II OSK 2045/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki przeciwko uchwale Rady Miasta Krakowa z 2014 r. zmieniającej Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jej działki na tereny zieleni urządzonej (ZU). Spółka argumentowała, że narusza to jej prawo własności i jest niezgodne z interesem publicznym, który powinien uwzględniać potrzeby mieszkaniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że przeznaczenie terenu na zieleń jest uzasadnione, a ograniczenie prawa własności proporcjonalne. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że choć właściciel mógł mieć oczekiwania co do zabudowy mieszkaniowej, zmiana przeznaczenia terenu w akcie planistycznym jest dopuszczalna, jeśli służy interesowi publicznemu, a w tym przypadku zachowanie terenów zielonych wśród zabudowy mieszkaniowej było uzasadnione. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia procedury planistycznej, wskazując na wcześniejsze prawomocne orzeczenia w tej sprawie, oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego, uznając, że nie doszło do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa własności ani naruszenia zasady równości. Skarga kasacyjna E. K.-J. i W. J. została umorzona na skutek jej cofnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie przeznaczenia terenów zielonych w planowaniu przestrzennym, granice władztwa planistycznego, proporcjonalność ograniczeń prawa własności, szczegółowość studium.
Dotyczy specyficznej sytuacji Krakowa i konkretnych działek, ale zasady są uniwersalne dla planowania przestrzennego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przeznaczenie nieruchomości właściciela na tereny zieleni urządzonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, wbrew jego oczekiwaniom co do zabudowy mieszkaniowej, stanowi naruszenie prawa własności i przekroczenie granic władztwa planistycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeznaczenie nieruchomości na tereny zieleni urządzonej jest dopuszczalne, jeśli służy interesowi publicznemu, jest proporcjonalne i nie narusza istoty prawa własności, nawet jeśli właściciel miał inne oczekiwania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zachowanie i tworzenie terenów zielonych jest wartością niekwestionowaną, a w sytuacji, gdy działki skarżącej faktycznie stanowiły enklawę zieleni, ich dalsze przeznaczenie na ten cel było uzasadnione interesem publicznym i nie naruszało zasady proporcjonalności.
Czy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego może zawierać zbyt szczegółowe ustalenia dotyczące przeznaczenia konkretnych nieruchomości, zastępując tym samym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, studium jest aktem o charakterze ogólnym wyznaczającym kierunki zagospodarowania, ale jego ustalenia dotyczące wyłączenia obszaru spod zabudowy i przeznaczenia na zieleń, zwłaszcza gdy odzwierciedlają istniejący stan, nie są nadmiernie szczegółowe.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że studium wskazuje ogólny kierunek rozwoju terenu poprzez przeznaczenie go na zieleń urządzoną, a ustalenia te nie były nadmiernie szczegółowe, ponieważ odzwierciedlały istniejący stan i służyły realizacji podstawowych wymogów racjonalnego zagospodarowania przestrzennego.
Czy naruszenie procedury planistycznej, polegające na braku przedstawienia radnym listy nieuwzględnionych uwag do projektu studium, miało istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, w poprzednich postępowaniach sądowych stwierdzono prawidłowość procedury planistycznej, w tym rozpatrzenia uwag do projektu zmiany studium, a skarżąca nie wykazała, aby niezbadanie tej kwestii przez sąd pierwszej instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wcześniejszych prawomocnych orzeczeń, które oceniły procedurę planistyczną, w tym kwestię rozpatrzenia uwag, jako prawidłową. Ponadto, skarżąca nie wykazała istotnego wpływu ewentualnego uchybienia na wynik sprawy.
Przepisy (22)
Główne
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 1, 2, 6, 7 i 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepisy te określają zasady planowania przestrzennego, w tym konieczność uwzględniania interesu publicznego i prywatnego oraz ładu przestrzennego.
u.p.z.p. art. 10 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepisy te określają zasady sporządzania studium, w tym konieczność uwzględnienia dotychczasowego przeznaczenia terenu, warunków życia mieszkańców oraz ładu przestrzennego.
