II OSK 2044/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na budowę, uznając, że nadbudowa budynku narusza przepisy dotyczące sytuowania obiektów w granicy działki.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na nadbudowę budynku usługowo-mieszkalnego. Kluczowym problemem było usytuowanie planowanej nadbudowy w granicy działki i jej zgodność z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. Sąd uznał, że nadbudowa narusza przepisy, ponieważ projektowana część budynku nie przylega całością do ścian budynków sąsiednich, a także dotyczy dwóch kondygnacji, co wykracza poza dopuszczalne wyjątki.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na nadbudowę istniejącego budynku usługowo-mieszkalnego. Głównym zarzutem było naruszenie § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w związku z lokalizacją planowanej nadbudowy w granicy działki. Inwestor argumentował, że projekt jest zgodny z przepisami, ponieważ ściany projektowanej nadbudowy będą przylegać całą powierzchnią do istniejących ścian budynków sąsiednich. Wojewoda i WSA uznali jednak, że nadbudowywana część budynku nie przylega całością do ścian sąsiednich budynków, a także, że nadbudowa dotyczy dwóch kondygnacji, co narusza przepisy. NSA podzielił stanowisko sądów niższych instancji, podkreślając, że § 12 ust. 3 i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia stanowią odrębne regulacje. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z żadnego z tych przepisów, w szczególności nadbudowa dotyczy dwóch kondygnacji, a projektowana część nie przylega całością do ścian sąsiednich budynków. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo odmówiły udzielenia pozwolenia na budowę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nadbudowa taka jest niedopuszczalna, ponieważ przepis ten wymaga, aby nadbudowywana ściana przylegała całą swoją powierzchnią do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że pojęcie 'przylegania do istniejącej ściany' oznacza fizyczne stykanie się całymi powierzchniami, a nie tylko częściowe przyleganie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
Pr. bud. art. 35 § ust. 1 pkt 2
Ustawa - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 35 § ust. 3
Ustawa - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 35 § ust. 5
Ustawa - Prawo budowlane
warunki techniczne art. 12 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
warunki techniczne art. 12 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
warunki techniczne art. 12 § ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Pomocnicze
Pr. bud. art. 3 § pkt 6
Ustawa - Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
warunki techniczne art. 3 § pkt 16
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 3 warunków technicznych poprzez uznanie, że planowana inwestycja nie spełnia wymogów technicznych. Niewłaściwe zastosowanie art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych (niezastosowanie przepisu). Nienależyta kontrola administracji i błędne ustalenia faktyczne dotyczące liczby kondygnacji nadbudowy. Brak odniesienia się do zarzutów dotyczących niewłaściwego zastosowania § 12 ust. 3 i niezastosowania § 12 ust. 4 warunków technicznych. Brak wyczerpującego informowania skarżącego przez organy o okolicznościach faktycznych i prawnych.
Godne uwagi sformułowania
ścianę projektowanej od strony tych działek do budynków na nich istniejących ściany projektowanej nadbudowy budynku całą swoją powierzchnią przylegać będą do istniejących ścian budynków na działkach sąsiednich, tzn. będą się z tymi ścianami stykać całą swoją powierzchnią i w żadnym fragmencie od ścian tych budynków nie odstają nadbudowywana część budynku nie będzie przylegać całością do ściany budynków znajdujących się na działkach sąsiednich pojęcie 'sytuowania obiektu' należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko budowę nowego budynku w całości, ale również nadbudowę istniejącego już budynku. nadbudowa nie jest bowiem niczym innym, jak budową nowej części budynku już istniejącego, poprzez podwyższenie bryły budynku jako całości o dodatkową kondygnację. pojęcie 'sytuowanie' i 'usytuowanie' wielokrotnie pojawia się w przepisach warunków technicznych, a już choćby z analizy § 1 i 2 tego rozporządzenia wynika, że w rozporządzeniu tym sytuowanie budynku oznacza nie tylko jego budowę.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący-sprawozdawca
Marzenna Linska - Wawrzon
członek
Anna Klotz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sytuowania budynków w granicy działki, w szczególności w kontekście nadbudowy, oraz zasady stosowania § 12 ust. 3 i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów technicznych i może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących nadbudowy budynków w granicy działki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w budownictwie – nadbudowy budynków w granicy działki i interpretacji przepisów technicznych. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie się do wymogów prawnych.
