II SAB/Go 42/22

II SAB/Go 42/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II OSK 2371/22 - Wyrok NSA z 2023-07-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2354
art.112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art.35, art.36, art.61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2022 r. sprawy ze skargi I.Z. na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do wydania decyzji udzielającej I.Z. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej I.Z. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. I.Z., reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy wnosząc o:
- stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się prowadzenia sprawy w sposób przewlekły, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w ciągu 14 dni liczonych od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,
- przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnym wymiarze oraz
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu oraz kosztów zastępstwa adwokackiego.
W skardze zarzucono organowi naruszenie art. 35 § 1 i 3 oraz 36 § 1 w związku z art. 12 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2206 ze zm.) w związku z art. 6, 8, 9 i 10 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a.
2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, podnosząc, że organ nie dopuścił się przewlekłości w sprawie, podnosząc także zastosowanie w sprawie przepisu art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022r. poz. 583 ze zm.).
3. Z akt sprawy wynika, że skarżąca, będąc obywatelem Ukrainy, po przybyciu na terytorium R.P. w dniu [...] września 2017 r., złożyła do Wojewody wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy. Wniosek ten nie został załatwiony przed dniem przekazania go, zgodnie z właściwością do Wojewody.
Przekazanie wniosku nastąpiło postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. wobec zmiany miejsca pobytu strony z miejscowości [...] na [...]. Wniosek wraz z aktami sprawy wpłynął do Urzędu Wojewody 4 lutego 2022 r.
Następnie w dniu 28 marca 2022 r. skarżąca złożyła ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. Wojewoda poinformował skarżącą, że "z dniem doręczenia kompletnego wniosku zostało wszczęte postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy", wskazując w tym piśmie, że wyznacza nowy termin załatwienia sprawy na 3 sierpnia 2022 r.
W tym samym dniu, to jest [...] maja 2022 r., organ ten wydał wnioskowaną decyzję, zezwalającą stronie na pobyt czasowy na terytorium R.P. na okres od dnia [...] maja 2022 r. do [...] sierpnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2022 poz. 329; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
5. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Wniesienie skargi zostało poprzedzone ponagleniem. Dopełniono zatem wymogu, o którym mowa w art. 53 § 2a p.p.s.a. Nadto skarga została złożona przez stronę przed wydaniem przez organ decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącej, tym samym nie było przeszkód do merytorycznego rozpoznania skargi, która na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
6. Przechodząc do kontroli merytorycznej zarzucanej przewlekłości wskazać należy, że zgodnie z definicją zawartą w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przez przewlekłość rozumie się stan, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przewlekłość obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki NSA z dnia 31 maja 2016 r., II OSK 1903/15; 2 czerwca 2016 r., II OSK 1156/16; 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12; CBOSA). Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017., s. 414).
7. Zgodnie z 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (art. 35 § 4 k.p.a.). Nadto zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
8. Przepisem modyfikującym ten stan prawny, na zasadzie wyjątku, jest obowiązujący o dnia 29 stycznia 2022 r. art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, wprowadzony ustawą 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91).
Zgodnie z tym przepisem decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Stosownie do art. 7 ustawy nowelizującej do postępowań wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 oraz ustawy zmienianej w art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem art. 8-11 i art. 13.
Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei w ust. 2 omawianego przepisu wskazano, że jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie.
Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 3 art. 13 ustawy nowelizującej).
Wprowadzony ustawą nowelizującą art. 112a ustawy o cudzoziemcach stanowiący przepis szczególny w stosunku do przepisów k.p.a., określa termin, w jakim organ winien wydać decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. W przypadku, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie organ dysponuje kompletnym wnioskiem winien uczynić to w terminie 60 dni od jego otrzymania.
9. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewoda przekazał Wojewodzie wniosek skarżącej w dniu 4 lutego 2022 r. Z treści skargi wnosić można, że obejmuje on cały okres rozpatrywania wniosku, podczas, gdy Wojewoda – w zakresie, w którym to temu organowi zarzucono przewlekłość może odpowiadać tylko za okres, od którego stał się organem prowadzącym przedmiotowe postępowanie. Datą, od której można liczyć terminy załatwienia sprawy dla tego organu jest zatem 4 luty 2022 r. i od tego dnia można również, w niniejszej sprawie, w stosunku do tego organu kontrolować podejmowane albo niepodejmowane czynności z punktu widzenia symptomów przewlekłości.
Biorąc pod uwagę obowiązujący już w tym czasie art. 112a ustawy o cudzoziemcach Wojewoda winien wydać stosowną decyzję do dnia [...] kwietnia 2022 r., czego jednak nie uczynił. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że w dniu przekazania sprawy wniosek był już kompletny. Potwierdza to działanie organu, bowiem poza pismem informacyjnym z dnia [...] maja 2022 r., Wojewoda nie wzywał już strony do uzupełnienia czegokolwiek, tylko w tym samym dniu wydał pozytywną decyzję. Wskazane w tym piśmie przedłużenie terminu do [...] sierpnia 2022 r. nie może być uznane za prawnie skuteczne skoro nie było powodów do przedłużanie załatwiania sprawy, a załatwienie sprawy zostało "wymuszone" ponagleniem, a przede wszystkim skargą wniesioną przed wydaniem decyzji załatwiającej wniosek.
Z tych względów organ dopuścił się zarzucanej mu przewlekłości w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
10. Zdaniem sądu w sprawie nie znajduje zastosowania 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który dotyczy terminów prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń, między innymi na pobyt czasowy albo pobyt stały. Ustawa ta weszła w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. Z jej art. 1 ust. 1 i 2 wynika jej zakres podmiotowy i przedmiotowy, który nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż ustawa reguluje w sposób szczególny zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.
Powyższa ustawa i jej przepisy, w tym art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ust. 3 i ust. 4 dotyczą zatem tylko tych obywateli Ukrainy i ich małżonków, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Sugerowana przez organ wykładnia art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ust. 3 i ust. 4 jest wykładnią contra legem, czyniącą z wyjątku regułę.
Tymczasem sytuacja, która wypełnia dyspozycję zastosowania art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skarżąca jest obywatelką Ukrainy, która przybyła na terytorium RP w
2017 r. a zatem na długo przed trwającym obecnie konfliktem zbrojnym w Ukrainie, który rozpoczął się w dniu 24 lutego 2022 r. i w Polsce od tego czasu przebywa studiując.
11. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził przewlekłość postępowania, ale tylko w zakresie czasowym pomiędzy dniem 5 kwietnia 2022 r. a 11 maja 2022 r. Ponieważ sprawa została załatwiona decyzją merytoryczną, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należało umorzyć postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do wydania decyzji udzielającej skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (punkt I wyroku).
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Stan przewlekłości był zbyt krótki, a jego negatywne skutki dla strony zbyt nikłe, by rozpatrywać tu poważnie kwestię rażącego naruszenia prawa.
Z tych też przyczyn nie było podstaw do przyznania od tego organu jakiejkolwiek sumy pieniężnej dla skarżącej. Jak wskazano wyżej ocena i konsekwencje prawne ewentualnej bezczynności lub przewlekłości Wojewody nie są objęte zakresem przedmiotowym niniejszej kontroli sądowej. Skarga w tym zakresie została więc oddalona (pkt III wyroku).
12. O zwrocie kosztów postępowania (pkt IV wyroku) obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie dla reprezentującego skarżącą adwokata w kwocie 240 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 206 p.p.s.a. w zw. z § 14 § 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Przyznając wynagrodzenie adwokackie Sąd, mając na uwadze wynik sprawy - niewielki zakres stwierdzonej przewlekłości w stosunku do treści skargi i całości żądania oraz specyficzną sytuację organu w dacie procedowania sprawy (lawinowy wzrost wniosków związany z sytuacją wojenną w Ukrainie), na podstawie art. 206 p.p.s.a. zmiarkował je do wysokości ½ kosztów określonych w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c wskazanego rozporządzenia.