Konstytucja art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis ten gwarantuje prawo własności i jego ochronę.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis ten stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Konstytucja art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis ten gwarantuje równość wobec prawa.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Przepis ten określa treść i granice prawa własności.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 9 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepisy te określają wiążący charakter ustaleń studium dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 60
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje kwestię cofnięcia skargi.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy orzeczeń uwzględniających skargę.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 145 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi.
p.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa kompetencje sądów administracyjnych.
u.p.z.p. art. 12 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy procedury sporządzania planów miejscowych.
u.p.z.p. art. 11 § pkt 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy procedury sporządzania planów miejscowych.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasady orzekania o kosztach.
p.p.s.a. art. 161 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje umorzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje umorzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 232 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakazuje zwrot wpisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie działek na zieleń urządządzoną jest uzasadnione interesem publicznym i nie narusza prawa własności w sposób nieproporcjonalny. • Zachowanie terenów zielonych wśród zabudowy mieszkaniowej jest zgodne z zasadami ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju. • Ustalenia studium w zakresie przeznaczenia terenu na zieleń nie były nadmiernie szczegółowe.
Odrzucone argumenty
Przeznaczenie nieruchomości na zieleń urządządzoną stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności i przekroczenie granic władztwa planistycznego. • Naruszenie zasady równości poprzez odmienne traktowanie nieruchomości znajdujących się na tożsamym obszarze. • Niewyważenie interesu prywatnego i publicznego na rzecz tego ostatniego. • Nadmierna szczegółowość studium. • Naruszenie procedury planistycznej polegające na braku przedstawienia radnym listy nieuwzględnionych uwag.
Godne uwagi sformułowania
granice interesu prawnego wyznacza własność pozostałych działek • nie tyle na skutek uchwalenia samego Studium z 2014 r., ile na skutek potencjalnego planu miejscowego sporządzanego w warunkach związania nim – mogą one okazać się nierealne • oczekiwania ani nawet oczekiwania poparte potencjalną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy, choć stanowią komponent prawnie relewantnego interesu prywatnego, nie korzystają z bezwzględnej czy też zbliżonej do bezwzględnej ochrony prawnej. • Taką ochronę ma dopiero w pełni skonkretyzowane prawo zabudowy. • zmiana przeznaczenia terenu w akcie planistycznym, nawet wbrew woli i oczekiwaniom właściciela, nie jest niedopuszczalna. • Działki skarżącej od wielu lat stanowią de facto swego rodzaju enklawę zieleni pośród terenów intensywnie zabudowanych budynkami mieszkalnymi. • Okoliczność, że działki skarżącej sąsiadują z terenem zabudowanym czy też są nim otoczone, nie implikuje takiego samego ich przeznaczenia – przeciwnie, przemawia za zachowaniem ich jako terenu przeznaczonego pod zieleń. • Rozpoznanie sprawy tylko w granicach skargi kasacyjnej • oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. • nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten sąd oceny legalności zaskarżonej aktu (por. m. in. wyrok NSA z 1 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1269/19). • nie można pomijać, że w sprawie Studium toczyło się już postępowanie sądowoadministracyjne. […]
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Marta Laskowska - Pietrzak
sprawozdawca
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przeznaczenia terenów zielonych w planowaniu przestrzennym, granice władztwa planistycznego, proporcjonalność ograniczeń prawa własności, szczegółowość studium."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Krakowa i konkretnych działek, ale zasady są uniwersalne dla planowania przestrzennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między interesem prywatnym właściciela nieruchomości a interesem publicznym w zakresie planowania przestrzennego i ochrony terenów zielonych, co jest częstym problemem w praktyce.
“Właściciel chciał budować, a dostał zieleń. NSA rozstrzyga spór o działki w Krakowie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.