“Nadbudowa w granicy działki: Kiedy prawo budowlane staje się przeszkodą?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2044/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-08-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Klotz Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/ Marzenna Linska - Wawrzon Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Sygn. powiązane VII SA/Wa 2996/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-19 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2924 r., sygn. akt VII SA/Wa 2996/23 w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 listopada 2023 r. nr 853/OPON/2023 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2996/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 listopada 2023 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty O. z dnia 30 listopada 2022 r., wydaną w przedmiocie odmowy zatwierdzenia R. R. zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, obejmującego nadbudowę istniejącego budynku usługowo-mieszkalnego o część mieszkalną oraz zmianę konstrukcji dachu istniejącego budynku mieszkalno-usługowego na działkach nr [...] w obrębie ew. M., gmina M. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kluczową kwestią w sprawie jest możliwość realizacji inwestycji w kontekście jej usytuowania od granic z nieruchomościami sąsiadującymi. Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. Wojewoda Mazowiecki wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji projektowej, poprzez doprowadzenie do zgodności planowanej inwestycji z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm., dalej "warunki techniczne"), w związku z lokalizacją budynku w granicy z działkami o nr ew. [...] w obrębie ewid. M., gmina M. w ten sposób, iż nie przylega on całą powierzchnią ściany projektowanej od strony tych działek do budynków na nich istniejących. W piśmie z dnia 13 września 2023 r., skarżący wskazał: "Stwierdzam, że dokumentacja projektowa przedmiotowej inwestycji została opracowana na podstawie prawomocnej decyzji (29 września 2020 r.) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 5 sierpnia 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia 24 czerwca 2019 r. o ustalenie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego (...) jest zgodna z § 12 ust.3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ ściany projektowanej nadbudowy budynku całą swoją powierzchnią przylegać będą do istniejących ścian budynków na dziatkach sąsiednich, tzn. będą się z tymi ścianami stykać całą swoją powierzchnią i w żadnym fragmencie od ścian tych budynków nie odstają. Projekt budowlany jest kompletny (w obecnym stanie) i wymaga zatwierdzenia oraz wydania pozwolenia na budowę. W związku z powyższym proszę o zatwierdzenie tego projektu i wydania bez zbędnej zwłoki pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.". Wojewoda stwierdził, że istniejący budynek usługowo-mieszkalny podlegający nadbudowie, został zlokalizowany pomiędzy budynkami znajdującymi się na nieruchomościach o nr ew. [...] w obrębie ewid. M., gmina M. Ściany wszystkich budynków przylegają do siebie. Z części rysunkowej przedłożonego projektu budowlanego wynika, że nadbudowywana część budynku nie będzie przylegać całością do ściany budynków znajdujących na działkach sąsiednich tj. [..] oraz [..] w obrębie ewid. M., gmina M. Zatem przedmiotowa inwestycja narusza § 12 ust. 3 warunków technicznych. W obowiązującym stanie prawnym sytuowanie budynku na granicy działek dopuszczalne jest tylko wtedy, jeżeli będzie on przylegał całą długością swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przez sformułowanie "przylegającej do istniejącej ściany" należy rozumieć w ten sposób, że ściany obu budynków usytuowanych przy granicy będą stykać się całą powierzchnią. Wymóg ten nie jest zatem spełniony w sytuacji, gdy nowy budynek przylega tylko do niewielkiego fragmentu ściany budynku istniejącego. Podsumowując Wojewoda podniósł, że planowana inwestycja pozostaje w sprzeczności z § 12 ust. 3 warunków technicznych, gdyż całe ściany planowanej nadbudowy nie będą przylegać do ścian budynków zlokalizowanych na działkach sąsiednich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do możliwości realizacji przedmiotowej inwestycji w kontekście jej usytuowania od granic z nieruchomościami sąsiadującymi. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że jak wynika z dostępnego projektu architektoniczno-budowlanego znajdującego się w aktach sprawy, projektowany budynek usytuowany w granicy działki przylega wprawdzie do budynków na działce sąsiedniej, ale jest on dłuższy niż budynki na działce sąsiedniej. Z części rysunkowej przedłożonego projektu budowlanego wynika, że nadbudowywana część budynku nie będzie przylegać całością ściany do znajdujących się na działkach sąsiednich tj. [...] oraz [...]. Część budynku wystaje poza obrys ścian budynków sąsiednich. Zatem w tym zakresie, pomimo wezwania z dnia 16 sierpnia 2023 r. do doprowadzenia projektu do zgodności z § 12 warunków technicznych, projekt w tym zakresie nie został skorygowany. W piśmie tym skarżący został szczegółowo poinformowany, że projektowany budynek nie przylega całą powierzchnią ściany projektowanej od strony tych działek do budynków na nich istniejących. Zaś w odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformował, że w jego ocenie dokumentacja projektowa jest prawidłowa i zgodna z § 12 ust. 3 warunków technicznych. Mając na uwadze powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają obowiązujących przepisów. Wobec niespełnienia wymagań wskazanych powyżej, zasadnie organy odmówiły zatwierdzenia przedłożonego projektu i udzielania pozwolenia na budowę. Skargę kasacyjną (uzupełnioną pismem z dnia 29 maja 2024 r.) od tego wyroku wniósł R. R., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że planowana inwestycja nie spełnia wymogów technicznych przewidzianych w rozporządzeniu, by można było nadbudować budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką, podczas gdy w sprawie zastosowany powinien zostać także art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia (niezastosowanie przepisu), który wskazuje, że w zakresie, w którym budynek nadbudowywany nie przylega na ściany budynku istniejącego na nieruchomości sąsiedniej i brak jest zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych, inwestycja w tej części działki skarżącego może być realizowana w takiej odległości od granicy z sąsiednimi działkami, w jakiej usytuowane są fundamenty aktualnie istniejącego budynku – właśnie taki przypadek rozpatrywany jest w niniejszej sprawie – skarżący wnioskuje o udzielenie pozwolenia na nadbudowę budynku już istniejącego, granicach budynku już istniejącego, skarżący w żaden sposób nie dokonuje poszerzenia, czy wydłużenia budynku, nadbudowuje go jedynie o kondygnację (projektowana inwestycja ma stanowić budynek jednopiętrowy z poddaszem – w więźbie dachowej – zaś część wystająca poza ścianę nieruchomości sąsiedniej stanowi jedynie klatkę schodową, nad którą brak jest kolejnego stropu – jedynie dach – co uwidocznione zostało w części rysunkowej projektu budowlanego oraz w części rysunkowej załączników do skargi kasacyjnej), zaś w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie ma okien i drzwi; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a) tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie nienależytej i niestarannej kontroli administracji publicznej i nieuprawnione oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego polegających na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżący nadbudowuje budynek o dwie kondygnacje w sytuacji, gdy skarżący nadbudowuje budynek o jedną kondygnację – planowana inwestycja ma stanowić budynek jednopiętrowy z poddaszem zlokalizowanym w więźbie dachowej – zaś część wystająca stanowi jedynie klatkę schodową, nad którą brak jest kolejnego stropu – jedynie dach – co uwidocznione zostało w części rysunkowej projektu budowlanego oraz w części rysunkowej załączników do skargi kasacyjnej, a nadbudowa następuje wyłącznie w ramach dorównania wysokością budynku planowanego do wysokości pozostałej części zabudowań już istniejących na nieruchomości skarżącego (planowany budynek będzie niższy o 1, 02 m od budynku posadowionego na nieruchomości sąsiedniej – nieruchomości M. C.), co pozwoli na stworzenie jednolitego ładu architektonicznego w okolicy, b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów skarżącego dotyczących niewłaściwego zastosowania przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) oraz niezastosowania przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane w zw. z § 12 ust. 4 ww. rozporządzenia, co ma istotne znaczenie na gruncie wydanego rozstrzygnięcia i zasady związania oceną prawną i wskazaniami w orzeczeniu sądu, brak zaś odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego rodzi po stronie skarżącego odczucie braku wszechstronnego rozpoznania sprawy, c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez dokonanie nienależytej i nierzetelnej kontroli administracji publicznej i nieuprawnione oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego polegających na braku wyczerpującego informowania skarżącego przez organy administracji publicznej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego będących przedmiotem postępowania administracyjnego – organy obydwu instancji na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie poinformowały skarżącego, że w zakresie tej części planowanego budynku skarżącego, która nie przylega do ściany budynków sąsiadujących powinien wystąpić o zgodę na odstępstwo od warunków technicznych przewidzianych w § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia (od zasady) z uwagi na niespełnienie warunków technicznych dotyczącego planowanego budynku, co spowodowało, że skarżący w tym zakresie poniósł szkodę z nieznajomości prawa, w konsekwencji przez instrumentalne potraktowanie sprawy przez organy administracji publicznej, skarżący utracił zaufanie do organów administracji publicznej. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu – opinii z 27 maja 2024 r. wraz z załącznikami – na okoliczność zasadności niniejszej skargi, nadbudowy budynku projektowanego nad istniejącą częścią budynku, co uwidoczniono na rysunkach, okoliczności, że istniejący budynek skarżącego obecnie także nie przylega do ściany budynku na działce sąsiedniej, zaś nadbudowa planowana przez skarżącego dotyczy jedynie nadbudowy w granicach istniejącego budynku skarżącego – o kondygnację i dach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Regulacje zawarte w § 12 ust. 2 - 4 warunków technicznych określają odstępstwa od zawartej w ust. 1 ogólnej zasady sytuowania budynków na nieruchomości w odpowiedniej odległości od granicy z inną działką i chociaż dotyczą budowy budynku bezpośrednio przy granicy działki, to odnoszą się do odmiennych przypadków i zawierają szczególne kryteria wymagane do zastosowania w danej sprawie. Ustawodawca w następujących po sobie ustępach normuje w sposób samodzielny i kompleksowy możliwość budowy przy granicy działki, nie uzależniając zastosowania danego wyjątku od spełnienia jakiegokolwiek wymogu wynikającego z pozostałych ustępów. Każdy z ustępów to osobna regulacja z własnym zakresem zastosowania. Dotyczy to także § 12 ust. 3 oraz powoływanego w skardze kasacyjnej § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, które stanowią niezależne i odrębne od pozostałych postanowień przesłanki prawa zabudowy przy granicy nieruchomości. Innymi słowy, wyjątki zawarte w ust. 2-4 określają oddzielne względem siebie przypadki, jak i odrębne przesłanki, które nie pozostają ze sobą w związku, ani nie uzupełniają się (por. wyr. WSA w Kielcach z dnia 16 listopada 2023 r., II SA/Ke 571/23). Zgodnie z § 12 ust. 3 warunków technicznych, dopuszcza się, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli będzie on przylegał swoją ścianą do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce oraz jego wysokość będzie zgodna z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z kolei zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia, nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi. Wyjaśnić należy, że pojęcie "sytuowania obiektu" należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko budowę nowego budynku w całości, ale również nadbudowę istniejącego już budynku. Nadbudowa nie jest bowiem niczym innym, jak budową nowej części budynku już istniejącego, poprzez podwyższenie bryły budynku jako całości o dodatkową kondygnację. Właściwa interpretacja terminu "sytuowanie" wymaga zaś odwołania się do definicji budowy. Budowa zaś – zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy – Prawo budowlane, to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. Z przepisu tego wynika, że nie tylko powstawanie nowych obiektów, ale także określone prace przy obiektach już istniejących mieszczą się w zakresie pojęcia budowy. Zgodnie z tym przepisem rozbudowę, czy nadbudowę budynku należy traktować jako budowę. Innymi słowy, definicja ustawowa pozwala na stwierdzenie, że o budowie można mówić wówczas, gdy powstaje nowy obiekt budowlany bądź też dochodzi do powiększenia istniejącego obiektu budowlanego, w efekcie czego powstaje nowa substancja budowlana (M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Warszawa 2022, s. 64). Pojęcie "sytuowanie" i "usytuowanie" wielokrotnie pojawia się w przepisach warunków technicznych, a już choćby z analizy § 1 i 2 tego rozporządzenia wynika, że w rozporządzeniu tym sytuowanie budynku oznacza nie tylko jego budowę. § 12 odnosi się do budynków "sytuowanych", a więc zakres jego zastosowania dotyczy sytuacji