immisji.
Czy samo doręczenie decyzji administracyjnej podmiotowi, który brał udział w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie, nadaje mu automatycznie przymiot strony w nowym postępowaniu (np. o stwierdzenie nieważności)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie decyzji nie powoduje automatycznego nadania podmiotowi uprawnień strony w nowym postępowaniu. W każdym postępowaniu organ ma obowiązek ustalić krąg stron i zweryfikować, czy dany podmiot posiada interes prawny.
Uzasadnienie
Postępowanie nieważnościowe jest nowym postępowaniem, w którym należy ustalić krąg stron. Samo uczestnictwo w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę nie czyni automatycznie podmiotu stroną postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy odpadnie cel postępowania lub brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.
P.b. art. 3 § 20
Prawo budowlane
Definicja obszaru oddziaływania obiektu.
P.b. art. 28 § 2
Prawo budowlane
Określenie kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę.
Pomocnicze
k.p.a.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Tekst jednolity z Dz.U. 2018 poz 2096.
P.b.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Tekst jednolity z Dz.U. 2019 poz 1186.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 1
Przepis dotyczący odległości obiektów budowlanych od granicy działki.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 2
Przepis dotyczący możliwości zabudowy działki.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 13
Przepis dotyczący przesłaniania obiektów budowlanych.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 29
Przepis dotyczący naturalnego spływu wód opadowych.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 57
Przepis dotyczący nasłonecznienia pomieszczeń.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 60
Przepis dotyczący miejsc postojowych i placów zabaw.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 207 § 1
Przepis dotyczący ochrony przeciwpożarowej.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Prawo własności.
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Zakaz immisji ponadprzeciętnych.
k.c. art. 222 § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie negatoryjne.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ inwestycja nie powoduje ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Wspólnota Mieszkaniowa posiada interes prawny w postępowaniu nieważnościowym ze względu na potencjalne naruszenie przepisów dotyczących odległości, przesłaniania, spływu wód opadowych, ochrony przeciwpożarowej. • Przepisy prawa cywilnego (art. 144 K.c.) uzasadniają interes prawny Wspólnoty. • Sytuacja, w której granica działki przebiega w ostrej granicy budynku Wspólnoty, jest niezgodna z prawem i ogranicza możliwość korzystania z nieruchomości. • Doręczenie decyzji z 2005 r. czyni Wspólnotę stroną postępowania nieważnościowego.
Godne uwagi sformułowania
nie można podzielić poglądu skarżącej co do przysługującego jej w niniejszej sprawie interesu prawnego • nie można uzasadniać interesu prawnego faktem potencjalnego naruszenia przepisów • nie sposób dopatrzeć się ograniczeń w zagospodarowaniu oraz zabudowie działki • nie wystarczy w tym zakresie powołanie się na wskazywane przepisy Kodeksu cywilnego • Tego rodzaju argumenty to bowiem elementy "interesu faktycznego", które nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu przymiotu strony postępowania, który to przymiot oparty jest na "interesie prawnym"
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
sędzia
Piotr Broda
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście prawa budowlanego i interesu prawnego sąsiadów inwestycji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w postępowaniu nieważnościowym, gdy inwestycja nie wpływa na zagospodarowanie nieruchomości strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.
“Kiedy sąsiad nie jest stroną? NSA wyjaśnia granice interesu prawnego w sprawach budowlanych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.