projektowania i budowy nowych budynków lub też innych działań określonych w § 2. Regulacje komentowanego rozporządzenia określające odległość budynku od granicy działki są przepisami regulującymi możliwości budowy, rozbudowy lub nadbudowy budynku (M. Bursztynowicz, M. Sługocka, op. cit.). W przeciwnym razie warunki techniczne dotyczące przypadków nadbudowy miałyby szczątkowy charakter. W konsekwencji do nadbudowy budynku będzie miał zastosowanie § 12 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Nadbudowy budynku dotyczy także § 12 ust. 4 pkt 2 tego rozporządzenia, choć obydwa przepisy znajdują zastosowanie w odmiennych okolicznościach faktycznych związanych z nadbudową obiektu budowlanego. Generalnie wyjaśnić należy, że użyte w przepisie § 12 ust. 3 warunków technicznych sformułowanie "przylegania do istniejącej ściany" należy rozumieć w ten sposób, że ściany obu budynków usytuowanych przy granicy będą się stykać całą powierzchnią. Określenie to należy rozumieć nie jako przyleganie w jakimkolwiek stopniu, ale w takim, w którym cała ściana planowanego budynku przylegać będzie do ściany budynku na działce sąsiedniej. Wymóg ten nie jest zatem spełniony w sytuacji, gdy nowy budynek przylega tylko do niewielkiego fragmentu ściany budynku istniejącego (por. wyr. NSA z 17 czerwca 2011 r., II OSK 456/10; wyr. NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 2095/19). A zatem odstępstwo, o którym mowa w § 12 ust. 3 rozporządzenia, znajduje zastosowanie do nadbudowy budynku, gdy nadbudowywana część będzie przylegać całością do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce (...). W przypadku odstępstwa, o którym mowa w § 12 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia, nie jest konieczne spełnienie wymogu przylegania nadbudowanej części budynku do ściany budynku istniejącego na działce sąsiedniej, ale wymaga ono, aby nadbudowa obejmowała nie więcej niż jedną kondygnację. Użycie przez ustawodawcę w przepisie § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych sformułowania "dopuszcza się" jednoznacznie wskazuje, że jest to rozwiązanie wyjątkowe, które wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności wymienionych w tym przepisie, stanowiących odstępstwo od ogólnej zasady sutuowania budynków przewidzianej w § 12 ust. 1 warunków technicznych (M. Bursztynowicz, M. Sługocka, op. cit.). Powyższe oznacza, że w stanie faktycznym sprawy nie ziściły się kryteria, o których mowa w obydwu przywołanych powyżej przepisach warunków technicznych. Po pierwsze, wbrew dyspozycji § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych, zamiarem inwestycyjnym objęta jest nadbudowa budynku o dwie, a nie jedną, jak twierdzi inwestor, kondygnację. W toku postępowania wskazywał na to Wojewoda Mazowiecki podnosząc, że: "planowany budynek nadbudowany będzie o dwie kondygnacje nadziemne, całość budynku będzie posiadała 3 kondygnacje", a także Sąd pierwszej instancji. Wniosek taki wynika również z dokumentacji projektowej, choćby z rysunku nr 7, Przekrój I – I. Zgodnie z opisem do projektu zagospodarowania działki projektuje się nadbudowę budynku o część mieszkalną, tj. piętro i poddasze. Z opisu obszaru oddziaływania obiektu wynika, że inwestycją jest nadbudowa istniejącego budynku usługowego o część mieszkalną, tj. przeznaczenie projektowanego piętra i poddasza na mieszkanie dla inwestora. Również w opisie stanu istniejącego budynku stwierdza się, że nadbudowa polega na wykorzystaniu stanu istniejącego parteru do nadbudowy i wykonaniu części mieszkalnej na piętrze i poddaszu. W obrębie warunków ochrony przeciwpożarowej w pkt 1 projekt budowlany wymienia liczbę kondygnacji – 3, zaś w oznaczeniu stref pożarowych poddasze zakwalifikowane jest jako przeznaczone na pomieszczenia mieszkalne. Stosownie zaś do § 3 pkt 16 warunków technicznych, za kondygnację uważa się także poddasze z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Nadbudowa budynku usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w § 12 ust. 1 od granicy działki budowlanej o więcej niż jedną kondygnację narusza dyspozycję § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych. Z powyższych przyczyn bezzasadny jest także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku wyczerpujących ustaleń faktycznych związanych z błędnym przyjęciem, że skarżący nadbudowuje budynek o dwie kondygnacje. Po drugie, jak słusznie wskazywały organy orzekające w sprawie oraz Sąd pierwszej instancji, z części rysunkowej przedłożonego projektu budowlanego wynika, że nadbudowywana część budynku nie będzie przylegać całością do ściany budynków znajdujących się na działkach sąsiednich, tj. [..] oraz [..]. Część budynku wystaje bowiem poza obrys ścian budynków sąsiednich. Zatem w świetle przedstawionej wyżej argumentacji, prawidłowa jest konkluzja organów oraz Sądu pierwszej instancji, że inwestycja narusza § 12 ust. 3 warunków technicznych. W kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, zgodnie z którym strona skarżąca zarzuca brak informowania jej przez organy o okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy istotne pozostaje, że pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. Wojewoda Mazowiecki wezwał inwestora do uzupełnienia dokumentacji projektowej poprzez doprowadzenie do zgodności planowanej inwestycji z § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w związku z lokalizacją budynku w granicy z działkami nr ewid. [..] oraz [...] w ten sposób, że nie przylega on całą powierzchnią ściany projektowanej od strony tych działek do budynków na nich istniejących. Jednak w piśmie z dnia 13 września 2023 r. inwestor wskazał, że dokumentacja projektowa przedmiotowej inwestycji jest zgodna z § 12 ust. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ ściany projektowanej nadbudowy budynku całą swoją powierzchnią przylegać będą do istniejących ścian budynków na działkach sąsiednich, tzn. będą się tymi ścianami stykać całą swoją powierzchnią i w żadnym fragmencie od ścian tych budynków nie odstają. Stwierdzenie to nie jest jednak zgodne ze stanem faktycznym. Zgodnie z art. 35 ust. 3 Pr. bud., w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie określonym w ust. 1 organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia. Brak zaś wykonania takiego wezwania uprawnia organ do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę, co wynika z art. 35 ust. 5 Pr. bud. Z powyższego wynika, że organ przed wydaniem decyzji odmownej wezwał inwestora do usunięcia nieprawidłowości związanych z naruszeniem § 12 ust. 3 powołanego rozporządzenia, w związku z lokalizacją budynku w granicy z działkami nr ewid. [...] oraz [...] w ten sposób, że nie przylega on całą powierzchnią ściany projektowanej od strony tych działek do budynków na nich istniejących, jednak wezwanie nie zostało przez inwestora wykonane, który bezpodstawnie uznał je za nieprecyzyjne i niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, w związku z czym uprawniało to organ do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego (art. 35 ust. 5 pkt 1 Pr. bud.). Za bezzasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 oraz 9 k.p.a., skoro organ umożliwiał skarżącemu doprowadzenie dokumentacji projektowej do stanu zgodnego z prawem, informując na czym polega stwierdzona niezgodność tej dokumentacji z porządkiem prawnym. Wydanie merytorycznej decyzji w sprawie pozwolenia na budowę bez prawidłowego wezwania do usunięcia naruszenia, o którym mowa w art. 35 ust. 3 Pr. bud., stanowiłoby naruszenie tego przepisu prawa, a jednocześnie naruszałoby ogólne zasady postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie wskazywane uchybienie jednak nie zachodzi, ponieważ organ zastosował się do dyspozycji art. 35 ust. 3 Pr. bud., a pomimo tego inwestor nie skorygował projektu budowlanego w zakresie wymaganym wezwaniem z dnia 16 sierpnia 2023 r. Wystosowania do inwestora wezwania do poprawienia dokumentacji projektowej nie wiąże się z prawnym obowiązkiem po stronie organu poinformowania inwestora o konieczności wystąpienia o zgodę na odstępstwo od warunków technicznych w trybie art. 9 Pr. bud. Podkreślenia wymaga, że odmowa zatwierdzenia dokumentacji projektowej na obecnym etapie nie pozbawia skarżącego prawa do wystąpienia o taką zgodę, a następnie powtórnego złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika dlaczego Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. w zw. z § 12 ust. 3 warunków technicznych. Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że wbrew dyspozycji ostatniego z przywołanych przepisów, nadbudowana część budynku nie będzie przylegać całością ściany do znajdujących się na działkach sąsiednich, co wynika z części rysunkowej przedłożonego projektu budowlanego. Brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do sytuacji faktycznej, o której mowa w § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, skoro jak wyżej wyjaśniono, warunki stosowania tego przepisu nie zostały spełnione przez inwestora. Dołączona do skargi kasacyjnej opinia oraz dokumentacja fotograficzna nie mają wpływu na odmienną ocenę okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI